Modul mikroekonomi ( penggal 1 ) edit by cikgu HASNI KOLEJ TING 6 SMKTAT

Modul PdP Ekonomi Penggal 1

Mikroekonomi
1

BAB 1 : PENGENALAN
1.1 Definisi:
§ Ilmu ekonomi sebagai kajian tentang bagaimana sumber terhad digunakan bagi
memenuhi kehendak manusia yang tidak terhad.
1.2 Sumber Ekonomi/ Faktor Pengeluaran
(i) Tanah
§ Sumber alam semula jadi yang terdapat di permukaan atau di dalam tanah.
§ Meliputi sumber galian dan tumbuh-tumbuhan serta air dan udara.
§ Penawaran tanah adalah terhad.
§ Ganjaran dalam bentuk sewa.
(ii) Buruh
§ Menyumbangkan tenaga fizikal atau mental dalam proses pengeluaran / mengeluarkan
barang atau perkhidmatan.
§ Boleh dipindahkan (mobiliti) dari satu tempat ke tempat yang lain
§ Ganjaran kepada buruh ialah upah / gaji.
(iii) Modal
§ Digunakan oleh pengeluar dalam proses pengeluaran.
§ Modal ialah peralatan yang digunakan dalam proses pengeluaran seperti jentera, mesin
dan wang.
§ Boleh dipindahkan (mobiliti) dari satu tempat ke tempat yang lain.
§ Ganjaran kepada modal ialah kadar bunga.
(iv) Usahawan
§ Bertanggungjawab menggabungkan faktor-faktor pengeluaran untuk menghasilkan
barang dan perkhidmatan
§ Berinovasi dan sanggup menanggung risiko.
§ Ganjaran kepada usahawan ialah keuntungan.
1.3 Kehendak manusia
§ Barang dalam ekonomi dapat di bahagikan kepada:-
(i) Barang percuma
§ Penawarannya tidak terhad.
§ Tidak memerlukan kos untuk mengeluarkannya.
§ Tiada kos lepas.
§ Tidak dikenakan bayaran
§ Contoh: air hujan dan cahaya matahari
(ii) Barang ekonomi
§ Penawarannya terhad
§ Memerlukan kos untuk mengeluarkannya.
§ Ada kos lepas.
§ Perlu dibayar untuk menggunakannya.
§ Contoh: kereta dan telefon bimbit
(iii) Barang awam
§ Barang yang ditawarkan kepada semua orang / tiada pengeculian dalam
penggunaannya.
§ Penawarannya terhad
§ Ada kos lepas
§ Tidak dikenakan bayaran, kalau dikenakan pun hanya minimum sahaja.
§ Contoh: rumah api dan taman rekreasi.


Mikroekonomi
2

(iv) Barang persendirian
§ Barang yang dimiliki oleh orang persendirian
§ Orang lain tidak boleh menggunakannya tanpa kebenaran pemiliknya.
§ Contoh: rumah dan kereta.
(v) Barang pengeluar / barang modal
§ Barang siap atau barang akhir yang digunakan untuk mengeluarkan barangan lain.
§ Barang yang tidak berubah bentuk fizikalnya semasa proses pengeluaran.
§ Contoh: mesin dan jentera.
(vi) Barang perantaraan
§ Merupakan barang pertengahan atau barang yang masih diproses untuk dijadikan
barang siap.
§ Barang perantaraan akan mengalami perubahan bentuk fizikalnya semasa proses
pengeluaran.
§ Contoh: tepung gandum dan gula pasir
(vii) Barang pengguna
§ Merupakan barang akhir / barang siap untuk digunakan oleh pengguna.
§ Terbahagi kepada barang tahan lama dan tidak tahan lama.
§ Contoh barang tidak tahan lama ialah ikan dan sayur-sayuran.
§ Contoh barang tahan lama ialah motorsikal dan radio.
1.4 Masalah ekonomi
(a) Disebabkan kehendak manusia adalah tidak terhad manakala sumber ekonomi
adalah terhad akan mewujudkan;-
(i) Masalah kekurangan
§ Sumber / faktor pengeluaran yang sedia ada hanya dapat mengeluarkan sebahagian
daripada barangan yang dikehendaki oleh pengguna.
§ Apabila sesuatu sumber digunakan untuk mengeluarkan sesuatu barang, sumber
tersebut tidak dapat digunakan untuk mengeluarkan barang lain.
§ Isi rumah mengalami kekurangan pendapatan dan firma mengalami kekurangan
sumber pengeluaran.
(ii) Masalah pilihan
§ Masalah kekurangan menyebabkan isi rumah dan firma tidak dapat memenuhi semua
kehendak mereka.
§ Masalah kekurangan menyebabkan isi rumah dan firma perlu membuat pilihan.
§ Isi rumah membuat pilihan untuk memaksimumkan kepuasan dan firma membuat
pilihan untuk memaksimumkan keuntungan.
(iii) Masalah kos lepas
§ Jumlah barang kedua terbaik yang terpaksa dilepaskan kerana memilih pilihan yang
terbaik.
§ Contoh: seorang pelajar mempunyai RM10.00. Dia terpaksa membuat pilihan sama
ada membeli sebuah buku latihan ekonomi yang berharga RM10.00 atau membeli
monopod yang berharga RM10.00. Jika pelajar tersebut memilih membeli buku
latihan ekonomi, maka kos lepasnya ialah monopod.
(b) Terdapat tiga masalah asas ekonomi seperti berikut:-
(i) Apa dan berapa barang yang hendak dikeluarkan
§ Merujuk kepada jenis barangan serta kuantiti barangan yang hendak dikeluarkan.
§ Bergantung kepada permintaan dan penawaran masyarakat.
§ Lebih banyak sesuatu barang itu dikeluarkan, semakin kurang barangan lain yang


Mikroekonomi
3

dikeluarkan kerana masalah kekurangan sumber ekonomi.
§ Oleh itu apa barang yang hendak dikeluarkan akan menentukan corak penggunaan
sumber ekonomi.
(ii) Bagaimana barang hendak dikeluarkan
§ Ia merujuk kepada teknik atau kaedah pengeluaran yang akan dipilih oleh
pengeluar.
§ Pengeluar boleh memilih sama ada menggunakan kaedah intensif buruh atau
intensif modal.
§ Jika harga buruh rendah, kaedah intensif buruh digunakan kerana pengeluar dapat
meminimumkan kos pengeluaran dan memaksimumkan untung.
§ Jika harga modal rendah, kaedah intensif modal digunakan kerana pengeluar dapat
meminimumkan kos pengeluaran dan memaksimumkan untung
(iii) Untuk siapa barang hendak dikeluarkan
§ Merujuk kepada pengagihan barang dan perkhidmatan kepada masyarakat.
§ Bergantung pada corak agihan pendapatan atau kuasa beli pengguna.
§ Biasanya golongan yang berpendapatan tinggi mempunyai kuasa beli yang besar
dan dapat memiliki lebih banyak barang daripada golongan berpendapatan rendah.
1.5 Keluk Kemungkinan Pengeluaran
Definisi: Satu keluk yang menunjukkan kombinasi maksimum dua jenis barang
yang dapat dikeluarkan oleh sesebuah ekonomi dengan menggunakan semua sumber
yang ada pada tingkat teknologi tertentu.
Andaian:
(i) Ekonomi telah mencapai guna tenaga penuh
(ii) Ekonomi hanya mengeluarkan dua jenis barang
(iii) Jumlah faktor pengeluaran tetap
(iv) Tingkat teknologi tidak berubah
Keluk Kemungkinan Pengeluaran Yang Lurus
Kombinasi Pakaian
(unit)
Kain
(unit)
A 0 25
B 5 20
C 10 15
D 15 10
E 20 5
F 25 0
A"
C"
B"
D"
E"
F"
Pakaian (unit)
Kain (unit)
Keluk kemungkinan pengeluaran!
0" 5" 10" 15" 20" 25"


Mikroekonomi
4

Ÿ Kombinasi pada titik A, 25 unit barang kain dan 0 unit barang pakaian
Ÿ Kombinasi pada titik B, 20 unit barang kain dan 5 unit barang pakaian
Ÿ Kombinasi pada titik C, 15 unit barang kain dan 10 unit barang pakaian
Pergerakan
Kos lepas untuk mengeluarkan
seunit barang pakaian
25 – 20
A ke B = 1 unit kain
5 – 0
20 – 15
B ke C = 1 unit kain
10 – 5
15 – 10
C ke D = 1 unit kain
15 – 10
10 – 5
D ke E = 1 unit kain
20 – 15
5 – 0
E ke F = 1 unit kain
25 – 20
• Kesimpulannya, bagi setiap tambahan pengeluaran 1 unit barang pakaian,
ekonomi terpaksa mengurangkan 1 unit barang kain.
• Keluk kemungkinan pengeluarannya berbentuk garis lurus di sebabkan oleh kos lepas
malar di mana kecekapan faktor pengeluaran adalah sama
Keluk Kemungkinan Pengeluaran Yang Cembung
Kombinasi Barang
industri (unit)
Barang
pertanian(unit)
A 0 30
B 1 29
C 2 27
D 3 23
E 4 17
F 5 0
A"
C"
B"
D"
E"
F"
Pakaian (unit)
Kain (unit)
!H"
!G"
Pengeluaran pada kombinasi A, B, C,
D, E, F adalah cekap. Ekonomi berada
pada guna tenaga penuh!
Pengeluaran pada kombinasi H tidak
cekap. Pengangguran dan pembaziran
sumber berlaku!
Pengeluaran pada kombinasi G tidak
boleh dicapai kerana faktor-faktor
pengeluaran tidak mencukupi!


Mikroekonomi
5

Ÿ Kombinasi pada titik A, 30 unit barang pertanian dan 0 unit barang industri
Ÿ Kombinasi pada titik B, 29 unit barang pertanian dan 1 unit barang industri
Ÿ Kombinasi pada titik C, 27 unit barang pertanian dan 2 unit barang industri
Pergerakan
seunit barang industri
30 – 29
A ke B = 1 unit barang pertanian
1 – 0
29 – 27
B ke C = 1 unit barang pertanian
2 – 1
27 – 23
C ke D = 4 unit barang pertanian
3 – 2
23 – 17
D ke E = 6 unit barang pertanian
4 – 3
17 – 0
E ke F = 17 unit barang pertanian
5 – 4
• Kesimpulannya, bagi setiap tambahan pengeluaran 1 unit barang industri,
ekonomi terpaksa mengurangkan lebih banyak barang pertanian.
• Keluk kemungkinan pengeluarannya berbentuk cembung.

A"
C"
B"
D"
E"
F"
Barang Industri(unit)
Barang Pertanian (unit)
0" 1" 2" 3" 4" 5"
30"
27"
23"
17"
29"


Mikroekonomi
6

Perubahan Keluk Kemungkinan Pengeluaran
(i) Perubahan anugerah sumber
Barang Y Barang Y
A’ A
A
A’
0 B B’ Barang X 0 B’ B Barang X
(a) Pertambahan anugerah sumber (b) Pengurangan anugerah sumber
• Pertambahan anugerah sumber disebabkan pertambahan penduduk atau kemasukan buruh
asing, penemuan sumber alam baru dan pertambahan pelaburan.
Ia akan menyebabkan keluk kemungkinan pengeluaran akan beralih ke kanan secara selari
dari AB ke A’B’
• Pengurangan anugerah sumber disebabkan oleh kepupusan bahan galian, pengurangan
tenaga kerja asing dan kemerosotan pelaburan.
• Ia akan menyebabkan keluk kemungkinan pengeluaran akan beralih ke kiri secara selari
dari AB ke A’B’.
• (ii) Kemajuan tingkat teknologi
Barang Y
A’
A
0 B B’ Barang X
• Perkembangan teknologi menyebabkan daya pengeluaran meningkat. Kesannya,
pengeluaran barang dalam ekonomi bertambah.
Perkembangan teknologi yang sama dalam pengeluaran barang X dan barang Y ,
menyebabkan keluk kemungkinan pengeluaran beralih ke kanan secara selari dari AB ke
A’B’


Mikroekonomi
7

Barang Y
A’
A
0 B Barang X
•
• Jika berlaku perkembangan teknologi dalam pengeluaran barang Y sahaja, maka
pengeluaran barang Y sahaja bertambah.
Keluk kemungkinan pengeluaran akan beralih ke kanan dari AB ke A’B.
Barang Y
A
0 B B’ Barang X
• Jika berlaku perkembangan teknologi dalam pengeluaran barang X sahaja, maka
pengeluaran barang X sahaja bertambah.
Keluk kemungkinan pengeluaran akan beralih ke kanan dari AB ke AB’.
• (iii) Komposisi barang modal dan barang pengguna
Barang Pengguna Barang pengguna
A’ A
A
A’
0 B B’ Barang
Modal
0 B’ B Barang
Modal


Mikroekonomi
8

(a) Kadar pertambahan komposisi (b) Kadar pengurangan komposisi
barang modal sama dengan barang barang modal sama dengan barang
pengguna. Pengguna.
• Kadar pertambahan komposisi barang modal sama dengan kadar pertambahan barang
pengguna akan menyebabkan pertambahan barang modal dan barang pengguna dalam
kadar yang sama (rajah a)
• Keluk kemungkinan pengeluaran akan beralih ke kanan secara selari dari AB ke A’B’.
• Kadar pengurangan komposisi barang modal sama dengan kadar pengurangan barang
pengguna akan menyebabkan pengurangan barang modal dan barang pengguna dalam
kadar yang sama (rajah b)
• Keluk kemungkinan pengeluaran akan beralih ke kiri secara selari dari AB ke A’B’.
Barang pengguna
A’
A
0 B Barang Modal
• Sekiranya pertambahan komposisi barang pengguna sahaja yang bertambah, pengeluaran
barang pengguna sahaja bertambah manakala barang modal adalah tetap.
• Keluk kemungkinan pengeluaran akan beralih ke kanan dari AB ke A’B.
Barang pengguna
A
0 B B’ Barang Modal
• Sekiranya pertambahan komposisi barang modal sahaja yang bertambah, pengeluaran
barang modal sahaja bertambah manakala barang pengguna adalah tetap.
Keluk kemungkinan pengeluaran akan beralih ke kanan dari AB ke AB’.


Mikroekonomi
9

1.6 Sistem Ekonomi
(a) Sistem Ekonomi Kapitalis / Pasaran Bebas
• Adalah satu sistem ekonomi di mana individu bebas mebuat keputusan dan
menjalankan aktiviti ekonomi tanpa campurtangan kerajaan. Contoh : Amerika
Syarikat
Kreteria Asas /
Ciri-ciri
Huraian
(i) Sistem pemilikan
• Individu bebas memiliki dan menggunakan sumber
ekonomi iaitu buruh, tanah, modal dan usahawan.
(ii) Sistem membuat
keputusan /
peruntukan
sumber
• Pengguna dan pengeluar bebas membuat keputusan
ekonomi.
• Peruntukkan sumber ditentukan oleh mekanisme harga
iaitu kuasa permintaan dan penawaran di pasaran.
(iii) Agihan
pendapatan
• Agihan pendapatan ditentukan berdasarkan jumlah faktor
pengeluaran dimiliki. Semakin banyak faktor dimiliki,
semakin banyak pendapatan diperoleh.
• Keadaan in menyebabkan agihan pendapatan tidak setara
(iv) Insentif /
matlamat
• Individu bebas memperoleh dan mencari kekayaan dan
pengeluar bebas bersaing untuk mendapatkan
keuntungan maksimum.
• Oleh itu terdapat pelbagai insentif untuk meningkatkan
daya saing.
(b) Sistem Ekonomi Perancangan Pusat (Sosialis)
• Adalah satu sistem ekonomi di mana kerajaan mempunyai kuasa mutlak dalam
menentukan keputusan dan kegiatan ekonomi. Contoh: negara komunis
Kreteria Asas /
Ciri-ciri
Huraian
• Sumber ekonomi iaitu buruh, modal, tanah dan
usahawan adalah milik kerajaan sepenuhnya.
• Ia digunakan kerajaan untuk menghasilkan barang dan
perkhidmatan.
(ii) Sistem membuat
keputusan
• Semua keputusan ekonomi dibuat oleh kerajaan
melalui badan perancangan pusat.
• Kerajaan memperuntukkan sumber ekonomi untuk
mengeluarkan barang demi memaksimumkan
kebajikan masyarakat.
• Individu tidak berhak memilih barang dan
perkhidmatan yang digunakan.


Mikroekonomi
10

(iii) Agihan pendapatan • Kerajaan bertanggung jawab dalam pengagihan
pendapatan dan kekayaan secara adil dan saksama.
Oleh itu, agihan pendapatan setara.
• Tidak wujud persaingan untuk mengeluarkan barang
dan perkhidmatan kerana semuanya dikeluarkan oleh
kerajaan.
(iv) Insentif / peruntukan
sumber
• Tujuan utama pengeluaran barang adalah untuk
memaksimumkan kebajikan rakyat,
• Individu tidak bebas memperoleh dan mencari
kekayaan. Oleh itu , insentif / ganjaran kurang.
(c) Sistem Ekonomi Campuran
• Adalah satu sistem ekonomi di mana individu bebas mebuat keputusan dan
menjalankan aktiviti ekonomi dan wujud campurtangan kerajaan.
• Iaq menekankan kerjasama antara pihak swasta dengan kerajaan dalam menyelesaikan
masalah asas ekonomi.
• Contoh : Malaysia
Kreteria Asas /
Ciri-ciri
Huraian
• Individu bebas memiliki sumber ekonomi dan terdapat
sumber milik kerajaan untuk mengeluarkan barang
awam
(ii) Sistem membuat
keputusan
• Pengguna , pengeluar dan kerajaan bersama-sama
membuat keputusan ekonomi.
dan dikawal oleh kerajaan melalui undang-undang dan
peraturan.
• Individu dan pihak swasta bebas memilih barang
untuk memaksimumkan kepuasan dan
memaksimumkan keuntungan.
• Kerajaan memiliki sumber ekonomi untuk
memaksimumkan kebajikan dengan mengeluarkan
barang awam.
(iii) Agihan pendapatan • Agihan pendapatan lebih setara kerana ada campur
tangan kerajaan melalui pengenaan cukai kepada
golongan yang berpendapatan tinggi dan pemberian
subsidi kepada golongan berpendapatan rendah.
(iv) Insentif / peruntukan
sumber
• Individu bebas memperoleh dan mencari kekayaan
dan pengeluar bebas bersaing untuk mendapatkan
keuntungan maksimum, tetapi dikawal oleh kerajaan.
• Kerajaan mengeluarkan barang awam unutk
memaksimumkan kebajikan masyarakat.
• Oleh itu terdapat pelbagai insentif untuk
meningkatkan daya usaha individu dan kerajaan.


Mikroekonomi
11

(d) Sistem Ekonomi Islam
• Adalah satu sistem ekonomi di mana individu bebas membuat keputusan dan
menjalankan aktiviti ekonomi dengan campurtangan kerajaan dan berlandaskan kepada
syariat Islam (Al-Quran dan Sunnah)
Kreteria Asas /
Ciri-ciri
Huraian
• Sumber ekonomi adalah milik Allah dan manusia
hanya sebagai pemegang amanah.
• Individu bebas mengumpul harta kekayaan tetapi tidak
bertentangan dengan dengan syariat Islam.
(ii) Sistem membuat
keputusan
• Pengguna , pengeluar dan kerajaan bersama-sama
membuat keputusan ekonomi.
dan dikawal oleh kerajaan melalui undang-undang dan
peraturan berdasarkan hukum Islam.
(iii) Agihan pendapatan • Harta dan kekayaan perlu diagihkan secara adil.
• Mereka yang mampu diwajibkan mengeluarkan zakat
untuk membantu golongan miskin. Ini akan dapat
merapatkan jurang perbezaan antara golongan kaya
dan golongan miskin.
(iv) Insentif • Tujuan dalam sistem ekonomi ini adalah untuk
mendapatkan kesejahteraan dunia dan akhirat.
• Segalanya dianggap sebagai ibadah dan akan
mendapat ganjaran di akhirat.
• Oleh itu , terdapat unsur insentif .
Bagaimanakah Sistem Ekonomi Pasaran Bebas Menyelesaikan Masalah Asas
Ekonomi
(i) Apa dan berapa barang yang hendak dikeluarkan
• diselesaikan melalui mekanisme harga iaitu interaksi antara kuasa permintaan dan
penawaran dalam pasaran.
• Pengguna mempunyai kuasa (dianggap sebagai raja) dalam menentukan jenis dan
kuantiti barang yang dikeluarkan.
(ii) Bagaimanakah barang yang hendak dikeluarkan
• bergantung kepada teknik pengeluaran yang paling cekap / teknik pengeluaran yang
dapat meminimumkan kos pengeluaran bagi memaksimumkan keuntungan.
• Pengeluar perlu memilih teknik yang paling cekap dengan kos yang lebih murah
sama ada intensif buruh atau intensif modal.
(iii) Untuk siapakah barang itu dikeluarkan
• bergantung kepada kemampuan membeli / kuasa beli / kesanggupan membayar /
corak agihan pendapatan.
• Individu berpendapatan tingggi cenderung mendapat lebih banyak barang
berbanding individu berpendapatan rendah.
Kebaikan Sistem Ekonomi Pasaran Bebas
(i) Mementingkan kebajikan individu
• Kebajikan negara berada pada tahap tinggi kerana individu berusaha untuk


