1. Артритийн сэргээн засах
эмчилгээ
А.Балжинням.,PhD
ЭМШУИС, АУС, Сэргээн засах анагаах
ухааны тэнхим

2. Ревматойд артрит
РА гэдэг нь шалтгаан нь тодорхойгүй, олон
эрхтэн тогтолцоог хамарсан аутоиммунны
системийн өвчин юм.
Үений синовиал мембраныг анхдагчаар
гэмтээдэг
үений бусад бүтэц бүгд гэмтдэг

3. Ревматойд артрит
Үений гэмтэл
Синовиал мембран (бичил судас)
синовиал
эсүүд профилераци
судас өргөснө, хавагнана,
фибрин эксудаци
Т лимфоцит инфильтрат
синовиум гипертрофи
паннус үүснэ

4. Ревматойд артрит
Паннус үүсэх
РА-ийн үндсэн шинж
Паннус гэдэг нь үений мөгөөрсийг хучиж байдаг
хөхлөгт эдийн мембран юм.
Фибробласт-төст эсүүд үений эргэн тойрны яс
болон мөгөөрсийг гэмтээдэг
Судасны хөхлөгт эд нь
 Профилеряци болсон фибробласт
 Олон тооны жижиг судас олон тооны үрэвслийн эсүүд
ялангуяа Т лимфоцитүүд
 Цөөн тооны коллаген ширхэг
Хожуу шатанд үений анкилоз болж болно

5. Ревматойд артрит
Тархалт
Эмэгтэй:эрэгтэй
Тохиолдол
2:1
нийт хүн амын 1%
Удамшил
Нас
20-60 нас, оргил үе 40-50
Шалтгаан
Тодорхойгүй
Үндсэн онол
 Гадаад орчны таагүй нөлөө (халдвар)
 Удамшлын урьдал хүчин зүйл
 Аутоиммуны

6. Ревматойд артрит
 Оношлогоо (АНУ)
 7 шалгуураас доод тал нь 4 байвал
 1-4 дэх шалгуурт байгаа шинж доод тал нь 6 долоо хоног
үргэлжилсэн

7. Ревматойд артрит:Оношлогоо
1. Өглөөний хөшингө
 Үений эргэн тойрон
 Доод тал нь 1 цаг үргэлжилнэ
2. 3, түүнээс олон үений артрит
 3, түүнээс олон үе нэгэн зэрэг гэмтэж, хавагнасан
 14 үе хоёр талдаа адил гэмтсэн (PIP, MCP, бугуй, тохой, өвдөг, шагай МТР)
3. Сарвууны үений артрит
 Бугуй, MCP/PIP үений дор хаяж аль нэг нь гэмтсэн
4. Симметрик артрит
 Биеийн аль нэг хэсгийн үе хоёр талдаа зэрэг гэмтэх
 Абсолют симметрик заавал биш:
5. Ревматойд зангилаа
 Үений тэнийлгэх гадаргуу, үений төвгөр, үений ойролцоох эдэд арьсан дор
зангилаа тэмтрэгдэнэ
6. Ревматойд фактор эерэг
7. Рентген шинжилгээ
 Эрози, ясны декальцифекаци, бугуй, сарвууны үений завсар жигд нарийссан

8. Ревматойд артрит
Өглөөний хөшингийн үргэлжлэх хугацаа
МСР, РIP, MTP-ийн РА
1-2 цаг
DIP-ийн ОА
< 30 минут
Бехтеревийн өвчин, бүсэлхий-ууцны үе
ойролцоогоор 3 цаг

9. Ревматойд артрит
Эмнэлзүйн шинж
 Аажим, алгуур эхлэлтэй
50-70%
Эхний шинж системийн эсвэл үений гэмтлээр илрэнэ
Хэдэн долоо хоногоос сарын хугацаанд илрэнэ
Ядрана, биеэр туурна
Яс, булчингаар нилэнхүйдээ өвдөнө (магадгүй үений
гэмтлээс өмнө илэрч болно)
Гэмтсэн үе 1-ээс илүү цагийн хугацаагаар хөшинө
Үе хавдана, улайна
Гэмтсэн үений эргэн тойрны булчин хатингаршина
Бие арзайхгүйгээр бага зэрэг халуурна

