SoM, profile picture
Uploaded bySoM
PDF, PPTX2,095 views

ĐIỀU TRỊ COPD NGOÀI ĐỢT CẤP

Tài liệu trình bày kiến thức về chẩn đoán và điều trị bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính (COPD), nhấn mạnh tầm quan trọng của việc điều trị triệu chứng và ngăn ngừa tái phát đợt cấp. Các phương pháp điều trị bao gồm cả biện pháp không dùng thuốc như cai thuốc lá và phục hồi chức năng hô hấp, cùng với các biện pháp dùng thuốc như thuốc giãn phế quản và tiêm phòng cúm. Tài liệu cung cấp thông tin chi tiết về phân loại tình trạng bệnh và cách đánh giá mức độ nặng của COPD dựa trên các tiêu chí lâm sàng.

Embed presentation

Download as PDF, PPTX
ThS. Lê Khắc Bảo Bộ môn Nội – Đại học Y Dƣợc TPHCM ĐIỀU TRỊ BỆNH PHỔI TẮC NGHẼN MẠN TÍNH NGOÀI ĐỢT CẤP Học viên mục tiêu Sinh viên Y4 liên thông
NỘI DUNG BÀI HỌC I. Đại cƣơng A. Chẩn đoán BPTNMT B. Mục tiêu điều trị BPTNMT II. Điều trị BPTNMT A. Biện pháp không dùng thuốc B. Biện pháp dùng thuốc
COPD có thể dự phòng và điều trị đƣợc, đặc trƣng bởi tắc nghẽn luồng khí kéo dài, thƣờng tiến triển nặng dần và kết hợp với tăng đáp ứng viêm mạn của đƣờng thở với khí và hạt độc hại. Đợt cấp và các bệnh đồng mắc góp phần vào mức độ nặng của bệnh. GOLD 2013 ĐỊNH NGHĨA
LÂM SÀNG Ho tái đi tái lại Khạc đàm kéo dài Khó thở gắng sức YẾU TỐ NGUY CƠ Hút thuốc lá Tiếp xúc nghề nghiệp Ô nhiễm môi trƣờng HÔ HẤP KÝ CHẨN ĐOÁN XÁC ĐỊNH GOLD 2013
Nguycơ (Mứcđộnặngtắcnghẽnluồngkhí) Nguycơ (Tiềncănđợtcấp) > 2 đợt cấp HOẶC ≥ 1 lần nhập viện 1 0 (C) (D) (A) (B) mMRC 0-1 CAT < 10 4 3 2 1 mMRC > 2 CAT > 10 Triệu chứng (mMRC hay điểm CAT) CHẨN ĐOÁN PHÂN LOẠI GOLD 2013
Khó thở khi gắng sức mạnh 0 Khó thở khi đi vội trên đƣờng bằng hoặc đi lên dốc nhẹ 1 Đi bộ chậm hơn ngƣời cùng tuổi vì khó thở hoặc phải dừng lại để thở khi đi cùng với tốc độ của ngƣời cùng tuổi trên đƣờng bằng 2 Phải dừng lại để thở khi đi bộ khoảng 100 m hay vài phút trên đƣờng bằng 3 Khó thở nhiều đến nỗi không thể ra khỏi nhà, khi thay quần áo 4 ĐÁNH GIÁ MỨC ĐỘ KHÓ THỞ – mMRC GOLD 2013
GOLD 1: NHẸ FEV1/FVC < 0.70 FEV1 > 80% giá trị dự đoán GOLD 2: VỪA FEV1/FVC < 0.70 50% < FEV1 < 80% giá trị dự đoán GOLD 3: NẶNG FEV1/FVC < 0.70 30% < FEV1 < 50% giá trị dự đoán GOLD 4: RẤT NẶNG FEV1/FVC < 0.70 FEV1 < 30% giá trị dự đoán hoặc MỨC ĐỘ NẶNG TẮC NGHẼN LUỒNG KHÍ GOLD 2013