Mikroekonomi
12

memaksimumkan kepuasan masing-masing.
(ii) Menggalakkan persaingan
• Persaingan yang sihat dikalangan pengeluar dapat meningkatkan kecekapan dan
kebajikan pengguna seperti harga barang di pasaran yang sentiasa rendah.
(iii) Menggalakkan perkembangan teknologi dan penciptaan baharu.
• Persaingan akan meningkatkan teknologi dan reka cipta baru di pasaran.
• Kesannya, kos pengeluaran akan berkurangan, kualiti barang meningkat dan proses
pengeluaran dapat di percepatkan.
Kelemahan Sistem Ekonomi Pasaran Bebas
(i) Kegagalan mengeluarkan barang awam
• Barang awam tidak dikeluarkan oleh pengeluar kerana tidak menguntungkan.
• Objektif utama sistem ekonomi pasaran bebas untuk mendapat keuntungan yang
maksimum
(ii) Ketidakstabilan ekonomi
• Harga barang cenderung turun naik akibat kebebasan pengeluar membuat keputusan
ekonomi dan tiada campurtangan kerajaan.
• Ketidakstabilan harga mendorong kepada ketidakstabilan ekonomi, yang akan
menjejaskan kebajikan rakyat sesebuah negara.
(iii) Ketidakadilan dalam agihan pendapatan
• Kebebasan memiliki sumber-sumber pengeluaran menyebabkan jurang pendapatan
antara golongan berpendapatan tinggi dengan golongan berpendapatan rendah
semakin besar.
• Kesannya, proses pembangunan negara dan keharmonian negara akan terjejas.
(iv) Mewujudkan monopoli dalam pasaran
• Persaingan bebas antara pengeluar akan mengwujudkan monopoli dalam pasaran
dimana firma yang kuat sahaja dapat bertahan dalam pasaran.
• Kewujudan monopoli dalam pasaran memberi kesan buruk pada pengguna seperti
harga yang tinggi dan kuantiti barang yang sedikit di pasaran.
(v) Kewujudan kesan luaran (eksternaliti) negatif
• Objektif untuk memaksimumkan untung menyebabkan pengelauar mengabaikan
tanggungjawab sosial.
• Contohnya: Pencemaran air sungai hasil dari pembuangan sisa-sisa kilang ke dalam
sungai yang akan menjejaskan kesihatan dan kebajikan masyarakat.
Perlunya Campur Tangan Kerajaan
(i) Menyediakan barang awam
• Tidak dikeluarkan oleh pihak swasta kerana tidak menguntungkan mereka.
• Oleh itu, kerajaan akan campurtangan dalam menyediakan barang awam seperti
hospital untuk kebajikan rakyat.
(ii) Mengawal kuasa monopoli
• Kuasa monopoli menyebabkan ketidakcekapan pengeluaran dan peruntukkan sumber
dalam ekonomi. Firma monopoli juga akan mengenakan harga yang tinggi dan
mengeluarkan keluaran yang rendah.
• Oleh itu, campurtangan kerajaan perlu mengawal harga dan meningkatkan keluaran
dengan melaksanakan dasar harga maksimum / dasar harga minimum / dasar


Mikroekonomi
13

peletakan harga
(iii) Mencapai kestabilan ekonomi
• Ketidakstabilan ekonomi seperti masalah inflasi / pengangguran akan mendatangkan
masalah kepada negara.
• Oleh itu, kerajaan perlu campurtangan dengan melaksanakan dasar fiskal atau dasar
kewangan untuk memastikan kestabialan ekonomi.
(iv) Merapatkan jurang agihan pendapatan
• Agihan pendapatan yang tidak setara menyebabkan jurang pendapatan golongan
kaya dan miskin semakin besar.
• Oleh itu, kerajaan perlu campurtangan dengan mengenakan cukai kepada golongan
kaya dan bantuan subsidi kepada golongan miskin supaya agihan pendapatan lebih
setara.
(v) Mengawal kesan luaran yang negatif
• Perkembangan industri yang tidak terkawal dan sikap pengeluar mementingkan
keuntungan mewujudkan kesan luaran negatif seperti pencemaran udara, air atau
bunyi yang menyebabkan penurunan taraf hidup masyarakat.
• Oleh itu, kerajaan perlu campurtangan seperti dengan melaksanakan peraturan dan
undang-undang.
PANDUAN MENJAWAB
BAHAGIAN B (ESEI)
1. (a) Terangkan dua kebaikan sistem ekonomi pasaran bebas. [4]
Cadangan jawapan :
i) Mementingkan kebajikan individu
Kebajikan negara berada pada tahap tinggi kerana individu berusaha untuk
memaksimumkan kepuasan masing-masing.
(ii) Menggalakkan persaingan
Persaingan yang sihat dikalangan pengeluar dapat meningkatkan kecekapan dan
kebajikan pengguna seperti harga barang di pasaran yang sentiasa rendah.
(b) Terangkan bagaimana sistem ekonomi pasaran bebas mengatasi masalah asas
ekonomi yang dihadapi oleh pengeluar kopi? [6]
Cadangan jawapan:
i. Berapa banyak kopi hendak dikeluarkan?
• Kuantiti kopi yang hendak dikeluarkan bergantung kepada jumlah
permintaan pasaran melalui proses mekanisme harga.
(ii) Bagaimana kopi hendak dikeluarkan?
• Pengeluar menggunakan kaedah pengeluaran yang cekap samada intensif
buruh atau intensif modal untuk meminimumkan kos pengeluaran dan
memaksimumkan keuntungan.
(iii) Untuk siapa kopi dikeluarkan?
• Kopi dikeluarkan berdasarkan kepada corak agihan pendapatan.
• Semakin tinggi pendapatan atau kuasa beli pengguna maka semakin banyak
kopi boleh diperolehi.


Mikroekonomi
14

BAHAGIAN C (KUANTITATIF)
1. Jadual di bawah menunjukkan kombinasi barang modal dan barang penggunayang
dapat dikeluarkan oleh sesebuah ekonomi.
Kombinasi A B C D E
F
Barang perkilangan (unit) 0 1 2 3 4 5
Barang pertanian (unit) 35 33 30 25 15 0
(a) Nyatakan andaian yang dibuat dalam penerbitan keluk kemungkinan
pengeluaran.
[2]
(b) Dengan menggunakan kertas graf, lukiskan keluk kemungkinan pengeluaran bagi
ekonomi tersebut.
[2]
(c) Jelaskan implikasi kombinasi pengeluaran jika pengeluaran seperti berikut:
(i) 3 unit barang perkilangan dan 30 unit barang pertanian [2]
(ii) 10 unit barang pertanian dan 4 unit barang perkilangan [2]
(iii) 2 unit barang perkilangan dan 30 unit barang pertanian [2]
Cadangan Jawapan
(a) Andaian:
i. Ekonomi hanya mengeluarkan 2 jenis barang sahaja
ii. Tingkat teknologi tidak berubah
iii. Jumlah faktor pengeluaran tetap
iv. Ekonomi pada guna tenaga penuh
(b)
Barang pertanian (unit)
A
B
C
D
E
F
0 1 2 3 4 5
Barang perkilangan (unit)

40

35

30

25

20

15

10

5


Mikroekonomi
15

(C) (i)
• Kombinasi ini terletak di luar keluk kemungkinan pengeluaran.
• Ekonomi tidak dapat mengeluarkan kombinasi ini kerana sumber ekonomi dan
tingkatan teknologi yang disedia ada tidak mengcukupi.
(C) (ii)
• Kombinasi ini terletak didalam kemungkinan pengeluaran.
• Kombinasi ini menunjukkan ketidakcekapan penggunaan sumber kerana keluaran
masih dapat ditingkatkan tanpa mengurangkan barang lain.
(C) (iii)
• Kombinasi ini menunjukkan keluaran maksimum yang dapat dikeluarkan apabila
semua sumber digunakan sepenuhnya dengan cara yang cekap.
• Tambahan keluaran satu barang tidak dapat dilakukan tanpa mengurangkan
keluaran barang yang lain.
SOALAN PENGAYAAN:
BAHAGIAN A (ANEKA PILIHAN)
1. Penyataan berikut adalah benar tentang jenis barang yang terdapat dalam ekonomi
kecuali
A barang percuma ialah barang yang tiada kos lepas.
B barang awam ialah barang yang tiada prinsip pengeculian
C barang ekonomi ialah barang yang tertakluk kepada prinsip pengeculian
D barang perantaraan ialah barang yang telah diproses dan boleh digunakan
terus oleh pengguna.
2. Masalah ekonomi merujuk kepada satu keadaan
A pilihan terpaksa dibuat tanpa wujudnya kos lepas
B masyarakat akan membuat pilihan bagi memenuhi semua kehendak mereka
C sumber ekonomi yang dimiliki adalah tidak terhad tetapi barang dan perkhidmatan
yang dikehendaki adalah terhad
D sumber ekonomi yang dimiliki adalah terhad tetapi barang dan perkhidmatan yang
dikehendaki adalah tidak terhad
3. Sesebuah ekonomi mencapai kecekapan pengeluaran yang maksimum apabila ekonomi
A.tidak dapat meningkatkan pengeluaran suatu barang tanpa mengurangkan
pengeluaran barang lain
B dapat meningkatkan pengeluaran semua barang
C dapat meningkatkan pengeluaran suatu barang tanpa mengurangkan
pengeluaran barang lain


Mikroekonomi
16

D dapat mengurangkan pengeluaran semua barang
4. Akibat daripada masalah kekurangan dalam ekonomi menyebabkan
A. pelaku ekonomi perlu membuat pilihan
B. pertumbuhan ekonomi akan terjejas
C. tiada barang percuma bagi pengguna
D. kos lepas semakin meningkat
5. Setiap titik pada keluk kemungkinan pengeluaran menggambarkan kombinasi barang
A. maksimum yang dapat dihasilkan dengan menggunakan semua sumber dalam
ekonomi
B. maksimum yang dapat dihasilkan dengan menggunakan sebahagian daripada
sumber ekonomi
C. yang dapat dihasilkan dengan menggunakan sebahagian daripada sumber ekonomi
D. yang dapat dihasilkan dengan menggunakan semua sumber ekonomi.
6. Gambar rajah di bawah menunjukkan keluk kemungkinan pengeluaran bagi sebuah
negara.
Barang Y (unit)
100
80
50
0 60 70 80 Barang X (unit)
A seunit barang X adalah tetap
B seunit barang Y ialah 10 unit barang X
C 10 unit barang X ialah 20 unit barang Y
D tambahan barang X daripada 70 unit kepada 80 unit adalah 50 unit barang Y
7. Bagi keluk kemungkinan pengeluaran yang mengalami kos lepas yang semakin
meningkat, pertambahan satu unit barang pertanian akan menyebabkan
A pengurangan pengeluaran yang semakin besar bagi barang industri
B pengurangan pengeluaran yang semakin kecil bagi barang industri
C pengurangan pengeluaran yang sama bagai barang industri
D pertambahan pengeluaran yang semakin besar bagi barang industri.
8. Antara berikut yang manakah bukan kebaikan sistem kapitalis?
A. Keputusan yang cepat dapat dilakukan melalui mekanisme harga
B. Persaingan dapat meningkatkan kualiti barang yang dihasilkan
C. Barang awam dapat dikeluarkan


Mikroekonomi
17

D. Pekerja mempunyai dorongan untuk bekerja keras.
BAHAGIAN B (ESEI)
1. (a) Terangkan mengapakah masalah asas ekonomi wujud? [2]
(b) Terangkan bagaimana sistem ekonomi campuran mengatasi masalah asas
ekonomi yang dihadapi. [8]
2. Dengan menggunakan gambar rajah keluk kemungkinan pengeluaran, jelaskan konsep:
(a) Pengangguran [3]
(b) Kekurangan [3]
(c) Kos lepas [4]
3. Jelaskan bagaimana sistem ekonomi kapitalis menyelesaikan masalah:
(a) Peruntukan faktor pengeluaran
(b) Cara pengagihan barang
(c) Jenis dan kuantiti barang yang hendak dikeluarkan. [10]
1. Jadual di bawah menunjukkan pelbagai kombinasi pengeluaran barang A dan barang B
bagi sebuah negara.
Kombinasi Barang A (unit) Barang B (unit)
A
B
C
D
E
0
2
4
6
8
20
19
16
10
0
(a) Hitung kos lepas untuk mengeluarkan:
(i) seunit barang A pada setiap kombinasi pengeluaran [2]
(ii) seunit barang B pada setiap kombinasi pengeluaran [2]
(b) (i) Apakah bentuk keluk kemungkinan pengeluaran bagi negara tersebut? [1]
(ii) Apakah jenis faktor pengeluaran bagi negara tersebut? [1]
(c) Nyatakan keadaan ekonomi apabila negara ini mengeluarkan 4 unit barang A
dan 14 unit barang B. Berikan sebab untuk jawapan anda. [2]
(d) Adakah kombinasi 3 unit barang A dan 19 unit barang B boleh dicapai?
Mengapa? [2]


Mikroekonomi
18

BAB 2:PASARAN BARANG DAN HARGA
2.1 dan 2.2:
Permintaan dan Penawaran
Permintaan (DD)
Takrif:
Kesanggupan dan kemampuan pengguna untuk
membeli sejumlah barangan tertentu pada tingkat
harga tertentu dalam tempoh masa tertentu.
Penawaran (SS)
Takrif:
Kesanggupan dan kemampuan pengguna untuk
menawarkan sejumlah barangan tertentu pada
tingkat harga tertentu dalam tempoh masa
tertentu.
Hukum Permintaan:
Apabila harga sesuatu barang meningkat kuantiti
diminta akan berkurangan, manakala apabila harga
sesuatu barang jatuh kuantiti diminta akan
bertambah.
Hukum Penawaran:
Apabila harga sesuatu barang meningkat kuantiti
ditawar akan bertambah, manakala apabila harga
sesuatu barang jatuh kuantiti ditawar akan
berkurang.
Harga
(RM)
Kuantiti diminta
(unit)
1
2
3
4
5
10
8
6
4
2
Harga
(RM)
Kuantiti diminta
(unit)
1
2
3
4
5
2
4
6
8
10
Huraian jadual & Keluk Permintaaan:
Andaian harga asal RM3, kuantiti diminta ialah 6
unit.
Jika harga meningkat (RM3 ke RM4), kuantiti
diminta berkurangan (6 unit ke 4 unit).
Jika harga menurun (RM3 ke RM2), kuantiti diminta
meningkat (6 unit ke 8 unit).
Wujud hubungan songsang/negatif antara harga dan
kuantiti diminta.
Huraian jadual & keluk Penawaran:
Andaian harga asal RM3, kuantiti ditawar ialah
6 unit.
Jika harga meningkat (RM3 ke RM4), kuantiti
ditawar bertambah (6 unit ke 8unit).
Jika harga menurun (RM3 ke RM2), kuantiti
ditawar berkurang (6 unit ke 4 unit).
Wujud hubungan langsung/positif antara harga
dan kuantiti ditawar.
Harga (RM)
Kuantiti (unit)
4
5
2 6
D
D
0
3
2
1
4 8 10
Harga (RM)
Kuantiti (unit)
4
5
2 6
S
0
3
2
1
4 8 10
S


Mikroekonomi
19

Fungsi/persamaan permintaan:
Qd = a – bP
Jika P = RM3, Qd = 6 unit.
Jika P = RM4, Qd = 4 unit
Maka:
6 = a – 3b …….(persamaan 1)
4 = a – 4b ……..(persamaan 2)
Gunakan kaedah penyelesaian persamaan serentak:
Persamaan 1 tolak persamaan 2
2 = b.
Gantikan b = 2 dalam pers. 1 atau 2
6 = a – 3(2)
6 = a – 6
a = 6+6
a = 12
Maka persamaan permintaan ialah;
Qd = 12 – 2P
Fungsi/persamaan penawaran:
Qs = a + bP
Jika P = RM 3, Qs = 6 unit.
Jika P = RM4, Qs = 8 unit.
Maka:
6 = a +3b …….(persamaan 1)
8 = a + 4b …….(persamaan 2)
Gunakan kaedah penyelesaian persamaan
serentak:
Persamaan 2 tolak persamaan 1
2 = b
b = 2
Gantikan b = 2 dalam pers. 1 atau 2
6 = a + 3(2)
6 = a + 6
a = 6 - 6
a = 0
Maka persamaan penawaran ialah
Qs = 2P
Jika diberi fungsi permintaan adalah,
Qd = 50 - 5p
Maka jadual permintaan boleh dibentuk
seperti berikut:
Pada tingkat harga RM2, kuantiti diminta ialah;
Qd = 50 – 5(2)
Qd = 50 – 10
Qd = 40 unit.
Harga
(RM)
Kuantiti diminta
(unit)
2
4
6
8
10
40
30
20
10
0
Jika diberi fungsi penawaran adalah,
Qd = 20 + 5p
Maka jadual penawaran boleh dibentuk seperti
berikut:
Pada tingkat harga RM2, kuantiti ditawar ialah;
Qs = 20 + 5(2)
Qs = 20 + 10
Qs = 30 unit.
Harga
(RM)
Kuantiti ditawar
(unit)
2
4
6
8
10
30
40
50
60
70


Mikroekonomi
20

2.1.1 & 2.2.1: Faktor yang mempengaruhi permintaan dan faktor yang
mempengaruhi penawaran
Faktor yang mempengaruhi permintaan
a) Harga barang itu sendiri
b) Harga barang lain
• barang pengganti
• barang penggenap.
c) Pendapatan pengguna
d) Cita rasa penduduk.
e) Jumlah penduduk
f) Musim
g) Dasar Kerajaan
h) Jangkaan harga masa depan.
Perbezaan antara perubahan kuantiti diminta
dan perubahan permintaan.
a) Perubahan kuantiti diminta:
Berlaku di sebabkan oleh:
i) Harga barang itu sendiri
• Jika harga barang X naik (P ke P1), kuantiti
diminta ke atas barang X akan berkurang
(Q ke Q1), jika harga barang X turun (P ke
P0), kuantiti diminta ke atas barang X akan
bertambah (Q ke Q0)
b) Perubahan Permintaan
Berlaku disebabkan oleh faktor-faktor lain selain
daripada factor harga barang itu sendiri seperti
berikut:
i) Perubahan harga barang lain
a) Barang pengganti
• Dua barang yang boleh saling
mengganti kerana fungsinya adalah
sama.
• contoh: margerin & mentega.
Faktor yang mempengaruhi penawaran
a) Harga barang itu sendiri
b) Harga barang lain
• barang penawaran bertanding
• barang penawaran bersama
c) Harga input
e) Bilangan pengeluar
f) Tingkat Teknologi
g) Dasar Kerajaan
h) Jangkaan harga masa depan
Perbezaan antara perubahan kuantiti ditawar
dan perubahan penawaran.
a) Perubahan kuantiti ditawar
Berlaku di sebabkan oleh:
i) Harga barang itu sendiri
• Jika harga barang X naik (P ke P1), kuantiti
ditawar ke atas barang X akan bertambah (Q
ke Q0), jika harga barang X turun (P ke P0),
kuantiti ditawar ke atas barang X akan
berkurang (Q ke Q1)
b) Perubahan Penawaran
Berlaku disebabkan oleh faktor-faktor lain selain
daripada factor harga barang itu sendiri seperti
berikut:
i) Perubahan harga barang lain
a) Barang bertanding.
• tambahan penawaran satu barang
menyebabkan pengurangan
penawaran barang lain.
• Contoh: getah & kelapa sawit.
Harga (RM)
Kuantiti (unit)
P
P0
P1
QQ1 Q0
D
D
0
S
Harga (RM)
Kuantiti (unit)
P
P0
P1
QQ0 Q1
S
0


Mikroekonomi
21

• Apabila harga margerin meningkat, kuantiti
diminta margerin berkurang menyebabkan
permintaan ke atas mentega bertambah.
Kesannya keluk permintaan mentega beralih
ke kanan dari DoDo ke D1D1, dan pada harga
yang sama kuantiti diminta mentega
bertambah dari Q ke Q1
• Apabila harga margerin berkurang. Kuantiti
diminta margerin bertambah, menyebabkan
permintaan ke atas mentega berkurang.
Kesannya keluk permintaan mentega beralih
ke kiri dari DD ke D2D2, dan pada harga yang
sama kuantiti diminta mentega berkurang dari
Q ke Q2.
b) Barang Penggenap
• Dua barang yang perlu
digunakan bersama untuk membolehkanya
berfungsi.
• Contoh: kereta & petrol.
• Apabila harga kereta meningkat, kuantiti
diminta kereta berkurang menyebabkan
permintaan ke atas petrol berkurang. Kesannya
keluk permintaan petrol beralih ke kiri dari
DD ke D2D2, dan pada harga yang sama
kuantiti diminta petrol berkurang dari Q ke Q2
• Apabila harga kereta jatuh. Kuantiti diminta
kereta bertambah, menyebabkan permintaan
ke atas petrol bertambah. Kesannya keluk
permintaan petrol beralih ke kanan dari DD ke
D1D1, dan pada harga yang sama kuantiti
diminta petrol bertambah dari Q ke Q1
• Apabila harga getah meningkat, kuantiti
ditawar getah bertambah menyebabkan
penawaran kelapa sawit berkurang.
Kesannya keluk penawaran kelapa sawit
beralih ke kiri dari SS ke S2S2, dan pada
harga yang sama kuantiti ditawar kelapa
sawit berkurang dari Q ke Q2.
• Apabila harga getah berkurang, kuantiti
ditawar getah berkurang menyebabkan
penawaran kelapa sawit bertambah.
Kesannya keluk penawaran kelapa sawit
beralih ke kanan dari SS ke S1S1, dan pada
harga yang sama kuantiti ditawar kelapa
sawit bertambah dar Q ke Q1
b) Barang penawaran bersama
• Barang yang dikeluarkan bersama/
serentak.
• Contoh: daging kambing dan kulit
kambing.
• Apabila harga kambing meningkat, kuantiti
ditawar daging kambing bertambah
menyebabkan penawaran kulit kambing
turut bertambah. Kesannya keluk
penawaran kulit kambing beralih ke kanan
dari SS ke S1S1, dan pada harga yang sama
kuantiti ditawar kulit kambing bertambah
dari Q ke Q1
• Apabila harga daging kambing jatuh,
kuantiti ditawar daging kambing berkurang
menyebabkan penawaran kulit kambing
turut berkurang,. Kesannya keluk
penawaran kulit kambing beralih ke kiri
Q2
Harga Petrol
(RM)
kuantiti petrol
(unit)
P
D
D
Q Q1
D1
D1
D2
D2
S
Harga kelapa sawit
(RM)
Kuantiti kelapa sawit
(unit)
P
QQ0 Q1
S
0
S1
S1
S2
S2
S
Harga kuit kambing
(RM)
Kuantiti kulit kambing
(unit)
P
QQ0 Q1
S
0
S1
S1
S2
S2


Mikroekonomi
22

ii) Pendapatan Pengguna
• Apabila pendapatan pengguna meningkat,
kuasa beli pengguna meningkat dan
permintaan turut meningkat
iii) Cita rasa
• Apabila cita rasa pengguna meningkat
permintaan turut meningkat.
iv) Jumlah penduduk
Semakin ramai penduduk permintaan
semakin bertambah.
v) Musim
• Pada Musim hujan, permintaan ke atas
payung bertambah.
vi) Dasar Kerajaan.
• Jika kerajaan mengenakan cukai pendapatan,
pendapatan boleh guna jatuh dan permintaan
berkurang.
• Apabila kerajaan melaksanakan kempen
galakan penggunaan barang tempatan,
permintaan ke atas barang tempatan
meningkat
vii) Jangkaan harga masa depan
• jika harga masa depan dijangka naik
permintaan ke atas barang tersebut sekarang
meningkat.
dari SS ke S2S2, dan pada harga yang sama
kuantiti ditawar kulit kambing berkurang
dari Q ke Q2
ii) Harga Input
• Apabila harga input meningkat, kos
pengeluaran meningkat dan penawaran
akan berkurang.
• .
iii) Bilangan pengeluar
• Semakin ramai bilangan pengeluar,
penawaran semakin bertambah.
iv) Tingkat Teknologi.
• Semakin tinggi teknologi
pengeluaran, semakin kurang kos
pengeluaran maka semakin
meningkat jumlah penawaran.
v) Dasar Kerajaan
• Apabila cukai dikenakan, kos
pengeluaran akan meningkat, maka
penawaran akan berkurang.
• Apabila subsidi diberi, kos
pengeluaran akan berkurang,
maka penawaran akan bertambah.
vi) Jangkaan Harga Masa Depan.
• Jika harga masa depan dijangka
naik penawaran ke atas barang
tersebut sekarang berkurang.


