1. Μνημεία της Αθήνας της
αρχαϊκής(800-479 π.Χ) και της
κλασικής εποχής(479-332 π.Χ).
Επιμέλεια παρουσίασης:
Μαγδαληνή Γουργολίτσα
ΠΕ 02 Φιλόλογος

2. ΔΙΚΤΥΟΓΡΑΦΙΑ
• www.sikyon.com/Athens/athens_gr.
• www.ancientathens3d.com/index.html
• www.tmth.edu.gr

3. Ξυνελώ ν τε λέ γω τή ν τε πᾶ σαν πό λιν τῆ ς
῾ Ελλά δος παί δευσιν εἶ ναι καὶ καθ' ἕ καστον
δοκεῖ ν ἄ ν μοι τὸ ν αὐ τὸ ν ἄ νδρα παρ' ἡ μῶ ν ἐ πὶ
πλεῖ στ' ἂ ν εἴ δη καὶ μετὰ χαρί των μά λιστ' ἂ ν
εὐ τραπέ λως τὸ σῶ μα αὔ ταρκες παρέ χεσθαι.
Συνοψίζοντας θεωρώ ότι η όλη πόλη είναι σχολείο της Ελλάδας
και ότι, μου φαίνεται, ο καθένας από εμάς μπορεί να
παρουσιάσει τον εαυτό του αυτάρκη σε πάρα πολλές
δραστηριότητες με χάρη και επιδεξιότητα.
Θουκυδίδης, Περικλέους Επιτάφιος, 41

5. Κάτοψη της αρχαϊκής Αθήνας. Περιβάλλεται από το Πεισιστράτειο
τείχος. Πάνω αριστερά, στο ανοιχτόχρωμο τρίγωνο, η Αγορά. Κάτω από
την Ακρόπολη, στον πράσινο κύκλο, το ιερό του Διονύσου, μία πρώιμη
μορφή του θεάτρου.

6. Πανοραμική άποψη της Αθήνας από δυτικά, περίπου από το σημερινό
Περιστέρι.

7. Ο πρώτος μνημειώδης ναός της Ακρόπολης πού χτίστηκε στη θέση που
βρίσκεται σήμερα ο Παρθενώνας. Στο αέτωμα διακρίνονται τα κομμάτια
από τα γλυπτά του που βρίσκονται στο Μουσείο της Ακρόπολης.

8. Γενική της Ακρόπολης περί το 520 π.Χ. με τους δύο ναούς της Αθηνάς.
Ο ναός στα δεξιά είναι ο πρώτος μεγάλος που χτίστηκε στα 560 π.Χ.
Δίπλα του, με μαρμάρινη στέγη, βρίσκεται ο "Αρχαίος Νεώς".

9. Οι δύο ναοί από δυτικά. Η εξέλιξη του δωρικού ρυθμού είναι εμφανής
στα 40 περίπου χρόνια που μεσολάβησαν από το χτίσιμο του πρώτου
(δεξιά) από τον δεύτερο (αριστερά).

10. Γενική της Ακρόπολης περί το 520 π.Χ. με τους δύο ναούς της Αθηνάς.
Ο ναός στα δεξιά είναι ο πρώτος μεγάλος που χτίστηκε στα 560 π.Χ.
Δίπλα του, με μαρμάρινη στέγη, βρίσκεται ο "Αρχαίος Νεώς".

11. Τα αρχαϊκά προπύλαια. Αριστερά, ο μικρός ναός της Αθηνάς Νίκης με
το βωμό του.

12. Άποψη από βόρεια. Ο "αρχαίος νεώς" με τον ιωνικό κίονα-ανάθημα
(ίσως για τους Περσικούς πολέμους) και το πρόπυλο με τα μικρότερα
ιερά θεοτήτων και ηρώων που αργότερα λατρεύονταν στο Ερέχθειο που
χτίστηκε στο ίδιο ακριβώς σημείο.

13. Πανοραμική άποψη της Αγοράς από τα ανατολικά. Σε πρώτο επίπεδο η πηγή. Στο
βάθος από δεξιά προς τα αριστερά, ναός του Δία (όπου αργότερα θα χτιστεί η Στοά
Ελευθερέου Διός), ο ναός του Πατρώου Απόλλωνα, τοΜητρώον,
το Βουλευτήριον, το Πρυτανικόν και ο περίβολος του Αιακείου που παλαιότερα
ταυτιζόταν με το δικαστήριο της Ηλιαίας.

