Ang dokumento ay tungkol sa Philippine Physical Activity Pyramid at cardiovascular endurance, na naglalarawan ng mga pisikal na gawain na nakabubuti sa kalusugan. May iba't ibang antas ng pisikal na aktibidad, mula sa araw-araw na mga gawain hanggang sa mga aktibidad na inirerekomenda lamang isang beses sa isang linggo. Itinuturo din ng dokumento ang mga gawain at kasanayang dapat isaalang-alang upang mapaunlad ang cardiovascular endurance ng isang tao.

1. MAPEH 5 P.E
Philippine Physical
Activity Pyramid at Cardiovascular Endurance

2. • Tukuyin ang sumusunod na gawain kung nakakabuti sa pisikal
na pangangatawan ng isang batang katulad mo o hindi.
• 1. Pakikipaghabulan sa damuhan
• 2. Labis na panonuod ng telebisyon.
• 3. Paghuhugas ng pinagkainan.
• 4. Pag-iigib ng tubig.
• 5. Pagtulong sa paglilinis ng bahay.

3. Piliin ang titik ng wastong sagot. Isulat ang iyong sagot sa patlang bago ang bilang.
• ______1. Ito ay ang kakayahang makagawa ng mga gawain
gamit ang circulatory at respiratory system ng paulit-ulit sa
mahabang oras.
• a. flexibility c. balance
• b. cardiovascular endurance d. agility

4. • ______2. Ito ay isa sa mga gawaing makakatulong patatagin
ang iyong puso at
• baga (Cardiovascular Endurance).
• a. panunuod ng tv c. chess
• b. pagbibisekleta d. paglalaro ng
cellphone

5. • ______3. Isa sa mga gawaing makalilinang ng iyong
Cardiovascular
• Endurance.
• a. 3-minute step rest c. paghiga
• b. Pagkain d. pag-upo

6. • ______4. Ang taong may matatag na cardiovascular
endurance ay___________.
• a. madaling mapagod c. madaling magalit
• b. pinagpapawisan d. matagal mapagod

7. • ______5. Kung ang isang tao ay madaling mapagod o hingalin
sa madaling oras ng paggawa siya ay may
_________________.
• a. mahinang Cardiovascular Endurance
• b. matatag na cardiovascular endurance
• c. masayang buhay
• d. malungkot na buhay

8. Ilahad ang nakikita sa larawan

10. • Unang bahagi ng Philippine Physical Activity Pyramid. Ang mga gawaing
napabilang rito ay mga gawaing pisikal na ginagawa araw-araw sapagkat
ito ay bahagi na ng ating pamumuhay.
• Ikalawang bahagi ng Philippine Physical Activity Pyramid mga gawaing
nakakabuti rin sa pangangatawan ngunit hindi maaaring gawin araw-araw
sapagkat nangangailangan ng kaunting panahon upang maisagawa, kaya’t
tatlo hanggang limang beses sa isang lingo lamang nararapat na gawin.
Ikatlong bahagi ng Philippine Physical Activity Pyramid- bahaging ito ng
pyramid ay nakabubuti rin sa pangangatawan natin ngunit
nangangailangan ng mas higit na oras para maisagawa.
• Ika-apat na bahagi ng Philippine Activity Pyramid. Huling bahagi na nasa
toktok na bahagi ng pyramid ay ang mga gawaing isang beses sa isang
linggo lamang maaaring gawin sapagkat kakaunting galaw lamang ng
katawan ang nagagawa ngunit bahagi na ng ating pamumuhay.

11. • Physical activity pyramid, ito ay nagpapakita ng mga gawaing
pisikal na dapat gawin o gaano kadalas dapat gawin sa loob
ng isang lingo. Ito ay nahahati sa apat na antas.

12. • Unang bahagi ng Philippine Physical Activity Pyramid. Ang
mga gawaing napabilang rito ay mga gawaing pisikal na
ginagawa araw-araw sapagkat ito ay bahagi na ng ating
pamumuhay. Gawaing nakakatulong sa pagpapaunlad ng
katawan sapagkat patuloy na gumagalaw ang ating kalamnan
habang ginagawa ang mga gawaing ito.

13. Halimbawa
• Paglalakad papunta sa paaralan, tindahan, simbahan, at iba
pa. Paggawa ng gawaing bahay kagaya ng pag-iigib, pagdidilig
ng halaman, paghuhugas ng pinagkainan, pagwawalis ng
bakuran, at marami pang iba.

14. • Ikalawang bahagi ng Philippine Physical Activity Pyramid
mga gawaing nakakabuti rin sa pangangatawan ngunit hindi
maaaring gawin araw-araw sapagkat nangangailangan ng
kaunting panahon upang maisagawa, kaya’t tatlo hanggang
limang beses sa isang lingo lamang nararapat na gawin.