“Đợt cấp COPD là một biến cố cấp tính của COPD (1) biểu hiện bằng triệu chứng hô hấp (2) tăng nặng vượt khỏi giao động bình thường (3) hàng ngày và đòi hỏi phải thay đổi điều trị (4)” 10 TIỀN CĂN ĐỢT CẤP TRONG NĂM QUA GOLD 2013
TIÊU CHUẨN NHẬP VIỆN VÌ ĐỢT CẤP 1. Triệu chứng cơ năng tăng nặng rõ ràng về cƣờng độ nhƣ xuất hiện đột ngột khó thở cả khi nghỉ ngơi 2. Triệu chứng thực thể mới xuất hiện (tím trung ƣơng, phù ngoại biên) 3. Thất bại điều trị ngoại trú 4. Bệnh COPD nền tảng nặng 5. Bệnh đồng mắc nặng (suy tim/ rối loạn nhịp mới ) 6. Đợt cấp thƣờng xuyên 7. Tuổi già 8. Không đủ nhân lực và trang bị chăm sóc tại nhà 11 TIỀN CĂN NHẬP VIỆN VÌ ĐỢT CẤP GOLD 2013
CÁC BỆNH ĐỒNG MẮC 1. Tim mạch – Rối loạn nhịp tim – TMCT, NMCT, Suy tim 2. Hô hấp: – Viêm phổi, OSA – Ung thƣ phế quản 3. Tiêu hóa: – Viêm loét dạ dày – GERD – H/c đại tràng chức năng 4. Cơ – xƣơng khớp – Teo cơ; Loãng xƣơng 5. Mắt: – Đục thủy tinh thể 6. Chuyển hóa – Đái tháo đƣờng; H/c X 7. Huyết học – Thiếu máu 8. Tâm thần kinh – Trầm cảm; lo âu Agusti AG, et al. Eur Respir J. 2003;21:347-360. Sevenoaks MJ, Stockley RA. Respir Res. 2006;7:70-78. Chatila et al. Proc Am Thorac Soc. 2008;5:549-555. Luppi et al. Proc Am Throrac Soc. 2008;5:848-856.
• Triệu chứng: ho, đàm, khó thở • Khả năng gắng sức • Chất lƣợng cuộc sống • Diễn tiến bệnh nặng thêm • Đợt cấp • Tƣ̉ vong • Biến chứng của bệnh • Tai biến do điều trị CẢI THIỆN TRIỆU CHỨNG HIỆN TẠI NGĂN NGỪA NGUY CƠ TƢƠNG LAI MỤC TIÊU ĐIỀU TRỊ GOLD 2013
NỘI DUNG BÀI HỌC I. Đại cƣơng A. Chẩn đoán BPTNMT B. Mục tiêu điều trị BPTNMT II. Điều trị BPTNMT A. Biện pháp không dùng thuốc B. Biện pháp dùng thuốc
1) Cai thuốc lá 2) Phục hồi chức năng hô hấp 3) Tiêm ngừa cúm 4) Tiêm ngừa phế cầu A. BIỆN PHÁP KHÔNG DÙNG THUỐC GOLD 2013
Phân loại Thiết yếu Khuyến cáo Tùy hƣớng dẫn địa phƣơng A  Cai thuốc lá (bao gồm dùng thuốc hỗ trợ)  Vận động thể lực  Tiêm cúm  Tiêm phế cầu B C D  Cai thuốc lá (bao gồm dùng thuốc hỗ trợ)  Phục hồi chức năng hô hấp  Vận động thể lực  Tiêm cúm  Tiêm phế cầu CHỈ ĐỊNH GOLD 2013
• Cỡ mẫu: – N = 98, tuổi > 40, • Tỷ lệ bệnh nhân COPD: – Tiếp tục hút thuốc lá = 34% – Đã cai thuốc lá < 5 năm = 38% – Đã cai thuốc lá > 5 năm = 28% % BỆNH NHÂN BPTNMT ĐANG HÚT THUỐC LÁ Lê Khắc Bảo (2005). Tạp chí Y học thực hành; Bộ Y Tế (513), tr. 91–98.17 1) CAI NGHIỆN THUỐC LÁ