14. Το Πρυτανικόν (550-525 π.Χ.) . Πιθανολογείται ότι αρχικά χρησίμευσε ως κατοικία
του Πεισίστρατου. Κατά τους χρόνους της δημοκρατίας όμως, αποτελούσε ένα είδος
εντευκτηρίου για τους βουλευτές. Εκεί σιτίζονταν και ξεκουράζονταν. Στις ανασκαφές
βρέθηκαν αγγεία και σκεύη με την επιγραφή "ΔΕ", δηλαδή Δημόσιον καθότι ανήκαν
στον Δήμο.

15. Το Ελευσίνιον από νότια. Ο ναός και ο βωμός. Πίσω αριστερά η αγορά.

16. Το Βουλευτήριον (500 π.Χ.). Τετράγωνο οικοδόμημα με αμφιθέατρο στο
εσωτερικό του. Εκεί συνεδρίαζαν οι εκλεγμένοι βουλευτές για τις
αποφάσεις της πόλης.

17. Ο Παρθενώνας από Βορειοδυτικά. Στα αριστερά φαίνεται ο
αποκατεστημένος Αρχαίος Ναός της Αθηνάς και μπροστά το άγαλμα της
Αθηνάς Προμάχου του Φειδία (κατασκευάστηκε περίπου το 460 π.Χ).

18. Η δυτική πλευρά του Παρθενώνα.

19. Ο Παρθενώνας από νοτιοδυτικά.

20. Άποψη από δυτικά. Στα δεξιά, ο ναός της Αθηνάς Νίκης και στα
αριστερά η Πινακοθήκη.

21. Ο ναός της Αθηνάς Νίκης με τον βωμό του (424/3 π.Χ.).

22. Άποψη από νοτιοδυτικά. Σε πρώτο επίπεδο, η Πινακοθήκη.Δεξιά, η
στοά της Βραυρωνίας Αρτέμιδος.

23. Η ανατολική πλευρά των προπυλαίων. Αριστερά, η στοά της
Βραυρωνίας Αρτέμιδος.

24. Το εσωτερικό του κεντρικού κτηρίου των Προπυλαίων με τους ιωνικούς
κίονες.

25. Δυτική άποψη. Στο κέντρο η ιερή ελιά της Αθηνάς. Δεξιά οι Καρυάτιδες
και κάτω μόλις διακρίνεται το Πανδρόσειο.

26. Άποψη από βόρεια. Αριστερά κυριαρχεί η ιωνική βόρεια πρόσταση ενώ
δεξιά πίσω από τον περίβολο είναι το Πανδρόσειο.

27. Η ανατολική πλευρά. Ο πρώτος από δεξιά κίονας, όπως επίσης και μία
από τις Καρυάτιδες, αποσπάστηκαν από τον λόρδο Έλγιν και βρίσκονται
σήμερα στο Βρετανικό Μουσείο. Στη θέση τους υπάρχουν αντίγραφα.

28. Ο αρχαϊκός ναός της Αθηνάς Παλλάδος που καταστράφηκε από τους
Πέρσες. Η λειτουργία του συνεχίστηκε μετά την επισκευή ενός μέρους
του σηκού, ίσως του οπισθόδομου.

29. Το Αρρηφόριο με την αυλή του από τα νοτιοδυτικά. Στην αυλή
διακρίνεται η μικρή κλίμακα που οδηγούσε στην πόλη.

30. Το ιερό της Βραυρωνίας Αρτέμιδος (προστάτιδα των λεχώνων).
Λειτουργούσε ως παράρτημα πιθανότατα του μεγάλου ιερού στη
Βραυρώνα Αττικής. Είχε σχήμα "Π" και στις πλαϊνές πτέρυγες
φυλάσσονταν τα αναθήματα των πιστών.

31. Η Χαλκοθήκη αποτελούσε χώρο φύλαξης των πολυάριθμων χάλκινων
αναθημάτων (αγάλματα, όπλα, σκεύη) που προσέφεραν οι πιστοί στην
Αθηνά. Επιγραφή που βρέθηκε εκεί αναφέρει ότι όλα αυτά τα
αντικείμενα ανήκουν στη θεά.

32. Το ιερό του Πολιέου Διός. Σε αυτό πραγματοποιούνταν θυσίες βοδιών κατά τους
εορτασμούς των Διιπολίων. Για τον λόγο αυτό, κατά τους αρχαϊκούς χρόνους
εκτρέφονταν εκεί δίπλα, βόδια όπως φαίνεται από μία επιγραφή που απαγορεύει τη
ρίψη κοπριάς στα δυτικά του ναού(!).

