SlideShare a Scribd company logo
Βιολογία Θετικής
Κατεύθυνσης Γ΄
Τάξης Ενιαίου
Λυκείου
Κεφάλαιο 7ο:
Αρχές και μέθοδοι της βιοτεχνολογίας
1
Βιοτεχνολογία (1)
 Kark Ereky:Η διαδικασία παραγωγής προϊόντων από
ακατέργαστα υλικά με τη βοήθεια ζωντανών οργανισμών
 Ευρεία έννοια: Χρήση ζωντανών οργανισμών προς όφελος
του ανθρώπου (τρόφιμα, αντιβιοτικά, εμβόλια κτλ.)
 Στόχος: Εφαρμογή γνώσεων που έχουν αποκτηθεί από τη
μελέτη ζωντανών οργανισμών για την παραγωγή, σε
ευρεία κλίμακα, χρήσιμων προϊόντων.
(π.χ. αλκοόλη  με αλκοολική ζύμωση
ινσουλίνη  από γενετικά τροποπ. βακτήρια)
2
Βιοτεχνολογία (2)
 Στηρίζεται σε:
1. Τεχνικές καλλιέργειας και ανάπτυξης Μ/Ο.
2. Τεχνικές ανασυνδυασμένου DNA
(δηλ. δυνατότητα εισαγωγής νέων επιθυμητών
ιδιοτήτων στους ζωντανούς οργανισμούς σε μικρότερο
χρόνο και με μεγαλύτερη ακρίβεια απ’ ότι στο παρελθόν)
 Μ/Ο σε κατάλληλες συνθήκες: Αύξηση σε μέγεθος και
διαίρεσή τους
3
Χρόνος διπλασιασμού
 Ο ρυθμός ανάπτυξης ενός πληθυσμού Μ/Ο, δηλαδή ο
ρυθμός ανάπτυξης των κυττάρων του. Είναι ξεχωριστός
για κάθε είδος Μ/Ο.
 Παράγοντες που τον επηρεάζουν:
1. Διαθεσιμότητα θρεπτικών συστατικών
2. pH
3. O2
4. Θερμοκρασία
5. Άλλοι (Αλατότητα )
4
Θερμοκρασία
 Οι περισσότεροι Μ/Ο αναπτύσσονται άριστα σε
θερμ. 20 – 45 βαθμών Κελσίου
π.χ. E. coli: άριστα στους 37 βαθ(ι)μούς
 Ορισμένοι απαιτούν θερμ. > 45 βαθμούς
(θερμοπηγές)
 Άλλοι απαιτούν θερμοκρασίες < 20 βαθμούς
5
ΘΕΡΜΟΚΡΑΣΙΑ
 Ο σημαντικότερος περιβαλλοντικός παράγοντας
 Τα μικρόβια δεν έχουν ικανότητα ελέγχου της
θερμοκρασίας τους
 Κυρίως επηρεάζονται οι ενζυμικές δράσεις και η
μεταφορά ουσιών μέσω της κυτταρικής μεμβράνης
 Αύξηση της θερμοκρασίας πάνω από ένα όριο έχει
ως αποτέλεσμα τη μετουσίωση πρωτεϊνών και άλλων
μακρομορίων καθώς και τη καταστροφή μεμβρανών
ΘΕΡΜΟΚΡΑΣΙΑ
Οι βασικές θερμοκρασίες δεν είναι απόλυτες, αλλά κυμαίνονται για
κάθε είδος ανάλογα με τη διαθεσιμότητα θρεπτικών
ΘΕΡΜΟΚΡΑΣΙΑ
ΘΕΡΜΟΚΡΑΣΙΑ
Τα διάφορα μικροβιακά είδη διαφέρουν μεταξύ τους
ανάλογα με τη μέγιστη θερμοκρασία ανάπτυξης
 Το ανώτατο θερμοκρασιακό όριο για τα πρωτόζωα είναι οι 50 ºC
 Το ανώτατο θερμοκρασιακό όριο για τις άλγες και τους μύκητες
είναι οι 60-65 ºC
 Πολλοί προκαρυωτικοί μικροοργανισμοί μεγαλώνουν κοντά ή λίγο
πάνω από τους 100 ºC
 Γενικά οι προκαρυωτικοί οργανισμοί εμφανίζουν υψηλότερη
ανθεκτικότητα στη θερμοκρασία (ευαισθησία εσωκυτταρικών
μεμβρανών, φωτοσυνθετικών συστημάτων)
ΘΕΡΜΟΚΡΑΣΙΑ
Κατηγοριοποίηση μικροοργανισμών με βάση το
θερμοκρασιακό τους άριστο
ΨΥΧΡΟΦΙΛΟΙ ΜΙΚΡΟΟΡΓΑΝΙΣΜΟΙ
 To 80% του πλανήτη έχει μέση θερμοκρασία κάτω από 5 °C
 Ανάπτυξη μηχανισμών αντοχής στις χαμηλές θερμοκρασίες
•Ένζυμα και μηχανισμοί πρωτεϊνοσύνθεσης που
λειτουργούν σε χαμηλές θερμοκρασίες
•Κυτταρικές μεμβράνες με υψηλό ποσοστό
ακόρεστων υδρογονανθράκων που διατηρούν
ρευστότητα στο ψύχος
Watermellon snow
Chlamydomonas nivalis: Ένας μόνιμος κάτοικος του χιονιού
Χιόνι: Χαμηλές θερμοκρασίες,
(-8 έως 1 °C), υψηλή
συσσώρευση ορατής και UVB
ακτινοβολίας
Εφαρμογές Ψυχρόφιλων Ενζύμων
- Ένζυμα που «δουλεύουν» πάνω σε τρόφιμα που πρέπει
να παραμένουν σε κατάψυξη
- Αρωματοποιία – Τα αρώματα δεν αντέχουν σε υψηλές
θερμοκρασίες
- Απορρυπαντικά για ψυχρές πλύσεις
Επικαθίσεις αλγών στο
βυθό της ανταρκτικής
ΜΕΣΟΦΙΛΟΙ ΜΙΚΡΟΟΡΓΑΝΙΣΜΟΙ
 Η μεγάλη πλειοψηφία των μικροοργανισμών
(Άριστη θερμοκρασία 20 – 45 °C, Ελάχιστη 15 – 20 °C, Μέγιστη < 45 °C)
 Όλα τα ανθρώπινα παθογόνα
ΘΕΡΜΟΦΙΛΟΙ ΜΙΚΡΟΟΡΓΑΝΙΣΜΟΙ
 Άριστη θερμοκρασία 50 – 60 °C
 Στη μεγάλη πλειοψηφία τους είναι προκαρυωτικοί,
αλλά υπάρχουν αρκετοί μύκητες και άλγες
 Θερμοσταθερά ένζυμα και συστήματα πρωτεϊνοσύνθεσης
 Περισσότερο κορεσμένα λίπη στις κυτταρικές μεμβράνες
ΘΕΡΜΟΦΙΛΟΙ ΜΙΚΡΟΟΡΓΑΝΙΣΜΟΙ
 Άριστη θερμοκρασία 80 – 100 °C, μέγιστη 113 °C ??,
ελάχιστη 60 – 65 °C
 Μηχανισμός θερμικής σταθεροποίησης ενζύμων όχι πλήρως
γνωστός (πιθανά τοποθετήση αμινοξέων έτσι ώστε να
δημιουργούνται πτυχώσεις που αποτρέπουν την αποδιάταξη)
 Κορεσμένα λιπαρά οξέα στις μεμβράνες (μεγάλο σημείο τήξεως)
 Στα Αρχαία οι κυτταρικές μεμβράνες δεν περιέχουν λιπαρά οξέα
αλλά παράγωγα ενός C20 – C20 διακυλογλυκερο-διαιθέρα
 Το DNA των Αρχαίων είναι προσδεδεμένο με πρωτεϊνικές
αλυσίδες για προστασία από την τήξη
ΘΕΡΜΟΦΙΛΟΙ ΜΙΚΡΟΟΡΓΑΝΙΣΜΟΙ
Black smokers: «Καμινάδες εξαγωγής θειούχων ενώσεων, 265 atm, 350 °»
ΘΕΡΜΟΦΙΛΟΙ ΜΙΚΡΟΟΡΓΑΝΙΣΜΟΙ
 Μεγάλος αριθμός βιομηχανικών διεργασιών απαιτεί υψηλές θερμοκρασίες
 Polymerase Chain Reaction (Thermus aquaticus, Pyrococcus furiosus)
pH
pH
pH ανάπτυξης
Οξεόφιλοι (acidophiles) 0 – 5.5
Ουδετερόφιλοι (neutrophiles) 5.5 – 8.0
Βασεόφιλοι (alkalophiles) 8.0 – 11.0
Άκρως βασεόφιλοι (extreme alkalophiles) > 10
Κατηγοριοποίηση μικροοργανισμών σύμφωνα με το pH ανάπτυξης
pH
 Η πλειοψηφία των βακτηρίων και των πρωτοζώων είναι ουδετερόφιλα
 Η πλειοψηφία των μυκήτων προτιμά όξινα περιβάλλοντα μεταξύ 4 και 6
ΒΑΣΙΚΗ ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΗ: Μιλάμε πάντα για pH περιβάλλοντος.
Το pH στο κυττόπλασμα είναι πάντα κοντά στο ουδέτερο
(ελάχιστο 4.5 – 5) ακόμα και για τους πιο οξεόφιλους
μικροοργανισμούς
Περιβάλλοντα απομόνωσης οξεόφιλων
pH 0-1 of waters
at Iron Mountain
 Ένζυμα από οξεόφιλους μικροοργανισμούς
χρησιμοποιούνται στην αύξηση της
αποδοτικότητας των ζωοτροφών…
 Ένζυμα από αλκαλόφιλους μικροοργανισμούς
χρησιμοποιούνται στην επεξεργασία
υφασμάτων και στα απορρυπαντικά
 Οργανισμοί που μεγαλώνουν σε υψηλές συγκεντρώσεις αλάτων
 Κατηγοριοποιούνται σε ακραίους, ενδιάμεσα και ασθενώς
αλατόφιλους ή αλατοανθεκτικούς μικροοργανισμούς
 Μερικοί αλατόφιλοι οργανισμοί μπορούν να αναπτυχθούν σε
διάλυμα 35% χλωριούχου νατρίου (θαλασσινό νερό περίπου 3% σε
NaCl)
 Αλατόφιλοι μικροοργανισμοί απαντώνται και στα τρία ζωικά
βασίλεια (προκαρυωτικά, ευκαρυωτικά και αρχαία)
Αλατόφιλοι μικροοργανισμοί
Αλατόφιλοι μικροοργανισμοί
 Απαντώνται σε αλατούχα έλη, υπόγειες αλατούχες εναποθέσεις,
παστά τρόφιμα, θάλασσες, αλυκές κ.λ.π.
 Αλατόφιλοι μικροοργανισμοί έχουν απομονωθεί από τα πιο περίεργα
περιβάλλοντα π.χ. (πάνω σε πόρους φύλλων φυτών της ερήμου, στη
ρινική κοιλότητα των ιγκουάνα κ.λ.π.)
 Η ζωή σε υψηλές συγκεντρώσεις αλάτων δημιουργεί πολλά προβλήματα
 Οι μικροοργανισμοί θα πρέπει να δημιουργήσουν μηχανισμούς
εξισορρόπησης της υψηλής οσμωτικής πίεσης του περιβάλλοντος