KHUYẾN CÁO CAI NGHIỆN THUỐC LÁ • Cai nghiện thuốc lá chỉ định cho tất cả BN BPTNMT còn tiếp tục hút thuốc lá • Biện pháp cai nghiện thuốc lá hiệu quả hiện nay – Tƣ vấn điều trị – Nicotin thay thế, bupropion, varenicline • Cai nghiện thuốc lá không bao giờ muộn ! – Hiệu quả càng cao khi cai nghiện sớm – Sau 40 tuổi hiệu quả vẫn còn nhƣng giảm 18
19 „Lợi ích‟ khi hút thuốc lá Hành vi hút thuốc lá „Tác hại‟ khi cai thuốc lá Củng cố (+) Củng cố (–) Jean Perriot, Tabacologie et sevrage tabagique - 2003 „Lợi ích‟ khi cai thuốc lá „Tác hại‟ khi hút thuốc lá Hành vi cai thuốc lá CƠ CHẾ NGHIỆN & CAI THUỐC LÁ
CÁC BIỆN PHÁP CAI THUỐC LÁ THUỐC (-) THUỐC (+) Tƣ vấn điều trị Nicotine thay thế Bupropion Varenicline
Ngƣỡng sảng khóai Ngƣỡng khó chịu Nicotine huyết tƣơng hút thuốc lá viên nhai miếng dán Thời gian NICOTIN THAY THẾ “Lợi ích” hút thuốc lá Tác hại hút thuốc lá
1. Thụ thể dopamin  ức chế tái hấp thu dopamin  nồng độ dopamin / synapse không  2. Thụ thể noradrenaline  ức chế tái hấp thu noradrenaline làm nồng độ noradrenaline tại synapse không   Hội chứng cai nghiện nicotin giảm : loại bỏ củng cố (-) BUPROPION
Thụ thể nicotine/ trung tâm thƣởng Hút thuốc lá Không hút thuốc lá Varenicline Thuốc ức chế thụ thể song vẫn kích thích tiết dopamin Phóng thích dopamin Neurone phóng thích dopamin Thụ thể nicotine VARENICLINE
Lê Khắc Bảo . Tạp chí thông tin y dƣợc – Bộ Y tế ; 2007 ; (số đặc biệt) ; 339 – 343 TƢ VẤN ĐIỀU TRỊ CAI THUỐC LÁ TẠI BV ĐHYD (2005 – 2007) 24
TƢ VẤN + BUPROPION CAI THUỐC LÁ TẠI BỆNH VIỆN ĐẠI HỌC Y DƢỢC • n = 60 trong thời gian 9 tuần • Hiệu quả: – Tỷ lệ bỏ thuốc lá hoàn toàn là 60% • Tác dụng phụ do cai thuốc lá: – thèm ăn (33%), khó tập trung (20%),lo lắng (18%) • Tác dụng phụ do bupropion: – khó ngủ (22%), khô miệng (17%), nhức đầu (5%) Lê Khắc Bảo. Tạp chí Y học TPHCM ; 2008 ; Tập 12 (1) ; 32 – 38.25
TƢ VẤN + VARENICLINE CAI THUỐC LÁ TẠI TRUNG TÂM ĐIỀU TRỊ BỆNH HÔ HẤP PHỔI VIỆT • n = 193 trong thời gian 12 tuần • Hiệu quả: – Tỷ lệ bỏ thuốc lá hoàn toàn là 45% • Tác dụng phụ do cai thuốc lá: – ăn nhiều hơn (38%), bồn chồn (24%) – buồn ngủ (36%), mất ngủ (24%) • Tác dụng phụ do varenicline: – buồn nôn (16%) Nguyễn Hữu Hoàng, Lê Khắc Bảo, 201226