33. Το ιερό του Πανδίονος.Αφιερωμένο στον μυθικό ήρωα και βασιλιά Πανδίονα, γιο του
Εριχθόνιου ή του Κέκροπα. Σε αυτό πραγματοποιούσε τις διάφορες τελετές της η
Πανδιονίδα φυλή (μία από τις 10 φυλές των Αθηνών). Στη θέση του βρίσκεται σήμερα
το παλιό μουσείο της Ακρόπολης.

34. Πανοραμική άποψη της Αγοράς του 5ου αι. π.Χ. 1.Βασίλειος Στοά
2.Στοά Ελευθερέου Διός 3 Ναός Ηφαίστου 4.Νέο Βουλευτήριο 5. Θόλος
6. Παλαιό Βουλευτήριο 7Αιάκειον 8 Νότια Στοά Ι 9. Αρχαϊκή κρήνη
10.Νομισματοκοπείο, 11 Περίβολος 12. Ποικίλη Στοά

35. Από δεξιά: Βασίλειος Στοά (479 π.Χ.). Η παλαιότερη ίσως στοά της Αθήνας. Σε αυτήν
τοποθετούνταν οι στήλες με τους νόμους της πόλης. Στα αριστερά, η Στοά του
Ελευθερέου Διός (430 π.Χ.). Ονομάστηκε έτσι γιατί χτίστηκε στη θέση του αρχαϊκού
ναού του Δία που κατέστρεψαν οι Πέρσες.
Μπροστά της υπήρχε βωμός του Δία.

36. Η δυτική πλευρά της Αγοράς. Στα δεξιά, η Στοά του Ελευθερέου Διός.
Στον λόφο απάνω, ο ναός του Ηφαίστου, ενώ αριστερά, βρίσκονται τα
δύο βουλευτήρια με το παλαιότερο μπροστά στο δρόμο.

37. Η νοτιοδυτική πλευρά. Στα αριστερά, το κυκλικό οικοδόμημα είναι η Θόλος (465
π.Χ.), το εντευκτήριο των βουλευτών. Δίπλα της, βρίσκονται τα δύο βουλευτήρια. Το
καινούργιο χτίστηκε γύρω στο 425 π.Χ. Στο παλαιότερο φυλάσσονταν τώρα τα αρχεία
του κράτους. Στο πάνω μέρος δεσπόζει ο ναός του Ηφαίστου.

38. Ο ναός του Ηφαίστου, ή "Ηφαιστείον" (449-444π.Χ.). Ήταν ναός
αφιερωμένος στον Ήφαιστο και την Αθηνά. Στους νεώτερους χρόνους
έγινε γνωστό ως Θησείο λόγω των γλυπτών της ζωφόρου που
αναπαριστούν τους άθλους του Θησέα.

39. Η Νότια Στοά Ι (430 π.Χ). Στο εσωτερικό της βρίσκονταν 16 δωμάτια τα
οποία χρησίμευαν είτε ως καταστήματα, είτε ως χώροι εστίασης.

40. Η αρχαϊκή κρήνη "Εννεάκρουνος" ανάμεσα στην Νότια Στοά Ι και στο
Νομισματοκοπείο.

41. Η Ποικίλη Στοά (460 π.Χ.) είναι από τις πιο φημισμένες στοές της Αθήνας για δύο
λόγους. αφενός ήταν στολισμένη με ζωγραφικούς πίνακες των σημαντικότερων
Ελλήνων ζωγράφων και αφετέρου ήταν το μέρος όπου ο φιλόσοφος Ζήνων ο Κιτιεύς
δίδασκε γύρω στο 300 π.Χ. δημιουργώντας την στωική φιλοσοφία. Η στοά ήταν επίσης
γνωστή ως "Πεισιανάκτειος".

42. Το Ελευσίνιον, το ιερό της Δήμητρας και της Περσεφόνης που
βρισκόταν νοτιοανατολικά της Αγοράς. Στο βάθος δεξιά, ξεχωρίζει ο
ναός του Ηφαίστου.

43. Το νομισματοκοπείο. Ήταν το κτήριο στο οποίο κόβονταν τα νομίσματα
της Αθήνας.

44. Η ιωνική στοά με τα τέσσερα δωμάτια και πιο δεξιά το εγκοιμητήριο με
τον ναό του θεού.

45. Το Ασκληπιείο. Στα αριστερά ο ναός του Ασκληπιού μπροστά από το
διώροφο εγκοιμητήριο.

46. Ο Περίβολος με το Ιερό του Διονύσου. Τα δύο μαρμάρινα κτήρια στα
αριστερά είναι ο καινούργιος και ο παλιός ναός του Διονύσου. Δίπλα
στον καινούργιο διακρίνεται και ο βωμός.