Halobacterium: ένα παράδειγμα υπεραλατόφιλου
• Το γένος Halobacterium ανήκει στο βασίλειο
των αρχαίων. Αποτελούν αντικείμενο
εκτεταμένης έρευνας λόγω της υψηλής
αλατοφιλίας και της ιδιαίτερης δομής τους.
• Απαιτούν συγκεντρώσεις αλάτων μεταξύ 15%
και 35% χλωριούχου νατρίου για να ζήσουν.
• Χρησιμοποιούν τη στρατηγική “salt-in”.
• Παράγουν ATP μέσω αναπνοής ή μέσω
βακτηριοροδοψίνης.
• Διαθέτουν επίσης την αλοροδοψίνη η οποία
αντλεί ιόντα χλωρίου μέσα στο κύτταρο
• Ερυθρά Θάλασσα
Το οξυγόνο … !!!
26
Τοξικότητα του Οξυγόνου
Η ζωή στον πλανήτη ξεκίνησε αναερόβια
Η αερόβια ζωή αποτελεί
κατ’ ανάγκη προσαρμογή
Η αερόβια αναπνοή έχει ως
αποτέλεσμα τη δημιουργία τοξικών
παραπροϊόντων του οξυγόνου
pH (α) - O2 (β)
 (α)
Οι περισσότεροι Μ/Ο: pH 6 – 9.
Βακτήρια γένους Lactobacillus: pH 4 – 5.
 (β)
1. Υποχρεωτικά αερόβιοι: Υψηλή συγκέντρωση O2 απαραίτητη για ανάπτυξη
(βακτήρια γένους Mycobacterium)
2. Προαιρετικά αερόβιοι: Ανάπτυξη με ταχύτερο ρυθμό παρουσία O2 απ’ ότι
απουσία του (μύκητες αρτοβιομηχανίας)
3. Υποχρεωτικά αερόβιοι: Το O2 είναι τοξικό (βακτήρια του γένους Clostridium)
28
Χρόνος διπλασιασμού
μικροοργανισμού
29
Διαθεσιμότητα θρεπτικών συστατικών
 C, N, H2Ο, μεταλλικά ιόντα
 Αυτότροφοι οργανισμοί πηγή άνθρακα: CO2
ατμόσφαιρας
Ετερότροφοι οργανισμοί πηγή άνθρακα: διάφορες
οργανικές ενώσεις, π.χ. υδατάνθρακες
 Πηγή αζώτου: Αμμωνιακά ή Νιτρικά ιόντα
 Μεταλλικά ιόντα:
1. Απαραίτητα για πραγματοποίηση χημικών αντιδράσεων
στο κύτταρο
2. Συστατικά διαφόρων μορίων
30
Άνθρακας, C
Σκελετός υδατανθράκων, λιπιδίων και πρωτεϊνών, κ.ά.
Υδατάνθρακες
(απλοί – πολυμερή)
Λίπη Οργανικά μόρια
CO2
Παραγωγή ενέργειας
Άζωτο , Ν
Πρωτεϊνες, πυρηνικά οξέα
και άλλες αζωτούχες ενώσεις
Αμινοξέα
Πεπτίδια –ΝΟ3 –ΝΗ4 Ν2 Άλλες
αζωτούχες
ενώσεις
Κατάταξη μικροοργανισμών ως προς το είδος
της πηγής άνθρακα που χρησιμοποιούν
Αυτότροφοι
(autotrophs)
Χρησιμοποιούν το CO2 ως
μόνη ή κύρια πηγή άνθρακα
Ετετότροφοι
(heterotrophs) Χρησιμοποιούν ανηγμένες
οργανικές ενώσεις ως κύρια
πηγή άνθρακα
Ανάπτυξη Μ/Ο στο εργαστήριο
 Louis Pasteur :
1. Απομόνωση ειδών βακτηρίων ή μυκήτων
2. Παρασκευή κατάλληλων θρεπτικών υλικών
3. Διαμόρφωση κατάλληλων συνθηκών ανάπτυξης
ΣΗΜΕΡΑ: Ανάπτυξη στο εργαστήριο και σε μεγάλη κλίμακα στις βιομηχανικές
μονάδες (αυστηρά ελεγχόμενες συνθήκες καλλιέργειας)
35
Τεχνητά θρεπτικά υλικά
 Πηγή άνθρακα & πηγή αζώτου & ιόντα
(& πηγή οξυγόνου σε αερόβιους)
 Θρεπτικά υλικά:
1. Υγρά  περιέχουν όλα τα θρεπτικά συστατικά
διαλυμένα σε νερό
2. Στερεά  ανάμιξη του υγρού θρεπτικού υλικού με
πολυσακχαρίτη προερχόμενο από φύκη (άγαρ)
[> 45 βαθμ.  ρευστό / <45 βαθμ.  υγρό]
36
37
38
Μερικά Κοινά Σύνθετα Μέσα
Καλλιέργειες
 Αποστείρωση σε θρεπτικά υλικά & συσκευές (προ
καλλιέργειας) με χρήση κλιβάνου
 Εμβολιασμός: Προσθήκη μικρής ποσότητας κυττάρων στο
θρεπτικό υλικό
 Επώαση σε σταθ. Θερμ. (κατάλληλη για ανάπτυξη)  12-
76 h  μεγάλος αριθμός Μ/Ο
 Κατάψυξη (- 80 βαθμ.)  Διατήρηση καλλιέργειας ( ή –ών)
σε αδρανή μορφή για μεγάλο χρονικό διάστημα
 Κατάψυξη στο υγρό άζωτο (- 180 o C ) για ακόμα
μεγαλύτερο χρονικό διάστημα
40
Αποστείρωση υλικών και
θρεπτικών
πριν την καλλιέργεια
41
Κλειστή Καλλιέργεια
42
43
Φάσεις ανάπτυξης
μικροοργανισμών σε μια κλειστή
καλλιέργεια
44
Κλειστή καλλιέργεια
 Ορισμένη ποσότητα αποστ. θρεπτικού υλικού -
Εμβολιασμός με αρχική καλλιέργεια Μ/Ο ΜΕΧΡΙ ΤΗΝ
ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΕΠΙΘΥΜΗΤΟΥ ΠΡΟΪΟΝΤΟΣ
 Φάσεις (διάρκεια κάθε φάσης ανάλογα με Μ/Ο):
1. Λανθάνουσα: Αρχικός πληθυσμός Μ/Ο σχεδόν σταθερός
– Χρόνος προσαρμογής – Αρχή πολλαπλασιασμού
2. Εκθετική: Διαίρεση με ταχύ ρυθμό
3. Στατική: Μη αύξηση πληθυσμού λόγω εξάντλησης
κάποιου θρεπτ. & συσσώρευσης τοξικών προϊόντων
μεταβολισμού [χρήσιμα προϊόντα]
4. Θανάτου: Μείωση αριθμού Μ/Ο
45
Συνεχής καλλιέργεια
 Συνεχής τροφοδότηση Μ/Ο με θρεπτικό υλικό
 Παράλληλη απομάκρυνση κυττάρων και άχρηστων
προϊόντων
 Τελική κατεργασία: Διεργασία καθαρισμού του προϊόντος
που παραλαμβάνεται από βιοαντιδραστήρα
 Διαχωρισμός υγρών & στερεών συστατικών (διήθηση ή
φυγοκέντρηση)  επιθυμητό συστατικό
 Αξιοποίηση μόνο καθαρών προϊόντων ζύμωσης
46
Βιομηχανική καλλιέργεια
 Ζυμωτήρες ή Βιοαντιδραστήρες: Έλεγχος και ρύθμιση συνθηκών
 Φθηνές πηγές άνθρακα: Μελάσα (παραπροϊόν επεξεργασίας ζαχαροκαλάμου /
ζαχαρότευτλων)
 Εμβολιασμός από αρχική καλλιέργεια εργαστηρίου
 Αποστείρωση  Θρεπτικό υλικό + Βιοαντιδραστήρας
 Ζύμωση:Διαδικασία ανάπτυξης Μ/Ο σε υγρό θρεπτικό υλικό κάτω από
οποιεσδήποτε συνθήκες (παλιά: αναερόβιες, σήμερα: αερόβιες + αναερόβιες
διεργασίες)
 Προϊόντα ζύμωσης  τα ίδια τα κύτ. (ΒΙΟΜΑΖΑ) ή τα προϊόντα των κυττάρων
(αντιβιοτικά)
47
48
49
50
Σε μία καλλιέργεια
μικροοργανισμών κατά τη
λανθάνουσα φάση ο πληθυσμός
των μικροοργανισμών:
 α. μειώνεται
 β. παραμένει σχεδόν σταθερός
 γ. αυξάνεται.
Θέμα : 2002
 Ποια καλλιέργεια λέγεται συνεχής;
Κατά τη λανθάνουσα φάση, σε
μια κλειστή καλλιέργεια, ο
πληθυσμός των μικροοργανισμών
… α. παραμένει σχεδόν σταθερός.
 β. χαρακτηρίζεται από αυξομειώσεις.
 γ. αυξάνεται με γρήγορους ρυθμούς.
 δ. αυξάνεται σταθερά.
 Μονάδες 5
ΘΕΜΑ: 1 2005
Οι μικροοργανισμοί παράγουν συνήθως
χρήσιμα
προϊόντα κατά τη διάρκεια …
 α. μόνο της στατικής φάσης ανάπτυξής τους.
 β. της εκθετικής και στατικής φάσης ανάπτυξής τους.
 γ. μόνο της εκθετικής φάσης ανάπτυξής τους.
 δ. της λανθάνουσας και εκθετικής φάσης ανάπτυξής τους.
 ΘΕΜΑ 1 2005
Σε μια κλειστή καλλιέργεια οι
μικροοργανισμοί διαιρούνται με ταχύ ρυθμό
 α. στη λανθάνουσα φάση.
 β. στην εκθετική φάση.
 γ. στη στατική φάση.
 δ. στη φάση θανάτου.
 ΘΕΜΑ 1 2007
Στη στατική φάση μιας κλειστής
καλλιέργειας μικροοργανισμών,
ο πληθυσμός
 α. αυξάνεται.
 β. αυξάνεται με ταχύ ρυθμό.
 γ. δεν αυξάνεται.
 δ. εξαφανίζεται.
 ΘΕΜΑ :1 2008
θέμα: 2 / 2004
 Τι εννοούμε με τον όρο ζύμωση (Μονάδες 4) και ποια
 είναι τα προϊόντα της (Μονάδες 4);
 Μονάδες 8
Θέμα: 2/ 2006
 Ποιοι παράγοντες επηρεάζουν το ρυθμό ανάπτυξης των
μικροοργανισμών σε μια μικροβιακή καλλιέργεια και με
ποιο τρόπο;
Θέμα: 2/ 2006 επαναληπτικό
 Ποιες φάσεις ανάπτυξης παρατηρούνται σε μια κλειστή
καλλιέργεια μικροοργανισμών; Να τις περιγράψετε.
Θέμα: 1/ 2011
Πανελλήνιες 2012
ΘΕΜΑ: 1/ 2013
2014
Ανάπτυξη κυττάρων του βακτηρίου Bacillus subtilis
υπό συνθήκες έλλειψης θρεπτικών