10. Ревматойд артрит
Эмнэлзүйн шинж
Цочмог эхлэлтэй
10-20%
Хэдэн өдөрт шинж тэмдэг илрэнэ
Булчин хүчтэй өвдөнө
Симметрик гэмтэл харьцангуй бага байна
Завсрын
20-30%
Хэдэн өдрөөс хэдэн долоо хоногт илрэнэ
Үе симметрик гэмтэх нь илүү байна

11. Ревматойд артрит
Лабораторийн шинжилгээ
Баттай шинжилгээ байхгүй
RF (+)
 85% (+),
СОЭ ↑, С-реактив (+)
 Өвөрмөц бус
Тромбоцитоз, гипохромны анеми, эзонофилиа
Синовиал шингэн: нягтшил багасна, цагаан эс
1000-75 000/mm3, > 70%PMNs, тунгалаг биш
Гипергаммаглобулинеми
гипокомлементеми

12. Ревматойд артрит
Рентген шинжилгээ
Эрт илрэх шинж
 Зөөлөн эд хавагнана
 Үений зай
Хожуу илрэх шинж
 Үений зай жигд нарийсана
 Үений тэгш хэмт байдал алдагдана
 Үений капсул бэхлэгдэх хэсэгт яс барзгар (эрози) болно
 Үений ойролцоох яс сийрэгжинэ

13. Ревматойд артрит
Үений гэмтэл
Сарвуу, бугуй
Хүзүүний нугалам С1-С2
Тавхай, шагай
Түнх, өвдөг
Явц
Өглөөний хөшингө → синовиал үрэвслийн
үндсэн шинж > 1 цаг
Бүтцийн үрэвсэл→ эмзэглэлтэй үе тэмтрэхэд
халуун, хавагнасан байна
Бүтцийн гэмтэл → мөгөөрс гэмтэж, үений эргэн
тойрны яс эрози болно

14. Дээд мөчдийн артритийн хэлбэрүүд
Товчны нүхний деформаци (Boutonniere)
 Механизм
 Латерал багцыг барьж байдаг тэнийлгэгч
шөрмөсний захын хэсгийн урагдал эсвэл
сулрана
 Эхлээд PIP үений синовит шалтгаан болно
 Тэнийлгэгч шөрмөсний хажуугийн багц
доош мултарснаас PIP үе нугаларна
 PIP үе шөрмөснөөсөө цүлхийж гарснаар
товчны нүхний шинж гарна
 Дистал үе хэт тэнийнэ
 Үр дүн
 PIP үе нугаларна
 DIP үе хэт тэнийнэ
 MCP үе хэт тэнийнэ
 Эмчилгээ
 Boutonniere бөгж хэлбэрийн сплинт

15. Дээд мөчдийн артритийн хэлбэрүүд
Хунгийн хүзүүн шинж
 Хамгийн их тохиолдоно
 Механизм
 Нугалагч теносиновит → MCP үенд
нугалах хэлбэрийн контрактур үүснэ
 Интринсик булчингийн (lumbricalis,
interosses) контрактур→ MCP, PIP хэт
гэдийнэ
 Хуруу нугалагч гүнийн булчин шөрмөс
контрактур →DIP нугаларна
 Үр дүн
 MCP үе нугалах контрактур
 PIP үе тэнийлгэх контрактур
 DIP үе нугалах контрактур
 Эмчилгээ
 Бөгж хэлбэрийн сплинт

