síntese do nacemento da Idade Media e da arte románica

1. O Imperio de
Carlomagno foi
o inicio do soño
da unificación
europea: o
intento de
reunificar o
territorio do
antigo Imperio
Romano.

2. Fragmentación do Imperio
Carolinxio • Tras morrer Carlos O
Piadoso, sucesor de
Carlomagno, os seus
fillos repártense o
Imperio.
• É o inicio da debilidade
do poder dos monarcas
que traerá as loitas
señoriais, coa
. agravante das invasions
dos vikingos, húngaros
e do Islam.
• TODO XENERA UNHA
GRAN INSEGURIDADE
E DESORDE
• A conseuceuncia é que
o rei necesita contar
coa axuda dos nobres
para controlar, protexer
e gobernar o reino.
• Así nacerá o sistema
feudal

3. Primeira invasión: a expansión
islámica, a presión polo Sur.
• O Islam foi unha
máquina imparable.
No 711 cruzaron o
estreito e nuns catro
anos invaden e
conquistan a
Península Ibérica,
atravesan os
Pirineos e
conquistan o sur do
reino dos Francos.
• Son detidos por
Carlos Martell no
732 e son obrigados
a retirarse ao Sur
dos Pireneos

4. A alta Idade Media s.V-XI
O nacemento do feudalismo
No s. IX xúntanse
distintos factores que van
provocar inseguridade e
medo en Europa:
-As loitas dos seus
sucesores, tras da morte
de Carlomagno (814)
-A aparición dos
viquingos que invaden as
costas e penetran no
interior polos ríos
-As invasións no oriente
de Europa de maxíares,
búlgaros e eslavos
-Ataques musulmáns no
Mediterráneo
viquingos
eslavos

5. Non se sabe con Os viquingos
certeza as razóns que
moveron aos
viquingos a saíren do
seu territorio no s. IX a
saquear e conquistar
outras terras, quizais
a fame Tampoco
sabemos os motivos
polos que cesaron a
mediados do s. XI,
aínda que a súa
conversión ao
cristianismo puido ser
decisiva.
Durante a “Era
viquinga” os ataques
por sorpresa, e o
terror chegaron a toda
Europa. Os seus
barcos , os drakkar, de
pequeño calado, sen
quilla, con remos e
unha vela remontaban
os ríos e penetraban
no interior do
continente.
dr
akkar

6. Viquingos en Galicia
En Galica, aparecen a
mediados do IX (840)
saqueando A Coruña.
A parir deste feito
aparecen con
regularidade pola
nosa costa.
Cara mediados do X
asasinaron ao bispo
de Santiago
(Sisnando) e atacaron
Lugo No XI arrasan
Tui e Cresconio,
bispo de Santiago
derrotounos, e
construíu as Torres
do Oeste en Catoira
para defensa costeira
Armas
viquingas
Casco. (Non
levaban cornos)
Torres do
Oeste hoxe
Torres do
Oeste aspecto
medieval

7. O sistema feudal
Europa dividíase
en numerosos
reinos cun rei
que se
consideraban
elixidos por
Deus. Tiña todos
os poderes agás
o relixioso, pero
nesta época só
era “o primeiro
entre iguais”,
gobernando coa
axuda doutros
nobre e
eclesiásticos,
que constituían o
Consello ou
Curia real
Títulos de
nobreza

8. O poder medieval • Alta Idade Media
• O rei: primus inter pares. O poder da
realeza é débil. Son reis por elección,
seguindo a tradición xermánica.
Hai dous poderes
– O poder real.
– A corte (nobres)
• Baixa Idade Media
- A Igrexa apoia que a autoridade dos reis
é por vontade divina “Rex gratia Deus”. O
poder real fortalécese e o título pasa a ser
por herencia.
- Sometemento dos nobres á autoridade
do rei.
- Creación do Consello real ou Curia,
formado polos nobres e clero máis
próximos ao rei

9. As bases do feudalismo
É un intercambio en tempos de
inseguridade.
O rei entrega un feudo, a cambio de
fidelidade e control do feudo, que ao
principio segue a ser propiedade do
rei,pero que co paso do tempo e con reis
débiles pasarán a ser hereditarios. A
entrega faise na
- Cerimonia da homenaxe, que
establece a
- Relación de vasalaxe, pola que unha
persoa ponse baixo a dependenza doutra
mediante un xuramento de fidelidade que
comprendía deberes de
AUXILIUM ET CONSILIUM:
*Axuda en caso de guerra
*consello se é pedido