More Related Content

What's hot

πρωτεϊνες αμινοξέα
πρωτεϊνες αμινοξέαπρωτεϊνες αμινοξέα
πρωτεϊνες αμινοξέα
Iordanis Garipidis
 
Metallaxeis 1-19
Metallaxeis 1-19Metallaxeis 1-19
Metallaxeis 1-19
etsiakos
 
Mίτωση
MίτωσηMίτωση
Mίτωση
Petros Karapetros
 
Kυτταρικός κύκλος μείωση
Kυτταρικός κύκλος   μείωσηKυτταρικός κύκλος   μείωση
Kυτταρικός κύκλος μείωση
len22
 
Το γενετικό υλικό οργανώνεται σε χρωμοσώματα
Το γενετικό υλικό οργανώνεται σε χρωμοσώματαΤο γενετικό υλικό οργανώνεται σε χρωμοσώματα
Το γενετικό υλικό οργανώνεται σε χρωμοσώματα
6o Lykeio Kavalas
 
ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΣΤΟ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1
ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΣΤΟ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΣΤΟ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1
ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΣΤΟ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1Παναγιώτα Γκογκόση
 
2.3 μια περιήγηση στο εσωτερικό του κυττάρου
2.3 μια περιήγηση στο εσωτερικό του κυττάρου2.3 μια περιήγηση στο εσωτερικό του κυττάρου
2.3 μια περιήγηση στο εσωτερικό του κυττάρου
Rina Mai
 
Ερωτήσεις επανάληψης Βιολογία Κατεύθυνσης Γ λυκείου
Ερωτήσεις επανάληψης Βιολογία Κατεύθυνσης Γ λυκείουΕρωτήσεις επανάληψης Βιολογία Κατεύθυνσης Γ λυκείου
Ερωτήσεις επανάληψης Βιολογία Κατεύθυνσης Γ λυκείου
Stathis Gourzis
 
εφαρμογες της βιοτεχνολογιας στη γεωργια και την κτηνοτροφια
εφαρμογες της βιοτεχνολογιας στη γεωργια και την κτηνοτροφιαεφαρμογες της βιοτεχνολογιας στη γεωργια και την κτηνοτροφια
εφαρμογες της βιοτεχνολογιας στη γεωργια και την κτηνοτροφια
Joanna Tzioufa
 
Οργανική Χημεία - Εισαγωγή
Οργανική Χημεία - ΕισαγωγήΟργανική Χημεία - Εισαγωγή
Οργανική Χημεία - Εισαγωγή
cathykaki
 
μεταγραφή
μεταγραφήμεταγραφή
μεταγραφή
Iordanis Garipidis
 
εφαρμογές της βιοτεχνολογίας στην ιατρική
εφαρμογές της βιοτεχνολογίας στην ιατρικήεφαρμογές της βιοτεχνολογίας στην ιατρική
εφαρμογές της βιοτεχνολογίας στην ιατρικήJoanna Tzioufa
 
Αλληλόμορφα γονίδια
Αλληλόμορφα γονίδιαΑλληλόμορφα γονίδια
Αλληλόμορφα γονίδια
vallianou
 
5.3 βιολογία γ' γυμνασίου dna rna
5.3 βιολογία γ' γυμνασίου dna rna 5.3 βιολογία γ' γυμνασίου dna rna
5.3 βιολογία γ' γυμνασίου dna rna
Μαυρουδης Μακης
 
Κυτταρική διαίρεση - Μίτωση
 Κυτταρική διαίρεση - Μίτωση Κυτταρική διαίρεση - Μίτωση
Κυτταρική διαίρεση - Μίτωση
vallianou
 
Κεφ.2: Κύτταρο η θεμελιώδης μονάδα της ζωής- ΒΙΟΛΟΓΙΑ Β' ΛΥΚΕΙΟΥ
Κεφ.2: Κύτταρο η θεμελιώδης μονάδα της ζωής- ΒΙΟΛΟΓΙΑ Β' ΛΥΚΕΙΟΥΚεφ.2: Κύτταρο η θεμελιώδης μονάδα της ζωής- ΒΙΟΛΟΓΙΑ Β' ΛΥΚΕΙΟΥ
Κεφ.2: Κύτταρο η θεμελιώδης μονάδα της ζωής- ΒΙΟΛΟΓΙΑ Β' ΛΥΚΕΙΟΥNatassa Pechtelidou
 
Αντιγραφή, μεταγραφή, μετάφραση: Η ροή της γενετικής πληροφορίας
Αντιγραφή, μεταγραφή, μετάφραση: Η ροή της γενετικής πληροφορίαςΑντιγραφή, μεταγραφή, μετάφραση: Η ροή της γενετικής πληροφορίας
Αντιγραφή, μεταγραφή, μετάφραση: Η ροή της γενετικής πληροφορίας
Pauline Purpleness
 
ΝΟΥΚΛΕΪΚΑ ΟΞΕΑ: Δομή του DNA και του RNA.
ΝΟΥΚΛΕΪΚΑ ΟΞΕΑ: Δομή του DNA και του RNA.ΝΟΥΚΛΕΪΚΑ ΟΞΕΑ: Δομή του DNA και του RNA.
ΝΟΥΚΛΕΪΚΑ ΟΞΕΑ: Δομή του DNA και του RNA.annpyl
 
3 2 enzyma
3 2 enzyma3 2 enzyma
3 2 enzyma
nadia Roidaki
 

What's hot (20)

πρωτεϊνες αμινοξέα
πρωτεϊνες αμινοξέαπρωτεϊνες αμινοξέα
πρωτεϊνες αμινοξέα
 
Metallaxeis 1-19
Metallaxeis 1-19Metallaxeis 1-19
Metallaxeis 1-19
 
Mίτωση
MίτωσηMίτωση
Mίτωση
 
Kυτταρικός κύκλος μείωση
Kυτταρικός κύκλος   μείωσηKυτταρικός κύκλος   μείωση
Kυτταρικός κύκλος μείωση
 
Το γενετικό υλικό οργανώνεται σε χρωμοσώματα
Το γενετικό υλικό οργανώνεται σε χρωμοσώματαΤο γενετικό υλικό οργανώνεται σε χρωμοσώματα
Το γενετικό υλικό οργανώνεται σε χρωμοσώματα
 
ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΣΤΟ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1
ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΣΤΟ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΣΤΟ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1
ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΣΤΟ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1
 
2.3 μια περιήγηση στο εσωτερικό του κυττάρου
2.3 μια περιήγηση στο εσωτερικό του κυττάρου2.3 μια περιήγηση στο εσωτερικό του κυττάρου
2.3 μια περιήγηση στο εσωτερικό του κυττάρου
 
Ερωτήσεις επανάληψης Βιολογία Κατεύθυνσης Γ λυκείου
Ερωτήσεις επανάληψης Βιολογία Κατεύθυνσης Γ λυκείουΕρωτήσεις επανάληψης Βιολογία Κατεύθυνσης Γ λυκείου
Ερωτήσεις επανάληψης Βιολογία Κατεύθυνσης Γ λυκείου
 
εφαρμογες της βιοτεχνολογιας στη γεωργια και την κτηνοτροφια
εφαρμογες της βιοτεχνολογιας στη γεωργια και την κτηνοτροφιαεφαρμογες της βιοτεχνολογιας στη γεωργια και την κτηνοτροφια
εφαρμογες της βιοτεχνολογιας στη γεωργια και την κτηνοτροφια
 
Οργανική Χημεία - Εισαγωγή
Οργανική Χημεία - ΕισαγωγήΟργανική Χημεία - Εισαγωγή
Οργανική Χημεία - Εισαγωγή
 
μεταγραφή
μεταγραφήμεταγραφή
μεταγραφή
 
εφαρμογές της βιοτεχνολογίας στην ιατρική
εφαρμογές της βιοτεχνολογίας στην ιατρικήεφαρμογές της βιοτεχνολογίας στην ιατρική
εφαρμογές της βιοτεχνολογίας στην ιατρική
 
ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ
ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ
ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ
 
Αλληλόμορφα γονίδια
Αλληλόμορφα γονίδιαΑλληλόμορφα γονίδια
Αλληλόμορφα γονίδια
 
5.3 βιολογία γ' γυμνασίου dna rna
5.3 βιολογία γ' γυμνασίου dna rna 5.3 βιολογία γ' γυμνασίου dna rna
5.3 βιολογία γ' γυμνασίου dna rna
 
Κυτταρική διαίρεση - Μίτωση
 Κυτταρική διαίρεση - Μίτωση Κυτταρική διαίρεση - Μίτωση
Κυτταρική διαίρεση - Μίτωση
 
Κεφ.2: Κύτταρο η θεμελιώδης μονάδα της ζωής- ΒΙΟΛΟΓΙΑ Β' ΛΥΚΕΙΟΥ
Κεφ.2: Κύτταρο η θεμελιώδης μονάδα της ζωής- ΒΙΟΛΟΓΙΑ Β' ΛΥΚΕΙΟΥΚεφ.2: Κύτταρο η θεμελιώδης μονάδα της ζωής- ΒΙΟΛΟΓΙΑ Β' ΛΥΚΕΙΟΥ
Κεφ.2: Κύτταρο η θεμελιώδης μονάδα της ζωής- ΒΙΟΛΟΓΙΑ Β' ΛΥΚΕΙΟΥ
 
Αντιγραφή, μεταγραφή, μετάφραση: Η ροή της γενετικής πληροφορίας
Αντιγραφή, μεταγραφή, μετάφραση: Η ροή της γενετικής πληροφορίαςΑντιγραφή, μεταγραφή, μετάφραση: Η ροή της γενετικής πληροφορίας
Αντιγραφή, μεταγραφή, μετάφραση: Η ροή της γενετικής πληροφορίας
 
ΝΟΥΚΛΕΪΚΑ ΟΞΕΑ: Δομή του DNA και του RNA.
ΝΟΥΚΛΕΪΚΑ ΟΞΕΑ: Δομή του DNA και του RNA.ΝΟΥΚΛΕΪΚΑ ΟΞΕΑ: Δομή του DNA και του RNA.
ΝΟΥΚΛΕΪΚΑ ΟΞΕΑ: Δομή του DNA και του RNA.
 
