1. .
10 en BERREKETAK
Mikrokosmosetik
makrokosmosera
ZOOMa
handituz eta txikituz

2. Bidai bat egingo dugu abiadura bizian hamarreko multiploen
saltoak emanez
Hasiko gara 100
, hau da, 1 metrorekin baliokideak baitira eta
handitzen joango gara 10rekin bidertuz; horrela, hurrenez
hurren, zera lortuko dugu: 101
(10 metro), 102
(10x10 = 100
metro, 103
(10x10x10 = 1.000 metro), 104
(10x10x10x10 =
10.000 metro), e.a. imagina dezakegun limiteraino, beti ere,
makrokosmoseruntz.
Ondoren hasierako puntura bueltatuko gara eta alderantzizko
bidaia hasiko dugu, txikitze aldera, 10rekin zatituz, zera loruz:
10-1
(0,1 metro), 10-2
(0,01 metro), 10-3
(0,001 metro)...
Oraingoan, berriz, mikrokosmoseruntz.
Bidaian unibertsoaren lege finkoak eta zer ikasi badugula
oraindik ikusiko dugu.

3. Bidaion !

4. Besoa
luzatuz osto
erramu bat
harrapatu
dezakegu
100
1 metro

5. Gure
bidaia
goruntz,
urrutiratuz,
hasiko
dugu eta
adarrak
ikusten
hasiko
gara.
101
10 metros

6. Distantzia
honetatik
zuhaitzak,
eraikinak eta
laku baten ertz
bat ikus
ditzakegu.
102
100 metro

7. 1000m, hau, 1
km ko altueran
gaude...
Nahibadugu
parakaidasekin
saltoa egin
dezakegu.
103
1 km

8. Hiria ikus
dezakegu
baina
dagoeneko ez
dira etxeak
nabaritzen.
104
10 km

9. Altuera
honetatik
Florida,
Estatu
Batuetako
estadu guztia
ikus
dezakegu.
105
100 km

10. Irudikoa
satelite
batetik ikus
dezakeguna
da.
106
1.000 km

11. Dagoeneko
lurraren ipar
hemisferioa
dakusagu eta
hego
aldekoaren
zati bat, baita
ere.
107
10.000 km

12. Lurra, jada,
txikitzen
hasia da,
pilota txiki
bat da.
108
100.000 km

13. Elipse zuria
ilargiak
lurraren
inguruan
biratzean
segitzen
duen bidea
dugu.
109
Miloi bat km

14. Lurrak
eguzkiaren
inguruan
egiten duen
bidearen zati
bat urdinez
ikus
dezakegu,
dagoeneko.
1010
10 miloi km

15. 1011
100 miloi km
Artizarra,
Lurra eta
Martitzeren
orbitak
eguzkiaren
inguruan.

16. Merkurio,
Artizarra, Lurra,
Martitze eta
Jupiterren
orbitak,
eguzkitik hasi
eta hurrenez
hurren.
1012
biloi bat km

17. Eguzki
sistema
guztia ikus
dezakegu
dagoeneko
eta
urrutiratzen
jarraitzen
dugu.
1013
10 biloi km

18. 1014
100 biloi km
Eguzki sistema
bera ere
desargetzen
hasi da
unibertso
handiaren
baitan...

19. Gure
eguzkia,
erdian,
miloika
beste
izarren
artean
galtzen
hasten da.
1015
triloi bat km

20. Argiak urte
betean
aurreratzen
duen luzera
duzu
honako
hau... Eta
eguzkia?
Dagoeneko
desberdind
u ere ez da
egiten!
1016
1 argi urtea

21. Hemen
bakarrik
izarrak ikus
ditzakegu...
Infinitu izar
dirudite.
1017
10 argi urte

22. Izarrak eta
nebulosak,
besterik ez.
1018
100 argi urte

23. 1019
1.000 argi urte
Distantzia
honetan izarrak
elkartu egiten
direla dirudi eta
esne itxura
hartzen hasiak
dira... Gure
galaxia iksten
hasiak gara,
Esne bidea,
alegia.

