บทที่ 3

การจัดหมู่ทรัพยากรสารสนเทศ
และบริการสารสนเทศ
L/O/G/O

สมร ตาระพันธ์
วิธีการจัดเก็บทรัพยากรสารสนเทศ
นิยมจัดเก็บแบ่งเป็น 3 ประเภท

1. จัดเก็บตามเลขหมู่
- ระบบทศนิยมดิวอี้ (Dewey)
- ระบบหอสมุดรัฐสภาอเมริกัน (LC)

2. การจัดเก็บวารสาร
3. การจัดเก็บตามลาดับเลขทะเบียน
1. จัดเก็บตามเลขหมู่หนังสือ
คือ การจัดหนังสือที่มีเนื้อเรื่อง หรือแบบประพันธ์
คล้ายคลึงหรือแบบเดียวกันไว้ที่เดียวกัน เพื่อประโยชน์
สาหรับผู้ใช้/ผู้ให้บริการ

จะใช้สาหรับจัดเก็บ
- หนังสือทั่วไป - หนังสือสารคดีวิชาการ
-หนังสืออ้างอิง -หนังสือสาหรับเด็ก
-รวมเรื่องสั้น -นวนิยาย
ประโยชน์ของการจัดหมู่ทรัพยากรสารสนเทศ
- หนังสือทุกเล่มมีสัญลักษณ์/ตาแหน่งจัดวางแน่นอน
ค้นหาง่าย
- หนังสือที่มีเนื้อหาเหมือนกันสัมพันธ์กัน แบบเดียวกัน
อยู่ใกล้เคียงกัน สามารถค้นหาง่าย
- ค้นคืนได้ง่าย / มีระเบียบแบบแผน สะดวกในการให้บริการ
ระบบการจัดหมู่หนังสือ
1. ระบบทศนิยมดิวอี้ – (D.C.)
(Dewey Decimal Classification)
2. ระบบหอสมุดรัฐสภาอเมริกัน – (L.C.)
(Library of Congress Classification)
ระบบทศนิยมดิวอี้
- ผู้คิดค้นการจัดหมวดหมู่นี้คือ เมลวิล ดิวอี้ (Mevil Dewey)
- เป็นระบบที่ใช้ตัวเลขในระบบทศนิยมแทนเนื้อหาของหนังสือ
จากน้อยไปหามาก จากหมวดใหญ่ > หมวดย่อย >หมู่ย่อย
- แบ่งเป็น 10 หมวดใหญ่ (Classes) >>9 หมวดย่อย
(Division)>>10 หมู่ย่อย (Section)
แบ่งครั้งที่ 1
แบ่งออกเป็น 10 หมวดหมู่ใหญ่
000
100
200
300
400

เบ็ดเตล็ด ความรู้ทั่วไป
ปรัชญา
ศาสนา
สังคมศาสตร์
ภาษาศาสตร์

500
600
700
800
900

วิทยาศาสตร์บริสุทธิ์
วิทยาศาสตร์ประยุกต์
ศิลปและการบันเทิง
วรรณคดี
ประวัติศาสตร์
แบ่งครั้งที่ 2
แบ่งออกเป็น 9 หมวดย่อย
600 เทคโนโลยี(วิทยาศาสตร์ประยุกต์
610
620
630
640
650

แพทยศาสตร์
วิศวกรรมศาสตร์
เศรษฐศาสตร์
บ้านและครอบครัว
บริหาร /ประชาสัมพันธ์

660
670
680
690

วิศวกรรมเคมี
โรงงาน/ผลิตภัณฑ์จากโรงงาน
ผลิตภัณฑ์จากโรงงานเฉพาะ
อาคารและการก่อสร้าง
แบ่งครั้งที่ 3
แบ่งออกเป็น 10 หมู่ย่อย
600 เทคโนโลยี(วิทยาศาสตร์ประยุกต์)
610 แพทยศาสตร์
611 กายวิภาคศาสตร์
612 สรีระวิทยา
613 สุขวิทยา
614 สาธารณสุขศาสตร์
615 อายุรเวช
616 อายุรศาสตร์
617 ศัลยศาสตร์
618 สูติศาสตร์ฯ
619 (ยังไม่กาหนด)
ระบบหอสมุดรัฐสภาอเมริกัน – (L.C.)
(Library of Congress Classification)
ผู้พัฒนาคือ Dr.Herbert Putnum ซึ่งเป็นของหอสมุดรัฐสภาอเมริกา
แบ่งครั้งที่ 1
แบ่งออกเป็น 20 หมวดหมู่ใหญ่
ตัวอักษร A-Z ยกเว้น I,O,W,X,Y
A หนังสืออ้างอิงทั่วไป หนังสือพิมพ์ วารสาร
B ปรัชญา ตรรกวิทยา
C ประวัติอารยธรรม
D ประวัติศาสตร์ทั่วไป
G ภูมิศาสตร์ทั่วไป มานุษยวิทยา การบันเทิง
ฯลฯ
แบ่งครั้งที่ 2
เพิ่มอักษรเข้าไปอีก 1 ตัว
H สังคมศาสตร์ (ทั่วไป)