3 2 enzyma
3 2 enzyma3 2 enzyma
3 2 enzyma
 

Similar to Kefalaio 7

Έρευνα και καινοτομία από την ελληνική φύση στη διεθνή αγορά.
Έρευνα και καινοτομία από την ελληνική φύση στη διεθνή αγορά.Έρευνα και καινοτομία από την ελληνική φύση στη διεθνή αγορά.
Έρευνα και καινοτομία από την ελληνική φύση στη διεθνή αγορά.
STARTUP SAFARY ATHENS
 
Τροφικές Δηλητηριάσεις (Foodborne intoxications)
Τροφικές Δηλητηριάσεις (Foodborne intoxications) Τροφικές Δηλητηριάσεις (Foodborne intoxications)
Τροφικές Δηλητηριάσεις (Foodborne intoxications)
University of Athens, National & Kapodistrial University of Athens
 
Bottled water microbiology b technical gr-
Bottled water microbiology b technical   gr-Bottled water microbiology b technical   gr-
Bottled water microbiology b technical gr-
George Diamandis
 
θεωρία βιολογία γενικής γ
θεωρία βιολογία γενικής γθεωρία βιολογία γενικής γ
θεωρία βιολογία γενικής γ
3ο Λύκειο Ξάνθης
 
Aνθρωποι εναντίον βακτηρίων
Aνθρωποι εναντίον βακτηρίωνAνθρωποι εναντίον βακτηρίων
Aνθρωποι εναντίον βακτηρίων
Dennis Labadarios
 
Microbiologia tou posimou nerou.ppt
Microbiologia tou posimou nerou.pptMicrobiologia tou posimou nerou.ppt
Microbiologia tou posimou nerou.ppt
EfthimisDimakis1
 
Μάθημα: Βιολογία. Α' Γυμνασίου-Σημειώσεις σχολικού βιβλίου
Μάθημα: Βιολογία. Α' Γυμνασίου-Σημειώσεις σχολικού βιβλίουΜάθημα: Βιολογία. Α' Γυμνασίου-Σημειώσεις σχολικού βιβλίου
Μάθημα: Βιολογία. Α' Γυμνασίου-Σημειώσεις σχολικού βιβλίου
De La Salle College - Thessaloniki
 
ΡΗΓΟΠΟΥΛΟΣ - ΠΤΥΧΙΑΚΗ (POWERPOINT)
ΡΗΓΟΠΟΥΛΟΣ - ΠΤΥΧΙΑΚΗ (POWERPOINT)ΡΗΓΟΠΟΥΛΟΣ - ΠΤΥΧΙΑΚΗ (POWERPOINT)
ΡΗΓΟΠΟΥΛΟΣ - ΠΤΥΧΙΑΚΗ (POWERPOINT)Georgios Rigopoulos
 
ygeia_fytofarmaka.pdf
ygeia_fytofarmaka.pdfygeia_fytofarmaka.pdf
ygeia_fytofarmaka.pdf
stzifkas
 
Ποιότητα διατροφής - Καλύτερη ποιότητα ζωής
Ποιότητα διατροφής - Καλύτερη ποιότητα ζωήςΠοιότητα διατροφής - Καλύτερη ποιότητα ζωής
Ποιότητα διατροφής - Καλύτερη ποιότητα ζωήςΣτελλα Κολοβου
 
Bottled water microbiology
Bottled water microbiology Bottled water microbiology
Bottled water microbiology
George Diamandis
 
Bottled water microbiology
Bottled water microbiology Bottled water microbiology
Bottled water microbiology
George Diamandis
 
Arysta 132016 daskor_2_500_ml_label_final
Arysta 132016 daskor_2_500_ml_label_finalArysta 132016 daskor_2_500_ml_label_final
Arysta 132016 daskor_2_500_ml_label_final
arysta123
 
Aσθένειες
AσθένειεςAσθένειες
Aσθένειες
Despina Setaki
 
Φώτης Σακελλαρίδης, 2nd Health Innovation Conference
Φώτης  Σακελλαρίδης, 2nd Health Innovation ConferenceΦώτης  Σακελλαρίδης, 2nd Health Innovation Conference
Φώτης Σακελλαρίδης, 2nd Health Innovation Conference
Starttech Ventures
 
Κεφάλαιο 1 Βιολογία Γενικής Παιδείας Γ λυκείου
Κεφάλαιο 1 Βιολογία Γενικής Παιδείας Γ λυκείουΚεφάλαιο 1 Βιολογία Γενικής Παιδείας Γ λυκείου
Κεφάλαιο 1 Βιολογία Γενικής Παιδείας Γ λυκείουΠαναγιώτα Γκογκόση
 
Διπλωματική Εργασία_Μιχαήλ Νικολάου (748)
Διπλωματική Εργασία_Μιχαήλ Νικολάου (748)Διπλωματική Εργασία_Μιχαήλ Νικολάου (748)
Διπλωματική Εργασία_Μιχαήλ Νικολάου (748)Michael Nicolaou
 
7.Themata _exetasewn_7o.Kefalaio.pdf
7.Themata _exetasewn_7o.Kefalaio.pdf7.Themata _exetasewn_7o.Kefalaio.pdf
7.Themata _exetasewn_7o.Kefalaio.pdf
MariaTertipi1
 
Introduction to Gut Microbiota from EnteroScan.com
Introduction to Gut Microbiota from EnteroScan.comIntroduction to Gut Microbiota from EnteroScan.com
Introduction to Gut Microbiota from EnteroScan.com
EnteroScan
 

Similar to Kefalaio 7 (20)

Έρευνα και καινοτομία από την ελληνική φύση στη διεθνή αγορά.
Έρευνα και καινοτομία από την ελληνική φύση στη διεθνή αγορά.Έρευνα και καινοτομία από την ελληνική φύση στη διεθνή αγορά.
Έρευνα και καινοτομία από την ελληνική φύση στη διεθνή αγορά.
 
Τροφικές Δηλητηριάσεις (Foodborne intoxications)
Τροφικές Δηλητηριάσεις (Foodborne intoxications) Τροφικές Δηλητηριάσεις (Foodborne intoxications)
Τροφικές Δηλητηριάσεις (Foodborne intoxications)
 
Bottled water microbiology b technical gr-
Bottled water microbiology b technical   gr-Bottled water microbiology b technical   gr-
Bottled water microbiology b technical gr-
 
θεωρία βιολογία γενικής γ
θεωρία βιολογία γενικής γθεωρία βιολογία γενικής γ
θεωρία βιολογία γενικής γ
 
Aνθρωποι εναντίον βακτηρίων
Aνθρωποι εναντίον βακτηρίωνAνθρωποι εναντίον βακτηρίων
Aνθρωποι εναντίον βακτηρίων
 
Microbiologia tou posimou nerou.ppt
Microbiologia tou posimou nerou.pptMicrobiologia tou posimou nerou.ppt
Microbiologia tou posimou nerou.ppt
 
Μάθημα: Βιολογία. Α' Γυμνασίου-Σημειώσεις σχολικού βιβλίου
Μάθημα: Βιολογία. Α' Γυμνασίου-Σημειώσεις σχολικού βιβλίουΜάθημα: Βιολογία. Α' Γυμνασίου-Σημειώσεις σχολικού βιβλίου
Μάθημα: Βιολογία. Α' Γυμνασίου-Σημειώσεις σχολικού βιβλίου
 
ΡΗΓΟΠΟΥΛΟΣ - ΠΤΥΧΙΑΚΗ (POWERPOINT)
ΡΗΓΟΠΟΥΛΟΣ - ΠΤΥΧΙΑΚΗ (POWERPOINT)ΡΗΓΟΠΟΥΛΟΣ - ΠΤΥΧΙΑΚΗ (POWERPOINT)
ΡΗΓΟΠΟΥΛΟΣ - ΠΤΥΧΙΑΚΗ (POWERPOINT)
 
ygeia_fytofarmaka.pdf
ygeia_fytofarmaka.pdfygeia_fytofarmaka.pdf
ygeia_fytofarmaka.pdf
 
Ποιότητα διατροφής - Καλύτερη ποιότητα ζωής
Ποιότητα διατροφής - Καλύτερη ποιότητα ζωήςΠοιότητα διατροφής - Καλύτερη ποιότητα ζωής
Ποιότητα διατροφής - Καλύτερη ποιότητα ζωής
 
Bottled water microbiology
Bottled water microbiology Bottled water microbiology
Bottled water microbiology
 
Bottled water microbiology
Bottled water microbiology Bottled water microbiology
Bottled water microbiology
 
βιοηθικη
βιοηθικηβιοηθικη
βιοηθικη
 
Arysta 132016 daskor_2_500_ml_label_final
Arysta 132016 daskor_2_500_ml_label_finalArysta 132016 daskor_2_500_ml_label_final
Arysta 132016 daskor_2_500_ml_label_final
 
Aσθένειες
AσθένειεςAσθένειες
Aσθένειες
 
Φώτης Σακελλαρίδης, 2nd Health Innovation Conference
Φώτης  Σακελλαρίδης, 2nd Health Innovation ConferenceΦώτης  Σακελλαρίδης, 2nd Health Innovation Conference
Φώτης Σακελλαρίδης, 2nd Health Innovation Conference
 
Κεφάλαιο 1 Βιολογία Γενικής Παιδείας Γ λυκείου
Κεφάλαιο 1 Βιολογία Γενικής Παιδείας Γ λυκείουΚεφάλαιο 1 Βιολογία Γενικής Παιδείας Γ λυκείου
Κεφάλαιο 1 Βιολογία Γενικής Παιδείας Γ λυκείου
 
Διπλωματική Εργασία_Μιχαήλ Νικολάου (748)
Διπλωματική Εργασία_Μιχαήλ Νικολάου (748)Διπλωματική Εργασία_Μιχαήλ Νικολάου (748)
Διπλωματική Εργασία_Μιχαήλ Νικολάου (748)
 
7.Themata _exetasewn_7o.Kefalaio.pdf
7.Themata _exetasewn_7o.Kefalaio.pdf7.Themata _exetasewn_7o.Kefalaio.pdf
7.Themata _exetasewn_7o.Kefalaio.pdf
 
Introduction to Gut Microbiota from EnteroScan.com
Introduction to Gut Microbiota from EnteroScan.comIntroduction to Gut Microbiota from EnteroScan.com
Introduction to Gut Microbiota from EnteroScan.com
 

More from Παναγιώτα Γκογκόση

Κεφαλαιο3 - Κυκλοφορικό σύστημα
Κεφαλαιο3 - Κυκλοφορικό σύστημαΚεφαλαιο3 - Κυκλοφορικό σύστημα
Κεφαλαιο3 - Κυκλοφορικό σύστημα
Παναγιώτα Γκογκόση
 
Πώς δημιουργήθηκαν τα πρώτα βιομόρια ;
Πώς δημιουργήθηκαν τα πρώτα βιομόρια ;Πώς δημιουργήθηκαν τα πρώτα βιομόρια ;
Πώς δημιουργήθηκαν τα πρώτα βιομόρια ;
Παναγιώτα Γκογκόση
 
H βιολογία μέσα από την τέχνη
H βιολογία μέσα από την τέχνηH βιολογία μέσα από την τέχνη
H βιολογία μέσα από την τέχνη
Παναγιώτα Γκογκόση
 
17noemvri
17noemvri17noemvri
Κεφαλαιο2
Κεφαλαιο2Κεφαλαιο2
"Μάντεψε τι κρύβεις"
"Μάντεψε τι κρύβεις""Μάντεψε τι κρύβεις"
"Μάντεψε τι κρύβεις"
Παναγιώτα Γκογκόση
 
Η ακτινοβολία των κινητών
Η ακτινοβολία των κινητώνΗ ακτινοβολία των κινητών
Η ακτινοβολία των κινητών
Παναγιώτα Γκογκόση
 
P53
P53P53
κεφάλαιο9 βιολογία Α λυκείου
κεφάλαιο9 βιολογία Α λυκείουκεφάλαιο9 βιολογία Α λυκείου
κεφάλαιο9 βιολογία Α λυκείου
Παναγιώτα Γκογκόση
 
Μελέτη περίπτωσης στους DNA ιούς και τον κύκλο ζωής τους.
Μελέτη περίπτωσης στους DNA ιούς και τον κύκλο ζωής τους.Μελέτη περίπτωσης στους DNA ιούς και τον κύκλο ζωής τους.
Μελέτη περίπτωσης στους DNA ιούς και τον κύκλο ζωής τους.
Παναγιώτα Γκογκόση
 
Η βιολογία κυττάρου στο γυμνάσιο
Η βιολογία κυττάρου στο γυμνάσιοΗ βιολογία κυττάρου στο γυμνάσιο
Η βιολογία κυττάρου στο γυμνάσιο
Παναγιώτα Γκογκόση
 
Εξετάσεις Ιουνίου στη Βιολογία Β Γυμνασίου
Εξετάσεις Ιουνίου στη Βιολογία Β ΓυμνασίουΕξετάσεις Ιουνίου στη Βιολογία Β Γυμνασίου
Εξετάσεις Ιουνίου στη Βιολογία Β Γυμνασίου
Παναγιώτα Γκογκόση
 