Mikroekonomi
23

2.3: Keseimbangan Pasaran
2.3.1: Keseimbangan Pasaran
• Keseimbangan pasaran bermaksud satu keadaaan di mana kuantiti diminta di pasaran
sama dengan kuantiti ditawar di pasaran pada satu tingkat harga tertentu.
• Syarat keseimbangan pasaran: Qd = Qs atau
Keluk permintaan pasaran bersilang dengan keluk penawaran pasaran.
• Penetuan keseimbangan Pasaran:
a) Pendekatan Rumus:
Jika diberi fungsi permintaan dan penawaran seperti berikut:
Qd = 100 – 4P
Qs = 50 + P
Maka keseimbangan pasaran ialah;
Qs = Qd
100 – 4P = 50 + P
100 – 50 = P + 4P
50 = 5p
P = 50/5
P = RM10
Gantikan P = RM10 dalam mana-mana fungsi DD atau SS
Q = 100 – 4(10)
Q = 100 – 40
Q = 60 unit
• Penetuan keseimbangan pasaran:
b) Pendekatan Jadual
Harga
(RM)
Kuantiti diminta
(unit)
Kuantiti ditawar
(unit)
Keadaan pasaran
5 80 55 Lebihan Permintaan
10 60 60 keseimbangan
15 40 65 Lebihan Penawaran
• Penentuan keseimbanan pasaran
c) Pendekatan Rajah
• Keseimbangan pasaran ialah pada titik E, harga keseimbangan RM10 dan kuantiti
keseimbangan 60 unit.
• Lebihan Permintaan berlaku apabila kuantiti diminta di pasaran melebihi kuantiti ditawar
iaitu pada tingkat harga yang lebih rendah daripada RM10
• Lebihan penawaran berlaku apabila kuantiti ditawar di pasaran melebihi kuantiti diminta
iaitu pada tingkat harga lebih tinggi daripada harga RM10
Kuantiti (unit)
D
D S
S
10
0
Harga (RM)
Lebihan DD
Lebihan SS
60
S


Mikroekonomi
24

2.3.2: Perubahan Keseimbangan pasaran
Disebabkan oleh perubahan keluk permintaan atau perubahan keluk penawaran
1. Perubahan Permintaan Sahaja
a) Pertambahan permintaan b) Pengurangan permintaan
Andaian penawaran tetap, kesan pertambahan
pendapatan, permintaan pengguna bertambah, keluk
permintaan beralih ke kanan.
• Keseimbangan asal E0, harga=P0 dan
kuantiti=Q0.
• Kesan pertambahan pendapatan, permintaan
bertambah, keluk permintaan beralih ke
kanan dari D0D0 ke D1D1.
• Titi keseimbangan E0 bergerak ke E1
• Harga keseimbangan meningkat dari P0 ke P1
• Kuantiti keseimbangan bertambah dari Q0 ke
Q1
Andaian penawaran tetap, kesan pengurangan
pendapatan, permintaan pengguna berkurang,
keluk permintaan beralih ke kiri.
kuantiti=Q0.
• Kesan pengurangan pendapatan,
permintaan berkurang, keluk permintaan
beralih ke kiri dari D0D0 ke D1D1.
• Titi keseimbangan E0 bergerak ke E1
• Harga keseimbangan jatuh dari P0 ke P1
• Kuantiti keseimbangan berkurang dari Q0
ke Q1
Kuantiti (unit)
D0
D0
S0
P1
P0
Harga (RM)
S0
D1
D1
0 Q1
E1
E0
Q0
Kuantiti (unit)
D1
D1
P0
P1
Q1
Q0
S0
D0
0
E1
E0
D0
S0
Harga (RM)


Mikroekonomi
25

2. Perubahan Penawaran Sahaja
Menunjukkan keadaan keluk penawaran beralaih ke kanan (pertambahan penawaran) atau ke kiri
(pengurangan penawaran)
a) Pertambahan penawaran b) Pengurangan penawaran
Andaian permintaan tetap, kesan penurunan harga
input, penawaran firma bertambah, keluk penawaran
beralih ke kanan.
Andaian permintaan tetap, kesan kenaikan harga
input, penawaran firma berkurang, keluk
penawaran beralih ke kiri.
kuantiti=Q0.
• Kesan penurunan harga input, penawaran
bertambah, keluk penawaran beralih ke
kanan dari S0S0 ke S1S1
• Titik keseimbangan E0 bergerak ke E1
• Harga keseimbangan jatuh dari P0 ke P1
Kuantiti keseimbangan bertambah
dari Q0 ke Q1
kuantiti=Q0.
• Kesan kenaikan harga input, berkurang
berkurang, keluk penawaran beralih ke
kiri dari S0S0 ke S1S1.
• Titik keseimbangan E0 bergerak ke E1
• Harga keseimbangan meningkat dari P0
ke P1.
Kuantiti keseimbangan berkurang
dari Q0 ke Q1
3. Pertambahan permintaan dan penawaran serentak
a) pertambahan DD = SS b) Pertambhan DD>SS c) Pertambahan DD<SS
Keseimbangan asal = E0, harga asal P0 dan kuantiti asal Q0. Pertambahan permintaan dan penawaran
secara serentak menyebabkan titik keseimbangan E0 bergerak ke E1, keluk permintaan dan keluk
penawaran berlaih dari D0D0 ke D1D1 dan SS ke S1S1
Kesannya:
harga tetap dan kuantiti
bertambah dari Q0 ke Q1
Kesannya:
harga meningkat dengan
kadar yang lebih kecil dari P0
ke P1 dan kuantiti bertambah
dengan kadar yang lebih
besar dari Q0 ke Q1
Kesannya:
harga jatuh dengsn ksdsr ysng lebih
kecil dari P0 ke P1 dan kuantiti
bertambah dengan kadar yang lebih
besar dari Q0 ke Q1
Kuantiti (unit)
S1
S1
S0
P
P1
Q1
Harga (RM)
Q0
D0
D0
0
E1
E0
S0
Kuantiti (unit)
S1
S1
S0
P1
P0
Q0
Harga (RM)
Q1
S0
D0
D0
0
E1
E0
Kuantiti (unit)
S1
S1
S0
P0
Q1
Harga (RM)
Q0
S0
D0
D0
0
E1
E0
D1
D1
Rajah (a)
Kuantiti (unit)
S1
S1
S0
P0
Q1
Harga (RM)
Q0
S0
D0
D0
0
E1E0
D1
D1
P1
Rajah (b)
Kuantiti (unit)
S1
S1
S0
P0
Q1
Harga (RM)
Q0
S0
D0
D0
0
E1
E0
D1
D1
P1
Rajah (c)


Mikroekonomi
26

4. Pertambahan permintaan dan pengurangan penawaran
a) Pertambahan DD =
pengurangan SS
b) Pertambahan DD >
pengurangan SS
c) Pertambahan DD <
pengurangan SS
Kesannya:
harga meningkat daripada P0 ke
P1 dan kuantiti tidak berubah
Kesannya:
harga meningkat dengan kadar
yang lebih besar dari P0 ke P1
dan kuantiti bertambah dengan
kadar yang kecil dari Q0 ke Q1
Kesannya:
harga meningkat dengan kadar
yang lebih besar dari P0 ke P1 dan
kuantiti bertambah dengan kadar
yang kecil dari Q0 ke Q1
5. Pengurangan DD dan pengurangan SS
a) Pengurangan DD =
pengurangan SS
b) Pengurangan DD >
pengurangan SS
c) Pengurangan DD <
pengurangan SS
Kesannya:
harga tetap dan kuantiti berkurang
dari Q0 ke Q1
Kesannya:
harga jatuh dengan kadar yang
lebih kecil dari P0 ke P1 dan
yang lebih besar dari Q0 ke Q1
Kesannya:
harga meningkat dengsn kadar
yang lebih kecil dari P0 ke P1 dan
yang lebih besar dari Q0 ke Q1
Kuantiti (unit)
S1
S1
S0
P0
Harga (RM)
Q0
S0
D0
0
E1
E0
D1
D1
D0
P1
Rajah (a)
Kuantiti (unit)
S1
S1
S0
P0
Q1
Harga (RM)
Q0
S0
D0
D0
0
E1
E0
D1
D1
P1
Rajah (b)
Kuantiti (unit)
S1
S1
S0
P0
Q1
Harga (RM)
Q0
S0
D0
0
E1
E0
D1
D1
D0
P1
Rajah (c)
Kuantiti (unit)
S1
S1
S0
P0
Q1
Harga (RM)
Q0
S0
D0
D0
0
E1
E0
D1
D1
Rajah (a)
Kuantiti (unit)
S1
S1
S0
P0
Q1
Harga (RM)
Q0
S0
D0
D0
0
E1
E0
D1
D1
P1
Rajah (b)
Kuantiti (unit)
S1
S1
S0
P0
Q1
Harga (RM)
Q0
S0
D0
0
E1
E0
D1
D1
P1
Rajah (b)
D0


Mikroekonomi
27

2.4: Lebihan Pengguna dan Lebihan Pengeluar
• Lebihan pengguna = Perbezaan antara harga
yang sanggup dibayar dengan harga sebenar
dibayar/ harga pasran
• Cara penghitungan:
Lebihan Pengguna = Harga sanggup dibayar – Harga
Pasaran.
i) Cara jadual
Kuantiti
Barang
(unit)
Harga (RM) Lebihan
Pengguna
(RM)
Sanggup
dibayar
Pasaran
1
2
3
4
20
15
10
5
5
5
5
5
15
10
5
0
• Apabila 1 unit barang digunakan Lebihan
pengguna = RM15 (20 – 5)
ii) Cara gambar rajah.
Lebihan pengguna = ½(tapak x tinggi)
• Lebihan pengeluar = Perbezaan antara
harga yang sanggup dijual dengan harga
sebenar dijual/ harga pasaran.
i) Cara gambar rajah
Lebihan pengeluar = ½(tapak x tinggi)
Harga (RM)
Kuantiti (unit)
D
D
S
S
10
5
20
Lebihan Pengguna =
1/2 (20) (10 - 5)
1/2 (20 x 5)
1/2 (100)
= RM50
0
E0
Harga (RM)
Kuantiti (unit)
D
D
S
S
10
20
Lebihan Pengeluar =
1/2 (20) (10 - 4)
1/2 (20 x 6)
1/2 (120)
= RM60
4
0
E0


Mikroekonomi
28

2.5 & 2.6:
Keanjalan Permintaan & Keanjalan Penawaran
2.5: Keanjalan Permintaan (Ed)
• Maksud Ed = Mengukur peratus perubahan
kuantiti diminta kesan peratus perubahan
harga barang itu sendiri, harga barang lain,
dan tingkat pendapatan.
2.6: Keanjalan Penawaran (Es)
• Maksud Es = Mengukur peratus
perubahan kuantiti ditawar kesan
perubahan harga barang itu sendiri.
• Jenis-jenis Keanjalan Permintaan
a) Keanjalan Permintaan Harga (Ed)
b) Keanjalan Permintaan Silang (Ec)
c) Keanjalan Permintaan Pendapatan (Ey)
a) Keanjalan Permintaan Harga Keanjalan Penawaran
• Maksud (Ed) = Mengukur peratus
perubahan kuantiti diminta kesan
perubahan harga barang itu sendiri
• Rumus / Formula:
Ed = % Δ kuantiti diminta
% Δ harga barang
= Q1 –Qo x Po
Qo P1 - Po
• Maksud Es = Kaedah mengukur peratus
perubahan kuantiti ditawar kesan
perubahan harga barang itu sendiri.
• Rumus / Formula:
Es = % Δ kuantiti ditawar
% Δ harga barang
= Q1 – Qo x Po
Qo P1 – Po
• Contoh Pengiraan Ed
Harga
(RM)
Kuantiti diminta
(unit)
2
3
10
6
Hitung nilai keanjalan permintaan harga apabila
harga meningkat daripada RM2 ke RM3.
Jawapan:
Ed = Q1 – Qo x Po
Qo P1 – Po
= 6 – 10 x 2
10 3 – 2
= -4 x 2
10 1
= - 0.8
*Apabila harga meningkat 1% kuantiti diminta
berkurang sebanyak 0.8%
• Contoh Pengiraan Es
Harga
(RM)
Kuantiti ditawar
(unit)
5
6
20
25
Hitung nilai keanjalan penawaran apabila
harga meningkat daripada RM5 ke RM6.
Jawapan:
Es = Q1 – Qo x Po
Qo P1 – Po
= 25 – 20 x 5
20 6 – 5
= 5 x 5
20 1
= 1.25
*Apabila harga meningkat sebanyak 1% kuantiti
ditawar bertambah sebanyak 1.25%
Darjah Keanjalan Permintaan Harga
i) Anjal
Darjah Keanjalan Penawaran
i) Anjal
Kuantiti (unit)
D
D
S
12
10
5
Harga (RM)
10
0
Kuantiti (unit)
S
S
12
10
10
Harga (RM)
200


Mikroekonomi
29

i) Nilai Ed > 1
Andaian harga naik (RM10 ke RM12)
Ed = Q1 – Qo x Po
Qo P1 - Po
= 5 – 10 x 10
10 12 – 10
= -5 x 10
10 2
= -2.5
ii) % Δ kuantiti > % Δ harga
% Δ harga = 12 -10 x 100
10
= 20%
% Δ kuantiti = 5 - 10 x 100
10
= 50%
iii) Keluk DD berbentuk landai
i) Nilai Es > 1
Andaian harga jatuh (RM12 ke RM10)
Es = Q1 – Qo x Po
Qo P1 - Po
= 10 – 20 x 12
20 10 – 12
= -10 x 12
20 -2
= 3
ii) % Δ kuantiti > % Δ harga
% Δ harga = 10 -12 x 100
12
= 16.67%
% Δ kuantiti = 10 - 20 x 100
20
= 50%
iii) Keluk SS berbentuk landai
ii) Tidak Anjal
i) Nilai Ed < 1
Ed = Q1 – Qo x Po
Qo P1 - Po
= 5 – 7 x 10
7 20 – 10
= -2 x 10
7 10
= -0.29
ii) % Δ kuantiti < % Δ harga
% Δ harga = 20 -10 x 100
10
= 100%
% Δ kuantiti = 5 - 7 x 100
7
= 28.57%
iii) Keluk DD berbentuk curam
ii) Tidah Anjal
i) Nilai Es < 1
Es = Q1 – Qo x Po
Qo P1 - Po
= 12 – 10 x 10
10 20 – 10
= 2 x 10
10 10
= 0.2
ii) % Δ kuantiti < % Δ harga
% Δ harga = 20 -10 x 100
10
= 100%
% Δ kuantiti = 12 - 10 x 100
10
= 20%
iii) Keluk SS berbentuk curam
iii) Anjal Satu iii) Anjal Satu
Kuantiti (unit)
D
D
S
20
10
5
Harga (RM)
70
Kuantiti (unit)
S
S
20
10
10
Harga (RM)
12
0
Kuantiti (unit)
D
D
S
P1
P
Q
Harga (RM)
Q10
Kuantiti (unit)
S
S
P1
P
Q
Harga (RM)
Q1
0


Mikroekonomi
30

Penentu-penentu keanjalan
permintaan Harga
i) Kewujudan barang pengganti
• Barang yang mempunyai banyak
pengganti lebih anjal daripada barangg
yang tidak mempunyai pengganti,
• Contoh: Sayur kobis mempunyai banyak
barang pengganti lebih anjal daripada
barang yang tiada barang pengganti
seperti garam
iii) Nisbah pendapatan daripada perbeanjaan
pengguna
• Jika perbelanjaan ke atas suatu barang
melibatkan jumlah perbelanjaan yang
besar daripada pendapatan, maka barang
itu adalah anjal.
• Contoh: Perbelanjaan ke atas televisyen
lebih anjal berbanding perbelanjaan ke
atas pen.
iii) Kegunaan barang tersebut
• Jika suatu barang mempunyai banyak
kegunaan, permintaan ke atasnya lebih
anjal berbanding barang yang sedikit
kegunaannya.
Penentu-penentu keanjalan penawaran
i) Kadar pertambahan kos
pengeluaran.
• Semakin kecil tambahan kos pengeluaran
berbanding tambahan pengeluaran
semakin anjal penawaran barang tersebut
ii) Bekalan input berubah.
• Jika bekalan input sukar dicari,
penawaran ke atas barng ttersebut adalah
tidak anjal.
iii) Faktor pengeluaran tertentu.
• Jika pengeluaran sesuatu barang
memerlukan faktor yang khusus, maka
semakin tidak anjal penewaran barang
tersebut.
iv) Jangka masa
• Semakin lama jangka masa yang
diperlukan untuk pengeluaran sesuatu
barang semakin tidak anjal penawaran
barang tersebut.
v) Bilangan firma/ pengeluar
i) Nilai Ed = 1
ii) % Δ kuantiti = % Δ harga
iii) Keluk DD berbentuk hiperbola
i) Nilai Es = 1
ii) % Δ kuantiti = % Δ harga
iii) Kelik SS bermula dari asalan
iv) Anjal Sempurna iv) Anjal Sempurna
v) Tidak anjal sempurna
i) Nilai Ed = 0
ii) Perubahan harga tidak
mempengaruhi sebarang
kuantiti.
iii) Keluk selari dengan paksi harga
v) Tidak anjal sempura
i) Nilai Es = 0
ii) Perubahan harga tidak
mempengaruhi sebarang
perubahan kuantiti.
ii) Keluk selari dengan paksi harga
Harga (RM)
Kuantiti (unit)
P D
0
Harga (RM)
Kuantiti (unit)
P S
0
Kuantiti (unit)
D
Q
Harga (RM)
0
0
Kuantiti (unit)
S
Q
Harga (RM)
0
0


Mikroekonomi
31

• Contoh: Komputer lebih anjal berbanding
mesin taip.
iv) Jangka masa
• Semakin lama jangka masa, permintaan
ke atas suatu barang lebih anjal
berbanding jangka masa yang singkat.
• Contoh; Dalam jangka masa panjang
pengguna mempunyai lebih masa untuk
mencari barang pengganti, maka
permintaan ke atas barang tersebut lebih
anjal
v) Kepentingan barang tersebut
• Semakin penting sesuatu barang maka
keanjalan permintaannya adalah tidak
anjal.
• Semakin banyak bilangan firma dalam
sebuah industri semakin anjal penawaran
barang tersebut.
•
Hubungan Antara Keanjalan Permintaan Harga dengan Jumlah Hasil/ Jumlah Perbelanjaan.
a) Keluk Permintaan Anjal
i) Kesan Kenaikan Harga
• Kesan kenaikan harga ke atas keluk
permintaan anjal, TR telah berkurang
(RM100 kepada RM60)
ii) Kesan Kejatuhan Harga
• Kesan kejatuhan harga ke atas keluk
permintaan anjal,TR telah bertambah
(RM60 kepada RM100)
b) Keluk Permintaan Tidak Anjal
i) Kesan Kenaikan Harga
• Kesan kenaikan harga ke atas keluk
permintaa tidak anjal, TR telah
bertambah (RM70 kepada RM140)
ii) Kesan Kejatuhan Harga
• Kesan kejatuhan harga ke atas keluk
permintaa tidak anjal, TR telah berkurang
(RM140 kepada RM70)
Kuantiti (unit)
D
D
0
12
10
5
Harga (RM)
10
TRo = RM10 x 10 unit
= RM100
TR1 = P x Q
= RM12 x 5 unit
= RM60
Kuantiti (unit)
D
D
0
12
10
5
Harga (RM)
10
TRo = P x Q
= RM12 x 5 unit
= RM60
TR1 = RM10 x 10 unit
= RM100
Kuantiti (unit)
D
D
0
20
10
5
Harga (RM)
7
TRo = P x Q
= RM10 x 7 unit
= RM70
TR1 = RM20 x 7 unit
= RM140
Kuantiti (unit)
D
D
0
20
10
5
Harga (RM)
7
TR0 = RM20 x 7 unit
= RM140
TR1 = P x Q
= RM10 x 7 unit
= RM70