HA สถิติ
HB ทฤษฎีเศรษฐศาสตร์
HC ประวัติและภาวะเศรษฐศาสตร์
HD ประวัติและภาวะเศรษฐกิจ
HE การขนส่ง การคมนาคม
ฯลฯ
แบ่งครั้งที่ 3
เพิ่มตัวเลขอารบิค ตามลาดับ
ตั้งแต่ 1-9999เข้าไปในบางหมู่
HF การค้า
HF 5410 วารสาร สมาคม สิ่งพิมพ์ต่อเนื่อง
HB 5411 การประชุม
HF 5412 พจนานุกรม
ฯลฯ
แบ่งครั้งที่ 4
ใช้จุด . คั่น และตามด้วยตัวอักษาและตัวเลข
TX คหกรรมศาสตร์

TX คหกรรมศาสตร์
TX 361 อาหารและโภชนาการ
TX 361.A3 ผู้สูงอายุ
TX 361.C3 เด็ก
ฯลฯ
สัญลักษณ์ที่ใช้ร่วมกับเลขหมู่หนังสือ
• หนังสือสาหรับเด็ก ใช้

• นวนิยาย ใช้

อักษร ย แทน ย่อมาจาก เยาวชน
E แทน ย่อมาจาก Easy
Book

อักษร น แทน ย่อมาจาก นวนิยาย
Fic แทน ย่อมาจาก Fiction

ย

E

ม83ป

Bu973L

น

Fic

ป46ป

He488F

1-2536

2-1996

ล.1 ฉ.2

v2. C1.
• รวมเรื่องสั้น ใช้
รส แทน ย่อมาจาก รวมเรื่องสั้น

รส

SC

ป46ม

M326A

ฉ.1

C.1
หนังสืออ้างอิง

อ ย่อมาจาก หนังสืออ้างอิง
Ref ย่อมาจาก Reference
อ

Ref

030

030

ร62ห

En
วิทยานิพนธ์
วจ ย่อมาจาก วิจัย
Res ย่อมาจาก Research
วจ

Res

023.2

471.82

ช32ผ

Sa243L

ฉ.2

c.3
สัญลักษณ์ที่ใช้แทนวัสดุไม่ตีพิมพ์
•
•
•
•
•

VC
TC
MAP
MD
CDA

=
=
=
=
=

วิดีทัศน์
เทปคาสเซ็ท
แผนที่
หุ่นจาลอง
แผ่นเพลงซีดี
•
•
•
•
•
•
•
•
•

PD
PIC
PP
SL
SCC
MP
CP
CDR
CDM

=
=
=
=
=
=
=
=
=

แผ่นเสียง
รูปภาพ
จุลสาร
สไลด์
School Catalog
ภาพยนตร์
กฤตภาค
ซีดีรอมให้เนื้อหาเฉพาะตัวอักษร
ซีดีรอมให้เนื้อหาแบสื่อผสม
เลขเรียกหนังสือ
(Call Number)
เลขเรียกหนังสือ (Call Number)
• คือ สัญลักษณ์ที่ใช้แทนหนังสือ /วัสดุชนิดต่าง ๆ
แบ่งออกเป็น 3 ลักษณะใหญ่ ๆ คือ

1. หนังสือภาษาไทย
2. หนังสือภาษาอังกฤษ
3. สัญลักษณ์พิเศษ
ส่วนประกอบของเลขเรียกหนังสือภาษาไทย

025.42
พยัญชนะตัวแรก
ของชื่อผู้แต่ง

เลขหมู่

ร63ก

พยัญชนะตัวแรก
ของชื่อหนังสือ

เลขประจาผู้แต่ง
ส่วนประกอบของเลขเรียกหนังสือภาษาอังกฤษ
อักษรสองตัวแรกของ
นามสกุลผู้แต่ง

027.4
In61I

1-1997
ครั้งที่พิมพ์

เลขหมู่

c.1
ฉบับที่

ปีพิมพ์
ส่วนประกอบเลขเรียกหนังสือรวมสัญลักษณ์พิเศษ

รส
อักษรตัวแรก
ของชื่อผู้แต่ง

ป46ม
เลขประจาผู้แต่ง

สัญลักษณ์พิเศษ
ประจากลุ่มหนังสือ
อักษรตัวแรก
ของชื่อหนังสือ
กิจกรรมท้ายบท
• สื บค้นข้อมูลใน WEB OPAC
ที่เป็ นระบบจัดหมู่ดิวอี้
(DEWEY)
เช่น ม.ราชภัฎเลย

• สื บค้นระบบจัดหมู่หอสมุดรัฐสภา
ั
อเมริ กน (LC)
เช่น ม.ขอนแก่น
• http://kkulib.kku.ac.th/

Union Catalog
• http://uc.thailis.or.th/

Lesson3 keep