47. Πανοραμική άποψη από τα δυτικά του Θεάτρου και του Ιερού του
Διονύσου.

48. Από δεξιά προς τα αριστερά: Το πρώτο κτήριο με την κεραμοσκεπή ήταν μία κρήνη η οποία είχε
ήδη κατασκευαστεί από τους αρχαϊκούς χρόνους. Μπροστά του βρίσκονται δύο ναοί. Ο δεύτερος
είναι ο ναός της Θέμιδος. Στη συνέχεια είναι ο ναός της Αφροδίτης Πανδήμου και πιο πέρα ο
ναός της Γης Κουροτρόφου. Στο βάθος κάτω ακριβώς από τον ναό της Νίκης στην Ακρόπολη,
βρισκόταν το ιερό του Αιγέα.

49. Γενική άποψη της νότιας πλαγιάς της Ακρόπολης. Στα δεξιά, το μεγάλο
τετράγωνο κτήριο είναι το ωδείο του Περικλή. Στο κέντρο δεσπόζει το
Ιερό και το Θέατρο του Διονύσου. Αμέσως αριστερά από το θέατρο
διακρίνονται οι στοές του Ασκληπιείου.

50. Το Ωδείο του Περικλή δίπλα ακριβώς από το Θέατρο. Από εκεί
ξεκινούσε και η οδός των Τριπόδων με τις σειρές από χορηγικά μνημεία,
κάποια από τα οποία φαίνονται στην εικόνα.

51. Άποψη της σκηνής του Θεάτρου του Διονύσου

52. Το χορηγικό μνημείο του Θρασύλλου (320 πΧ.) πάνω ακριβώς από το
θέατρο. Στους ελληνιστικούς χρόνους υπέστη αρκετές μετατροπές
ώσπου την χριστιανική εποχή μετατράπηκε σε εκκλησία αφιερωμένη
στην Παναγιά τη Σπηλιώτισσα.

53. Η Αρχαία Αγορά και η Ακρόπολη στο βάθος.

54. Παρθενών

55. Αναπαράσταση του Αετώματος,
Μετόπης και Διαζώματος.

56. Δυτικό αέτωμα

57. Ανατολική κυρία είσοδος,
αναπαράσταση

58. Παρθενών διάζωμα

59. Οι Καρυάτιδες

60. Ο ναός του Ηφαίστου και της Αθηνάς Εργάνης ή το Θησείον.
Ο Δωρικός ναός, ευρίσκεται στο δυτικό μέρος της Αγοράς, στον λόφο του
Αγοραίου Κολωνού, και κτίσθηκε από τον αρχιτέκτονα Ικτίνο, πριν από τον
Παρθενώνα (449-440 π.Χ.). Στην μετόπη και το διάζωμα απεικονίζονται τα
κατορθώματα του Θησέως.

61. Αναπαράσταση των αγαλμάτων της Αθηνάς και Ηφαίστου μέσα στο ναό,
κατασκευασμένα από τον Αλκαμένη, 421 - 415 π.Χ.
Στην βάση τους απεικονίζετο η γέννηση του Εριχθόνιου. Η θεά Γη κρατούσε
τον μικρό Εριχθόνιο προς την Αθηνά, συμβολισμός ότι οι Αθηναίοι
ήταν αυτόχθονοι και η πόλη τους δεν είχε ποτέ καταληφθεί.

62. Το Ερέχθειον

63. Ο Ναός της Αθηνάς Νίκης.
Σχεδιασμένο από τον αρχιτέκτονα του Παρθενώνος Καλλικράτη, κτίστηκε πιθανόν το 427 π.Χ. σε Ιωνικό
ρυθμό από Πεντελικό μάρμαρο. Λόγω ελλείψεως χρημάτων, τον Πελοποννησιακό πόλεμο και τις εσωτερικές
πολιτικές αναταραχές, ο ναός χτίστηκε κατά διαστήματα. Το θωράκιο με τις νίκες κτίστηκε γύρω στο 410
π.Χ., μετά τον πόλεμο με τις νίκες του Αλκιβιάδη. Είχε καταστραφεί με την έκρηξη του 1645 μ.Χ., και οι
κολώνες του αναστηλώθηκαν, όσον το δυνατόν καλύτερα, με τις πραγματικές.

64. Χάρτης του Κεραμεικού.

65. Η Ιερά Πύλη και η κοίτη του Ηριδανού ποταμού.

66. Εικόνα του Ηριδανού ποταμού και της Ιεράς Οδού, η οποία οδηγούσε
στην Ελευσίνα.