15. Halimbawa
• Paglalaro, paglalangoy, pag-eehersisyo, pagsasayaw, at
marami pang iba

16. Ikatlong bahagi ng Philippine Physical Activity Pyramid.
• Ang bahagi ng pyramid na ito ay gawaing pisikal na maaaring
gawin dalawa hanggang tatlong beses sa isang linggo lamang
Kagaya ng mga gawaing nasa una at ikalawang bahagi ng
pyramid, ang bahaging ito ng pyramid ay nakabubuti rin sa
pangangatawan natin ngunit nangangailangan ng mas higit na
oras para maisagawa.

17. Halimbawa
• . Ang mga gawaing napabilang rito ay paglalaro ng bowling,
pagyo-yoga, pagsu-zumba.

18. • Ika-apat na bahagi ng Philippine Activity Pyramid. Huling
bahagi na nasa toktok na bahagi ng pyramid ay ang mga
gawaing isang beses sa isang linggo lamang maaaring gawin
sapagkat kakaunting galaw lamang ng katawan ang nagagawa
ngunit bahagi na ng ating pamumuhay. Mga gawaing hindi
masyadong nakalilinang ng kalamnan ngunit nakalilinang ng
ating kamalayan hinggil sa mga bagay bagay sa ating
kapaligiran kayat isang beses lamang sa isang linggo ito
inirerekomendang gawin.

19. Halimbawa
• Panunuod ng telebisyon, pag- computer, paggamit ng gadgets
ay iilan lamang sa mga gawaing napabilang rito.

20. Formative Assesment
• Basahin at intindihin ang mga pangyayari. Tama o Mali, isulat
ang “TAMA” kung sa iyong palagay na ito aay nagpapakita ng
tama at “MALI” naman kung kasalungat ang gawain basi sa
Philippine activity pyramid. Isulat ang iyong sagot sa patlang
bago ang bilang.

21. Tama o Mali
• __________1. Kauuwi lang ni Chesca galing sa paarala, agad
siyang nag-igib ng tubig para makaluto ng hapunan ang
kanyang ina.
• __________ 2. Umiyak si Billy na nasa ika limang baitang
dahil gusto niyang ihatid siya ng kanyang ama sa paaralan
sakay sa motorsiklo gayong malapit lang ang kanilang bahay
sa paaralan.

22. Tama o Mali
• __________ 3. Buhat-buhat ni Toto ang timba at tabo sa
pagdidilig ng halaman sa halip na gumamit ng garden hose.
• __________ 4. Lumiliban sa klase si Tonyo upang mag
facebook.
• __________ 5. Isang beses sa isang linggo lamang nanunuod
ng telebisyon si Romeo.

23. Ilagay lamang ang titik ng tamang sagot

24. • a. Araw-araw b. tatlong beses hanggang 5
• c. Dalawang beses -3 d. Isang beses
6. paglalaro ng Volleyball
7. Panonuod ng TV
8. Paglalakad
9. Pagwawalis
10.Pagsali sa zumba
11.Paglangoy
12.Paglalaro ng Bowling
13.Paglalaro ng Basketball
14.Paglalaro ng Sipa
15.Yoga
16.Pagsasayaw
17.Pag eehersisyo
18. Stretching
19.Pag yoyoutube
20.Paglalaro ng ML

25. Sagot
1. Tama
2. Mali
3. Tama
4. Mali
5. Tama
6. B
7. D
8. A
9. A
10.C
11.B
12.C
13.B
14.B
15.C
16.B
17.B
18.A
19.D
20.D

29. • Gumuhit ng gawain na nararapat gawin araw-araw ayon sa
Philippine Physical Activity Pyramid
• Gumuhit ng isang gawain na ginagawa ng isang beses sa isang
linggo lamang ayon sa Physical Activity Pyramid

31. • Ang Cardiovascular Endurance ay tumutukoy sa kakayahan
ng isang tao na makagawa ng mga gawain gamit ang
circulatory at respiratory system ng paulit-ulit sa loob ng
mahabang panahon. Kabilang sa mga gawaing nagpapatatag
ng ating cardiovascular endurance ay ang pagtakbo,
paglangoy at pagbibisekleta. Ito ay maaaring malinang sa
pamamagitan ng 3-minute step rest.

32. • Ang Cardiovascular Endurance ay maaari ring mapalakas at
mapatatag sa pamamagitan ng paglalaro, kagaya ng tumbang
preso.
• Ang Tumbang Preso ay larong kalye ng mga Pilipino.
Nilalahukan ito ng lima hanggang sampung bata. Sa
pamamagitan ng “maiba taya” o “maiba alis” maaring mapili
ang taya.