Εξετάσεις Ιουνίου στη Βιολογία Γ γυμνασίου
Εξετάσεις Ιουνίου στη Βιολογία Γ γυμνασίουΕξετάσεις Ιουνίου στη Βιολογία Γ γυμνασίου
Εξετάσεις Ιουνίου στη Βιολογία Γ γυμνασίου
Παναγιώτα Γκογκόση
 
Πρόσληψη ουσιών & πέψη
Πρόσληψη ουσιών & πέψηΠρόσληψη ουσιών & πέψη
Πρόσληψη ουσιών & πέψη
Παναγιώτα Γκογκόση
 
Περιβαλλοντική ομάδα 2015, Ανακύκλωση
Περιβαλλοντική ομάδα 2015, ΑνακύκλωσηΠεριβαλλοντική ομάδα 2015, Ανακύκλωση
Περιβαλλοντική ομάδα 2015, Ανακύκλωση
Παναγιώτα Γκογκόση
 
Επαναληπτικές ασκήσεις για το Πάσχα
Επαναληπτικές ασκήσεις για το ΠάσχαΕπαναληπτικές ασκήσεις για το Πάσχα
Επαναληπτικές ασκήσεις για το Πάσχα
Παναγιώτα Γκογκόση
 
Α γυμνασίου :Στήριξη και κίνηση
Α γυμνασίου :Στήριξη και κίνησηΑ γυμνασίου :Στήριξη και κίνηση
Α γυμνασίου :Στήριξη και κίνηση
Παναγιώτα Γκογκόση
 
Κεντρικό δόγμα μοριακής βιολογίας
Κεντρικό δόγμα μοριακής βιολογίαςΚεντρικό δόγμα μοριακής βιολογίας
Κεντρικό δόγμα μοριακής βιολογίας
Παναγιώτα Γκογκόση
 
Διαγώνισμα στο 4 κεφάλαιο βιολογίας Γ γυμνασίου
Διαγώνισμα στο 4 κεφάλαιο βιολογίας Γ γυμνασίουΔιαγώνισμα στο 4 κεφάλαιο βιολογίας Γ γυμνασίου
Διαγώνισμα στο 4 κεφάλαιο βιολογίας Γ γυμνασίου
Παναγιώτα Γκογκόση
 
διαγώνισμα βιολογίας β γυμνασίου στη Ρύπανση
διαγώνισμα βιολογίας β γυμνασίου στη Ρύπανσηδιαγώνισμα βιολογίας β γυμνασίου στη Ρύπανση
διαγώνισμα βιολογίας β γυμνασίου στη Ρύπανση
Παναγιώτα Γκογκόση
 

More from Παναγιώτα Γκογκόση (20)

Κεφαλαιο3 - Κυκλοφορικό σύστημα
Κεφαλαιο3 - Κυκλοφορικό σύστημαΚεφαλαιο3 - Κυκλοφορικό σύστημα
Κεφαλαιο3 - Κυκλοφορικό σύστημα
 
Πώς δημιουργήθηκαν τα πρώτα βιομόρια ;
Πώς δημιουργήθηκαν τα πρώτα βιομόρια ;Πώς δημιουργήθηκαν τα πρώτα βιομόρια ;
Πώς δημιουργήθηκαν τα πρώτα βιομόρια ;
 
H βιολογία μέσα από την τέχνη
H βιολογία μέσα από την τέχνηH βιολογία μέσα από την τέχνη
H βιολογία μέσα από την τέχνη
 
17noemvri
17noemvri17noemvri
17noemvri
 
Κεφαλαιο2
Κεφαλαιο2Κεφαλαιο2
Κεφαλαιο2
 
"Μάντεψε τι κρύβεις"
"Μάντεψε τι κρύβεις""Μάντεψε τι κρύβεις"
"Μάντεψε τι κρύβεις"
 
Η ακτινοβολία των κινητών
Η ακτινοβολία των κινητώνΗ ακτινοβολία των κινητών
Η ακτινοβολία των κινητών
 
P53
P53P53
P53
 
κεφάλαιο9 βιολογία Α λυκείου
κεφάλαιο9 βιολογία Α λυκείουκεφάλαιο9 βιολογία Α λυκείου
κεφάλαιο9 βιολογία Α λυκείου
 
Μελέτη περίπτωσης στους DNA ιούς και τον κύκλο ζωής τους.
Μελέτη περίπτωσης στους DNA ιούς και τον κύκλο ζωής τους.Μελέτη περίπτωσης στους DNA ιούς και τον κύκλο ζωής τους.
Μελέτη περίπτωσης στους DNA ιούς και τον κύκλο ζωής τους.
 
Η βιολογία κυττάρου στο γυμνάσιο
Η βιολογία κυττάρου στο γυμνάσιοΗ βιολογία κυττάρου στο γυμνάσιο
Η βιολογία κυττάρου στο γυμνάσιο
 
Εξετάσεις Ιουνίου στη Βιολογία Β Γυμνασίου
Εξετάσεις Ιουνίου στη Βιολογία Β ΓυμνασίουΕξετάσεις Ιουνίου στη Βιολογία Β Γυμνασίου
Εξετάσεις Ιουνίου στη Βιολογία Β Γυμνασίου
 
Εξετάσεις Ιουνίου στη Βιολογία Γ γυμνασίου
Εξετάσεις Ιουνίου στη Βιολογία Γ γυμνασίουΕξετάσεις Ιουνίου στη Βιολογία Γ γυμνασίου
Εξετάσεις Ιουνίου στη Βιολογία Γ γυμνασίου
 
Πρόσληψη ουσιών & πέψη
Πρόσληψη ουσιών & πέψηΠρόσληψη ουσιών & πέψη
Πρόσληψη ουσιών & πέψη
 
Περιβαλλοντική ομάδα 2015, Ανακύκλωση
Περιβαλλοντική ομάδα 2015, ΑνακύκλωσηΠεριβαλλοντική ομάδα 2015, Ανακύκλωση
Περιβαλλοντική ομάδα 2015, Ανακύκλωση
 
Επαναληπτικές ασκήσεις για το Πάσχα
Επαναληπτικές ασκήσεις για το ΠάσχαΕπαναληπτικές ασκήσεις για το Πάσχα
Επαναληπτικές ασκήσεις για το Πάσχα
 
Α γυμνασίου :Στήριξη και κίνηση
Α γυμνασίου :Στήριξη και κίνησηΑ γυμνασίου :Στήριξη και κίνηση
Α γυμνασίου :Στήριξη και κίνηση
 
Κεντρικό δόγμα μοριακής βιολογίας
Κεντρικό δόγμα μοριακής βιολογίαςΚεντρικό δόγμα μοριακής βιολογίας
Κεντρικό δόγμα μοριακής βιολογίας
 
Διαγώνισμα στο 4 κεφάλαιο βιολογίας Γ γυμνασίου
Διαγώνισμα στο 4 κεφάλαιο βιολογίας Γ γυμνασίουΔιαγώνισμα στο 4 κεφάλαιο βιολογίας Γ γυμνασίου
Διαγώνισμα στο 4 κεφάλαιο βιολογίας Γ γυμνασίου
 
διαγώνισμα βιολογίας β γυμνασίου στη Ρύπανση
διαγώνισμα βιολογίας β γυμνασίου στη Ρύπανσηδιαγώνισμα βιολογίας β γυμνασίου στη Ρύπανση
διαγώνισμα βιολογίας β γυμνασίου στη Ρύπανση
 

Recently uploaded

Τα θέματα σε Δίκτυα Υπολογιστών για τα ΕΠΑΛ
Τα θέματα σε Δίκτυα Υπολογιστών για τα ΕΠΑΛΤα θέματα σε Δίκτυα Υπολογιστών για τα ΕΠΑΛ
Τα θέματα σε Δίκτυα Υπολογιστών για τα ΕΠΑΛ
Newsroom8
 
Το υλικό του υπολογιστή - Πληροφορική Α΄ Γυμνασίου
Το υλικό του υπολογιστή - Πληροφορική Α΄ ΓυμνασίουΤο υλικό του υπολογιστή - Πληροφορική Α΄ Γυμνασίου
Το υλικό του υπολογιστή - Πληροφορική Α΄ Γυμνασίου
ssuserd4abe0
 
PANELLINIES 2024 EKTHESI NEA ELLINIKA EPAL
PANELLINIES 2024 EKTHESI NEA ELLINIKA EPALPANELLINIES 2024 EKTHESI NEA ELLINIKA EPAL
PANELLINIES 2024 EKTHESI NEA ELLINIKA EPAL
ssuserf9afe7
 
Αρχές Οικονομικής Θεωρίας - Το γραπτό των πανελλαδικών εξετάσεων
Αρχές Οικονομικής Θεωρίας - Το γραπτό των πανελλαδικών εξετάσεωνΑρχές Οικονομικής Θεωρίας - Το γραπτό των πανελλαδικών εξετάσεων
Αρχές Οικονομικής Θεωρίας - Το γραπτό των πανελλαδικών εξετάσεων
Panagiotis Prentzas
 
Η εκδρομή μας στους Δελφούς
Η εκδρομή μας στους                ΔελφούςΗ εκδρομή μας στους                Δελφούς
Η εκδρομή μας στους Δελφούς
Dimitra Mylonaki
 
Προγράμματα - Δράσεις σχολικού έτους 023-24.pptx
Προγράμματα - Δράσεις σχολικού έτους 023-24.pptxΠρογράμματα - Δράσεις σχολικού έτους 023-24.pptx
Προγράμματα - Δράσεις σχολικού έτους 023-24.pptx
Αποστολίνα Λιούσα
 
Η ΓΙΟΡΤΗ ΤΟΥ ΠΑΤΕΡΑ (1).pdfφύλλα εργασιων
Η ΓΙΟΡΤΗ ΤΟΥ ΠΑΤΕΡΑ (1).pdfφύλλα εργασιωνΗ ΓΙΟΡΤΗ ΤΟΥ ΠΑΤΕΡΑ (1).pdfφύλλα εργασιων
Η ΓΙΟΡΤΗ ΤΟΥ ΠΑΤΕΡΑ (1).pdfφύλλα εργασιων
ΟΛΓΑ ΤΣΕΧΕΛΙΔΟΥ
 
Activate Communicate Think Democratically Conference Pieria
Activate Communicate Think Democratically Conference PieriaActivate Communicate Think Democratically Conference Pieria
Activate Communicate Think Democratically Conference Pieria
ssuserb87724
 
ΞΕΝΙΑ - Εργασίες για Οδύσσεια και Ιλιάδα.pptx
ΞΕΝΙΑ  - Εργασίες για  Οδύσσεια και Ιλιάδα.pptxΞΕΝΙΑ  - Εργασίες για  Οδύσσεια και Ιλιάδα.pptx
ΞΕΝΙΑ - Εργασίες για Οδύσσεια και Ιλιάδα.pptx
Socratis Vasiopoulos
 
ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΕΚΘΕΣΗ ΕΠΑΛ ΓΙΑ ΤΙΣ ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΕΣ 2024
ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΕΚΘΕΣΗ ΕΠΑΛ ΓΙΑ ΤΙΣ ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΕΣ 2024ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΕΚΘΕΣΗ ΕΠΑΛ ΓΙΑ ΤΙΣ ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΕΣ 2024
ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΕΚΘΕΣΗ ΕΠΑΛ ΓΙΑ ΤΙΣ ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΕΣ 2024
athinadimi
 
Η υδροστατική πίεση
Η υδροστατική                       πίεσηΗ υδροστατική                       πίεση
Η υδροστατική πίεση
Dimitra Mylonaki
 