Mikroekonomi
32

b) Keanjalan Permintaan Silang c) Keanjalan Permintaan Pendapatan
• Maksud = Kaedah mengukur peratus
perubahan kuantiti diminta suatu barang
kesan perubahan harga barang lain.
• Maksud = Kaedah mengukur peratus
perubahan kuantiti diminta suatu barang
kesan perubahan tingkat pendapatan
• Rumus:
Ec = % Δ kuantiti diminta X
% Δ harga barang Y
= Qx1 – Qxo x Pyo
Qxo Py1 – Py0
• Rumus:
Ey = % Δ kuantiti diminta
% Δ pendapatan
= Qx1 – Qxo x Yo
• Qxo Y1– Yo
• Contoh pengiraan:
Harga X
(RM)
Kuantiti Diminta Y
(unit)
2
3
10
20
Hitung nilai keanjalan permintaan silang antara
barang X dan barany Y jika harga meningkat
daripada Rm2 ke RM3.
• Contoh pengiraan:
Pendapatan
(RM)
Kuantiti Diminta X
(unit)
1000
2000
10
50
Hitung nilai keanjalan permintaan pendapatan bagi
barang X jika pendapatan meningkat daripada
RM1000 ke RM2000
Ec = Qx1 – Qxo x Pyo
Qxo Py1 – Py0
= 20 – 10 x 2
10 3 – 2
= 10 x 2
10 1
= 2
*Barang X dan barang Y adalah barang
pengganti kerana nilai Ec = +ve
Ey = Qx1 – Qxo x Yo
Qxo Y1 – Y0
= 50 – 10 x 1000
10 2000 - 1000
= 40 x 1000
10 1000
= 4
* Barang X adalah barang mewah kerana nilai Ey
> 1
• Kegunaan Keanjalan permintaan silang
untuk menentukan sama ada hubungan
antara 2 barang adalah barang
pengganti, barang penggenap atau
barang tiada kaitan.
Nilai Ec Jenis hubungan
Positif
Negatif
Sifar
Barang Pengganti
Barang Penggenap
Tiada kaitan
• Kegunaan Keanjalan permintaan
pendapatan untuk menentukan sama ada
barang itu merupakan barang normal,
barang mewah, barang mesti atau barang
giffen
Nilai Ey Jenis barang
0 < Ey ≤ 1
Ey > 1
Ey = 0
Ey < 0
Normal
Mewah
Mesti
Bawahan


Mikroekonomi
33

2.7: Campurtangan Kerajaan Dalam Pasaran
2.7.1: Analisis Kesan Cukai dan Subsidi Kerajaan
Beban Cukai
• jumlah cukai yang dikenakan oleh kerajaan
ke atas pengeluar
Faedah Subsidi
• Pemberian kerajaan kepada pengeluar.
Kesan cukai terhadap harga, output dan
agihan beban cukai
Kesan subsidi terhadap harga, output dan
agihan faedah subsidi
• Kesan cukai kerajaan, kos pengeluaran
meningkat, penawaran jatuh dan keluk
penawaran beralih ke kiri
• Cukai tak langsung = cukai yang dikenakan
oleh kerajaan ke atas pengeluar dan
sebahagian baban cukai tersebut dipindahkan
kepada pengguna.
• Pemberian subsidi kerajaan
menyebabkan kos pengeluaran
menurun, penawaran bertambah dan
keluk penawaran beralih ke kanan.
Keseimbangan asal =E, harga = P dan kuantiti = Q.
Kesan cukai kerajaan, kos pengeluaran meningkat,
penawaran jatuh, keluk SS beralih ke kiri dari SS ke
S1S1.
Keseimbangan baru = E1
Harga meningkat dari P ke P1
Kuantiti jatuh daripada Q ke Q1.
Beban cukai pengguna = PP1E1B
Beban cukai pengeluar = CPBA
Keseimbangan asal =E, harga = P dan kuantiti
= Q.
Kesan subsidi kerajaan, kos pengeluaran
berkurang, penawaran naik, keluk SS beralih
ke kanan dari SS ke S1S1.
Harga berkurang dari P ke P1
Kuantiti meningkat daripada Q ke Q1
Faedah subsidi pengguna = P1PBE1
Faedah subsidi pengeluar = PCAB
Kuantiti (unit)
D
D
S
P1
P
C
Harga (RM)
Q1
A
B
Q
E
E1
S
S1
S1
0
Kuantiti (unit)
D
D
S
P1
P
C
Harga (RM)
A
B
0
E
E1
S
S1
S1
Q Q1


Mikroekonomi
34

Kesan Cukai terhadap Lebihan Pengguna dan
Pengeluar
Kesan Subsidi terhadap Lebihan
Pengguna dan Pengeluar
• Kesan cukai terhadap lebihan pengguna
S1S1.
Lebihan Pengguna asal PAE telah berkurang kepada
P1AE1
• Kesan subsidi terhadap lebihan
pengguna
= Q.
meningkat, penawaran naik, keluk SS beralih
Harga menurun dari P ke P1
Kuantiti naik daripada Q ke Q1.
Lebihan pengguna asal PAE telah bertambah
kepada P1AE1
• Kesan cukai terhadap lebihan pengeluar
S1S1.
Lebihan pengeluar asal BPE telah berkurang kepada
AP1E1
• Kesan subsidi terhadap lebihan
pengeluar
= Q.
meningkat, penawaran naik, keluk SS beralih
Harga menurun dari P ke P1
Kuantiti naik daripada Q ke Q1.
Lebihan pengeluar asal APE telah bertambah
kepada BP1E1
Kuantiti (unit)
D
D
S
P1
P
Harga (RM)
Q1
A
Q
E
E1
S
S1
0
Kuantiti (unit)
D
D
S
P1
P
Harga (RM)
Q1
A
Q
E
E1
S
S1
0
S1
Kuantiti (unit)
D
D
P1
P
Harga (RM)
Q1
A
Q
E
E1 S
S1
0
B
Kuantiti (unit)
D
D
P1
P
Harga (RM)
Q1
A
Q
E
E1
S
S1
0
B


Mikroekonomi
35

2.7.2: Analisis Kesan Dasar Harga Maksimum dan Dasar Harga Minimum
Dasar Harga Maksimum
• Penetapan Harga oleh kerajaan pada tingkat
harga yang lebih rendah daripada harga
pasaran
Dasar Harga Minimum
• Penetapan Harga oleh kerajaan pada
tingkat harga yang lebih tinggi
daripada harga pasaran
Kesan Penetapan Dasar Harga Maksimum
Terhadap Harga dan Output Keseimbangan
Kesan Penetapan Dasar Harga Minimum
Terhadap Harga dan Output Keseimbangan
Kesan penetapan harga maksimum oleh kerajaan,
harga menurun daripada P ke P1.
Kuantiti diminta bertambah dari Q ke Q1.
Kuantiti ditawar berkurang dari Q ke Q2.
Wujud Lebihan DD sebanyak Q2Q1.
Untuk kekalkan harga pada P1 kerajaan perlu
menampung lebihan permintaan sebanyak Q2Q1.
= Q.
Kesan penetapan harga minimum oleh
kerajaan, harga meningkat daripada P ke P1.
Kuantiti diminta berkurang dari Q ke Q1.
Kuantiti ditawar bertambah dari Q ke Q2
Wujud Lebihan SS sebanyak Q ke Q2.
Untuk kekalkan harga pada P1 kerajaan perlu
membeli lebihan penawaran sebanyak Q1Q2
Kuantiti (unit)
D
D
S
P
0
Harga (RM)
S
Q Q1Q2
P1
E
Kuantiti (unit)
D
D
S
P
0
Harga (RM)
S
Q Q1Q2
P1
E


Mikroekonomi
36

Kesan Dasar Harga Maksimum terhadap Lebihan
Pengguna dan Pengeluar
Kesan Dasar Harga Minimum terhadap
Lebihan Pengguna dan Pengeluar
Kesan Terhadap Lebihan Pengguna Kesan Terhadap Lebihan Pengguna
Kesan Terhadap Lebihan Pengeluar Kesan Terhadap Lebihan Pengeluar
Kuantiti
D
D
S
P1
P
Harga
Q1Q
E
A
S
B
Q2
Lebihan Pengguna
Asal = PP2E.
Lebihan Pengguna
Baru
= P1P2B
Lebihan Pengguna
bertambah sebyk
P1PEB
P2
0 Kuantiti
D
S
P1
P
Harga
Q1 Q
E
A
S
B
Q2
Lebihan Pengguna
Asal = PP2E.
Lebihan Pengguna
Baru
= P1P2B
Lebihan Pengguna
berkurang sebyk
PP1AE
0
P2
Kuantiti
D
D
S
P1
P
Harga
Q1Q
E
A
S
B
Q2
Lebihan Pengeluar
Asal = PP3E.
Lebihan Pengeluar
Baru
= P1P3A
Lebihan Pengeluar
berkurang sebanyak
PP1AE
0
P3
Kuantiti
D
D
S
P1
P
Harga
Q1Q
E
A
S
B
Q2
Lebihan Pengeluar
Asal = PP3E.
Lebihan Pengeluar
Baru
= P1P3A
Lebihan Pengeluar
berkurang sebanyak
PP1AE
0
P3


Mikroekonomi
37

PANDUAN MENJAWAB SOALAN.
BAHAGIAN B (SOALAN ESEI)
1. a) Apakah maksud permintaan? [2]
b) Berdasarkan gambar rajah, jelaskan hubungan antara harga dan kuantiti
diminta. [8]
Cadangan Jawapan:
a) Permintaan merupakan kesanggupan dan kemampuan pengguna untuk membeli sejumlah
barangan tertentu pada tingkat harga tertentu dalam tempoh masa tertentu.
b)
Anadaian harga asal adalah P, kuantiti diminta ialah Q. Jika harga meningkat daripada P ke P1,
kuantiti diminta berkurang daripada Q ke Q1. Jika harga menurun daripada P ke Po, kuantiti diminta
bertambah daripada Q ke Q0. Wujud hubungan songsang antara harga dan kuantiti diminta
2. a) Apakah maksud lebihan permintaan dan lebihan penawaran? [2]
b) Dengan menggunakan gambar rajah, jelaskan bagaimana keseimbangan
pasaran boleh dicapai jika berlaku lebihan permintaan dan lebihan penawaran [8]
Cadangan Jawapan:
a) Lebihan permintaan bermaksud kuantiti diminta melebihi kuantiti ditawar pada
satu tingkat harga tertentu.
Lebihan penawaran bermaksud kuantiti ditawar melebihi kuantiti diminta pada satu tingkat
harga tertentu.
b)
• Keseimbangan pasaran tercapai apabila keluk permintaan pasaran bersilang dengan keluk
penaawaran pasaran iaitu apabila kuantiti diminta di pasaran sama dengan kuantiti ditawar di
pasaran pada tingkat harga P dan kuantiti Q.
• Pada tingkat harga P2, berlaku lebihan permintaan sebanyak Q1Q2 menyebabkan harga
meningkat sehingga mencapai keseimbangan pada tingkat harga P dan kuantiti Q.
• Pada tingkat harga P1, berlaku lebihan penawaran sebanyak Q1Q2 menyebabkan harga
menurun sehingga mencapai keseimbangan pada tingkat harga P dan kuantiti Q.
Harga (RM)
Kuantiti (unit)
P
P0
P1
QQ1 Q0
D
D
0
Kuantiti (unit)
D
D
S
P1
P
Q1
Harga (RM)
Q2
P2
S
Q
E
0


Mikroekonomi
38

BAHAGIAN C (SOALAN KUANTITATIF)
1. Persamaan permintaan dengan penawaran daging kambing import masing-masing adalah
seperti yang berikut:
P = 70 – 2Q
P = 10 + Q
dengan
P = Harga daging kambing per kilogram (RM)
Q = Kuantiti daging kambing (kg)
a) Hitung harga dan kuantiti keseimbangan [2]
b) Hitung lebihan pengguna pada tingkat keseimbangan. [1]
c) Sekiranya kerajaan mengenakan cukai ke atas daging kambing import sebanyak RM3.00
per kilogram,
i) hitung harga dan kuantiti keseimbangan baru. [2]
ii) hitung perubahan lebihan pengguna dan jelaskan makna bagi nilai yang
diperoleh. [2]
d) Dengan menggunakan kertas graf, lukis keluk permintaan dan penawaran
sebelum dan selepas cukai dikenakan. [3]
Cadangan Jawapan.
a) 70 – 2Q = 10 + Q
3Q = 60
Q = 20kg
P = 70 – 2(Q)
= 70 – 2(20)
= 70 – 40
= RM30
b) Lebihan pengguna = ½ x 20 x (70 – 30)
= ½ x 20 x 40
= RM400
c) (i) Qd = Qs
70 – 2Q = 10 + Q + 3
3Q = 57
Q = 19kg
P = 70 – 2(19)
P = RM32
(ii) Lebihan pengguna baru = ½ x (70 – 32) x 19
= RM361
Perubahan Lebihan pengguna = RM361 – RM400 = -RM39
Lebihan pengguna berkurang


Mikroekonomi
39

e) Kertas graf
SOALAN PENGAYAAN
BAHAGIAN A (SOALAN ANEKA PILIHAN)
1 Gambar rajah di sebelah menunjukkan keluk penawaran (SS) terhadap suatu
Barang.
Gambar rajah di sebelah menunjukkan keluk penawaran (SS) terhadap suatu barang
A Qs = 4 + 40P
B Qs = 10 + 3P
C Qs = 10 + 20P
D Qs = 40 + 10P
2 Gambar rajah di bawah menunjukkan keluk permintan kereta di pasaran.
Peralihan keluk permintaaan kereta dari D0D0 ke D1D1 adalah disebabkan oleh peningkatan
A subsidi petrol
B harga kereta import
C kuasa beli pengguna
D bilangan pengedar kereta
Harga (RM)
Kuantiti(kg)
70
19
D
32
30
20
S1
S0
13
10
0
Kuantiti (unit)
S
10
10
Harga (RM)
40
0
Kuantiti
D
Harga
0
D
D1
D1


Mikroekonomi
40

3 Kuantiti barang Y yang diminta akan meningkat apabila
A harga barang Y jatuh
B penawaran barang Y meningkat
C harga input barang Y dijangka akan jatuh
D pendapatan pengguna semakin meningkat
Gambar rajah di sebelah menunjukkan keluk permintaan (DD) dan keluk
penawaran (SS) bagi suatu barang Keluk DD dan SS yang asal adalah D0D0
dan S0S0.
4 Jika kerajaan bertindak menarik balik pemberian subsidi ke atas barang
tersebut, titik keseimbangan
yang baru ialah
A H
B J
C K
D M
5 Persamaan permintaan dan persamaan penawaran bagi suatu barang masing-
masing ialah
P = 50 - 2Q
P = 10 + 3Q
dengan P ialah harga (RM), dan Q ialah kuantiti (unit). Jika kerajaan mengenakan cukai
Sebanyak RM5 per unit keluaran ke atas barang tersebut, harga keseimbangan akan
A meningkat sebanyak RM2.00
B menurun sebanyak RM9.00
C meningkat sebanyak RM32.00
D menurun sebanyak RM34.00
6 Dalam pasaran suatu barang, harga dan kuantiti keseimbangan akan meningkat
jika pertambahan permintaan
A melebihi pengurangan penawaran.
B menyamai pertambahan penawaran .
C lebih kecil daripada pertambahan penawaran.
D lebih kecil daripada pengurangan penawaran.
Kuantiti
D0S0
Harga
S0
D1
D1
0
D2
D0
D2
!
!
S1
1
S2
S1
1
S2
!
J
H
M
K
!


Mikroekonomi
41

7 Jadual di bawah menunjukan harga, permintaan , dan penawaran barang X di pasaran
Harga
(RM)
Permintaan
(unit)
Penawaran
(unit)
10 180 145
20 160 160
30 140 175
40 120 190
50 100 205
Kejatuhan harga input pengeluaran telah menyebabkan penawaran terhadap
barang X jatuh sebanyak 20% pada setiap tingkat harga. Berapakah harga
keseimbangan yang baru?
A RM20.00
B RM30.00
C RM40.00
D RM50.00
8 Andaikan fungsi permintaan dan penawaran bagi suatu barang masing-masing
adalah
P = 50 - 5Q
P = 10 + 3Q
dengan P ialah harga (RM) dan Q ialah kuantiti (unit). Apabila tingkat
pendapatan meningkat dan
fungsi permintaan yang baru adalah P = 80 - 4Q, maka harga keseimbangan akan
meningkat sebanyak
A RM10.00
B RM15.00
C RM25.00
D RM40.00


Mikroekonomi
42

1 a) Jelaskan maksud konsep-konsep berikut
i) keanjalan permintaan silang? [2]
ii) barang pengganti dan barang penggenap? [2]
b) Gambar rajah di bawah menunjukkan keluk hubungan antara barang A dan
barang B.
Berdasarkan gambar rajah di atas berserta contoh, jelaskan hubungan antara barang A
dan barang B menggunakan kaedah keanjalan permintaan silang. [6]
2 Dengan menggunakan gambar rajah, terangkan kesan ke atas keseimbangan pasaran
suatu barang jika
a) permintaan ke atas barang tersebut bertambah dengan kadar yang lebih besar
Daripada pertambahan penawaran. [5]
b) permintaan ke atas barang tersebut bertambah dengan kadar yang lebih kecil
daripada pengurangan penawarannya. [5]
3 "Kejatuhan tingkat harga sesuatu barang akan mengurangkan jumlah hasil pengeluar".
Bincangkan pernyataan di atas. [10]
4 Dengan menggunakan gambarajah, terangkan kesan terhadap harga dan kuantiti
keseimbangan barang X apabila
a) harga barang Y iaitu pengganti kepada X telah meningkat. [5]
b) Kos upah buruh untuk mengeluarkan barang X telah meningkat. [5]
5 a) Apakah maksud Keanjalan Permintaan Pendapatan. [2]
b) Dengan menggunkan contoh yang sesuai jelaskan bagaimana penentuan barang
Normal dan barang mewah ditentukan. [8]
7 "Kejatuhan tingkat harga sesuatu barang akan mengurangkan jumlah hasil
pengeluar". Bincangkan pernyataan di atas. [10]
8 a) Apakah Maksud Dasar Harga Maksimum dan Dasar Harga Minimum?. [2]
b) Berdasarkan gambar rajah jelaskan kesan penetapan Dasar Dasar Harga Maksimum
Kerajaan ke atas
i) Lebihan Pengguna
ii) Lebihan Pengeluar [10]
Harga A (RM)
Kuantiti B (unit)
10
20 300
25


Mikroekonomi
43

1 Persamaan permintaan dan penawaran bagi suatu barang adalah seperti berikut
Px = 50 - 2.5Qx
Px = -10 + 2.5Q
dengan
Px = harga barang X
Qx = kuantiti barang X
a)
Hitung harga dan kuantiti keseimbangan bagi barang X [2]
b) Jika kerajaan memberi subsidi sebanyak RM10 per unit keluaran,
i) bentukkan persamaan penawaran baru selepas subsidi diberi [2]
ii) hitung harga dan kuantiti keseimbangan baru selepas subsidi diberi [1]
iii) hitung Lebihan pengguna sebelum dan selepas subsidi diberi [2]
iv) hitung peratus perubahan Lebihan Pengguna selepas subsidi diberi. [1]
c) Menggunakan kertas graf, lukis keluk permintaan dan penawaran, dan lorek
bahagian perubahan Lebihan Pengguna selepas subsidi diberi. [2]
2 Gambar rajah di bawah menunjukkan keluk permintaan barang A dan keluk
permintaan barang B di pasaran.
a) Jika harga barang A meningkat daripada RM10 ke RM20 seunit
i) Hitung keanjalan permintaan bagi barang A. [2]
ii) Hitung keanjalan permintaan silang antara barang A dan barang B.
Nyatakan hubungan antara barang A dan barang B . Jelaskan [3]
iii) kuantiti diminta ke atas barang C telah berkurang daripada 40 unit ke
30 unit, hitung keanjalan permintaann silang antara barang A dan
barang B. [3]
Kuantiti B (unit)
20
25
Harga A(RM)
20
0
D
D
10
Harga (RM)Harga A(RM)
Kuantiti B (unit)
30
Harga B RM)
15
0
D
D
15
D1
D1


Mikroekonomi
44

b) Gambar rajah di bawah menunjukkan hubungan antara tingkat pendapatan dengan
permintaan barang B.
Hitung keanjalan permintaan pendapatan bagi barang B apabila tingkat
pendapatan meningkat. Apakah jenis barang B. Jelaskan. [2]
3 Fungsi permintaan dan fungsi penawaran bagi barang X adalah seperti
berikut:
P = 50 - 2Q
P = 25 + 3Q
dengan
Q = kuantiti barang X (unit)
P = harga barang X (RM)
a) Hitung harga dan kuantiti keseimbangan pasaran bagi barang X. [2]
b) Jika kerajaan memberi subsidi sebanyak RM10 per unit ke atas barang X,
i) Hitung harga dan kuantiti keseimbangan baru selepas subsidi diberi?
[2]
ii) Hitung jumlah perbelanjaan yang ditangung oleh kerajaan [2]
iii) Berapakah peratusan subsidi yang dinikmati oleh pengguna? [2]
c) Hitung perbezaan lebihan pengguna sebelum dan selepas subsidi diberi [2]
Pendapatan(RM)
Kuantiti B (unit)
1500
20 300
2500


Mikroekonomi
45

BAB 3 : TEORI PENGELUARAN DAN KOS PENGELUARAN
NOTA PADAT
3.1 Firma dan Industri
1. Firma
• Satu unit pengeluar yang menggunakan kombinasi faktor-faktor tertentu bagi mengeluarkan
suatu produk.
• Contohnya Syarikat Penerbitan Pelangi dan Syarikat Proton Holding.
2. Industri
• Sekumpulan firma yang mengeluarkan produk yang sama atau hampir sama dalam suatu
pasaran.
• Contohnya industri restoran makanan segera – mengandungi firma seperti Marry Brown,
KFC, A&W, McDonald’s dan Pizza Hut.
3.2 Fungsi Pengeluaran
1. Satu persamaan yang menunjukkan hubungan antara kuantiti keluaran yang dikeluarkan dengan
kuantiti input berubah yang digunakan.
Qx = f (K, L)
dengan Qx = kuantiti barang X
f = hubungan tranformasi input kepada kuantiti barang X
K = input tetap misalnya tanah
L = input berubah misalnya buruh.
2. Input
• Faktor pengeluaran yang digunakan dalam proses pengeluaran. Input terbahagi kepada dua
iaitu input tetap dan input berubah.
• Input tetap
o Input yang tidak berubah jumlahnya mengikut kuantiti keluaran. Walaupun keluaran
bertambah, kuantiti input tidak berubah. Input tetap hanya wujud dalam jangka masa
pendek sahaja.
o Contoh input tetap ialah bangunan dan tanah.
• Input berubah
o Input yang berubah jumlahnya mengikut kuantiti keluaran. Ini bermakna apabila
kuantiti keluaran ditambah, maka jumlah input berubah juga bertambah. Input
berubah wujud dalam jangka pendek dan jangka panjang.
o Contoh input berubah ialah bahan mentah dan buruh.
3. Jangka masa pendek
• Jangka masa apabila masih terdapat input yang tidak berubah dari segi kuantitinya.
4. Jangka masa panjang
• Jangka masa di mana semua input yang digunakan telah berubah dari segi kuantitinya.
5. Jumlah keluaran (TP)
• Jumlah keluaran yang dikeluarkan dengan menggunakan kombinasi input tertentu dalam
tempoh masa tertentu.
TP = AP x L


Mikroekonomi
46

6. Keluaran purata (AP)
• Jumlah keluaran yang dikeluarkan oleh seunit input berubah. Rumusnya ialah :
AP = TP
L
7. Keluaran sut (MP)
• Perubahan jumlah keluaran yang dikeluarkan akibat perubahan seunit input berubah yang
digunakan.
MP = Perubahan TP
Perubahan L
8. Contoh penghitungan :
Input berubah
(unit)
TP
(unit)
AP
(unit)
MP
(unit)
1
2
3
4
5
6
7
5
13
23
30
35
35
33
5
6.5
7.66
7.5
7
5.83
4.71
5
8
10
7
5
0
-2
Keluaran (unit)
TP
AP
0 3 5 6 MP Input berubah (unit)
9. Hubungan antara TP, AP dan MP
Hubungan antara TP dan MP
• Semasa TP meningkat, MP dalam keadaan positif, iaitu daripada input 0 hingga 6 unit.
• Semasa TP maksimum, MP bernilai sifar, iaitu pada input 6 unit.
• Semasa TP menurun, MP bernilai negatif, iaitu selepas input 6 unit.
Hubungan antara TP dan MP
• Semasa AP meningkat, MP lebih tinggi daripada AP, iaitu daripada input 0 hingga 3 unit.
• Semasa AP maksimum, MP menyamai AP, iaitu pada input 5 unit.
• Semasa AP menurun, MP lebih rendah daripada AP, iaitu selepas input 5 unit.
10. Hukum pulangan berkurangan – Suatu keadaan apabila penggunaan input berubah ditambah
secara berterusan ke atas input tetap, tambahan keluaran (keluaran sut) semakin berkurang.