33. • QUIZ 1.0 P.E.
• A. Panuto: Tukuyin ang sumusunod na gawain kung
nakakabuti sa pisikal na pangangatawan ng isang batang
katulad mo o hindi. Guhitan ng kung makakabuti at kung
nakakasama. Iguhit ang iyong sagot sa patlang bago ang
bilang.

34. • ______1. Pakikipaghabulan sa damuhan
• ______2. Labis na panonuod ng telebisyon.
• ______ 3. Pagtulong sa paglilinis ng bahay.
• ______4. Paghuhugas ng pinagkainan.
• ______5. Pag-iigib ng tubig.
• ______6. Pagtulog lang buong maghapon
• ______7. Paglalakad papuntang paaralan
• ______8. Pagsakay sa sasakyan kahit malapit lang ang pupuntahan
• ______9. Paglalaro ng Mobile Games apat na beses sa isang linggo
• ______10. Panonoud ng Youtube Video ng tatlong oras araw-araw

35. • ______1. Pakikipaghabulan sa damuhan
• ______2. Labis na panonuod ng telebisyon.
• ______ 3. Pagtulong sa paglilinis ng bahay.
• ______4. Paghuhugas ng pinagkainan.
• ______5. Pag-iigib ng tubig.
• ______6. Pagtulog lang buong maghapon
• ______7. Paglalakad papuntang paaralan
• ______8. Pagsakay sa sasakyan kahit malapit lang ang pupuntahan
• ______9. Paglalaro ng Mobile Games apat na beses sa isang linggo
• ______10. Panonoud ng Youtube Video ng tatlong oras araw-araw

37. • Paglinang ng Cardiovascular
Endurance at Power

38. • 1. Alin sa mga sumusunod ang hindi pwedeng gamitin sa
paglalaro ng Batuhang Bola?
• a. Yeso o patpat na pangguhit ng palaruan
• c. Ginusot na papel na bilog
• b. Malambot na bola
• d. Bato

39. • 2. Ang larong Batuhang Bola ay nangangailangan ng ilang
pangkat na manlalaro?
• a. Isa b. dalawa
• c. tatlo d. apat

40. • 3. Alin sa sumusunod ang mga kasanayang natutunan sa
paglalaro ng Batuhang Bola?
• a. Pagtakbo b. pag-iwas
• c. pagsalo d. lahat ng nabanggit

41. • 4. Ang batuhang Bola ay isang larong Pinoy hango sa
Amerikanong laro na _______.
• a. Volleyball
• b. Dodgeball
• c. Baseball
• d. Soccer

42. • 4. Ang batuhang Bola ay isang larong Pinoy hango sa
Amerikanong laro na _______.
• a. Volleyball
• b. Dodgeball
• c. Baseball
• d. Soccer

43. • 5. Ang larong syato ay isang larong Pinoy na gumagamit
ng_________________.
• a. bola
• b. bao
• c. patpat
• d. lata

44. • 6. PinauuNlad ito ng pagtakbo at pag-iwas sa bola.
• a. cardiovascular endurance
• b. power
• c. muscular endurance
• d. Flexibility

45. • 7. Ang layunin ng pangkat ng tagapalo sa larong syato ay
_______________________.
• a. masalo nang maayos ang patpat
• b. mapalo nang malayo ang patpat
• c. maiwasan ang patpat
• d. makatakbo ng malayo

46. • 8. Ang mga sumusunod ay mga kasanayang kinakailangan sa
larong syato maliban sa isa.
• a. pagpalo
• b. pag – iwas
• c. pagtakbo
• d. pagsalo

47. • 9. Ang mga sumusunod ay mga hakbang para maiwasan ang
kapahamakan sa
• paglalaro ng syato at batuhang bola maliban sa isa.
• a. Siguraduhing pantay ang lupa sa palaruan.
• b. Pulutin ang mga nakakalat na bato sa palaruan.
• c. Gamitin ang kalsada bilang palaruan.
• d. Ipunin at itabi ang mga sanga ng kahoy o anumang bagay
na nasa palaruan.

48. • 10. Matataya ang kalaban kapag nangyari ang mga
sumusunod maliban sa isa.
• a. Masalo ang patpat na pinalo
• b. Hindi matamaan ang pinalong patpat
• c. Makakapuntos ang kalaban
• d. Matamaan ang mahabang patpat na nakalatag malapit sa
butas

49. • Mahalagang matutunan ang ibat ibang sangkap ng Physical
Fitness sa pagpapaunlad ng kalusugan ng isang tao.
Mapapaunlad ang mga sangkap na ito sa pamamagitan ng
pakikilahok sa ibat- ibang larong Pinoy.