10. Relacións de dependencia
-Feudo- vasaláticas:
Establécense entre o rei e
a alta nobreza ou clero e
entre estes e os nobre
menores, e consisten no
outorgamento dun feudo
de por vida a cambio do
vasalaxe
-Relacións señoriais:
Entre señores e
campesiños. Os
campesiños recibían
protección e un lote de
terras para traballar; os
señores gobernaban,
cobraban impostos e
administraban xustiza

11. É o latifundio que o señor O feudo
entrega a un nobre, a cambio do
xuramento de fidelidade, para que
o goberne no seu nome o
defenda, e viva del.. O corazón do
feudo é o castelo (1), situado nun
1
outeiro para facilitar a defensa e a
vixiancia. Arredor está a reserva
señorial(2): parte do feudo que o
señor se reserva para si, como
prados, ricas terras e o bosque.
Ao pé do castelo sitúase a
aldea(3), onde os
campesiñoslibres (viláns)
traballan os mansos(4) ou lote de
terra que señor lle arrenda a cada
campesiño . O centro da aldea é a
igrexa(5), e no seu adro(6)
xúntase o concello para tratar
asuntos de interese común e
repartir o traballo para o señor.
Espalladas polo feudo adoita
haber granxas onde traballan
servos. Outros elementos son:
pontes(7), muíños(8), ferrería…
2
3
4 5
6
7
8

12. Tres grupos sociais, tres
funcións.
guerreiros
( (bellatores)
Forman a nobreza,
a súa función e
loitar e defender
aos outros grupos
clero
(oratores)
A súa función é
rezar procurando
a salvación e a
benevolencia
divina para todos
campesiños
(laboratores)
A súa función é
traballar para
alimentar aos
outros grupos

13. A sociedade feudal
A sociedade feudal está
dividida en estamentos.
Estamento: grupo social ao
que se perteñece por
nacimento e para toda
a vida. Non é posible
cambiar de estamento.
Había dous estamentos
privilexiados e non
privilexiado.
Estamento privilegiado: a
nobreza e o clero.
Estamento non privilexiado:
os campesiños,
artesáns e servos.

14. Unha sociedade estamental
(estamento: grupo social estanco, sen posibilidade de movilidade, de cambio dun grupo
a outro –si naces campesiño, morres campesiño-. A condición social ven marcada polo
nacemento)

15. Os privilexiados: a nobleza e o
clero
1 Rei e altos nobres 2 baixa nobreza 3 clero
Os guerreiros: Rei e alta nobreza (duques,marqueses,
condes…) 1, a baixa nobreza: cabaleiros, infantes…2 e os que
oran: alto clero ( bispos, arcebispos, grandes abades…), e
baixo clero ( cregos, monxes e monxas…)3 compoñen os
grupos provilexiado.Non pagan impostos, cobran impostos
para vivir sen traballar, fan as leis, administran xustiza), poden
levar armas e son os donos da terra.

16. O feudo
O feudo son as terras outorgadas a
un señor polo rei ou por outro
nobre. Dividíanse en:
A reserva feudal: terras. Pastos,
bosques, muíños.. Que o señor
disfrutaba directamente
Os mansos ou lotes de terra
concedidos, a cambio dunha
renda a campesiños ou servos
O señor feudal exerce o control do
feudo.

17. O castelo 1: partes que o compoñen

18. O castelo 2 : a torre da homenaxe
É a vivenda so señor. Inicialmente
era só unha torre de pedra onde o
señor se facía forte.
Posteriormente, rodeouse de
murallas e foi aumentando de
altura e divisións internas. As
básicas son:
- Alxibe: deposito de auga. Era
subterráneo
-Celdas ( tamén subterráneas)
-Adega: Gardaba os alimentos e
bebida
-Salón ( onde o señor recibía,
comía e pasaba a maior parte do
tempo)
-Capela (oir misa)
-Cuartos do señor e os fillos
-Armería(gardaban as armas)

19. O clero

20. Clero Secular
Composto polos cregos (atendían as igrexas das
parroquías de aldeas e vilas), os bispos e
arcebispos ( vivían nas vilas e dicían misa na
catedral) Cardenais e papa ( vivían en Roma).
Os cregos non tiñas instrucción, e proviñan do
campesinado. A xerarquía levaban unha vida de
luxo e comodidade , proviñan da nobreza e
dirixían territorios moi amplos – Galicia tiña sete
obispados-tiñan homes armados ao seu servizo,
e o comportamento era semellante ao dun señor
feudal maís. O seu control sobre a sociedade
era case absoluto.A misa dicíase en latín