ΑΡΧΕΙΟ ΜΕ ΕΡΩΤΗΜΑΤΟΛΟΓΙΑ για ΣΧΟΛΙΚΗ ΔΙΑΜΕΣΟΛΑΒΗΣΗ.pdf
ΑΡΧΕΙΟ ΜΕ ΕΡΩΤΗΜΑΤΟΛΟΓΙΑ για ΣΧΟΛΙΚΗ ΔΙΑΜΕΣΟΛΑΒΗΣΗ.pdfΑΡΧΕΙΟ ΜΕ ΕΡΩΤΗΜΑΤΟΛΟΓΙΑ για ΣΧΟΛΙΚΗ ΔΙΑΜΕΣΟΛΑΒΗΣΗ.pdf
ΑΡΧΕΙΟ ΜΕ ΕΡΩΤΗΜΑΤΟΛΟΓΙΑ για ΣΧΟΛΙΚΗ ΔΙΑΜΕΣΟΛΑΒΗΣΗ.pdf
Basso Hatzopoulou
 
Ποιήματα και εικαστικές δημιουργίες με θέμα τη θάλασσα
Ποιήματα και εικαστικές δημιουργίες με θέμα τη θάλασσαΠοιήματα και εικαστικές δημιουργίες με θέμα τη θάλασσα
Ποιήματα και εικαστικές δημιουργίες με θέμα τη θάλασσα
Maria Michali
 
ΣΧΟΛΙΚΗ ΔΙΑΜΕΣΟΛΑΒΗΣΗ: Μέθοδος Επίλυσης Συγκρούσεων Συνομιλήκων
ΣΧΟΛΙΚΗ ΔΙΑΜΕΣΟΛΑΒΗΣΗ: Μέθοδος Επίλυσης Συγκρούσεων ΣυνομιλήκωνΣΧΟΛΙΚΗ ΔΙΑΜΕΣΟΛΑΒΗΣΗ: Μέθοδος Επίλυσης Συγκρούσεων Συνομιλήκων
ΣΧΟΛΙΚΗ ΔΙΑΜΕΣΟΛΑΒΗΣΗ: Μέθοδος Επίλυσης Συγκρούσεων Συνομιλήκων
Basso Hatzopoulou
 
Στρ. Μυριβήλης, Τα ζα_κείμενο & σχόλια.pdf
Στρ. Μυριβήλης, Τα ζα_κείμενο & σχόλια.pdfΣτρ. Μυριβήλης, Τα ζα_κείμενο & σχόλια.pdf
Στρ. Μυριβήλης, Τα ζα_κείμενο & σχόλια.pdf
Lamprini Magaliou
 
Όαση ειρήνης
Όαση                                ειρήνηςΌαση                                ειρήνης
Όαση ειρήνης
Dimitra Mylonaki
 
PANELLINIES 2024 SXOLIASMOS GEL EKTHESI.pdf
PANELLINIES 2024 SXOLIASMOS GEL EKTHESI.pdfPANELLINIES 2024 SXOLIASMOS GEL EKTHESI.pdf
PANELLINIES 2024 SXOLIASMOS GEL EKTHESI.pdf
ssuserf9afe7
 
Το θέμα που έπεσε στην Έκθεση στα ΕΠΑΛ και ολα τα θέμα στα Νέα Ελληνικά
Το θέμα που έπεσε στην Έκθεση στα ΕΠΑΛ και ολα τα θέμα στα Νέα ΕλληνικάΤο θέμα που έπεσε στην Έκθεση στα ΕΠΑΛ και ολα τα θέμα στα Νέα Ελληνικά
Το θέμα που έπεσε στην Έκθεση στα ΕΠΑΛ και ολα τα θέμα στα Νέα Ελληνικά
athinadimi
 
Καμμένη Πάρνηθα.bddbdvbdvd d d dddvdvdvpptx
Καμμένη Πάρνηθα.bddbdvbdvd d d dddvdvdvpptxΚαμμένη Πάρνηθα.bddbdvbdvd d d dddvdvdvpptx
Καμμένη Πάρνηθα.bddbdvbdvd d d dddvdvdvpptx
peter190314
 
ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ-ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ-ΓΛΩΣΣΑΣ-2024.pdf
ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ-ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ-ΓΛΩΣΣΑΣ-2024.pdfΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ-ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ-ΓΛΩΣΣΑΣ-2024.pdf
ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ-ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ-ΓΛΩΣΣΑΣ-2024.pdf
Newsroom8
 

Recently uploaded (20)

Τα θέματα σε Δίκτυα Υπολογιστών για τα ΕΠΑΛ
Τα θέματα σε Δίκτυα Υπολογιστών για τα ΕΠΑΛΤα θέματα σε Δίκτυα Υπολογιστών για τα ΕΠΑΛ
Τα θέματα σε Δίκτυα Υπολογιστών για τα ΕΠΑΛ
 
Το υλικό του υπολογιστή - Πληροφορική Α΄ Γυμνασίου
Το υλικό του υπολογιστή - Πληροφορική Α΄ ΓυμνασίουΤο υλικό του υπολογιστή - Πληροφορική Α΄ Γυμνασίου
Το υλικό του υπολογιστή - Πληροφορική Α΄ Γυμνασίου
 
PANELLINIES 2024 EKTHESI NEA ELLINIKA EPAL
PANELLINIES 2024 EKTHESI NEA ELLINIKA EPALPANELLINIES 2024 EKTHESI NEA ELLINIKA EPAL
PANELLINIES 2024 EKTHESI NEA ELLINIKA EPAL
 
Αρχές Οικονομικής Θεωρίας - Το γραπτό των πανελλαδικών εξετάσεων
Αρχές Οικονομικής Θεωρίας - Το γραπτό των πανελλαδικών εξετάσεωνΑρχές Οικονομικής Θεωρίας - Το γραπτό των πανελλαδικών εξετάσεων
Αρχές Οικονομικής Θεωρίας - Το γραπτό των πανελλαδικών εξετάσεων
 
Η εκδρομή μας στους Δελφούς
Η εκδρομή μας στους                ΔελφούςΗ εκδρομή μας στους                Δελφούς
Η εκδρομή μας στους Δελφούς
 
Προγράμματα - Δράσεις σχολικού έτους 023-24.pptx
Προγράμματα - Δράσεις σχολικού έτους 023-24.pptxΠρογράμματα - Δράσεις σχολικού έτους 023-24.pptx
Προγράμματα - Δράσεις σχολικού έτους 023-24.pptx
 
Η ΓΙΟΡΤΗ ΤΟΥ ΠΑΤΕΡΑ (1).pdfφύλλα εργασιων
Η ΓΙΟΡΤΗ ΤΟΥ ΠΑΤΕΡΑ (1).pdfφύλλα εργασιωνΗ ΓΙΟΡΤΗ ΤΟΥ ΠΑΤΕΡΑ (1).pdfφύλλα εργασιων
Η ΓΙΟΡΤΗ ΤΟΥ ΠΑΤΕΡΑ (1).pdfφύλλα εργασιων
 
Activate Communicate Think Democratically Conference Pieria
Activate Communicate Think Democratically Conference PieriaActivate Communicate Think Democratically Conference Pieria
Activate Communicate Think Democratically Conference Pieria
 
ΞΕΝΙΑ - Εργασίες για Οδύσσεια και Ιλιάδα.pptx
ΞΕΝΙΑ  - Εργασίες για  Οδύσσεια και Ιλιάδα.pptxΞΕΝΙΑ  - Εργασίες για  Οδύσσεια και Ιλιάδα.pptx
ΞΕΝΙΑ - Εργασίες για Οδύσσεια και Ιλιάδα.pptx
 
ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΕΚΘΕΣΗ ΕΠΑΛ ΓΙΑ ΤΙΣ ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΕΣ 2024
ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΕΚΘΕΣΗ ΕΠΑΛ ΓΙΑ ΤΙΣ ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΕΣ 2024ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΕΚΘΕΣΗ ΕΠΑΛ ΓΙΑ ΤΙΣ ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΕΣ 2024
ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΕΚΘΕΣΗ ΕΠΑΛ ΓΙΑ ΤΙΣ ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΕΣ 2024
 
Η υδροστατική πίεση
Η υδροστατική                       πίεσηΗ υδροστατική                       πίεση
Η υδροστατική πίεση
 
ΑΡΧΕΙΟ ΜΕ ΕΡΩΤΗΜΑΤΟΛΟΓΙΑ για ΣΧΟΛΙΚΗ ΔΙΑΜΕΣΟΛΑΒΗΣΗ.pdf
ΑΡΧΕΙΟ ΜΕ ΕΡΩΤΗΜΑΤΟΛΟΓΙΑ για ΣΧΟΛΙΚΗ ΔΙΑΜΕΣΟΛΑΒΗΣΗ.pdfΑΡΧΕΙΟ ΜΕ ΕΡΩΤΗΜΑΤΟΛΟΓΙΑ για ΣΧΟΛΙΚΗ ΔΙΑΜΕΣΟΛΑΒΗΣΗ.pdf
ΑΡΧΕΙΟ ΜΕ ΕΡΩΤΗΜΑΤΟΛΟΓΙΑ για ΣΧΟΛΙΚΗ ΔΙΑΜΕΣΟΛΑΒΗΣΗ.pdf
 
Ποιήματα και εικαστικές δημιουργίες με θέμα τη θάλασσα
Ποιήματα και εικαστικές δημιουργίες με θέμα τη θάλασσαΠοιήματα και εικαστικές δημιουργίες με θέμα τη θάλασσα
Ποιήματα και εικαστικές δημιουργίες με θέμα τη θάλασσα
 
ΣΧΟΛΙΚΗ ΔΙΑΜΕΣΟΛΑΒΗΣΗ: Μέθοδος Επίλυσης Συγκρούσεων Συνομιλήκων
ΣΧΟΛΙΚΗ ΔΙΑΜΕΣΟΛΑΒΗΣΗ: Μέθοδος Επίλυσης Συγκρούσεων ΣυνομιλήκωνΣΧΟΛΙΚΗ ΔΙΑΜΕΣΟΛΑΒΗΣΗ: Μέθοδος Επίλυσης Συγκρούσεων Συνομιλήκων
ΣΧΟΛΙΚΗ ΔΙΑΜΕΣΟΛΑΒΗΣΗ: Μέθοδος Επίλυσης Συγκρούσεων Συνομιλήκων
 
Στρ. Μυριβήλης, Τα ζα_κείμενο & σχόλια.pdf
Στρ. Μυριβήλης, Τα ζα_κείμενο & σχόλια.pdfΣτρ. Μυριβήλης, Τα ζα_κείμενο & σχόλια.pdf
Στρ. Μυριβήλης, Τα ζα_κείμενο & σχόλια.pdf
 
Όαση ειρήνης
Όαση                                ειρήνηςΌαση                                ειρήνης
Όαση ειρήνης
 
PANELLINIES 2024 SXOLIASMOS GEL EKTHESI.pdf
PANELLINIES 2024 SXOLIASMOS GEL EKTHESI.pdfPANELLINIES 2024 SXOLIASMOS GEL EKTHESI.pdf
PANELLINIES 2024 SXOLIASMOS GEL EKTHESI.pdf
 
Το θέμα που έπεσε στην Έκθεση στα ΕΠΑΛ και ολα τα θέμα στα Νέα Ελληνικά
Το θέμα που έπεσε στην Έκθεση στα ΕΠΑΛ και ολα τα θέμα στα Νέα ΕλληνικάΤο θέμα που έπεσε στην Έκθεση στα ΕΠΑΛ και ολα τα θέμα στα Νέα Ελληνικά
Το θέμα που έπεσε στην Έκθεση στα ΕΠΑΛ και ολα τα θέμα στα Νέα Ελληνικά
 