50. Batuhang Bola-
• larong Pinoy na hango sa Amerikanong laro na Dodgeball.
Nangangailangan ng dalawang pangkat ang tagataya at taga-
iwas.

51. Cardiovascular Endurance-
• kakayahang makagawa ng pangmatagalang gawain na
gumagamit ng malakihang mga galaw sa katamtaman
hangang mataas na antas ng kahirapan

52. • Dodgeball- uri ng laro kung saan kailangang tamaan ang mga
kalaban gamit ang malambot na bola para mataya o
matanggal sila sa laro.

53. • Ang Larong batuhang bola ay isang larong Pinoy na hango sa
Amerikanong laro na Dodgeball. Mainam na paraan upang
malinang o mapaunlad ang tatag ng kalamnan
(Cardiovascular endurance) at power ang paglalaro nito.

54. Mga kasanayan sa paglalaro ng batuhang Bola
• Taga-iwas- Pagsalo at pagtakbo
• Tagataya- Pagbato at Pagsalo ng
bola

55. • Ang larong ito ay nangangailangan ng dalawang grupo na
may dalawa o higit pang kasapi. Ang isang grupo ay ang
tagataya at ang isa naman ay ang tagaiwas o target ng
bolang ibabato ng mga tagataya. Nasa loob ng parihabang
palaruan ang mga taga iwas o target habang ang mga
tagataya naman ay nakahati sa dalawang dulo na palaruan.
Ang layunin ng larong ito ay mataya lahat ng miyembro ng
kabilang grupo.

56. • GROUP 1
• AMBAT
• MARIANO REGIE
• Biansat
• Cortado
Mariano
• Fransisco Miles
Cardoza
Lawian
Digan
Parasan
Presga Kate
• GROUP 2
• DIO
• Pabale
• AtluBulan
• Estoquia
Balantay
Usop
Tapagay
Guinaid
Reyes
• ABELLAR

57. • Kapag magaling umiwas sa pagbato ng kalaban ang grupo ng
tagaiwas o target, mas magiging maganda ang laro. At lalo
pang gaganda ang paglalaro kung magaling ding silang
sumalo na makapagpapabuhay sa kakamping natamaan nang
bola o na out na. Ang lahat nang ito ay nangangailangan din
ng galing sa pagtakbo dahil kung ikaw ay maabutan malapit
sa isang dulo ng palaruan kung nasaan ang bola na hawak
nang kalaban, maaring ikaw ay mabato agad.

58. • Para naman sa tagataya, mas maganda ang laro kung
magaling sila sa pagbato sa mga kalaban sa loob ng palaruan.
Isa sa mga kaabang- abang na pangyayari sa laro ay ang
asintadong pagbato sa kalaban kahit na ito pa ay mabilis
kumilos. Mas mainam din kung ang unang tatamaan ay ang
magaling sumalo ng bola para hindi na ito makakasalo pa
para buhayin ang kanyang kasama na tinamaan na.

59. • Nangangailangan ng diskarte at pagkakaisa ng pangkat para
maipanalo ang laro. Hindi magiging kapana-panabik ang laro
kung madaliang natataya ang taga-iwas o kaya naman ay hindi
matagumpay na matamaan ng tagataya ang target.
• Dapat ding isipin ng bawat manlalaro ang kahalagahan ng pag
– iingat para maiwasan ang aksidente lalo na ang banggan sa
isa’t isa. Magagamit ang tamang balanse at pagiging
mapagmasid sa galaw ng kasama at maski ng kalaban sa
larong ito.

60. • Gawain 1. Iaayos ang mga nakabaliktad na mga letra pata
makabuo ang tamang salita.
• 1. N A A N A M L K ________________________
• 2. A I A T A W G S _______________________
• 3. A R E G T T ________________________
• 4. D E B L D O G A L ________________________
• 5. O W E R P ________________________

61. GROUPINGS
1. LEADER JALANDOON
2. Buragay
3. Digan
4. Castor
5. Abing
6. Baton
7. Lagsil
8. Valdepinas
9. Villaruel Kris
10. Dawa
11. Guttierez
12. Lawian
13. Dumato
14. Nor-en
15. Are
1. LEADER NAVARRO
2. Burdo
3. Lagunday
4. Agregado
5. Mariano
6. Samplidan
7. Alhadi
8. Akmad
9. Tan
10. Sanidad
11. Espides Babae
12. Dimput
13. Eslera
14. Presga