Mikroekonomi
47

3.3. Kos Pengeluaran
3.3.1 Kos pengeluran jangka pendek
1. Kos pengeluaran
• Jumlah perbelanjaan yang ditanggung oleh pengeluar untuk mendapatkan input dan bagi
mengeluarkan output.
2. Kos perakaunan
• Kos yang dibayar berdasarkan perbelanjaan yang dibuat oleh pengeluar.
3. Kos ekonomi
• Gabungan antara kos yang dibayar dan kos yang tidak dibayar.
4. Kos eksplisit
• Kos yang dibayar atau perbelanjaan yang dibuat oleh pengeluar untuk mendapatkan faktor
pengeluaran.
• Sewa bangunan, upah buruh dan kos untuk mendapat bahan mentah.
5. Kos implisit
• Kos yang tidak dibayar oleh pengeluar dalam proses pengeluaran.
• Contoh pengeluar menggunakan tapak miliknya sendiri untuk pembinaan kilang.
Kos Perakaunan = Jumlah kos eksplisit
Kos Ekonomi = Jumlah kos eksplisit + jumlah kos implisit
6. Kos pengeluaran jangka pendek
• Perbelanjaan yang dibayar untuk mendapatkan input tetap dan input berubah.
Jumlah kos tetap
TFC = TC – TVC
TFC = AFC x Q
• Jumlah perbelanjaan yang
ditanggung untuk
mendapatkan input tetap
dalam proses pengeluaran.
• Contohnya ialah pembelian
mesin dan sewa tapak
Kos (RM)
Jumlah kos berubah
TVC = TC – TFC
TVC = AVC x Q
ditanggung untuk
mendapatkan input berubah
dalam proses pengeluaran.
• Contohnya ialah upah buruh
dan beli bahan mentah
Kos (RM)
Jumlah kos
TC = TFC + TVC
TC = AC x Q
ditanggung untuk
dan input tetap dalam proses
pengeluaran.
Kos (RM)
TFC
TVC
TVC
Keluaran (unit)
Keluaran (unit)
0
0
Keluaran (unit)
0
TC
TFC


Mikroekonomi
48

Kos tetap purata
AFC = AC – AVC
AFC = TFC
Q
ditanggung untuk
mendapatkan input tetap bagi
mengeluarkan seunit keluaran.
Kos (RM)
Kos berubah purata
AVC = AC – AFC
AVC = TVC
Q
ditanggung untuk
bagi mengeluarkan seunit
keluaran.
Kos (RM)
Kos purata
AC = AFC + AVC
AC = TC
Q
ditanggung untuk
mengeluarkan seunit keluaran.
Kos (RM)
Kos sut
MC = Perubahan TC
Perubahan Q
• Tambahan kos akibat
tambahan satu unit keluaran.
0
0 Hubungan antara keluk-keluk kos AC, AVC dan AFC
Kos (RM)
X
Y
Z
0 Q0 Q1 Keluaran (unit)
• Jarak XQ0 adalah hasil tambah antara jarak YQ0 dan ZQ0. Ini sesuai dengan konsep AC
= AFC + AVC. Ringkasnya YQ0 + ZQ0 = XQ0.
• Apabila keluaran bertambah, AC dan AVC menurun. Walau bagaimanapun, AVC lebih
awal mencapai titik minimum berbanding AC.
• AFC berbentuk hiperbola kerana nilainya terus berkurang apabila keluaran bertambah.
• Pada keluaran antara Q0 dan Q1, AVC sedang meningkat, manakala AC sedang
menurun.
• Selepas Q1, AC dan AVC meningkat, manakala AFC terus menurun.
AFC
AVC
Keluaran (unit)
0
Keluaran (unit)
0
Keluaran (unit)
0
MC
Harga (RM)
Keluaran (unit)
AVC
AC
AFC
AC


Mikroekonomi
49

8. Hubungan antara keluk kos AC, AVC dan MC
Hubungan antara keluk kos AC dan MC
• Semasa AC menurun, MC lebih rendah daripada AC, iaitu keluaran 0 hingga Q1.
• Semasa AC minimum, MC menyamai AC pada keluaran Q1.
• Semasa AC meningkat, MC lebih tinggi daripada AC, iaitu keluaran melebihi Q1.
Hubungan antara keluk kos AVC dan MC
• Semasa AVC menurun, MC lebih rendah daripada AVC, iaitu keluaran 0 hingga Q0.
• Semasa AVC minimum, MC menyamai AVC pada keluaran Q0
• Semasa AVC meningkat, MC lebih tinggi daripada AVC, iaitu keluaran melebihi Q0.
9. Sebab keluk kos purata (AC) berbentuk ‘U’
i. Hukum pulangan berkurangan
• Bahagian keluk yang mencerun ke bawah dari kiri ke kanan disebabkan oleh berlaku hukum
pulangan bertambah.
• Manakala bahagian keluk mencerun ke atas dari kiri ke kanan disebabkan oleh berlaku
hukum pulangan berkurangan.
ii. Perubahan kos tetap purata
• Bahagian keluk yang mencerun ke bawah dari kiri ke kanan disebabkan oleh pengurangan
dalam kos tetap purata dan kos berubah purata.
• Manakala bahagian keluk mencerun ke atas dari kiri ke kanan disebabkan oleh kenaikan kos
berubah purata lebih besar daripada kejatuhan kos tetap purata. Kedua-dua sebab ini
menyebabkan keluk AC seperti ‘U’.
AVC
AC
MC
AC

Kos (RM)
Q0

0

Q1

Keluaran (unit)


Mikroekonomi
50

3.3.2 Kos pengeluaran jangka panjang
1. Dalam jangka panjang, semua input mengalami perubahan dari segi kuantiti yang digunakan.
2. Keluk kos purata jangka panjang (LAC) – Suatu keluk yang menunjukkan bahagian kos purata
jangka pendek paling rendah yang dipilih pada pelbagai tingkat keluaran.
Perkaitan antara LAC dengan keluk kos purata jangka pendek (SAC)
• Keluk-keluk SAC1, SAC2 dan SAC3 adalah saiz loji yang menunjukkan kos purata jangka
pendek.
• Tujuan utama firma ialah meminimumkan kos pengeluaran.
• Pada keluaran 10 unit, saiz loji yang dipilih ialah SAC1. Ini kerana kos puratanya lebih rendah
berbanding dengan SAC2.
• Apabila firma hendak mengeluarkan 12 unit keluaran, maka SAC2 yang dipilih. Ini kerana kos
purata di SAC2 adalah lebih rendah daripada kos purata di SAC1.
• Semasa keluaran 20 unit, hanya SAC2 yang terlibat. Maka SAC2 yang digunakan.
• Apabila keluaran 25 unit yang hendak dikeluarkan, pilihan SAC2 memberikan kos purata yang
lebih rendah berbanding SAC3.
• Oleh itu, jika disambungkan titik-titik yang dipilih pada keluk SAC yang dipilih, maka
terbentuklah keluk kos purata jangka panjang seperti yang ditunjukkan oleh keluk LAC.
3.4 Ekonomi bidangan dan tak ekonomi bidangan
Ekonomi bidangan
• Faedah-faedah yang diperolehi firma yang menyebabkan
kos purata jangka panjang berkurangan semasa firma
mengeluarkan output secara besar-besaran.
Tak ekonomi bidangan
• Masalah-masalah yang dihadapai oleh firma yang
menyebabkan kos purata jangka panjang meningkat
semasa firma mengeluarkan output secara besar-besaran.
Ekonomi bidangan dalaman
• Faedah-faedah yang diperolehi firma yang menyebabkan
kos purata jangka panjang berkurangan disebabkan oleh
keadaan dalaman firma semasa mengeluarkan output
secara besar-besaran.
Tak ekonomi bidangan dalaman
• Masalah-masalah yang dihadapi firma yang menyebabkan
kos purata jangka panjang meningkat disebabkan oleh
keadaan dalaman firma semasa mengeluarkan output
secara besar-besaran.
LAC
SAC3
SAC2SAC1
Kos (RM)
0 10 12
10

20
10

25
10

Keluaran (unit)


Mikroekonomi
51

Faktor kewujudan ekonomi bidangan dalaman
i. Ekonomi teknikal
• Penggunaan teknologi moden seperti penggunaan mesin dan jentera.
• Ini mengurangkan kos purata jangka panjang.
ii. Ekonomi pemasaran
• Aktiviti pemasaran seperti iklan dan sebagainya.
• Pertambahan permintaan menyebabkan hasil firma bertambah dan kos purata jangka
panjang berkurangan..
iii. Ekonomi kewangan
• Firma lebih senang mendapatkan pinjaman daripada institusi kewangan.
• Ini membolehkan firma besar menambahkan keluarannya yang akhirnya kos purata
jangka panjang jatuh.
iv. Ekonomi pengurusan
• Pelantikan pengurus-pengurus yang cekap.
• Daya pengeluaran bertambah dan kos purata jangka panjang berkurang.
v. Ekonomi pengkhususan
• Pengkhususan kerja seperti bahagian pembuatan, pemasangan, pembungkusan, dan
pemasaran.
• Daya pengeluaran meningkat dan dapat menjimatkan kos purata.
Faktor kewujudan tak ekonomi bidangan dalaman
i. Tak ekonomi teknikal
• Mesin-mesin yang digunakan mengalami kerosakan dan kehausan.
• Kos operasinya meningkat dan pengeluaran menjadi tidak cekap.
ii. Tak ekonomi pemasaran
• Apabila aktiviti pengiklanan dan promosi tidak berkesan.
• Kos purata jangka panjang meningkat.
iii. Tak ekonomi kewangan
• Apabila firma membayar balik pinjaman dengan kadar faedah yang tinggi.
• Kos purata jangka panjang meningkat.
iv. Tak ekonomi pengurusan
• Apabila firma melantik pengurus yang tidak cekap.
• Daya pengeluaran merosot dan kos purata jangka panjang bertambah.
v. Tak ekonomi pengkhususan – Berlaku apabila pekerja menjadi jemu apabila melakukan
pekerjaan yang sama secara berulangkaji. Kualiti keluaran akan terjejas, permintaan akan
merosot dan kos purata jangka panjang meningkat.
Ekonomi bidangan luaran dan tak ekonomi luaran
Ekonomi bidangan luaran
• Faedah-faedah yang diperolehi firma yang menyebabkan kos
purata jangka panjang berkurangan disebabkan oleh keadaan di
luar firma semasa mengeluarkan output secara besar-besaran.
Tak ekonomi bidangan luaran
• Masalah-masalah yang dihadapi firma yang menyebabkan kos
purata jangka panjang meningkat disebabkan oleh keadaan di
luar firma semasa mengeluarkan output secara besar-besaran.


Mikroekonomi
52

Faktor-faktor kewujudan ekonomi bidangan luaran
i. Ekonomi infrustruktur
• Apabila firma beroperasi di kawasan yang menempatkan kemudahan asas seperti
bekalan air, jalan raya dan elektrik.
ii. Ekonomi intergrasi
• Intergrasi mendatar – penggabungan firma yang menghasilkan keluaran yang sama.
• Contohnya jika semua penternak ikan keli di satu kawasan bergabung membentuk
sebuah firma besar.
• Intergrasi menegak – penggabungan firma yang menghasilkan keluaran berbeza
yang akhirnya mengeluarkan barang akhir yang sama.
• Contohnya firma tayar, firma mengecat, firma ‘body’kereta, firma alat ganti
bergabung membentuk sebuah firma pengeluar kereta.
• Dapat menghasilkan keluaran yang banyak dan kos purata jangka panjang
berkurang.
iii. Ekonomi bahan mentah
• Bahan mentah yang diperlukan banyak dan senang diperoleh.
• Firma boleh mengeluarkan keluaran dengan banyak dengan kos yang rendah.
Faktor kewujudan tak ekonomi bidangan luaran
i. Kekurangan input pengeluaran
• Apabila input pengeluaran berkurangan dan sukar diperoleh.
• Firma terpaksa menambahkan kos pengeluaran seperti kos pengangkutan.
ii. Pencemaran
• Pencemaran air dan udara menjejaskan operasi firma.
• Firma terpaksa menanggung kos tambahan yang tinggi.
iii. Kesesakan
• Kesesakan jalan raya menyebabkan penghantaran input dan keluaran lambat.
• Kos pengangkutan meningkat.
iv. Peningkatan harga faktor pengeluaran
• Kenaikan harga faktor pengeluaran
• Firma terpaksa menanggung kenaikan kos operasi.
Kesan ekonomi bidangan dalaman dan tak ekonomi bidangan dalaman terhadap kos purata
jangka panjang
Kos (RM)
LAC
Ekonomi Tak ekonomi
Dalaman Dalaman
0 Q1 Keluaran (unit)
• Apabila firma mengalami ekonomi
bidangan dalaman, kos purata jangka
panjang (LAC) berkurangan.
• Keluk kos LAC mencerun ke bawah dari
kiri ke kanan sehingga pada kuantiti Q1.
• Apabila firma mengalami tak ekonomi
bidangan dalaman, kos purata jangka
panjang bertambah.
• Keluk kos LAC mencerun ke atas dari kiri
ke kanan iaitu selepas kuantiti Q1.
• Keluk kos purata jangka panjang yang
berbentuk ‘U’ seperti yang digambarkan
oleh LAC.


Mikroekonomi
53

Kesan ekonomi bidangan luaran dan tak ekonomi bidangan luaran terhadap kos purata
jangka panjang
Kos (RM)
LAC1
LAC0
LAC2
0 Keluaran (unit)
• Apabila firma mengalami ekonomi
bidangan luaran, kos purata berkurangan.
• Keluk kos purata jangka panjang ke bawah
dari LAC0 ke LAC2.
• Apabila firma mengalami tak ekonomi
bidangan luaran, kos purata bertambah.
• Keluk kos purata jangka panjang ke atas
dari LAC0 ke LAC1.
• Keluk kos purata jangka panjang (LAC)
beralih ke bawah dan ke atas.


Mikroekonomi
54

PANDUAN MENJAWAB SOALAN
1. Berbantukan gambar rajah terangkan :
(a) Hukum pulangan berkurangan [2]
(b) Hubungan antara jumlah keluaran dengan keluaran sut dan keluaran sut dengan keluaran
purata. [8]
Cadangan jawapan
Keluaran
TP
AP
0 L1 L2 L3 Buruh
MP
(a) Hukum pulangan berkurangan berlaku apabila jumlah keluaran bertambah pada kadar yang
semakin berkurangan bagi setiap tambahan penggunaan faktor berubah.
Berdasarkan gambar rajah, hukum pulangan berkurangan berlaku pada ketika keluk keluaran sut
menurun tetapi masih positif iaitu bermula pada penggunaan buruh L2 hingga L3.
(b) Hubungan antara jumlah keluaran (TP) dengan keluaran sut (MP)
§ Semasa TP meningkat, MP masih bernilai positif, iaitu antara penggunaan buruh 0
hingga L3.
§ Semasa TP maksimum, MP bernilai sifar, iaitu pada penggunaan buruh L3.
§ Semasa TP menurun, MP bernilai negatif, iaitu selepas penggunaan buruh L3.
Hubungan antara keluaran sut (MP) dengan keluaran purata (AP)
§ Semasa AP meningkat, MP lebih tinggi daripada AP, iaitu semasa penggunaan buruh 0
hingga L2.
§ Semasa AP maksimum, MP menyamai AP, iaitu semasa penggunaan buruh L2.
§ Semasa AP menurun, MP lebih rendah daripada AP, iaitu semasa penggunaan buruh
melebihi L2.
2. Huraikan lima faktor yang menyebabkan kos purata jangka panjang berkurangan. [10]
Cadangan jawapan
i. Ekonomi teknikal – Penggunaan teknologi moden seperti penggunaan mesin dan
jentera serta menjalankan penyelidikan menyebabkan penggunaan sumber menjadi
cekap, daya pengeluaran yang tinggi. Ini mengurangkan kos purata jangka panjang.
ii. Ekonomi pemasaran – Aktiviti untuk meluaskan pasaran seperti iklan dan
sebagainya menyebabkan permintaan terhadap keluaran sesebuah firma bertambah.


Mikroekonomi
55

Pertambahan permintaan menyebabkan hasil firma bertambah dan kos purata jangka
panjang berkurangan..
iii. Ekonomi kewangan – Firma-firma besar lebih senang mendapatkan pinjaman
daripada institusi kewangan. Ini kerana institusi kewangan biasanya lebih percaya
kepada firma besar berbanding firma kecil dari segi pembayaran balik pinjaman. Ini
membolehkan firma besar menambahkan keluarannya yang akhirnya kos purata
jangka panjang jatuh.
iv. Ekonomi pengurusan – Pelantikan pengurus-pengurus yang cekap menyebabkan
daya pengeluaran bertambah. Ini seterusnya dapat menambahkan hasil dan
mengurangkan kos purata jangka panjang.
v. Ekonomi pengkhususan – Biasanya firma yang besar menjalankan operasi secara
pengkhususan kerja seperti bahagian pembuatan, pemasangan, pembungkusan,
pemasaran dan sebagainya. Keadaan ini menjadikan daya pengeluaran meningkat
dan firma menjadi lebih cekap dan dapat menjimatkan kos purata.
1. Jadual di bawah menunjukkan output dan kos bagi firma A dan firma B, dengan masing-masing
Qa dan Qb merupakan kuantiti output A dan kuantiti output B.
Output
(unit)
Jumlah kos
(RM)
Kos tetap purata
(RM)
Kos purata
(RM)
Qa
Qb
400
600
4.00
5.00
5.00
8.00
(a) Apakah yang dimaksudkan dengan kos tetap dan kos berubah ? [2]
(b) Hitungkan ;
(i) kuantiti Qa dan Qb. [2]
(ii) Hitung kos berubah purata bagi firma A dan firma B. [2]
(iii) Hitung jumlah kos tetap bagi firma A dan firma B. [2]
(iv) Hitung jumlah kos berubah bagi firma A dan firma B. [2]
Cadangan Jawapan
(a) Kos tetap ialah perbelanjaan untuk mendapatkan input tetap dalam proses pengeluaran.
Kos berubah ialah perbelanjaan untuk mendapatkan input berubah dalam proses pengeluaran.
(b) (i) TC = AC x Q
Q = TC
AC
Qa = 400 = 80 unit
5
Qb = 600 = 75 unit
8
(ii) AC = AFC + AVC
AVC = AC – AFC
AVCa = 5 – 4 = RM1.00
AVCb = 8 – 5 = RM3.00


Mikroekonomi
56

(iii) TFC = AFC x Q
TFCa = 4 x 80 = RM320
TFCb = 5 x 75 = RM375
(iv) TVC = TC – TVC
TVCa = 400 – 320 = RM80
TVCb = 600 – 375 = RM225
SOALAN PENGAYAAN
1. Dalam teori pengeluaran, konsep ‘jangka pendek’ merujuk kepada jangka masa di mana
A. pengeluaran dijalankan dengan cepat
B. kedua-dua input tetap dan input berubah ditambah
C. pengeluaran dijalankan dalam masa kurang daripada satu tahun
D. pengeluaran dijalankan dengan menggabung input tetap dan input berubah
2. Tambahan seunit input menyebabkan kos meningkat sebanyak RM6.00 dan kuantiti keluaran
meningkat daripada 40 unit kepada 58 unit. Maka kos sut ialah
A. RM0.33
B. RM0.50
C. RM0.60
D. RM0.97
3. Antara berikut, yang manakah faktor yang menyebabkan kos purata jangka panjang mencerun ke
bawah dari kiri ke kanan?
A. ekonomi bidangan luaran
B. ekonomi bidangan dalaman
C. tak ekonomi bidangan luaran
D. tak ekonomi bidangan dalaman
4. Antara berikut, yang manakah faktor yang mewujudkan tak ekonomi bidangan luaran ?
A. kesesakan lalu lintas
B. tak ekonomi teknikal
C. kemasukan buruh asing
D. tak ekonomi pengurusan
5. Jadual di bawah menunjukkan kos berubah purata pada pelbagai tingkat keluaran.
Keluaran (unit) Kos berubah purata (RM)
2
4
6
30
26
28
Kos sut bagi keluaran 4 unit ialah
A. RM10.60
B. RM22.00
C. RM27.00
D. RM32.00