22. Os mosteiros

23. O SCRIPTORIUM
Lugar onde
se copiaban
e iluminaban
os libros. Os
monxes
copistas
tiñan que
realizar todo
o proceso.

24. Beato de Liébana e os “beatos”
Coñécense
como «Beatos»
os manuscritos
dos séculos X e
XI, moi
ilustrados, onde
se copia o
Apocalipse de
San Xoán e os
Comentarios
que sobre este
texto redactou
no s. VIII o
Beato de
Liébana.
Estos libros,
xunto cos
“Libros de
horas”,conteñe
n ilustracións
son moi
valiosas
Beato Liébana s VIII:
Catro xinetes da
Apocalipse: Bran o mal ou
Anticristo . Vermello a
guerra. Negro a fame.
Pinto: peste ou morte
mapamundi
Beato de Facundus
“libro de horas

25. LIBROS DE HORAS
Un libro de horas
(también denominado
horarium o livre
d'heures [livr 'doer])
es uno de los más
comunes
manuscritos iluminados
de la Edad Media.
Cada libro de horas
es único, debido a
que se realizaba
exclusivamente para
una determinada
persona
(generalmente de la
nobleza). Suele
contener textos de
rezos, salmos, así
como abundantes
iluminaciones
alusivas a la devoción
cristiana.

26. A VIDA DOS NON PRIVILEXIADOS
- Constitúen a maioría
da poboación. Son
agricultores,e completan
a súa economía co
gando ou a pesca. Hai
algúns artesáns, como o
ferreiro
-A vida é moi dura, e
teñen que ser
autosuficientes.A
esperanza, por causa de
enfermidades, fame,
traballo duro, guerras…
é moi baixa.
-- Viven en granxaas e
pequenas aldeas. Non
hai propiamente
cidades, e só algunhas
vilas

27. Arte Románica
• Comezos da Baixa Idade Media.
• Arte relixioso: manifestación do
cristianismo.
• Arte que se dá en toda Europa, aínda que
con variantes rexionais.
• Os camiños de peregrinación serven de
difusión das ideas.

28. Escultura. Características xerais
• 1 Adaptase ao marco
arquitectónico (portadas e
chapiteis). As figuras son
ríxidas e inexpresivas
• 2 Esquemática: non é
realista, a tendencia é a
formas simples e
xeométricas. As figuras
frecuentemente son símbolos
• 3Función: pedagóxica
(educar, catequizar)
• 4Ausencia de perspectiva.
Non hai fondos de
arquitectura ou paisaxe
• 5 O tamaño depende da
importancia das figuras
• 6 Soen estar policromadas

29. PANTOCRATOR
É a representación de
Deus en maxestade.
É unha das
representacións máis
frecuentes nos
pórticos das igrexas
románicas. .Deus
está envolto por unha
mandorla (óvalo ou
améndoa) que
simboliza a aura.
Tamén pode
acompañarse do
TETRAMORFOS, as
representacións dos
catro evanxelistas

30. O XUÍZO FINAL
Outra representación
moi frecuente á a do
Xuízo Final. Deus en
maxestade separa á
dereita aos
benaventurados que
irán ao Ceo dos
condenados ao Inferno.
Segundo a Apocalipse
de S. Xoán Deus está
arrodeado por
vintecatro anciáns que
cantan alabanzas

31. O neno deus
A representación do Neno Xesús é moi frecuente,
tanto na pintura, como na escultura. O neno está
sentado no colo da nai, que non ten máis interese
na escea que servir como soporte ao neno ( por
iso mira inexpresivamente cara adiante). O neno
soe estar abenzoando aos fieis. Esta
representación vese soa un como parte da
Adoración dos Reis Magos

32. A pintura
• Sirven, en
xeral, as
características
plásticas da
escultura.

33. Frontal de Santa Maria d’Avià
Sta María de Taull

34. Arquitectura románica
San Martín de
Frómista (Palencia)

35. Partes dunha igrexa románica

36. A planta da catedral/igrexia románica
• Cruz latina.
• Dous brazos
(lonxitudinal e
transversal)
• Varias naves en
cada brazo
• Cruceiro no centro.
• Ábside na
cabeceira.
• Xirola ou
deambulatorio na
ábside.
• Torres flanqueando
a entrada

37. A CATEDRAL DE SANTIAGO
- É o cima da arquitectura e escultura
románica. Ten planta de cruz latina con tres
naves altas,(con tribuna -triforio- nas
laterais e xirola na cabeceira

38. Fachada das Praterías
-É a fachada dereita do
transepto. Conserva a
súa estructura
románica, pero moi
modificada por
incorporarse imasxes
procedentes da
Fachada de
Acibecherías. Ten
algunhas imaxes moi
coñecidas, como a da
Magdalena

39. Pórtico da Gloria
Creación do Mestre Mateo, é a máxima expresión da escultura románica.
Representa o Xuizo Final.Adiantado ao seu tempo, as figuras amosan
emocións, connversan entre si, sorrín…Está pintado, aínda que hoxe case non
se aprecia a pintura