Лекц-6

1. 6-р лекц: Зохиомол ландшафтын
чиглэл
• Ландшафт бүр өөрийн гэсэн гадаад дүр
төрх, дотоод бүтэцтэй, газар дээр тодорхой
байршил, хил зааг бүхий байгалийн бүрдэл
юм. Ландшафтын гишүүдийн харилцан
үйлчлэл нь шууд ба эргэх холбоогоор
дамжин хэрэгждэг.

2. • Шууд холбоо нь рельеф ба цаг уур, цаг уур ба
усны горим, хөрс ба ургамал, ургамал ба
амьтны аймгийн хооронд хамгийн тод
харагддаг. Эргэх холбоо нь гаднаас ирж
байгаа түлхэц системийн хариу үйлчлэх
чадварыг хэлдэг.

3. Културландшафт: Хүн төрөлхтөн
хөгжлийнхөө явцад байгаль орчноо танин
мэдэж, түүнийг эзэмшиж, эрхшээлдээ
оруулан бий болгосон.

4. Гарал үүсэл, чиглэл зорилгоор нь:
1. Уран барилга, хот байгуулалтын үйл
ажиллагаанаас үүдсэн хотын ландшафт
2. Байгалийн баялгийг зүй зохистойгоор
ашиглаж өөрчилсний дүнд ойн аж ахуйн,
усны аж ахуй, аж үйлдвэрийн, хөдөө аж
ахуйн ландшафт
3. Хүмүүсийн амралт чөлөөт цагаа
өнгөрүүлэхэд зориулж өвөрмөц орчинг
уран сайхнаар хослуулан байгуулсан
амралт зугаалгын ландшафт

5. Уран барилга, хот байгуулалтын үйл
ажиллагаанаас үүдсэн хотын ландшафт

7. Байгалийн баялагийг зүй
зохистойгоор ашиглаж өөрчилсний
дүнд ойн аж ахуйн, усны аж ахуй, аж
үйлдвэрийн, хөдөө аж ахуйн
ландшафт

8. Хүмүүсийн амралт чөлөөт цагаа
өнгөрүүлэхэд зориулж өвөрмөц
орчинг уран сайхнаар хослуулан
байгуулсан амралт зугаалгын
ландшафт

9. • Түүх сөхөж үзвээс, Монголын эртний Хар
хорин хотын ормон дээр боссон, эдүгээ
Эрдэнэ-Зуугийн их хэрмэн хашааны дотор
байдаг Автай сайн хааны гэрийн буурины
чанх өмнө, хааны өргөөг тольдсон хиймэл
нуур байгуулж байсан хийгээд, Богд
Дүнжингаравын өвөр хажуу, өдгөөгийн
Манзшир хутагтын хийдийн өмнө усан
мандал байсан.

10. Ландшафтын архитектур буюу “ Газрын
гадаргуугийн уран барилга”-ын нэгэн элемент,
парк цэцэрлэгийн урлагийн чандмань шигтгээ
мөн.

11. • Сүхбаатар аймгийн Эрдэнэцагаан сумын
нутагт Монголын тамгатай есөн хутагтын
нэг Егүзэр хутагтын мэндэлсэний баяраар
эрийн гурван хайлаас тарьж, Дорноговь
аймгийн Хөвсгөл сумын нутагт дахь
Цуурайгийн хийдийн Ямба ёслолын
хаалганы хоёр талд бодь мод тарьж
байсан байдаг нь Монголд парк
цэцэрлэгийн урлаг хөгжиж байсныг
гэрчилнэ.

12. • Сяньби, Жужаны үеийн хотууд
тухайлбал, Хянганы нуруугаар нутаглаж
байсан Тоба нар хааны цэцэрлэг
байгуулж, гэр сууцны зэрэгцээ чулуун
өрлөгтэй барилга барьж, нэг хэсэг нь
нүүдлээс сууршилын байдалд шилжиж
байсан гэдэг.

13. • Эрдэнэ-зуугаас хойш 25 км-т орших
эртний Уйгарын хаант улсын нийслэл
байсан эдүгээгийн Хар балгасын
туурины гадна талаар цэцэрлэгтэй
байсан ул мөр, сөн Киданы үеийн хэмээх
Хар бухын балгасын дотор талын
цэцэрлэг зоориудын усалгаатай байсны
улбаа, ором суурь өнөөг хүртэл үл мэдэг
ажиглагдахаар үлдэн хоцорчээ.

14. Монголын эзэнт улсын үеийн хотуудын нэг
болох Өвөр монголын нутагт орших Эзний
голын эрэг дэх Хар хот нь элсэн их цөлийн
дунд орших ногоон арал мэт хот байсан
тухаймөн эндээс Монгол хэлээр, Уйгар
галигаар бичсэн хэвлэмэл хоёр ном олдсон нь
бидний Монголчууд хот суурин цогцлуулж,
цэцэрлэгт хүрээлэн байгуулж байсны зэрэгцээ
ном хэвлэж байсан өндөр соёлтой төв Азийн
үндэстэн мөнөөс мөн байсныг гэрчилнэ.