Mikroekonomi
57

6. Sebuah firma mengalami tak ekonomi bidangan dalaman, maka keluk kos purata jangka panjangnya
A. beralih ke atas
B. beralih ke bawah
C. bercerun ke atas dari kiri ke kanan
D. bercerun ke bawah dari kiri ke kanan
7. Gambar rajah di bawah menunjukkan kos sut (MC), kos purata (AC) dan kos berubah purata (AVC)
bagi sebuah firma.
Jumlah kos tetap pada kuantiti 60 unit ialah
A. RM240.00
B. RM480.00
C. RM720.00
D. RM960.00
8. Antara berikut, yang manakah benar tentang hubungan antara keluaran sut dengan keluaran purata ?
A. Apabila keluaran purata meningkat, keluaran sut lebih rendah daripada keluaran purata.
B. Apabila keluaran purata menurun, keluaran sut lebih tinggi daripada keluaran purata.
C. Apabila keluaran purata maksimum, keluaran sut sama dengan keluaran purata.
D. Apabila keluaran purata meningkat, keluaran sut juga meningkat.
9. Gambar rajah di bawah menunjukkan keluk jumlah keluaran (TP) bagi sebuah firma.
Keluaran (unit)
0 L1 Input (unit)
Antara berikut, yang manakah benar semasa penggunaan buruh L1 ?
A. Keluaran purata maksimum
B. Keluaran purata minimum
C. Keluaran sut positif
D. Keluaran sut sifar
10. Fungsi pengeluaran menjelaskan
A. kuantiti bertambah apabila teknologi meningkat
B. kuantiti yang boleh dikeluarkan dengan menggunakan satu input tetap
C. hubungan antara kuantiti yang boleh dikeluarkan dengan input yang digunakan
D. hubungan antara perubahan keluaran dengan input berubah yang digunakan
MC

AC

AVC

TP

16

12

8

0

Kuantiti
(unit)

Kos
(RM)

60


Mikroekonomi
58

11. Apabila firma mengalami ekonomi bidangan luaran, maka kos purata jangka panjang
A. beralih ke atas
B. beralih ke bawah
C. mencerun ke atas dari kiri ke kanan
D. mencerun ke bawah dari kiri ke kanan
12. Dalam pengeluaran secara besar-besaran, penggunaan mesin dan robot dapat menjimatkan kos
purata jangka panjang merupakan
A. ekonomi teknikal
B. ekonomi pemasaran
C. ekonomi kewangan
D. ekonomi pengurusan
13. Dalam teori kos pengeluaran, kos implisit merujuk kepada
A. input yang dimiliki pengusaha sendiri yang digunakan dalam proses pengeluaran
B. perbelanjaan untuk mendapatkan input-input
C. perbelanjaan untuk mendapatkan alatan dan jentera
D. kos yang dibayar
14. Jadual di bawah menunjukkan kos purata pada pelbagai tingkat keluaran.
Keluaran (unit) 1 2 3 4 5
Kos purata (RM) 18 16 12 14 16
Kos sut bagi firma ini lebih tinggi daripada kos purata semasa keluaran
A. 2 unit
B. 5 unit
C. melebihi 2 unit
D. melebihi 3 unit
15. Berikut adalah data perbelanjaan oleh seorang penternak ikan patin.
Butiran Jumlah (RM)
1. Pembelian benih ikan
2. Makanan ikan
3. Sewa tapak milik usahawan
4. Untung yang bakal diperoleh jika
pengusaha melabur wangnya dalam
perusahaan lain
5. Upah buruh
2000
3000
1000
8000
4000
Berapakah kos eksplisit ?
A. RM8 000
B. RM9 000
C. RM10 000
D. RM12 000
16. Kos berubah purata dan kos purata bagi sebuah firma masing-masing RM5.00 dan RM20.00 semasa
mengeluarkan 10 unit keluaran. Berapakah jumlah kos tetap pada tingkat keluaran tersebut ?
A. RM20.00
B. RM50.00
C. RM100.00
D. RM150.00


Mikroekonomi
59

17. Antara berikut, yang manakah tidak benar ?
A. keluk kos purata lebih tinggi daripada keluk kos berubah purata
B. keluk kos purata memotong keluk kos sut pada titik minimum kos sut
C. keluk kos sut memotong keluk kos berubah purata dahulu sebelum memotong keluk kos
purata
D. keluk kos purata lebih rendah daripada keluk kos sut selepas keluk kos sut memotong kos
purata
18. Gambar rajah di bawah menunjukkan keluk kos tetap purata (AFC), kos berubah purata (AVC), kos
purata (AC) dan kos sut (MC) bagi sebuah firma.
Kos (RM)
0 Kuantiti (unit)
Keluk yang manakah kedudukannya salah ?
A. MC
B. AC
C. AVC
D. AFC
19. Pengeluaran suatu barang mempunyai tiga pilihan saiz loji, iaitu saiz loji A, saiz loji B dan saiz loji
C yang ditunjukkan oleh kos purata jangka pendek (SAC) seperti yang ditunjukkan dalam jadual di
bawah.
Loji A Loji B Loji C
Keluaran
(unit)
SAC1
(RM)
Keluaran
(unit)
SAC2
(RM)
Keluaran
(unit)
SAC3
(RM)
10
20
30
40
12.0
11.0
10.0
10.5
20
30
40
50
13.0
12.0
9.0
10.0
30
40
50
60
11.0
10.0
11.5
12.0
Jika keluaran 30 unit yang dikeluarkan, berapakah kos purata jangka panjang ?
A. RM10.00
B. RM11.00
C. RM11.50
D. RM12.00
MC
AC

MC

AVC

MC

AFC

MC


Mikroekonomi
60

20. Gambar rajah di bawah menunjukkan keluk keluaran purata (AP) dan keluaran sut (MP) bagi sebuah
firma.
Keluaran (unit)
0 L1 L2 Input (unit)
Jumlah keluaran (TP) berkurang
A. pada titik B
B. pada titik C
C. selepas input L1
D. selepas input L2
1. Bezakan antara :
(a) Firma dan industri [3]
(b) Jangka masa pendek dan jangka masa panjang [4]
(b) Input tetap dan input berubah [3]
2. (a) Apakah maksud jumlah keluaran, keluaran purata dan keluaran sut ? [3]
(b) Berbantukan gambar rajah, terangkan hubungan antara keluaran purata dan keluaran sut. [7]
3. (a) Apakah maksud kos eksplisit dan kos implisit ? [2]
(b) Tunjukkan contoh berangka bagaimana kos eksplisit dan kos implisit dihitung [8]
4. Berikan maksud kos-kos berikut ;
(a) Jumlah kos tetap [2]
(b) Kos tetap purata [2]
(c) Jumlah kos berubah [2]
(d) Kos berubah purata [2]
(e) Kos sut [2]
5. (a) Apakah yang dimaksudkan dengan kos berubah purata dan kos purata ? [2]
(b) Terangkan hubungan antara kos berubah purata dengan kos purata dengan menggunakan
gambar rajah. [8]
6. Huraikan lima sebab berlakunya ekonomi bidangan dalaman [10]
7. (a) Takrifkan ekonomi bidangan luaran dan tak ekonomi bidangan luaran. [2]
(b) Berbantukan gambar rajah, terangkan bagaimana ekonomi bidangan luaran dan tak
ekonomi bidangan luaran [8]
8. (a) Apakah maksud keluk kos purata jangka panjang ? [2]
(b) Mengapakah keluk kos purata berbentuk ‘U’ ? [8]
MP

AP

B

C


Mikroekonomi
61

1. Jadual di bawah menunjukkan keluaran purata pada pelbagai tingkat penggunaan buruh bagi
sebuah firma.
Buruh (unit) 1 2 3 4 5 6
Keluaran purata (unit) 30 35 40 37.5 32 25
(a) Apakah maksud jumlah keluaran dan keluaran sut ? [2]
(b) Hitungkan jumlah keluaran dan keluaran sut. [2]
(c) Dengan menggunakan kertas graf, persembahkan keluk jumlah keluaran, keluaran
purata dan keluaran sut. [4]
(c) Tentukan kuantiti buruh yang menunjukkan hukum pulangan berkurangan bermula dan
berakhir [2]
2. Jadual di bawah bawah menunjukkan kos sut pada perbagai tingkat kuantiti barang Z.
Kuantiti Z (unit) Kos sut (RM)
1
2
3
4
5
6
115
35
15
25
65
140
(a) Apakah yang dimaksudkan dengan kos sut dan kos purata ? [2]
(b) Hitung nilai jumlah kos dan kos purata barang Z. [2]
(c) Andaikan kos tetap ialah RM25.00, hitungkan kos berubah purata barang Z. [2]
(d) Dengan menggunakan kertas graf, lukis keluk kos purata, kos berubah purata dan kos sut.
[4]
3. Data berikut menunjukkan keluaran sut dan penggunaan buruh bagi barang X.
Buruh (unit) Keluaran sut (unit)
1
2
3
4
5
6
20
30
40
20
0
- 14
(a) Takrifkan hukum pulangan berkurangan. [2]
(c) Hitungkan jumlah keluaran dan keluaran purata. [2]
(c) Dengan menggunakan kertas graf, lukis keluk keluaran purata dan keluaran sut . [4]
(d) Terangkan hubungan antara keluaran purata dan keluaran sut . [2]


Mikroekonomi
62

4. Jadual di bawah menunjukkan struktur kos bagi pengeluaran barang Y.
Kuantiti (unit) Jumlah kos(RM)
0
1
2
3
4
5
6
7
100
180
220
240
270
370
550
830
(a) Berikan maksud jumlah kos. [1]
(b) Hitung jumlah kos tetap. [1]
(c) Hitungkan kos purata, kos berubah purata dan kos sut barang Y. [3]
(d) Nyatakan output yang menunjukkan kos purata minimum. [1]
(d) Lukiskan keluk kos purata, kos berubah purata dan kos sut pada satu kertas graf. [4]


Mikroekonomi
63

BAB 4: STRUKTUR PASARAN, PENENTUAN HARGA DAN OUTPUT
NOTA PADAT:
4.1 Konsep Hasil dan Untung
K

O

N

S

E

P

H

A

S

I

L

Jumlah pendapatan / bayaran
yang diterima oleh firma daripada
sejumlah kuantiti keluaran yang
dijual
Jumlah
Hasil (TR)
Hasil jualan per unit output /
keluaran
Hasil
Purata
(AR)
Perubahan jumlah hasil akibat
daripada tambahan jualan satu
unit keluaran
Hasil Sut
(MR)
TR
Q
AR =
ΔTR
ΔQ
MR =

TR = P X Q

U

N

T

U

N

G

Ganjaran kepada
usahawan kerana
menanggung risiko
ketidakpastian
Perbezaan antara jumlah
hasil dengan jumlah kos
eksplisit
Untung
Perakaunan
Perbezaan antara jumlah
hasil dengan jumlah kos
eksplisit dan kos implisit
Untung
Ekonomi
Perbezaan antara
jumlah hasil dengan
jumlah kos
𝜋 = TR − TC

𝜋 AK =

TR − Kos Eksplisit

𝜋 EK =

TR − (Kos Eksplisit +
Kos Implisit)


Mikroekonomi
64

4.2 Struktur Pasaran
Pengelasan firma-firma kepada pelbagai pasaran berdasarkan ciri-ciri jenis barang yang dikeluarkan,
bilangan firma dalam industri, kebebasan keluar dan masuk firma dalam industri, kuasa menentu harga di
pasaran dan persaingan bukan harga.
4.3 Pasaran Persaingan
Sempurna
Pasaran Persaingan Tak Sempurna
4.4 Pasaran Monopoli 4.5 Pasaran Persaingan
Bermonopoli
Definisi
Adalah struktur pasaran yang
mempunyai banyak firma yang
menjual barangan yang sama /
homogen.
hanya terdiri daripada sebuah
firma yang menjual barangan yang
tidak mempunyai pengganti.
terdiri daripada banyak firma
yang menjual barangan yang
boleh dibezakan
Ciri-ciri
Terdiri daripada ramai pengeluar /
firma-firma kecil
Terdiri daripada sebuah firma /
pengeluar tunggal
Terdiri daripada banyak firma
tetapi tidak sebanyak firma dalam
PPS dan setiap firma tidak
bekerjasama
Mengeluarkan keluaran yang
mempunyai pengganti sempurna /
homogen
Mengeluarkan keluaran yang tidak
mempunyai barang pengganti
Mengeluarkan keluaran yang
boleh dibezakan
Firma bebas keluar masuk dalam
pasaran
Firma tidak bebas keluar masuk
dalam pasaran
Firma bebas keluar masuk dalam
pasaran.
Firma tiada kuasa menentukan
harga. Harga barang ditentukan di
pasaran. Oleh itu firma sebagai
penerima harga pasaran.
Firma mempunyai kuasa
menentukan harga
Firma mempunyai sedikit kuasa
dalam menentukan harga
Tidak perlu persaingan bukan
harga
Tidak perlu persaingan bukan
harga
Melakukan persaingan bukan
harga seperti pengiklanan,
galakkan jualan, pembezaan
produk dan khidmat selepas
jualan.
4.3.1: Penentuan Output Firma Jangka Pendek PPS
Keluk permintaan pasaran
persaingan sempurna
Keluk permintaan firma persaingan sempurna
Firma PPS adalah penerima
harga, maka keluk permintaan
firma berbentuk mendatar iaitu
selari dengan paksi kuantiti iaitu
anjal sempurna
Harga/hasil
Kuantiti0
P
DD=AR=MR
Harga
Kuantiti0
P
D
SD
S
DD = P = AR = MR


Mikroekonomi
65

Penentuan Output Keseimbangan Firma PPS
Keseimbangan firma dicapai
apabila MR=MC iaitu pada
keluaran Q0.
Jika keluaran pada Q1, iaitu MR >
MC, ini bermakna tambahan hasil
daripada jualan seunit tambahan
output melebihi tambahan kos
untuk mengeluarkan seunit
tambahan output tersebut. Oleh itu,
firma akan menambahkan keluaran
sehingga ke Q0 untuk
meningkatkan keuntungan.
Jika keluaran pada Q2, iaitu MR <
output lebih rendah daripada
tambahan kos untuk
mengeluarkan seunit tambahan
output tersebut. Oleh itu, firma
akan mengurangkan keluaran
Keseimbangan Firma PPS dalam Jangka Pendek
i. Untung lebih normal i. Untung normal i. Untung kurang normal
Keseimbangan Firma : MR=MC
pada titik E
Harga : P0
Kuantiti : Q0
TR = 0P0EQ0
TC = 0P1FQ0
Untung = TR - TC
= +P1P0EF
Maka firma memperoleh untung
lebih normal sebanyak P1P0EF
pada titik E
Harga : P0
Kuantiti : Q0
TR = 0P0EQ0
TC = 0P0EQ0
Untung = TR - TC
= 0
normal di mana TR = TC
pada titik E
Harga : P0
Kuantiti : Q0
TR = 0P0EQ0
TC = 0P1FQ0
Untung = TR - TC
= -P1P0EF
Maka firma mengalami kerugian
sebanyak P1P0EF
Harga/hasil
Kuantiti
0
AR=MR
AC
MC
E
•
P1
F
P0
Q0
Harga/hasil
Kuantiti
0
AR=MR
AC
MC
E
•P0
Q0
Harga/hasil
Kuantiti
0
AR=MR
ACMC
E
•
P1
F
P0
Q0
Harga/hasil
Kuantiti
0
AR=MR
MC
E•
Q1
P0
Q0 Q2


Mikroekonomi
66

Tindakan Firma PPS Apabila Rugi Dalam Jangka Pendek
Teruskan Perniagaan Membuat Pilihan Tutup Perniagaan
Rugi : P0P1FE
TR = 0P0EQ0
TVC = 0P2HQ0
TR > TVC
TR firma boleh menampung
semua kos berubah sebanyak
0P2HQ0 dan sebahagian kos tetap
iaitu sebanyak P0P2HE.
Rugi : P0P1FE
TR = 0P0EQ0
TVC = 0P0EQ0
TR = TVC
TR firma hanya boleh menampung
semua kos berubah sahaja iaitu
sebanyak 0P2HQ0 .
Rugi : P0P1FE
TR = 0P0EQ0
TVC = 0P2HQ0
TR < TVC
TR tidak boleh menampung
semua kos berubah iaitu sebanyak
0P2HQ0
Penentuan Keseimbangan Jangka Panjang Firma PPS
Syarat keseimbangan firma : LMR = LMC
Jika firma PPS mendapat untung
lebih normal dalam jangka pendek
, ini akan menarik firma baru
masuk ke pasaran. Oleh itu
penawaran pasaran akan
bertambah. Kesannya harga
pasaran turun dan keuntungan akan
berkurang. Situasi ini berlaku
sehingga firma memperoleh
untung normal apabila MR = LMC
pada titik keseimbangan E dengan
harga P0 dan kuantiti Q0.
Jika firma PPS mengalami
kerugian dalam jangka pendek,
ini akan menyebabkan firma
keluar daripada pasaran. Oleh itu
berkurang. Kesannya harga
pasaran meningkat dan
keuntungan akan bertambah.
Situasi ini berlaku sehingga firma
memperoleh untung normal
apabila MR = LMC pada titik
keseimbangan E dengan harga P0
dan kuantiti Q0.
Harga/hasil
Kuantiti
0
AR=MR
ACMC
E
•
P1
F
P0
Q0
AVC
P2
H
Harga/hasil
Kuantiti
0
AR=MR
ACMC
E
•
P1
F
P0
Q0
AVC
Harga/hasil
Kuantiti
0
AR=MR
AC
MC
E
•
P1
F
P0
Q0
AVC
P2 H
Harga/hasil
Kuantiti
0
AR=MR
LAC
LMC
E
•P0
Q0


Mikroekonomi
67

4.4 : Pasaran Monopoli
Faktor Yang Boleh
Mewujudkan Monopoli
Keluk Permintaan Firma
1. Halangan undang-undang
2. Kawalan atas sumber
penting
3. Wujud ekonomi bidangan
4. Penggabungan dan
pengambilalihan firma
baru
Keluk permintaan firma
berbentuk bercerun negatif dan
tak anjal
4.4.1: Penentuan Output dan Harga Keseimbangan Pasaran Monopoli
Syarat keseimbangan firma : MR = MC
keluaran Q0 dan harga P0.
tambahan output tersebut. Oleh itu,
firma akan menambahkan keluaran
tambahan kos untuk
Harga/hasil
MR DD=AR
0
Kuantiti
DD = P = AR = MR
Harga/hasil
AC
MC
HP0
E•
MR DD=AR
Q1 Q0 Q2
0
Kuantiti


Mikroekonomi
68

Keseimbangan Pasaran Monopoli dalam Jangka Pendek
i. Untung ii. Rugi
Keseimbangan Firma : MR=MC pada titik E
Harga : P0
Kuantiti : Q0
TR = 0P0HQ0
TC = 0P1FQ0
Untung = TR - TC
= +P1P0HF
Maka pasaran monopoli memperoleh untung lebih
normal sebanyak P1P0HF
Keseimbangan Firma : MR=MC pada titik E
Harga : P0
Kuantiti : Q0
TR = 0P0HQ0
TC = 0P1FQ0
Untung = TR - TC
= -P1P0HF
Maka pasaran monopoli mengalami kerugian
sebanyak P1P0HF
4.4.2: Monopoli Semulajadi
Maksud Monopoli Semulajadi
Adalah monopoli pada kos purata jangka panjang sedang menurun /
monopoli kos menurun
Keseimbangan pasaran dicapai apabila MR = MC iaitu pada titik
keseimbangan E dengan kuantiti keluaran Q0 dan harga keluaran P0.
TR = 0P0HQ0
TC = 0P1FQ0
Monopoli memperoleh untung lebih normal sebanyak P1P0HF
Kuantiti
0
MR
DD=AR
•E
P0
P1
Q0
F
H
MC
AC
Harga/hasilMC
AC
HP0
FP1
E
• MR
DD=AR
Q0
0
Kuantiti
Harga/hasil
HP0
F
P1
E •
MR
DD=AR
Q0
0
Kuantiti
Harga/hasil
MC
AC


Mikroekonomi
69

4.4.3 : Perbandingan antara Firma Pasaran Persaingan Sempurna dengan Pasaran
Monopoli pada tingkat keseimbangan
• Keseimbangan firma PPS :
MRP = LMC
Titik keseimbangan : EP
• Keseimbangan Monopoli :
MRM = LMC
Titik keseimbangan : EM
• Harga keluaran:
PPS : PP
Monopoli : PM
Harga PPS lebih rendah
daripada harga monopoli
• Kuantiti keluaran
PPS : QP
Monopoli : QM
Kuantiti keluaran PPS lebih
banyak daripada kuantiti
keluaran monopoli
• Untung
PPS memperoleh untung
normal, sementara monopoli
memperoleh untung lebih
normal sebanyak P1PMHJ
• Lebihan pengguna:
PPS : PPAEP
Monopoli: PMAH
Lebihan pengguna PPS lebih
besar daripada lebihan
pengguna monopoli
• Lebihan pengeluar:
PPS : P2PPEP
Monopoli: P2PMHEM
Lebihan pengeluar PPS lebih
kecil daripada lebihan
pengeluar monopoli
• Kecekapan peruntukan sumber
:
PPS memperoleh kecekapan
peruntukan sumber kerana
keluaran QP pada PP = LMC
Monopoli tidak memperoleh
kecekapan peruntukan sumber
kerana keluaran QM pada PP >
LMC
• Kecekapan pengeluaran :
PPS memperoleh kecekapan
pengeluaran kerana keluaran
QP pada LAC minimum
Monopoli tidak memperoleh
kecekapan pengeluaran kerana
keluaran QM pada LAC sedang
menurun
Harga/hasil
LMC LAC
HPM
•
EM ARM
QM QP
0
MRM
Kuantiti
ARP =MRP
•
EP
P1
PP
J
P2
A