16. Дээд мөчдийн артритийн хэлбэрүүд
Улнар хазайлт (ulnar deviation)
 Механизм
 Ãàðûã ÷àíãà àòãàõ ¿åä õóðóóíû óðò íóãàëàõ áóë÷èíãóóä ÷èã÷èé õóðóó
ðóó áóãóéã òàòäàã
 4,5-ð õóðóóíû øèâí¿¿ð ÿñíû òîëãîé íü ÷èã÷èé õóðóó ðóó ÷èãëýñýí áàéäàã
òóë àìàðõàí ìóëòàðäàã
 Radial êîëëàòåðàë ëèãàìåíò íü ulnar ëèãàìåíòàà áîäâîë èë¿¿ óðò, íèìãýí òóë
àìàðõàí ñóíàæ òàòàãääàã
 Ulna-ä áýõëýãäñýí õóðóóíû èíòðèíñèê áóë÷èíãóóä radiàl õýñãèéí áóë÷èíã
áîäâîë èë¿¿ õ¿÷òýé áºãººä ãàðûã àòãàõ ¿åä ÷èã÷èé õóðóóíû ãàäàãøëóóëàõ
áóë÷èí ulna ÷èãëýëä áóãóéã òàòäàã
 ªäºð òóòìûí ¿éë àæèëëàãààíóóäûí èõýíõè íü ÷èã÷èé õóðóóíû ÷èãò õèéãääýã.
 Extensor carpi ulnaris, ulnar, radial collateral лигамент сулрах
 Үр дүн
 Бугуй чигчий хуруу чигт хазайна
 Эмчилгээ
 Сплинт
 Үе хамгаалах

17. Дээд мөчдийн артритийн хэлбэрүүд
Flexor tenosynovitis
Instability of the carpal bone
Floating ulnar head (piano-key sign-think of the
black keys)
Resorptive Arthropathy
Pseudobenediction Sign
Shoulder deformities
Elbow deformities
Cervical spine instability

18. Доод мөчдийн артритийн хэлбэрүүд
 Түнхний үений деформаци
 Нийт РА-тай өвчтөний 50%д тохиолддог
 2 үе хамрана
 Дунд чөмөгний толгой бүлтийж гарна
 РА-ийн дүнд түнхний үений артрит болно
 Өвдөгний үений деформаци
 Ихэвчлэн 2 үеийг хамрана
 Өвдөг гүйцэд тэнийхгүй, нугалах хэлбэрийн контрактур
үүснэ
 4 толгойт булчин хатингиршсанаас тойгонд ачаалал
ихсэнэ
 Өвдөгний үений дотоод ачаалал ихэссэнээс үений шингэн
тойгруу гадагш гарч болно (popliteal or Baker’s cyst)

19. Доод мөчдийн артритийн хэлбэрүүд
 Шагайн үений деформаци
Лигамент суларснаас пронаци (hindfoot) болно
Tarsal tunnel хамшинж
 Синовиал үрэвслийн улмаас шилбэний арын мэдрэл
дарагдана
Тавхайн деформаци
Hammer toe
 MTP and DIP үе хэт тэнийж, PIP үе нугаларна
Claw toe
 MTP хэт тэнийж, PIP and DIP үе нугаларна
 Биеийн жин авах үед хөлийн metatarsal толгой өвдөнө
Hallux valgus
 Хөлийн хуруу хажуу тийш хазайна

20. Ревматойд артрит
Эмчилгээ
Эмийн эмчилгээ
Эмчилгээний дасгал
Физик эмчилгээ
Ортез
Үе хамгаалах
Гэрийн нөхцөлд дасгал хийх

21. ЗОРИЛГО
 ¯å ñóäëàà÷ ýì÷ - ýíý ºâ÷íèé ÿâöûã õÿíàæ, øàëòãààíû
ýñðýã ýì÷èëãýý õèéäýã áîë ñýðãýýí çàñàë÷ ýì÷ ºâ÷òºíèé ¿éë àæèëëàãààíû ÷àäâàðûã ñýðãýýæ,
òîãòâîðæóóëàõ, ÷àäâàð àëäàãäëààñ óðüä÷èëàí
ñýðãèéëýõ ýì÷èëãýý õèéäýã.