24. Esne
bidearen
barruko
gure bidaia
darrai..
1020
10.000
argi urte

25. Esne
bidearen,
gure
galaxiaren,
kanpo
aldera
ailegatu
gara.
1021
100.000
argi urte

26. Distantzia
itzela
honetatik
gure galaxia
osoa ikus
dezakegu
eta
inguruan
beste
zenbait
galaxia ere.
1022
Milloi bat
argi urte

27. Izugarrizko ditantzia
honetatik galaxiek
konglomeratu txikiak
ematen dute.
Oraindik gehiago
urrutiratu gintezke
baina gure bidaiaren
noranzkoa aldatu
egingo dugu eta
“etxeruntz” bueltatu
gara arin-arin.
1023
- 10 milloi argi urte

28. 1022

29. 1021

30. 1020

31. 1019

32. 1018

33. 1017

34. 1016

35. 1015

36. 1014

37. 1013

38. 1012

39. 1011

40. 1010

41. 109

42. 108
Abiadura
mantsotuko
dugu gure
Lurra
berriro
ikusi ahal
izateko.

43. 107
Gure eta
gure aurretik
bizi izan
diren
guztien
bizitza
guztiak
hementxe
gertatu dira
ba...

44. 106
Hementxe
bizi gara ba:
lurraren
berdea eta
itsasoaren
urdinaren
tartean.

45. 105
Oraintxe
konturatzen
gara zer gutxi
garen
unibertsoaren
osotasunean:
ezer gutxi
baino besterik
ez.

46. 104
Orain,
berriro,
betiko
galdera
horiek
bururatzen
zaizkigu: nor
garen, nora
goazen eta
nodik
gatozen.

47. 103
Eta hemendik
pentsa
dezakegu
zenbateko
eragina duten
gure ekintzek
lurran eta
bere
etorkizunean.

48. 102
Ber 23
arte
joan
gara
eta
berriro
ber 2n
gaude.

49. 101
Orain bidaia
alderantzizko
noranzkoare
kin egingo
dugu.

50. Hasierko
puntura,
ostoetara,
itzuli gara,
joan etorria
izan duen
bidaian.
100

51. 10 cm etatik
osto baten
irudia ikusi eta
marraztu
dezakegu.
Distantzia
hauek dira gure
bizitza
arruntean maiz
erabiltzen
ditugunak
10-1
10 zentimetro

52. Distantzia
honetatik
ostoaren
osagai
diren
egiturak
ikus
ditzakegu.
10-2
zentimetro bat

53. Zelula
egiturak
agertzen
hasten
dira.
10-3
Milimetro bat

54. Zelulak argi
agertzen
hasten dira.
Euren
arteko
loturak ikus
daitezke.
10-4
100 mikra

55. Gure bidaia
zelula
barnera hasi
da,
dagoeneko.
10-5
10 mikra

56. Zelularen
nukleo
agerain
dugu, jada.
10-6
mikra bat

57. Unitatea aldatu
da tamainu
txikiagora
egokitzeko.
Orain
dakusagun
egiturak
kromosomak
dira,
dagoeneko
zelularen
nukleo
barnean.
10-7
1.000
Amgstron

58. Kromosoma
k osatzen
duten ADN
kateak ikus
ditzakegu
alboko irudi
honetan.
10-8
100 Amgstron

59. Kromosomen
egiturak ikas
ditzakegu
mundu
mikroskopiko
honetan.
10-9
10 Amgstron

60. Karbono atomoaren
elektroi hodeiak
agertzen
Mundu mikroskopiko
honek ez al du antza
hartzen hasi
makroskopikorekin?
10-10
1 Amgstron

61. Mundu minimo
honetan
atomoaren
eremuan
mugitzen diren
elektroiak ikus
ditzakegu.
10-11
10 pikometro

62. Hutsik
dago
nukleoa
eta
elktroien
orbiten
arteko
eremua.
10-12
Pikometro bat

63. Hain
eremu
txikian
atomoaren
nukleoa
ikusten
has
gaitezke.
10-13
100 Fentometro

64. Karbono
atomoaren
nukleoa,
hara,
hemen
pare-
parean!
10-14
10 Fentometro

65. Hemen
imaginazioa
da nagusi eta
horrelakoa
izan zitekeen
protoi baten
aurpegia.
10-15
Fentometro bat

66. “Quark”
partikulak...
Heemntxe dago
gaur egungo
zientziaren
limitea,
harutzako zer
dagoen ez
dakigu,
materiaren
mugan gaude.
10-16
100 Atometro

67. Aio pelaio !