Mikroekonomi
70

4.4.4 : Dasar Kawalan Monopoli
i. Dasar Peletakan Harga - Kos Purata ii. Dasar Peletakan Harga – Kos Sut
Keseimbangan Firma Asal: MR=MC pada titik E
Harga keluaran : P0
Kuantiti keluaran : Q0
Untung = +P1P0HF
Dasar Peletakan Harga : P = AC
Harga keluaran : P2
Untung = Untung normal
Maka harga keluaran semakin rendah, kuantiti
keluaran meningkat dan keuntungan berkurang.
Keseimbangan Firma Asal: MR=MC pada titik E
Harga keluaran : P0
Untung = +P1P0HF
Dasar Peletakan Harga : P = MC
Harga keluaran : P2
Untung = P1P2KR
Maka harga keluaran semakin rendah, kuantiti
keluaran meningkat dan keuntungan semakin kecil.
4.5 : Pasaran Persaingan Bermonopoli
Keluk Permintaan Penentuan Keseimbangan Output dan Harga
Keluk permintaan firma
berbentuk bercerun negatif dan
anjal.
keluaran Q0 dan harga P0.
.
tambahan output tersebut. Oleh
itu, firma akan menambahkan
keluaran sehingga ke Q0 untuk
meningkatkan keuntungan
tambahan kos untuk
MC
AC
HP0
F
P1
E•
MR
DD=AR
Q0 Q1
0
Kuantiti
Harga/hasil
P2 K
MC
AC
HP0
F
P1
E•
MR
DD=AR
Q0 Q1
0
Kuantiti
Harga/hasil
P2
K
Harga/hasil
DD=ARMR
0
Kuantiti
Harga/hasil
AC
MC
HP0
E•
MR
DD=AR
Q1 Q0 Q2
0
Kuantiti
DD = P = AR = MR
R


Mikroekonomi
71

Keseimbangan Firma Bermonopoli dalam Jangka Pendek
i. Untung lebih normal ii. Untung normal iii. Untung kurang normal
pada titik E
Harga : P0
Kuantiti : Q0
TR = 0P0KQ0
TC = 0P1JQ0
Untung = TR - TC
= +P1P0KJ
lebih normal sebanyak P1P0KJ
pada titik E
Harga : P0
Kuantiti : Q0
TR = 0P0KQ0
TC = 0P0KQ0
Untung = TR - TC
= 0
normal di mana TR = TC
pada titik E
Harga : P0
Kuantiti : Q0
TR = 0P0KQ0
TC = 0P1JQ0
Untung = TR - TC
= -P1P0KJ
Maka firma mengalami kerugian
sebanyak P1P0KJ
Tindakan Firma Bermonopoli Apabila Rugi Dalam Jangka Pendek
Teruskan Perniagaan Membuat Pilihan Tutup Perniagaan
Rugi : P0P1KJ
TR = 0P0KQ0
TVC = 0P1JQ0
TR > TVC
TR firma boleh menampung
semua kos berubah sebanyak
0P1JQ0 dan sebahagian kos tetap
iaitu sebanyak P0P1KJ.
Rugi : P0P1KJ
TR = 0P0KQ0
TVC = 0P0KQ0
TR = TVC
TR firma hanya boleh menampung
semua kos berubah sahaja iaitu
sebanyak 0P0HQ0 .
Rugi : P0P1KJ
TR = 0P0HQ0
TVC = 0P1KQ0
TR < TV
TR tidak boleh menampung
semua kos berubah iaitu sebanyak
0P1KQ0
MR DD=AR
0
Kuantiti
J
•
MC AC
K
E
P0
P1
Q0
MC
AC
K
J
P0
P1
E•
MR DD=AR
Q0
0
Kuantiti
MC
AC
KP0
E•
MR DD=AR
Q0
0
Kuantiti
Harga / hasil Harga / hasil Harga / hasil
ACMC
JP1
KP0
E•
MR DD=AR
Q0
0
Kuantiti
AVC
AC
MC
KP0
E•
MR DD=AR
Q0
0
Kuantiti
AVC
Harga / hasilHarga / hasil
AC
MC
K
P0
E•
MR DD=AR
Q0
0
Kuantiti
AVC
P1
H
Harga / hasil


Mikroekonomi
72

Penentuan Keseimbangan Jangka Panjang Firma Persaingan Bermonopoli
Syarat keseimbangan firma : LMR = LMC
Jika firma bermonopili mendapat
untung lebih normal dalam jangka
pendek , ini akan menarik firma
baru masuk ke pasaran. Oleh itu
bertambah. Kesannya harga
pasaran turun dan keuntungan akan
berkurang. Situasi ini berlaku
sehingga firma memperoleh
untung normal apabila MR = LMC
pada titik keseimbangan E dengan
harga P0 dan kuantiti Q0.
Jika firma bermonopoli
mengalami kerugian dalam jangka
pendek, ini akan menyebabkan
firma keluar daripada pasaran.
Oleh itu penawaran pasaran akan
berkurang. Kesannya harga
pasaran meningkat dan
keuntungan akan bertambah.
Situasi ini berlaku sehingga firma
memperoleh untung normal
apabila MR = LMC pada titik
keseimbangan E dengan harga P0
dan kuantiti Q0.
4.5.2 : Persaingan Bukan Harga
Maksud Persaingan Bukan Harga:
Usaha yang dilakukan oleh firma untuk menarik pengguna dan
meluaskan pasaran tanpa menggunakan harga untuk bersaing.
Bentuk Persaingan Bukan Harga: i. Pembezaan produk – reka bentuk / jenama / corak
Pembungkusan
ii. Pengiklanan – maklumat barang
iii. Galakan jualan – sampel percuma
iv. Khidmat selepas jualan – jaminan / servis percuma /
penghantaran percuma
MC
LAC
KP0
E•
MR DD=AR
Q0
0
Kuantiti
Harga / hasil


Mikroekonomi
73

PANDUAN MENJAWAB SOALAN
Soalan :
Huraikan lima perbezaan antara pasaran persaingan sempurna dan pasaran monopoli.
[10]
Cadangan Jawapan:
i. Jenis barang yang dihasilkan
Pasaran persaingan sempurna menghasilkan barang yang homogen iaitu barang yang mempunyai
pengganti sempurna, sementara monopoli menghasilkan barang yang boleh dibezakan.
ii. Bilangan firma dalam industri
Terdapat banyak firma dalam pasaran persaingan sempurna, sementara dalam pasaran monopoli
hanya terdapat satu firma sahaja.
iii. Kebebasan keluar masuk pasaran
Terdapat kebebasan keluar masuk dalam pasaran persaingan sempurna, iaitu jika firma sedia ada
memperoleh untung lebih normal, firma baru bebas masuk industr berkenaan. Jika firma
mengalami kerugian, firma bebas untuk keluar dari industri tersebut. Sementara terdapat sekatan
untuk firma baru masuk dalam pasaran seperti undang-undang , modal yang besar.
iv. Penentuan tingkat harga
Firma persaingan sempurna tiada kuasa menentukan harga, di mana firma sebagai penerima harga
pasaran yang ditentukan oleh kuasa permintaan dan penawaran. Manakala firma monopoli
mempunyai kuasa dalam menentukan harga keluaran.
v. Harga keluaran
Harga keluaran dalam pasaran persaingan sempurna lebih rendah daripada harga barang dalam
pasaran monopoli
vi. Kuantiti keluaran
Kuantiti keluaran dalam pasaran persaingan sempurna lebih banyak daripada kuantiti keluaran
dalam pasaran monopoli
vii. Lebihan pengguna
Lebihan pengguna dalam pasaran persaingan sempurna lebih banyak daripada lebihan pengguna
dalam pasaran monopoli
*pilih mana-mana 5


Mikroekonomi
74

Soalan :
Gambarajah di bawah menunjukkan keluk kos purata, keluk kos sut, keluk hasil purata dan keluk kos sut
bagi sebuah firma monopoli.
(a) (i) Berapakah harga dan kuantiti keseimbangan firma ini? [2]
(ii) Hitung jumlah keuntungan firma. [2]
(iii) Hitung lebihan pengguna. [2]
(b) Jika kerajaan mengawal monopoli dengan melaksanakan dasar peletakan harga – kos sut,
(i) berapakah harga dan kuantiti keseimbangan firma [2]
(ii) Hitung perubahan lebihan pengguna [2]
Cadangan Jawapan:
(a) (i) Keseimbangan firma : MR = MC
Harga : RM20
Kuantiti keseimbangan : 50 unit
(ii) Untung = TR - TC
= [20 X 50] - [12 X 50]
= RM400
(iii) Lebihan pengguna = ½ X [30 – 20] X 50
= RM250
(b) Dasar peletakan harga – kos sut,
P = MC
(i) Harga : RM15
Kuantiti keseimbangan : 70 unit
Keluaran (unit)
MR AR
MC
AC

50 60 70
5
0

Kos/Harga (RM)
10
12
15
20
30


Mikroekonomi
75

(ii) Lebihan pengguna baru = ½ X [30 – 15] X 70
= RM525
Perubahan lebihan pengguna = RM525 – RM250 = RM275
Oleh itu, lebihan pengguna meningkat sebanyak RM275
SOALAN PENGAYAAN:
1 Sebuah pasaran boleh dibezakan melalui ciri berikut, kecuali
A bilangan firma di pasaran
B jenis barang yang dikeluarkan
C kuasa menetukan harga di pasaran
D tujuan firma mengeluarkan keluaran
2 Firma persaingan sempurna akan menutup operasi perniagaan dalam jangka pendek jika
A mengalami kerugian
B harga lebih tinggi daripada kos sut
C jumlah kos berubah melebihi jumlah hasil
D Hasil purata lebih rendah daripada kos purata
3 Firma pasaran persaingan sempurna memperoleh untung normal dalam jangka panjang kerana
A keluarannya bersifat homogen
B firma mencapai kecekapan pengeluaran
C terdapat terlalu banyak firma dalam industri
D kebebasan keluar masuk firma dalam industri
4 Jadual di bawah menunjukkan maklumat tentang kos dan harga keluaran bagi sebuah firma
persaingan sempurna pada tingkat keseimbangan.
Kos tetap purata
Kos berubah purata
Harga se unit
RM350
RM750
RM1000
Apakah tindakan yang akan diambil oleh firma tersebut?
A Memberhentikan operasi dalam jangka pendek
B Memberhentikan operasi dalam jangka panjang
C Meneruskan operasi dalam jangka pendek dan dalam jangka panjang
D Memberhentikan operasi dalam jangka pendek dan dalam jangka panjang
5 Persaingan bukan harga dilakukan firma untuk
A meningkatkan harga dan output keseimbangan
B meluaskan pasaran barang pada harga berbeza
C membezakan output yang mempunyai pengganti hampir
D meningkatkan kuantiti output keseimbangan pada kos paling minimum


Mikroekonomi
76

6 Gambar rajah di bawah menunjukkan keluk kos purata(AC) , keluk kos sut (MC), hasil purata
(AR), dan hasil sut (MR) sebuah firma monopoli .
Harga keluaran firma ini adalah
A P0
B P1
C P2
D P3
7 Manakah antara berikut bukan halangan kemasukan firma lain ke dalam pasaran monopoli?
A Hak cipta
B Buruh mahir yang banyak
C Pemilikan sumber tertentu
D Wujudnya teknologi yang kompleksi
8 Gambar rajah di bawah menunjukkan keluk-keluk kos dan hasil sebuah firma persaingan
bermonopoli.
P0
0 Q1 Q2 Q3 Keluaran
Kos/ Hasil
AR
MR
AC
MC
P1
P2
P3
P2
P1
P3
W
V
U
T
P4
Keluaran (unit)
MR
AR
AC
Q
0
AVC
Kos/Harga
MC


Mikroekonomi
77

Pada tingkat keseimbangan, firma memperoleh untung lebih normal sebanyak
A P3P4UV
B P2P4UW
C P2P3VW
D P1P2WT
9 Firma persaingan sempurna mencapai kecekapan peruntukan sumber apabila keluaran pada
A kos sut minimum
B kos purata minimum
C harga sama dengan kos sut
D kos sut sama dengan hasil sut
10 Firma persaingan bermonopoli mencapai keseimbangan apabila
A harga sama dengan kos sut
B kos sut sama dengan hasil sut
C hasil purata sama dengan kos purata
D kos berubah purta sama dengan hasil purata
1. (a) Huraikan mengapa firma dalam pasaran persaingan sempurna merupakan penerima
harga. [4]
(b) Dengan menggunakan gambarajah, jelaskan bagaimana firma pasaran persaingan
sempurna mencapai untung maksimum dalam jangka pendek. [6]
2. (a) Huraikan dua ciri pasaran persaingan bermonopoli. [4]
(b) Terangkan dua bentuk persaingan bukan harga yang dijalankan oleh firma pasaran
persaingan bermonopoli untuk meningkatkan jualannya. [6]
3. (a) Dengan menggunakan gambar rajah, tunjukkan bagaimana firma pasaran
persaingan sempurna mencapai keseimbangan dalam jangka panjang. [6]
(b) Bezakan pasaran persaingan sempurna dengan pasaran monopoli dari segi;
i) Kecekapan pengeluaran [2]
ii) Kecekapan peruntukan [2]


Mikroekonomi
78

1. Jadual di bawah menunjukkan kuantiti barang X dan kos purata jangka panjang bagi firma dalam
persaingan sempurna.
Kuantiti barang X (unit) Kos purata (RM)
1
2
3
4
5
6
14.00
13.50
12.00
11.00
11.50
12.00
(a) Sediakan jadual yang menunjukkan jumlah kos dan kos sut bagi barang X. [4]
(b) Jika harga barang X ialah RM13.50 seunit,
(i) berapakah kuantiti keluaran firma ini. [1]
(ii) hitung keuntungan firma [2]
(c) Jika harga per unit barang X ialah RM10.00 seunit,
(i) hitung keuntungan, jika kuantiti barang X adalah 4 unit [2]
(ii) apakah tindakan firma ini [1]
2. Jadual di bawah menunjukkan output dan jumlah kos sebuah firma persaingan sempurna.
Output (unit) Jumlah kos (RM)
0
1
2
3
4
5
6
7
8
9
10
100
150
184
208
227
250
280
318
366
425
495


Mikroekonomi
79

(a) Berapakah kos tetap firma ini? [1]
(b) Jika harga pasaran ialah RM30 seunit,
(i) hitung jumlah hasil, hasil sut, dan kos sut firma. [3]
(ii) nyatakan tingkat keluaran pada tingkat keseimbangan. Mengapa? [2]
(iii) hitung sama ada firma mendapat untung atau rugi. Jelaskan tindakan firma tersebut.
[3]


Mikroekonomi
80

BAB 5 : PASARAN FAKTOR DAN AGIHAN
5.1 PERMINTAAN DAN PENAWARAN FAKTOR PENGELUARAN
• Permintaan terhadap faktor pengeluaran adalah merupakan permintaan terbitan /
permintaan berkait kerana permintaan terhadap faktor pengeluaran adalah bergantung
kepada permintaan terhadap barang-barang dan perkhidmatan yang dihasilkan oleh faktor
pengeluaran berkenaan.
• Contoh: permintaan terhadap bahan binaan meningkat seperti kayu dan simen akibat
permintaan rumah
meningkat.
Konsep Keluaran Fizikal
• Keluaran fizikal merujuk kepada keluaran dalam unit barang.
(a) Jumlah keluaran Fizikal (TPP)
• merujuk kepada jumlah keluaran yang dihasilkan oleh sejumlah buruh / fakor
pengeluaran.
(b) Keluaran Fizikal Purata (APP)
• merujuk kepada jumlah keluaran yang dihasilkan oleh seunit buruh / factor
pengeluaran.
Keluaran Fizikal Purata =
!"#$%! !"#$%&%' !"#"$%&
!"#$%! !"#$%& !"#$"%&'('#
APP =
!""
!"
(c) Keluaran Fizikal Sut (MPP)
• merujuk kepada perubahan jumlah keluaran akibat daripada tambahan seunit buruh / faktor
pengeluaran.
Keluaran Fizikal Sut =
!"#$%&!!" !"#$%! !"#$%&%' !"#"$%&
!"#$%! !"#$%& !"#$"%&'('#)"(&*'!!" !"#$%! !"#$%& !"#$"%&'('#
MPP =
!!""
!!"
Konsep Keluaran Hasil
Merujuk kepada keluaran yang dinilai dalam bentuk wang (RM)
(a) Jumlah Hasil Keluaran (TRP)
Jumlah Hasil Keluaran = Jumlah Keluaran Fizikal X Harga Keluaran
TRP = TPP X P


Mikroekonomi
81

(b) Keluaran Hasil Purata (ARP)
• merujuk kepada jumlah hasil yang diperoleh pengeluar hasil daripada jualan barang yang
dikeluarkan oleh seunit buruh / faktor pengeluaran
Rumus 1:
Keluaran Hasil Purata =
!"#$%! !"#$% !"#$%&%'
!"#$%! !"#$%& !"#$"%&'('#
MPP =
!!"#
!!"
Rumus 2:
Keluaran Hasil Purata = Keluaran Fizikal Purata X Harga Keluaran
ARP = APP X P
(c) Keluaran Hasil Sut (MRP)
• merujuk kepada perubahan jumlah keluaran akibat daripada tambahan seunit buruh / faktor
pengeluaran
Rumus 1 :
Keluaran Hasil Sut =
!"#$%&!!" !"#$%! !!"#$
!"#$%&!!" !"#$%! !"#$%& !"#$!%!
MRP =
!!"#
!!"
Rumus 2:
Keluaran Hasil Sut = Keluaran Fizikal Sut X Harga Keluaran
MRP = MPP X P
PERMINTAAN BURUH DALAM PASARAN PERSAINGAN SEMPURNA
Kuantiti
Buruh
(unit)
Jumlah
keluaran
Fizikal
(TPP)
(unit)
Keluaran
fizikal
purata
(APP)
(unit)
Keluaran
fizikal sut
(MPP)
(unit)
Harga
keluaran
(RM)
Jumlah
hasil
keluaran
(TRP)
(RM)
Keluaran
hasil
purata
(ARP)
(RM)
Keluaran
hasil sut
(MRP)
(RM)
1 6 6 6 5 30 30 30
2 14 7 8 5 70 35 40
3 24 8 10 5 120 30 50
4 33 8.25 9 5 165 41.25 45
5 41 8.20 8 5 205 41 40
6 47 7.83 6 5 235 39.17 30
7 52 7.43 5 5 260 37.14 25
8 56 7 4 5 280 35 20


Mikroekonomi
82

ARP/MRP (RM)
0 1 2 3 4 5 6 7 8
• Bentuk keluk keluaran fizikal purata (APP) adalah sama dengan bentuk keluk keluaran hasil purata
(ARP).
• Bentuk keluk keluaran fizikal sut (MPP) adalah sama dengan bentuk keluk keluaran hasil sut
(MRP).
• Keluk keluaran fizikal sut (MPP) dan keluk keluaran hasil sut (MRP) dapat menunjukkan daya
pengeluaran sut buruh/ daya pengeluaran setiap buruh.
• Hukum pulangan berkurangan berlaku dari titik maksimum keluk keluaran fizikal sut (MPP) dan
keluk keluaran hasil sut (MRP) bersamaan dengan sifar.
Keluk permintaan buruh dalam pasaran persaingan sempurna
• Merujuk kepada hubungan antara kuantiti buruh diminta dengan kadar upah.
• Kuantiti buruh diminta akan berkurangan apabila kadar upah meningkat dan kuantiti buruh diminta
akan meningkat apabila kadar upah menurun
• Oleh itu hubungan antara kuantiti buruh diminta dengan kadar upah adalah secara songsang /
negatif
• Keluk permintaan buruh adalah sebahgian daripada keluk MRP yang positif dan bermula daripada
ARP maksimum
• Bentuk keluk permintaan buruh - mencerun ke bawah dari kiri ke kanan
MRP

ARP

Kuantiti buruh (unit)
60

50

40

30

20

10

APP/MPP (unit)
MPP

APP

2
4
6
8
12
10
8

1 2 3 4 5 6 7 8
Buruh (unit)0


Mikroekonomi
83

• Pada kadar upah W0 , keluaran hasil purata(ARP) adalah kurang daripada kadar upah. Firma tidak
akan beroperasi dan tiada buruh diminta kerana firma akan menanggung kerugian.
• Keseimbangan pasaran faktor tercapai apabila keluaran hasil sut (MRP) sama dengan kos sut
faktor (MCF)
• Pada W1, keseimbangan tercapai pada E1 dan kuantiti buruh sebanyak L1. Pada W2, keseimbangan
tercapai pada E2 dan kuantiti buruh pada L2, . Pada W3 keseimbangan tercapai pada E3 dan kuantiti
buruh pada L3.
• Apabila disambungkan titik-titik E1, E2 dan E3 maka terbentuklah keluk permintaan buruh yang
mencerun ke bawah dari kiri ke kanan.
• Oleh sebab itu keluk permintaan buruh adalah sebahagian daripada keluk MRP yang positif
bermula dari ARP maksimum.
Upah
Kuantiti buruh
MCF0
MCF1
MCF3
MCF3
W0
W1
W2
W3
L1 L2 L3
E1
E2
E3
ARP
MRP


Mikroekonomi
84

Keluk penawaran faktor
• Dalam firma PPS, upah ditentukan di pasaran buruh. Oleh itu, firma akan mengambil tingkat upah
yang sama pada setiap kuantiti buruh yang digunakan.
• Disebabkan tingkat upah buruh adalah tetap, maka kos sut faktor (MCF) adalah sama dengan kos
purata faktor (ACF) dalam pasaran persaingan sempurna.
• Kos purata faktor (ACF) diperoleh dengan membahagikan jumlah kos buruh dengan kuantiti
buruh.
TCF
ACF =
L
• Kos sut faktor (MCF) ialah tambahan jumlah kos upah akibat daripada tambahan satu unit buruh
yang digunakan.
r TCF
MCF =
rL
• Kos sut faktor (MCF) merupakan penawaran faktor. Keluk penawaran faktor adalah anjal
sempurna.
Keluk penawaran faktor bagi firma
Upah (RM)
W ACF = MCF
0 Buruh (unit)
Keluk penawaran faktor bagi pasaran
• Dalam pasaran, keluk penawaran mencerun ke atas dari kiri ke kanan. Ini kerana,
semakin tinggi kadar upah, maka semakin banyak kuantiti buruh ditawarkan di pasaran
• Sementara, semakin rendah kadar upah, maka semakin sedikit kuantiti buruh ditawarkan
di pasaran