67. Εικόνα του Κεραμεικού με τον Λυκαβηττό στο βάθος.

68. Εικόνα του Κεραμεικού με την εκκλησία της Αγίας Τριάδος στο
βάθος.

69. Ο δρόμος των Τάφων.

70. Τάφος του Διονυσίου, γιου του Αλφίνου από τον δήμο του Κολλυτού,
ταμίας, 345 π.Χ. Ο Ταύρος συνήθως παριστάνει τον θεό Διόνυσο.

71. Η στήλη της Παμφίλης και Δημητρίας, τέλος 4ου αιώνα π.Χ.
Η Παμφίλη κάθεται σε θρόνο, δίνοντας το χέρι στην αδελφή της
Δημητρία, που στέκεται όρθια.
Το ανάγλυφο είναι ένα από τα τελευταία μνημεία που ανεγέρθηκαν, πριν
την έκδοση του απαγορευτικού νόμου του Δημητρίου Φαληρέως, το 317 π.Χ.,
περί καλλωπισμού των τάφων.

72. Εικόνα του περιβόλου του τάφου της Δημητρίας και Παμφίλης
επάνω
και οι επιτύμβιες στήλες των Πρέσβεων κάτω.

73. Η στήλη του Δεξίλεου από το Θορικό, γιου του Λυσανία, 394 π.Χ.
Ο νέος σκοτώθηκε στην διάρκεια του Κορινθιακού πολέμου και εδώ
έφιππος σκοτώνει έναν εχθρό.

74. Στήλη του Αριστοναύτη, του Αρχεναύτου, μέσα 4ου αιώνος π.Χ.
Το ανάγλυφο είναι ένα από τα τελευταία μνημεία που ανεγέρθηκαν, πριν
την έκδοση του απαγορευτικού νόμου του Δημητρίου Φαληρέως, το 317 π.Χ.,
περί καλλωπισμού των τάφων.

75. Ο οικογενειακός τάφος του Κοροίβου, γιου του Κλειδημίδου
από τον δήμο της Μελίτης, μέσα του 4ου αιώνα π.Χ.

76. Κτίσθηκε το 334 π.Χ. από τον χορηγό Λυσικράτη από τα Κίκυννα,
γιου του Λυσιθείδη, για τον εορτασμό του νικητού της χρονιάς στον
καθιερωμένο διαγωνισμό δραματικών έργων στο θέατρο του Διονύσου.

77. Η Στοά του Αττάλου στην Αρχαία Αγορά.
Κτίστηκε γύρω στο 150 π.Χ., από τον Άτταλο τον ΙΙ, βασιλιά της Περγάμου και
αναστηλώθηκε στα χρόνια, 1953-1956, για την στέγαση του Μουσείου της Αγοράς.

78. Κτίσθηκε από τον Σύριο αστρονόμο Ανδρόνικο Κυρρήστη,
τον 2ον αιώνα π.Χ. στην Ρωμαϊκή Αγορά.
Στο εξωτερικό διάζωμα απεικονίζονται οκτώ προσωπογραφίες των
ανέμων.

79. Χάρτης της Ρωμαϊκής Αγοράς.

80. Η Βιβλιοθήκη του Αδριανού, 132 μ.Χ.

81. Ερείπια δίπλα από την βιβλιοθήκη.

82. Απομείνασες τέσσαρες κολώνες.

83. Το θέατρο ή Ωδείον του Ηρώδου του Αττικού.
Κατασκευάσθηκε το 161 μ.Χ.

84. Στον λόφο αυτόν συγκεντρώνονταν οι Αθηναίοι για να ακούσουν τους
ηγέτες τους, όπως τον Θεμιστοκλή, Περικλή, Δημοσθένη,
να εκφωνούν τον λόγο τους από το βήμα.

85. Τα Τείχη της πόλης στην πρώτη σειρά και τα ερείπια του
Πομπηείου, όπου γίνονταν
οι προετοιμασίες για την εορτή των Παναθηναίων.

86. Εικόνα των τειχών της πόλης και του Δίπυλου στο βάθος του διαδρόμου
αριστερά,
από όπου ξεκινούσε η πομπή των Παναθηναίων, με την Ακρόπολη στο
βάθος δεξιά.

87. Τα τείχη της πόλης και ερείπια κτιρίου.

88. R.B.Carr, "Ancient Greek Houses", 237, USA, 1964
Φανταστικό σπίτι του 5ου αι.π.Χ.

95. R.B.Carr, "Ancient Greek Houses", 242, USA, 1964
Σπίτι της Πριήνης.