Καμμένη Πάρνηθα.bddbdvbdvd d d dddvdvdvpptx
Καμμένη Πάρνηθα.bddbdvbdvd d d dddvdvdvpptxΚαμμένη Πάρνηθα.bddbdvbdvd d d dddvdvdvpptx
Καμμένη Πάρνηθα.bddbdvbdvd d d dddvdvdvpptx
 
ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ-ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ-ΓΛΩΣΣΑΣ-2024.pdf
ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ-ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ-ΓΛΩΣΣΑΣ-2024.pdfΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ-ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ-ΓΛΩΣΣΑΣ-2024.pdf
ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ-ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ-ΓΛΩΣΣΑΣ-2024.pdf
 

Kefalaio 7

  • 1. Βιολογία Θετικής Κατεύθυνσης Γ΄ Τάξης Ενιαίου Λυκείου Κεφάλαιο 7ο: Αρχές και μέθοδοι της βιοτεχνολογίας 1
  • 2. Βιοτεχνολογία (1)  Kark Ereky:Η διαδικασία παραγωγής προϊόντων από ακατέργαστα υλικά με τη βοήθεια ζωντανών οργανισμών  Ευρεία έννοια: Χρήση ζωντανών οργανισμών προς όφελος του ανθρώπου (τρόφιμα, αντιβιοτικά, εμβόλια κτλ.)  Στόχος: Εφαρμογή γνώσεων που έχουν αποκτηθεί από τη μελέτη ζωντανών οργανισμών για την παραγωγή, σε ευρεία κλίμακα, χρήσιμων προϊόντων. (π.χ. αλκοόλη  με αλκοολική ζύμωση ινσουλίνη  από γενετικά τροποπ. βακτήρια) 2
  • 3. Βιοτεχνολογία (2)  Στηρίζεται σε: 1. Τεχνικές καλλιέργειας και ανάπτυξης Μ/Ο. 2. Τεχνικές ανασυνδυασμένου DNA (δηλ. δυνατότητα εισαγωγής νέων επιθυμητών ιδιοτήτων στους ζωντανούς οργανισμούς σε μικρότερο χρόνο και με μεγαλύτερη ακρίβεια απ’ ότι στο παρελθόν)  Μ/Ο σε κατάλληλες συνθήκες: Αύξηση σε μέγεθος και διαίρεσή τους 3
  • 4. Χρόνος διπλασιασμού  Ο ρυθμός ανάπτυξης ενός πληθυσμού Μ/Ο, δηλαδή ο ρυθμός ανάπτυξης των κυττάρων του. Είναι ξεχωριστός για κάθε είδος Μ/Ο.  Παράγοντες που τον επηρεάζουν: 1. Διαθεσιμότητα θρεπτικών συστατικών 2. pH 3. O2 4. Θερμοκρασία 5. Άλλοι (Αλατότητα ) 4
  • 5. Θερμοκρασία  Οι περισσότεροι Μ/Ο αναπτύσσονται άριστα σε θερμ. 20 – 45 βαθμών Κελσίου π.χ. E. coli: άριστα στους 37 βαθ(ι)μούς  Ορισμένοι απαιτούν θερμ. > 45 βαθμούς (θερμοπηγές)  Άλλοι απαιτούν θερμοκρασίες < 20 βαθμούς 5
  • 6. ΘΕΡΜΟΚΡΑΣΙΑ  Ο σημαντικότερος περιβαλλοντικός παράγοντας  Τα μικρόβια δεν έχουν ικανότητα ελέγχου της θερμοκρασίας τους  Κυρίως επηρεάζονται οι ενζυμικές δράσεις και η μεταφορά ουσιών μέσω της κυτταρικής μεμβράνης  Αύξηση της θερμοκρασίας πάνω από ένα όριο έχει ως αποτέλεσμα τη μετουσίωση πρωτεϊνών και άλλων μακρομορίων καθώς και τη καταστροφή μεμβρανών
  • 7. ΘΕΡΜΟΚΡΑΣΙΑ Οι βασικές θερμοκρασίες δεν είναι απόλυτες, αλλά κυμαίνονται για κάθε είδος ανάλογα με τη διαθεσιμότητα θρεπτικών
  • 9. ΘΕΡΜΟΚΡΑΣΙΑ Τα διάφορα μικροβιακά είδη διαφέρουν μεταξύ τους ανάλογα με τη μέγιστη θερμοκρασία ανάπτυξης  Το ανώτατο θερμοκρασιακό όριο για τα πρωτόζωα είναι οι 50 ºC  Το ανώτατο θερμοκρασιακό όριο για τις άλγες και τους μύκητες είναι οι 60-65 ºC  Πολλοί προκαρυωτικοί μικροοργανισμοί μεγαλώνουν κοντά ή λίγο πάνω από τους 100 ºC  Γενικά οι προκαρυωτικοί οργανισμοί εμφανίζουν υψηλότερη ανθεκτικότητα στη θερμοκρασία (ευαισθησία εσωκυτταρικών μεμβρανών, φωτοσυνθετικών συστημάτων)
  • 10. ΘΕΡΜΟΚΡΑΣΙΑ Κατηγοριοποίηση μικροοργανισμών με βάση το θερμοκρασιακό τους άριστο
  • 11. ΨΥΧΡΟΦΙΛΟΙ ΜΙΚΡΟΟΡΓΑΝΙΣΜΟΙ  To 80% του πλανήτη έχει μέση θερμοκρασία κάτω από 5 °C  Ανάπτυξη μηχανισμών αντοχής στις χαμηλές θερμοκρασίες •Ένζυμα και μηχανισμοί πρωτεϊνοσύνθεσης που λειτουργούν σε χαμηλές θερμοκρασίες •Κυτταρικές μεμβράνες με υψηλό ποσοστό ακόρεστων υδρογονανθράκων που διατηρούν ρευστότητα στο ψύχος
  • 12. Watermellon snow Chlamydomonas nivalis: Ένας μόνιμος κάτοικος του χιονιού Χιόνι: Χαμηλές θερμοκρασίες, (-8 έως 1 °C), υψηλή συσσώρευση ορατής και UVB ακτινοβολίας
  • 13. Εφαρμογές Ψυχρόφιλων Ενζύμων - Ένζυμα που «δουλεύουν» πάνω σε τρόφιμα που πρέπει να παραμένουν σε κατάψυξη - Αρωματοποιία – Τα αρώματα δεν αντέχουν σε υψηλές θερμοκρασίες - Απορρυπαντικά για ψυχρές πλύσεις Επικαθίσεις αλγών στο βυθό της ανταρκτικής
  • 14. ΜΕΣΟΦΙΛΟΙ ΜΙΚΡΟΟΡΓΑΝΙΣΜΟΙ  Η μεγάλη πλειοψηφία των μικροοργανισμών (Άριστη θερμοκρασία 20 – 45 °C, Ελάχιστη 15 – 20 °C, Μέγιστη < 45 °C)  Όλα τα ανθρώπινα παθογόνα ΘΕΡΜΟΦΙΛΟΙ ΜΙΚΡΟΟΡΓΑΝΙΣΜΟΙ  Άριστη θερμοκρασία 50 – 60 °C  Στη μεγάλη πλειοψηφία τους είναι προκαρυωτικοί, αλλά υπάρχουν αρκετοί μύκητες και άλγες  Θερμοσταθερά ένζυμα και συστήματα πρωτεϊνοσύνθεσης  Περισσότερο κορεσμένα λίπη στις κυτταρικές μεμβράνες
  • 15. ΘΕΡΜΟΦΙΛΟΙ ΜΙΚΡΟΟΡΓΑΝΙΣΜΟΙ  Άριστη θερμοκρασία 80 – 100 °C, μέγιστη 113 °C ??, ελάχιστη 60 – 65 °C  Μηχανισμός θερμικής σταθεροποίησης ενζύμων όχι πλήρως γνωστός (πιθανά τοποθετήση αμινοξέων έτσι ώστε να δημιουργούνται πτυχώσεις που αποτρέπουν την αποδιάταξη)  Κορεσμένα λιπαρά οξέα στις μεμβράνες (μεγάλο σημείο τήξεως)  Στα Αρχαία οι κυτταρικές μεμβράνες δεν περιέχουν λιπαρά οξέα αλλά παράγωγα ενός C20 – C20 διακυλογλυκερο-διαιθέρα  Το DNA των Αρχαίων είναι προσδεδεμένο με πρωτεϊνικές αλυσίδες για προστασία από την τήξη
  • 16. ΘΕΡΜΟΦΙΛΟΙ ΜΙΚΡΟΟΡΓΑΝΙΣΜΟΙ Black smokers: «Καμινάδες εξαγωγής θειούχων ενώσεων, 265 atm, 350 °»
  • 17. ΘΕΡΜΟΦΙΛΟΙ ΜΙΚΡΟΟΡΓΑΝΙΣΜΟΙ  Μεγάλος αριθμός βιομηχανικών διεργασιών απαιτεί υψηλές θερμοκρασίες  Polymerase Chain Reaction (Thermus aquaticus, Pyrococcus furiosus)
  • 18. pH
  • 19. pH pH ανάπτυξης Οξεόφιλοι (acidophiles) 0 – 5.5 Ουδετερόφιλοι (neutrophiles) 5.5 – 8.0 Βασεόφιλοι (alkalophiles) 8.0 – 11.0 Άκρως βασεόφιλοι (extreme alkalophiles) > 10 Κατηγοριοποίηση μικροοργανισμών σύμφωνα με το pH ανάπτυξης
  • 20. pH  Η πλειοψηφία των βακτηρίων και των πρωτοζώων είναι ουδετερόφιλα  Η πλειοψηφία των μυκήτων προτιμά όξινα περιβάλλοντα μεταξύ 4 και 6 ΒΑΣΙΚΗ ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΗ: Μιλάμε πάντα για pH περιβάλλοντος. Το pH στο κυττόπλασμα είναι πάντα κοντά στο ουδέτερο (ελάχιστο 4.5 – 5) ακόμα και για τους πιο οξεόφιλους μικροοργανισμούς
  • 22.  Ένζυμα από οξεόφιλους μικροοργανισμούς χρησιμοποιούνται στην αύξηση της αποδοτικότητας των ζωοτροφών…  Ένζυμα από αλκαλόφιλους μικροοργανισμούς χρησιμοποιούνται στην επεξεργασία υφασμάτων και στα απορρυπαντικά
  • 23.  Οργανισμοί που μεγαλώνουν σε υψηλές συγκεντρώσεις αλάτων  Κατηγοριοποιούνται σε ακραίους, ενδιάμεσα και ασθενώς αλατόφιλους ή αλατοανθεκτικούς μικροοργανισμούς  Μερικοί αλατόφιλοι οργανισμοί μπορούν να αναπτυχθούν σε διάλυμα 35% χλωριούχου νατρίου (θαλασσινό νερό περίπου 3% σε NaCl)  Αλατόφιλοι μικροοργανισμοί απαντώνται και στα τρία ζωικά βασίλεια (προκαρυωτικά, ευκαρυωτικά και αρχαία) Αλατόφιλοι μικροοργανισμοί