Mikroekonomi
85

Upah (RM)
SL
SL
0 L2 L0 L1 Buruh (unit)
Upah
Upah merupakan bayaran yang diterima oleh buruh atas sumbangan tenaga fizikal atau mental dalam
proses pengeluaran.
(i) Upah wang
• Ialah jumlah wang yang diterima sebagai bayaran upah. Contohnya, gaji seorang buruh
ialah RM900. Oleh itu, RM900 tersebut merupakan upah wang.
W1

W0

W2


Mikroekonomi
86

Penentuan keseimbangan upah dan kuantiti buruh bagi firma pasaran persaingan
(i) Cara jadual
Kuantiti
Buruh
(unit)
Jumlah
keluaran
Fizikal
(TPP)
(unit)
Keluaran
fizikal sut
(MPP)
(unit)
Harga
keluaran
(RM)
Jumlah
hasil
keluaran
(TRP)
(RM)
Keluaran
hasil sut
(MRP)
(RM)
MCF
(RM)
1 8 - 5 40 40 35
2 14 6 5 70 30 35
3 22 8 5 110 40 35
4 32 10 5 160 50 35
5 39 7 5 195 35 35
6 42 3 5 210 15 35
7 41 -1 5 205 -5 35
8 38 -3 5 190 -15 35
5.2.1 • Andaikan upah buruh ialah RM35, maka MCF = RM35
• Firma akan berada dalam keseimbangan bila MRP = MCF
• Firma akan menggunakan sebanyak 5 orang buruh pada keseimbangan.
• Jumlah untung = TRP – TCF
= (39 x 5) – (35 x 5)
(ii) Cara rajah
Hasil/Kos (RM)
0 1 2 3 4 5 6 7 8
35

39

Kuantiti
buruh

(unit)

MRP

ARP

MCF


Mikroekonomi
87

Kesatuan Sekerja
• Adalah satu organisasi yang dianggotai oleh sekumpulan pekerja untuk mewakili pekerja
dalam perundingan dengan pihak majikan bagi menuntut kenaikan upah dan menuntut
kebajikan lebih baik untuk ahlinya.
Tujuan kesatuan sekerja ditubuhkan
(a) Menuntut tingkat upah yang lebih tinggi dan adil serta faedah-faedah sampingan yang lebih
baik untuk pekerja.
(b) Melindungi pekerja daripada tindakan-tindakan majikan yang keterlaluan dan melanggari
undang-undang buruh negara.
(c) Bekerjasama dengan kerajaan dalam melaksanakan dasar-dasar buruh dan pekerjaan yang
lebih baik demi kepentingan ekonomi negara. Contoh: membantu kerajaan dalam usaha
mengurangkan kadar pengangguran.
(d) Menjamin keadaan bekerja yang lebih baik dari segi masa kerja, cuti rehat.
5.2.2 Cara kesatuan sekerja menuntut upah yang lebih tinggi
(a) Meningkatkan daya pengeluaran sut buruh
Upah
SL
W2
W1 E1
E2
DL2
DL1
0 L1 L2 Buruh
• Daya pengeluaran sut buruh boleh meningkat melalui program-program latihan yang dapat
meningkatkan kecekapan dan kemahiran buruh.
• Apabila daya pengeluaran sut buruh meningkat, keluk permintaan buruh akan beralih ke
kanan dari DL1 ke DL2
Kesannya, kadar upah meningkat dari W1 ke W2 dan kuantiti buruh meningkat dari L1 ke
L2


Mikroekonomi
88

(b) Menghadkan penawaran buruh
Upah SL2 SL1
W2
W1
E2
E1
DL
0 L2 L1 Buruh
• Apabila penawaran buruh dihadkan, keluk SL1 akan beralih ke SL2
• Kesannya, tingkat upah meningkat dari W1 ke W2 dan kuantiti buruh berkurang dari L1 ke
L2
•
Penawaran buruh boleh dihadkan dengan memanjangkan tempoh bersekolah atau latihan
dan menghadkan kemasukan buruh asing.
(c) Menetapkan upah minimum
• Pihak kesatuan boleh menuntut upah minimum iaitu tingkat upah terendah yang mesti
dibayar untuk satu-satu pekerjaan,
• Majikan terpaksa membayar upah yang lebih tinggi daripada W2
Upah
SL
W2
DL
Upah minimum
W1 E1
SL
DL
0 L1 Buruh
(d) Perundingan kolektif
• Merupakan satu proses tawar menawar antara kesatuan sekerja dengan majikan untuk
mencapai persetujuan tingkat upah dan syarat-syarat pekerjaan yang lebih baik bagi
pekerja.
• Tindakan kesatuan sekerja jika rundingan gagal:
(i) Mogok
• semua ahli kesatuan sekerja tidak dibenarkan terus bekerja


Mikroekonomi
89

(ii) Berpiket
• para pekerja berkumpul dan berbaris di hadapan premis kerja dengan membawa
sepanduk tertulis tuntutan.
(iii) Pemulauan
• pekerja memujuk orang ramai supaya tidak membeli keluaran firma.
(iv) Melambatkan masa kerja @ memendekkan masa kerja
Keadaan yang mempengaruhi kejayaan kesatuan sekerja dalam menuntut kenaikan
upah
(a) Kekuatan kesatuan sekerja
• Kekuatan dari segi bilangan ahli yang ramai dan sumber kewangan yang banyak.
• Jika semua pekerja menjadi ahli kesatuan, desakan menaikkan upah oleh kesatuan
adalah lebih kuat.
Sumber kewangan yang banyak dapat membiayai aktiviti-aktivitnya seperti
melancarkan mogok.
(b) Bahagian upah dalam kos pengeluaran adalah kecil
• Jika upah adalah merupakan sebahagian kecil daripada kos pengeluaran, kesatuan akan
lebih berjaya dengan tuntutannya.
(e) Keluaran firma bersifat tidak anjal
• Firma boleh memindahkan kenaikan kos pengeluaran akibat kenaikan upah buruh
kepada pihak pembeli dengan menaikkan harga.
(f) Keadaan guna tenaga dalam ekonomi
• Jika ekonomi berada dalam guna tenaga penuh maka kesatuan mempunyai kuasa tawar
menawar yang lebih kaut.
5.3 Sewa, kadar bunga, dan untung
Sewa
• Ganjaran kepada pemilik faktor pengeluaran yang mempunyai penawaran terhad seperti
tanah
(a) Sewa ekonomi
• Adalah lebihan bayaran yang diterima oleh faktor pengeluaran berbanding dengan bayaran
yang diperoleh daripada pilihan/kegunaan kedua terbaik
(b) Perolehan pindahan
• Adalah bayaran minimum kepada faktor pengeluaran untuk mengelakkan pindahan faktor
tersebut kepada kegunaan pilihan kedua terbaik
Contoh:
• Andaikan tanah mendirikan rumah, sewanya RM1300. Sementara jika tanah itu untuk
mendirikan kilang, sewanya RM2000
• Oleh itu, perolehan pindahan adalah RM1300.
• Sewa ekonomi = RM2000 - RM1300
= RM700


Mikroekonomi
90

Sewa
S Sewa ekonomi = RES
R E
Perolehan pindahan = 0SEQ
S
D
0 Q Tanah
(c) Sewa kuasi
Hasil/ Kos
MC
AC
AVC
P0 E
AR=MR
P1 A
0 Q Kuantiti
Jumlah hasil = 0P0EQ
Jumlah kos berubah = 0P1AQ
Sewa kuasi = 0P0EQ - 0P1AQ
= P1P0EA
• Sewa kuasi hanya wujud dalam jangka pendek
Bunga
• Ganjaran ke atas modal dalam bentuk peratus / ganjaran yang dibayar ke atas penggunaan
sejumlah modal dan diukur dalam bentuk peratus
(i) Kadar bunga nominal
• iaitu kadar bunga yang dikenakan ke atas sejumlah modal yang dipinjam


Mikroekonomi
91

(ii) Kadar bunga benar
• iaitu kadar bunga selepas mengambil kira perubahan tingkat harga umum iaitu
perbezaan antara kadar bunga nominal dengan kadar inflasi
Contoh:
• Andaikan Encik Azam meminjam wang sebanyak RM10000 dari sebuah bank
perdagangan. Kadar faedah dikenakan sebanyak 10% dan kadar inflasi pula 4%.
• Oleh itu, kadar bunga niminal adalah 10%
• Kadar bunga benar = 10% - 4%
= 6%
Untung
• ganjaran kepada pengusaha kerana sanggup menanggung risiko daripada kegiatan
pengeluaran iaitu perbezaan di antara jumlah hasil dengan jumlah kos
(i) Untung ekonomi
• adalah perbezaan antara jumlah hasil dengan jumlah kos implisit dan kos eksplisit
(ii) Untung Perakaunan
• adalah perbezaan antara jumlah hasil dengan jumlah kos eksplisit
Contoh:
Andaikan kos pengeluaran dan hasil keluaran bagi sebuah firma pengeluar T-Shirt seperti
berikut:
• Mesin = RM10 000
• Kain = RM3000
• Upah buruh = RM500
• Bangunan kilang (sendiri) = RM1000 (sepatutnya disewa)
• Kuantiti keluaran T-Shirt = 1000 helai
• Harga T-Shirt = RM20.00 sehelai
Kos eksplisit = mesin + kain + upah buruh
= RM13 500
Kos implisit = kos bangunan kilang sendiri
= RM1000
Jumlah hasil = RM20 X 1000
= RM20 000
Untung ekonomi = Jumlah hasil - ( kos eksplisit + kos implisit )
= 20 000 - ( 13 500 + 1000 )
= RM5 500
Untung perakaunan = Jumlah hasil - kos eksplisit
= 20 000 - 13 500
= RM6 500
Oleh itu, untung ekonomi lebih kecil daripada untung perakaunan, kerana untung perakaunan
hanya mengambil kira kos eksplisit sahaja.


Mikroekonomi
92

PANDUAN MENJAWAB
BAHAGIAN B (ESEI)
1. (a) Jelaskan perbezaan antara upah wang dengan upah benar. [2]
(b) Dengan menggunakan rajah, terangkan kesan perubahan berikut terhadap
keseimbangan pasaran buruh:
(i) umur bersara wajib dilanjut dari 58 tahun kepada 60 tahun. [4]
(ii) lebih ramai pengeluar menggunakan kaedah intensif modal [4]
Cadangan Jawapan:
1(a)
• Upah wang ialah ganjaran dalam nilai wang yang dibayar kepada buruh disebabkan
sumbangan mereka dalam proses pengeluaran. [1]
• Upah benar merupakan kuasa beli upah wang, iaitu jumlah barang dan perkhidmatan
yang dapat diperoleh dengan sejumlah upah wang. [1]
Upah
1(b) (i) D S0
S1
W0 E0
W1 E1
D
0 L0 L1 Bilangan buruh
• Keseimbangan pasaran buruh yang asal tercapai pada titik E0 apabila keluk permintaan
buruh D0D0 bersilang dengan keluk penawaran buruh S0S0 pada kadar upah 0W0 dan
kuantiti buruh 0L0.
• Lanjutan umur bersara wajib akan menambahkan penawaran buruh. Kesannya keluk
penawaran buruh beralih ke kanan dari S0S0 ke S1S1
• Keseimbangan baru pasaran buruh tercapai pada titik E1 apabila keluk D0D0 bersilang
dengan keluk S1 S1. Kesannya, upah keseimbangan buruh menurun dari 0W0 ke 0W1,
tetapi kuantiti keseimbangan buruh bertambah dari 0L0 ke 0L1.


Mikroekonomi
93

1 (b) (ii)
Upah
D0 S0
D1
W0 E0
W1 E1
D0
S0 D1
L1 L0 Bilangan buruh
0
• Keseimbangan pasaran buruh yang asal tercapai pada titik E0 apabila keluk permintaan
buruh D0D0 bersilang dengan keluk penawaran buruh S0S0 pada kadar upah 0W0 dan
kuantiti buruh 0L0.
• Penggunaan kaedah intensif modal menyebabkan pengeluar menggantikan input buruh
dengan input modal. Permintaan terhadap buruh akan berkurang. Keluk permintaan
buruh beralih ke kiri dari D0D0 ke D1D1
• Keseimbangan baharu pasaran buruh tercapai pada titik E1 apabila keluk D1D1 bersilang
dengan keluk S0 S0. Kesannya, upah keseimbangan buruh turun dari 0W0 ke 0W1,
kuantiti penggunaan buruh berkurang dari 0L0 ke 0L1
1. Jadual di bawah menunjukkan hubungan antara input dengan jumlah keluaran bagi sebuah
firma pasaran persaingan sempurna.
Input
(unit)
Jumlah Keluaran
(unit)
1
2
3
4
5
6
7
8
10
25
45
60
72
82
89
94
(a) Hitung keluaran hasil purata dan keluaran hasil sut jika harga keluaran RM 10.00
seunit. [2]
(b) Dengan menggunakan kertas graf, lukis keluk keluaran hasil purata dan keluk
keluaran hasil sut. [2]
(c) Berdasarkan graf di (b), pada penggunaan buruh yang ke berapakah hukum
pulangan berkurangan bermula ? [1]


Mikroekonomi
94

(d) Berapakah tingkat harga jualan jika fungsi permintaan dan fungsi penawaran durian
dalam pasaran persaingan sempurna masing-masing di beri seperti berikut :
P = 60 – 5Q
P = -60 + 10Q [1]
(e) Jika tingkat upah buruh ialah RM40 seorang, hitung :
(i) tingkat keseimbangan penggunaan buruh. [2]
(ii) keuntungan firma pada tingkat keseimbangan. [2]
Cadangan Jawapan:
1 (a)
Buruh
(orang)
Jumlah keluaran
( kg)
Keluaran purata
( kg)
Keluaran sut
(kg)
0
1
2
3
4
5
6
7
0
3
8
12
15
17
17
16
-
3
4
4
3.75
3.4
2.83
2.29
-
3
5
4
3
2
0
-1
1(b)
AP/MP(kg)
1(c) 1.5 orang buruh

5

4

3

2

1

0

-‐1

-‐2

1
2
3
4
5
6
7

MP

AP

Kuantiti
Buruh
(orang)


Mikroekonomi
95

1(d)
Tingkat harga jualan durian :
60-5Q = -60 + 10Q P = 60 – 5Q
60 + 60 = 10Q + 5Q = 60 – 5 (8)
120 = 15Q = 60 - 40
120 = RM20
Q = = 8 unit
15
(e) (i) Tingkat keseimbangan penggunaan buruh: MRP = MCF = Upah = 40
Buruh
(orang)
Jumlah keluaran
( kg)
TRP
( RM)
(TP x RM20)
MRP
(RM)
0
1
2
3
4
5
6
7
0
3
8
12
15
17
17
16
0
60
160
240
300
340
340
320
-
60
100
80
60
40
0
-20
Pengiraan MRP:
 Tingkat keseimbangan penggunaan buruh ialah 5 orang


Mikroekonomi
96

SOALAN PENGAYAAN
BAHAGIAN A (ANEKA PILIHAN)
2. Rajah berikut menunjukkan keluk keluaran hasil sut (MRP), keluk keluaran hasil purata
(ARP) dan keluk kos sut buruh (MCL) .
Harga / Kos/ Hasil (RM)
50
30
25
MCL
ARP
MRP
0 20 30 Buruh (unit)
Pada tingkat keseimbangan, berapakah jumlah keuntungan firma
A RM150
B RM400
C RM900
D RM1000
3. Rajah di bawah menunjukkan keluk kos purata (AC), keluk kos sut (MC), keluk kos
berubah purata (AVC), keluk hasil sut (MR) dan keluk hasil purata (AR) sebuah firma.
Harga/ Kos
(RM)
MC AC AVC
19 AR = MR
16
14
0 25 Output (unit)


Mikroekonomi
97

Sewa kuasi firma ini ialah
A RM50
B RM75
C RM125
D RM350
3. Antara berikut, yang manakah merupakan kepentingan untung?
A. menggalakkan inovasi
B menggalakkan persaingan sihat
C menggalakkan kegiatan monopoli
D menggalakkan penggunaan faktor secara semulajadi
4. Hukum pulangan berkurangan berlaku jika …………..
A jumlah keluaran berkurang apabila kuantiti buruh digunakan bertambah
B jumlah keluaran bertambah apabila kuantiti buruh digunakan bertambah
C tambahan kepada jumlah keluaran berkurang apabila kuantiti buruh digunakan
bertambah
D tambahan kepada jumlah keluaran bertambah apabila kuantiti buruh digunakan
bertambah
5. Apakah jenis ganjaran yang diterima oleh input yang mempunyai keluk penawaran anjal
sempurna?
A sewa kuasi
B sewa ekonomi
C perolehan pindahan
D bayaran pindahan
6. Jadual di bawah menunjukkan hubungan antara input berubah dengan jumlah output
sebuah firma dalam jangka pendek.
Input buruh (unit) Jumlah output (unit)
0 0
1 5
2 15
3 37
4 47
5 55
6 60
7 63
8 63
9 62
Pulangan bertambah kurang bermula pada unit buruh yang
A ke 3
B ke 4
C ke 5
D ke 6


Mikroekonomi
98

7. Rajah menunjukkan DD adalah keluk permintaan dan SS adalah keluk penawaran
terhadap pertanian.
Sewa (RM)
7.00 D
S
5
D
2
0 10 Tanah (hektar)
Pada keseimbangan di titik E, perolehan pindahan ialah sebanyak
A RM35.00
B RM50.00
C RM15.00
D RM17.50
8. Gambar rajah di bawah menunjukkan keluk permintaan buruh dan keluk penawaran buruh
bagi sebuah firma.
Kadar upah
(RM)
DL SL
10.00
8.00
SL DL
0 10 15 20 Buruh (orang)
Apakah yang berlaku jika keasatuan sekerja menetapkan upah minimum pada kadar
RM10.00?
A Jumlah upah adalah sebanyak RM15 000.00
B Pengangguran sebanyak 5 ribu orang
C Perubahan upah sebanyak RM20.00
D Jumlah upah yang baru sebanyak RM200 000.00


Mikroekonomi
99

9 Jadual di bawah menunjukkan hubungan antara kuantiti buruh dengan jumlah hasil
keluaran.
Buruh (unit) 2 4 6 8 10
Jumlah Keluaran (unit) 5 12 21 29 35
Berapakah kuantiti buruh yang akan digunakan pada tingkat keseimbangan jika harga
keluaran ialah RM 10 dan upah seunit buruh ialah RM40?
A. 4 unit buruh
B. 6 unit buruh
C. 8 unit buruh
D. 10 unit buruh
BAHAGIAN B (ESEI)
1. (a) Jelaskan maksud keluaran fizikal purata dan keluaran fizikal sut. [4]
(b) Takrifkan hukum pulangan berkurangan. [2]
(c) Dengan menggunakan rajah yang sesuai, terangkan hukum pulangan berkurangan.[4]
2. (a) Berdasarkan contoh yang sesuai, terangkan perbezaan antara sewa ekonomi dan
perolehan pindahan. [4]
(b) Dengan menggunakan rajah, jelaskan hubungan antara keanjalan penawaran faktor
dengan sewa ekonomi dan perolehan pindahan apabila
(i) penawaran anjal [3]
(ii) penawaran anjal sempurna [3]
3. Salah satu daripada matlamat utama Kesatuan Sekerja adalah untuk menuntut tingkat
upah yang lebih tinggi .Terangkan 3 kaedah bagaimana Kesatuan Sekerja menuntut
tingkat upah yang lebih tinggi dan kaedah manakah yang terbaik. Mengapa? [10]


Mikroekonomi
100

1. Jadual di bawah menunjukkan hubungan antara input dengan jumlah keluaran fizikal bagi
firma pasaran persaingan sempurna. Harga keluaran ialah RM 10.00.
Input
(unit)
Jumlah keluaran fizikal
(unit)
1 10
2 25
3 45
4 60
5 72
6 82
7 89
8 94
(a) Sediakan jadual yang menunjukkan keluaran hasil sut dan keluaran hasil purata [4]
(b) Dengan menggunakan kertas graf, lukis keluk keluaran hasil sut dan keluk
keluaran hasil purata. [3]
(c) Dengan merujuk kepada gambar rajah yang dilukis, hitung keanjalan permintaan
faktor, jika harga input turun daripada RM 150.00 kepada RM 120.00. [2]
(d) Apakah yang berlaku kepada permintaan input jika harga input ialah RM 170.00 ?[1]
2. Fungsi penawaran faktor dalam sebuah ekonomi adalah seperti berikut:
Qs = 30 + 0.5P
P = harga faktor (RM)
Qs = kuantiti faktor ditawar (unit)
Permintaan faktor pada pelbagai tingkat harga ditunjukkan dalam jadual di bawah.
Harga (RM)
Kuantiti faktor diminta
(unit)
20 100
40 80
60 60
80 40
100 20
(a) Kirakan kuantiti faktor ditawar pada setiap tingkat harga. [1]
(b) Dengan menggunakan kertas graf, lukiskan keluk permintaan faktor dan keluk penawaran
faktor. [2]
(c) Berdasarkan gambar rajah yang dilukis,
(i) nyatakan keseimbangan pasaran faktor [2]
(ii) hitung jumlah bayaran faktor [1]
(iii) hitung jumlah sewa ekonomi dan perolehan pindahan [2]
(d) Sekiranya kuantiti faktor diminta ialah 90 unit dan semua bayaran faktor adalah
perolehan pindahan,
(i) Nyatakan fungsi penawaran faktor yang baru. [1]
(ii) Berapakah jumlah perolehan pindahan? [1]


Mikroekonomi
101

Modul mikroekonomi ( penggal 1 ) edit by cikgu HASNI KOLEJ TING 6 SMKTAT

More Related Content

What's hot

Similar to Modul mikroekonomi ( penggal 1 ) edit by cikgu HASNI KOLEJ TING 6 SMKTAT

Modul mikroekonomi ( penggal 1 ) edit by cikgu HASNI KOLEJ TING 6 SMKTAT