22. ÀÐÒÐÈÒÛÍ ÑÝÐÃÝÝÍ ÇÀÑÀÕ
ÝÌ×ÈËÃÝÝ
Ñýðãýýí çàñàõ ýì÷èëãýýíèé îëîí àðãóóä
áàéäàã. Òóõàéëáàë:
Эмийн эмчилгээ
Õºäºë㺺í õÿçãààðëàõ
Ýì÷èëãýýíèé äàñãàë (¿åíèé äàëàéö, õ¿÷,
òýñâýð õºãæ¿¿ëýõ)
Õºäºë㺺í áîëîí àõóé çàñàë ýì÷èëãýý
Ôèçèê ýì÷èëãýý
Ортез
¯åíèé ãýìòëýýñ ñýðãèéëýõ, ¿å õàìãààëàõ
àðãàä ñóðàëöóóëàõ /¿å õàìãààëàõ òåõíèê/

23. Õºäºë㺺í õÿçãààðëàõ
Òîäîðõîé õóãàöààãààð õºäºë㺺í
õÿçãààðëàõ íü öî÷ìîã ¿ðýâñëèéã íàìæààõ
õàìãèéí ñàéí ýì÷èëãýýíèé àðãà þì.
¯ðýâñýæ, ãýìòñýí ¿åíèé òóõàéí õýñãèéí
õºäºë㺺íèéã õÿçãààðëàõ (local rest)
Õýâòðèéí äýãëýì (Systemic rest)
Áîãèíî õóãàöààãààð õºäºë㺺íèéã õÿçãààðëàõ
(short rest period)

24. Upper extremities orthosis

25. Lower extremities orthosis

26. Ôèçèê ýì÷èëãýý
Ôèçèê ýì÷èëãýýã ¿ðýâñëèéí ýñðýã, ºâäºëò
íàìäààõ, íºõºí òºëæèëòèéã ñàéæðóóëàõ
ãýñýí ¿íäñýí ÷èãëýëýýð õèéäýã.
õ¿éòíèé ýì÷èëãýý
äóëààíû ýì÷èëãýý
öàõèëãààí ýì÷èëãýý
èëëýã ýì÷èëãýýí¿¿äèéã ºðãºí õýðýãëýäýã

27. Õ¿éòíèé ýì÷èëãýý

28. Äóëààíû ýì÷èëãýý

34. Ýì÷èëãýýíèé äàñãàë ýì÷èëãýý
Àðòðèòòàé ºâ÷òºíä ýì÷èëãýýíèé äàñãàëûã äàðààõ
çîðèëãîîð õèéíý. ¯¿íä:
 ¿åíèé õºäºë㺺íèé äàëàéöûã íýìýãä¿¿ëýõ,
òîãòâîðæóóëàõ /èäýâõòýé, èäýâõã¿é, õàãàñ
èäýâõòýé/
 áóë÷èíãèéí õ¿÷èéã õºãæ¿¿ëýõ, ñàéæðóóëàõ
 ñòàòèê áîëîí äèíàìèê òýñâýðèéã õºãæ¿¿ëýõ /èçîìåòðèê,
èçîòîíèê, èçîêèíåòèê/
 ¿åíèé õºäºë㺺íèé êîîðäèíàöèéã ñàéæðóóëàõ
 ÿñíû íÿãòøèëûã íýìýãä¿¿ëýõ
 ºâ÷òºíèé à÷ààëàë òýñâýðëýõ ÷àäâàðûã íýìýãä¿¿ëýõ
 ººðòºº ¿éë÷ëýõ ÷àäâàðûã íýìýãä¿¿ëýõ
 ÷àäâàð àëäàãäëààñ óðüä÷èëàí ñýðãèéëýõ

35. Ò¿íõíèé ¿åíèé àðòðèò
Ñýðãýýí çàñàõ ýì÷èëãýýíèé ãîë çîðèëãî íü
ò¿íõíèé ¿åíèé íóãàëàõ õýëáýðèéí êîíòðàêòóð
¿¿ñãýõã¿é, ÿâàõ õýâèéí ¿éë àæèëëàãààã àâ÷
¿ëäýõýä îðøèíî.
ªäºðò 2 óäàà 30-40 ìèíóòààñ áàãàã¿é
õóãàöààãààð õàòóó îðîí äýýð äîîø õàðæ
ò¿íõíèé ¿åèéã ñóíãàí òýíèéëãýæ õýâòýæ áàéõ
¸ñòîé
Ò¿íõíèé ¿åýð ¿åíèé õºäºë㺺íèé äàëàéöûí
äàñãàë áîëîí ñóíãàëòûí äàñãàë, õîëäóóëàã÷
áîëîí òýíèéëãýã÷ áóë÷èíãèéí èçîìåòðèê
äàñãàëûã òîãòìîë õèéíý