  • 24. Αλατόφιλοι μικροοργανισμοί  Απαντώνται σε αλατούχα έλη, υπόγειες αλατούχες εναποθέσεις, παστά τρόφιμα, θάλασσες, αλυκές κ.λ.π.  Αλατόφιλοι μικροοργανισμοί έχουν απομονωθεί από τα πιο περίεργα περιβάλλοντα π.χ. (πάνω σε πόρους φύλλων φυτών της ερήμου, στη ρινική κοιλότητα των ιγκουάνα κ.λ.π.)  Η ζωή σε υψηλές συγκεντρώσεις αλάτων δημιουργεί πολλά προβλήματα  Οι μικροοργανισμοί θα πρέπει να δημιουργήσουν μηχανισμούς εξισορρόπησης της υψηλής οσμωτικής πίεσης του περιβάλλοντος
  • 25. Halobacterium: ένα παράδειγμα υπεραλατόφιλου • Το γένος Halobacterium ανήκει στο βασίλειο των αρχαίων. Αποτελούν αντικείμενο εκτεταμένης έρευνας λόγω της υψηλής αλατοφιλίας και της ιδιαίτερης δομής τους. • Απαιτούν συγκεντρώσεις αλάτων μεταξύ 15% και 35% χλωριούχου νατρίου για να ζήσουν. • Χρησιμοποιούν τη στρατηγική “salt-in”. • Παράγουν ATP μέσω αναπνοής ή μέσω βακτηριοροδοψίνης. • Διαθέτουν επίσης την αλοροδοψίνη η οποία αντλεί ιόντα χλωρίου μέσα στο κύτταρο • Ερυθρά Θάλασσα
  • 27. Τοξικότητα του Οξυγόνου Η ζωή στον πλανήτη ξεκίνησε αναερόβια Η αερόβια ζωή αποτελεί κατ’ ανάγκη προσαρμογή Η αερόβια αναπνοή έχει ως αποτέλεσμα τη δημιουργία τοξικών παραπροϊόντων του οξυγόνου
  • 28. pH (α) - O2 (β)  (α) Οι περισσότεροι Μ/Ο: pH 6 – 9. Βακτήρια γένους Lactobacillus: pH 4 – 5.  (β) 1. Υποχρεωτικά αερόβιοι: Υψηλή συγκέντρωση O2 απαραίτητη για ανάπτυξη (βακτήρια γένους Mycobacterium) 2. Προαιρετικά αερόβιοι: Ανάπτυξη με ταχύτερο ρυθμό παρουσία O2 απ’ ότι απουσία του (μύκητες αρτοβιομηχανίας) 3. Υποχρεωτικά αερόβιοι: Το O2 είναι τοξικό (βακτήρια του γένους Clostridium) 28
  • 30. Διαθεσιμότητα θρεπτικών συστατικών  C, N, H2Ο, μεταλλικά ιόντα  Αυτότροφοι οργανισμοί πηγή άνθρακα: CO2 ατμόσφαιρας Ετερότροφοι οργανισμοί πηγή άνθρακα: διάφορες οργανικές ενώσεις, π.χ. υδατάνθρακες  Πηγή αζώτου: Αμμωνιακά ή Νιτρικά ιόντα  Μεταλλικά ιόντα: 1. Απαραίτητα για πραγματοποίηση χημικών αντιδράσεων στο κύτταρο 2. Συστατικά διαφόρων μορίων 30
  • 31.
  • 32. Άνθρακας, C Σκελετός υδατανθράκων, λιπιδίων και πρωτεϊνών, κ.ά. Υδατάνθρακες (απλοί – πολυμερή) Λίπη Οργανικά μόρια CO2 Παραγωγή ενέργειας
  • 33. Άζωτο , Ν Πρωτεϊνες, πυρηνικά οξέα και άλλες αζωτούχες ενώσεις Αμινοξέα Πεπτίδια –ΝΟ3 –ΝΗ4 Ν2 Άλλες αζωτούχες ενώσεις
  • 34. Κατάταξη μικροοργανισμών ως προς το είδος της πηγής άνθρακα που χρησιμοποιούν Αυτότροφοι (autotrophs) Χρησιμοποιούν το CO2 ως μόνη ή κύρια πηγή άνθρακα Ετετότροφοι (heterotrophs) Χρησιμοποιούν ανηγμένες οργανικές ενώσεις ως κύρια πηγή άνθρακα
  • 35. Ανάπτυξη Μ/Ο στο εργαστήριο  Louis Pasteur : 1. Απομόνωση ειδών βακτηρίων ή μυκήτων 2. Παρασκευή κατάλληλων θρεπτικών υλικών 3. Διαμόρφωση κατάλληλων συνθηκών ανάπτυξης ΣΗΜΕΡΑ: Ανάπτυξη στο εργαστήριο και σε μεγάλη κλίμακα στις βιομηχανικές μονάδες (αυστηρά ελεγχόμενες συνθήκες καλλιέργειας) 35
  • 36. Τεχνητά θρεπτικά υλικά  Πηγή άνθρακα & πηγή αζώτου & ιόντα (& πηγή οξυγόνου σε αερόβιους)  Θρεπτικά υλικά: 1. Υγρά  περιέχουν όλα τα θρεπτικά συστατικά διαλυμένα σε νερό 2. Στερεά  ανάμιξη του υγρού θρεπτικού υλικού με πολυσακχαρίτη προερχόμενο από φύκη (άγαρ) [> 45 βαθμ.  ρευστό / <45 βαθμ.  υγρό] 36
  • 37. 37
  • 38. 38
  • 40. Καλλιέργειες  Αποστείρωση σε θρεπτικά υλικά & συσκευές (προ καλλιέργειας) με χρήση κλιβάνου  Εμβολιασμός: Προσθήκη μικρής ποσότητας κυττάρων στο θρεπτικό υλικό  Επώαση σε σταθ. Θερμ. (κατάλληλη για ανάπτυξη)  12- 76 h  μεγάλος αριθμός Μ/Ο  Κατάψυξη (- 80 βαθμ.)  Διατήρηση καλλιέργειας ( ή –ών) σε αδρανή μορφή για μεγάλο χρονικό διάστημα  Κατάψυξη στο υγρό άζωτο (- 180 o C ) για ακόμα μεγαλύτερο χρονικό διάστημα 40
  • 43. 43
  • 44. Φάσεις ανάπτυξης μικροοργανισμών σε μια κλειστή καλλιέργεια 44
  • 45. Κλειστή καλλιέργεια  Ορισμένη ποσότητα αποστ. θρεπτικού υλικού - Εμβολιασμός με αρχική καλλιέργεια Μ/Ο ΜΕΧΡΙ ΤΗΝ ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΕΠΙΘΥΜΗΤΟΥ ΠΡΟΪΟΝΤΟΣ  Φάσεις (διάρκεια κάθε φάσης ανάλογα με Μ/Ο): 1. Λανθάνουσα: Αρχικός πληθυσμός Μ/Ο σχεδόν σταθερός – Χρόνος προσαρμογής – Αρχή πολλαπλασιασμού 2. Εκθετική: Διαίρεση με ταχύ ρυθμό 3. Στατική: Μη αύξηση πληθυσμού λόγω εξάντλησης κάποιου θρεπτ. & συσσώρευσης τοξικών προϊόντων μεταβολισμού [χρήσιμα προϊόντα] 4. Θανάτου: Μείωση αριθμού Μ/Ο 45
  • 46. Συνεχής καλλιέργεια  Συνεχής τροφοδότηση Μ/Ο με θρεπτικό υλικό  Παράλληλη απομάκρυνση κυττάρων και άχρηστων προϊόντων  Τελική κατεργασία: Διεργασία καθαρισμού του προϊόντος που παραλαμβάνεται από βιοαντιδραστήρα  Διαχωρισμός υγρών & στερεών συστατικών (διήθηση ή φυγοκέντρηση)  επιθυμητό συστατικό  Αξιοποίηση μόνο καθαρών προϊόντων ζύμωσης 46
  • 47. Βιομηχανική καλλιέργεια  Ζυμωτήρες ή Βιοαντιδραστήρες: Έλεγχος και ρύθμιση συνθηκών  Φθηνές πηγές άνθρακα: Μελάσα (παραπροϊόν επεξεργασίας ζαχαροκαλάμου / ζαχαρότευτλων)  Εμβολιασμός από αρχική καλλιέργεια εργαστηρίου  Αποστείρωση  Θρεπτικό υλικό + Βιοαντιδραστήρας  Ζύμωση:Διαδικασία ανάπτυξης Μ/Ο σε υγρό θρεπτικό υλικό κάτω από οποιεσδήποτε συνθήκες (παλιά: αναερόβιες, σήμερα: αερόβιες + αναερόβιες διεργασίες)  Προϊόντα ζύμωσης  τα ίδια τα κύτ. (ΒΙΟΜΑΖΑ) ή τα προϊόντα των κυττάρων (αντιβιοτικά) 47
  • 48. 48
  • 49. 49
  • 50. 50
  • 51. Σε μία καλλιέργεια μικροοργανισμών κατά τη λανθάνουσα φάση ο πληθυσμός των μικροοργανισμών:  α. μειώνεται  β. παραμένει σχεδόν σταθερός  γ. αυξάνεται.
  • 52. Θέμα : 2002  Ποια καλλιέργεια λέγεται συνεχής;
  • 53. Κατά τη λανθάνουσα φάση, σε μια κλειστή καλλιέργεια, ο πληθυσμός των μικροοργανισμών … α. παραμένει σχεδόν σταθερός.  β. χαρακτηρίζεται από αυξομειώσεις.  γ. αυξάνεται με γρήγορους ρυθμούς.  δ. αυξάνεται σταθερά.  Μονάδες 5 ΘΕΜΑ: 1 2005
  • 54. Οι μικροοργανισμοί παράγουν συνήθως χρήσιμα προϊόντα κατά τη διάρκεια …  α. μόνο της στατικής φάσης ανάπτυξής τους.  β. της εκθετικής και στατικής φάσης ανάπτυξής τους.  γ. μόνο της εκθετικής φάσης ανάπτυξής τους.  δ. της λανθάνουσας και εκθετικής φάσης ανάπτυξής τους.  ΘΕΜΑ 1 2005
  • 55. Σε μια κλειστή καλλιέργεια οι μικροοργανισμοί διαιρούνται με ταχύ ρυθμό  α. στη λανθάνουσα φάση.  β. στην εκθετική φάση.  γ. στη στατική φάση.  δ. στη φάση θανάτου.  ΘΕΜΑ 1 2007
  • 56. Στη στατική φάση μιας κλειστής καλλιέργειας μικροοργανισμών, ο πληθυσμός  α. αυξάνεται.  β. αυξάνεται με ταχύ ρυθμό.  γ. δεν αυξάνεται.  δ. εξαφανίζεται.  ΘΕΜΑ :1 2008
  • 57. θέμα: 2 / 2004  Τι εννοούμε με τον όρο ζύμωση (Μονάδες 4) και ποια  είναι τα προϊόντα της (Μονάδες 4);  Μονάδες 8
  • 58. Θέμα: 2/ 2006  Ποιοι παράγοντες επηρεάζουν το ρυθμό ανάπτυξης των μικροοργανισμών σε μια μικροβιακή καλλιέργεια και με ποιο τρόπο;
  • 59. Θέμα: 2/ 2006 επαναληπτικό  Ποιες φάσεις ανάπτυξης παρατηρούνται σε μια κλειστή καλλιέργεια μικροοργανισμών; Να τις περιγράψετε.
  • 63. 2014
  • 64. Ανάπτυξη κυττάρων του βακτηρίου Bacillus subtilis υπό συνθήκες έλλειψης θρεπτικών