36. ªâäºãíèé ¿åíèé àðòðèò
Ñýðãýýí çàñàõ ýì÷èëãýýíèé ãîë çîðèëãî íü
ºâäºãíèé ¿åíä íóãàëàõ õýëáýðèéí êîíòðàêòóð
¿¿ñýõýýñ ñýðãèéëæ, ò¿¿íèé ¿éë àæèëëàãààã õýâèéí
àâ÷ ¿ëäýõýä îðøèíî.
 ßâãàí ñóóõã¿é áàéõ, íàìõàí ñàíäàë îðîí äýýð ñóóõã¿é
áàéõ, æîðëîíã ºíäºðëºõ øààðäëàãàòàé.
 ¯åíèé õºäºë㺺íèé äàëàéöûí äàñãàë
 Ãóÿíû àðûí áóë÷èíã ñóíãàõ äàñãàë
 4 òîëãîéò áóë÷èíãèéí èçîìåòðèê äàñãàëûã ºäºðò
ãóðâààñ äîîøã¿é óäàà òîãòìîë õèéõ çàéëøã¿é
øààðäëàãàòàé.

37. ¯å õàìãààëàõ òåõíèê
Àëèâàà õºäºë㺺íèéã õàìãèéí õÿëáàð
àðãààð, ÿäðàõã¿é, ¿åíä äàðàëò
¿ç¿¿ëýõã¿é, ºâäºëò ¿¿ñãýõã¿éãýýð,
ýíåðãè õàìãèéí áàãà çàðöóóëæ õèéõèéã ¿å
õàìãààëàõ òåõíèê ãýíý.

38. ¯å õàìãààëàõ òåõíèê
Íýã áàéðëàëä óäààí õóãàöààãààð áàéõààñ
çàéëñõèéõ
¯ðýâñýæ, ãýìòñýí ¿åí äýýð õàìãèéí áàãà äàðàëò
î÷èõîîð çºâ áàéðøëûã ñîíãîõ
¯åíèé õºäºë㺺íèé äàëàéö, áóë÷èíãèéí õ¿÷èéã
õýâèéí õýìæýýíä áàéëãàõ, äàñãàë õèéõ
Àæèë, õºäºë㺺í õèéõäýý õàìãèéí õ¿÷òýé òîì
¿å¿äèéã àøèãëàõ
¯å áîëãîíûã àíàòîìè áîëîí ¿éë àæèëëàãààíû
òýíõëýãýýð òîãòâîðòîé áàéëãàõ
À÷ààëëûã èõä¿¿ëýõã¿é áàéõ
Òîõèðñîí òóñëàõ õýðýãñýë õýðýãëýõ
øààðäëàãàòàé

39. ¯å õàìãààëàõ çàð÷èì





¯åíèé äàëàéöààð ã¿éöýä õºäºëãºõ äàñãàë
Ãàð, ñàðâóóíû ãýìòëèéã èõýñãýõ áàéðëàëä
áàéëãàõã¿é áàéõ
Áóãóéã ýðõèé õóðóóíû ÷èãò õºäºëãºæ
áàéõ
Õóòãà õýðýãëýõäýý õºðººäºõ áèø äýýðýýñ
äîîø ÷èãëýëä ò¿ëõýõ õºäºë㺺íèéã
àøèãëàíà
Àòãàñàí ãàð äýýð òóëàõã¿é áàéõ

40. ¯å õàìãààëàõ çàð÷èì
Õóðóó, àëãàà àëü áîëîõ áàéíãà òýíèéëãýñýí
áàéðëàëä áàéëãàõ
Òîì áàãàæóóä õýðýãëýõ (õóòãà,¿çýã ãì)
Þì ºðãºõ人 õóðóóãààðàà ºðãºõã¿é áàéõ
Õàìãèéí òîãòâîðòîé, õ¿÷òýé ¿åèéã õºäºë㺺íä
àøèãëàõ
Íýã áàéðëàëä óäààí õóãàöààãààð áàéõã¿é
áàéõ
×àäëààñàà èë¿¿ àæèë õèéõã¿é áàéõ