2) PHỤC HỒI CHỨC NĂNG HÔ HẤP • Chỉ định cho BN COPD nhóm B, C, D • Phục hồi chức năng hô hấp bao gồm: – Giáo dục sức khỏe hô hấp – Tập vận động: tập cơ hô hấp, cơ chi trên, cơ chi dƣới – Tƣ vấn dinh dƣỡng – Hỗ trợ tinh thần kinh – tâm lý • Hiệu quả đã đƣợc chứng minh: – BN vừa đến nặng, khó thở gắng sức hoặc nghỉ ngơi – BN rất nặng, hiệu quả không rõ – BN có thể tham gia tập ít nhất 2 lần/ tuần x 1  1,5 giờ 27
Puhan MA, et al. Respir Res. 2005;6:54. Reproduced with permission from Biomed Central. Tổng cộng (47/46) Tỷ số nguy cơ (95% CI) 0.17 (0.04 to 0.69) 0.40 (0.09 to 1.70) 1.5 Nguy cơ nhập viện không dự tính .5 1.25 Ủng hộ không phục hồi chức năng hô hấp Ủng hộ phục hổi chức năng hô hấp .75 Man (20/21) Murphy (13/13) Theo dõi 3 tháng 6 tháng 0.29 (0.10 to 0.82)Behnke (14/12) 18 tháng 0.26 (0.12 to 0.54) Chi-Squared 0.70, p=0.71 HIỆU QUẢ GIẢM ĐỢT CẤP CỦA PHỤC HỒI CHỨC NĂNG HÔ HẤP 28
• Hiệu quả tiêm ngừa cúm: – Giảm tỷ lệ nhiễm trùng hô hấp dƣới phải nhập viện – Và giảm tử vong trong COPD (Chứng cứ A) • Loại vaccin: – Vaccin chết: vaccin phân đoạn, vaccin tiểu đơn vị – Vaccin sống: vaccin toàn thể giảm độc lực – Tiêm ngừa hàng năm • Chỉ định: – Tất cả BN COPD – Hiệu quả hơn trên ngƣời lớn tuổi GOLD 2013 3) TIÊM NGỪA CÚM 29
Reichelderfer PS, Kendal AP, Shortridge KF, Hampson A. and al. Influenza surveillance in the pacific basin. In: Current topics in medical virology 1988:412-38 Hoạt động của cúm ở các vùng khí hậu khác nhau theo thời gian 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 Nam bán cầu Nhiệt đới Bắc bán cầu THỜI ĐIỂM TIÊM NGỪA CÚM 30
• Hiệu quả: – Giảm tần suất viêm phổi cộng đồng trên BN BPTNMT < 65 tuổi và có FEV1 < 40% (Chứng cứ B) • Loại: – Chiết suất polysaccharide vỏ vi khuẩn phế cầu – Tiêm ngừa mỗi 3 – 5 năm • Chỉ định theo GOLD 2013: – BN > 65 tuổi – BN < 65 tuổi + bệnh đồng mắc nặng (bệnh tim) – BN < 65 tuổi + FEV1 < 40% 4) TIÊM NGỪA PHẾ CẦU GOLD 2013 31
1) Cơ chế tác dụng của thuốc 2) Các loại thuốc – chỉ định điều trị 3) Dụng cụ cung cấp thuốc – cách sử dụng 4) Đánh giá tác dụng của thuốc 5) Tác dụng phụ của thuốc B. BIỆN PHÁP DÙNG THUỐC
a) Cơ chế gây tắc nghẽn luồng khí / BPTNMT – Co thắt cơ trơn phế quản – Viêm gây tái cấu trúc tiểu phế quản làm đứt gãy cấu trúc nâng đỡ tiểu phế quản, túi phế nang b) Cơ chế phát huy tác dụng của thuốc – Kích thích giao cảm – Ức chế đối giao cảm – Kháng viêm (?) 1) CƠ CHẾ TÁC DỤNG CỦA THUỐC
Phế quản Cơ trơn - Phế quản đƣợc bao bằng cơ trơn Tiểu phế quản - nhánh phế quản nhỏ hơn Cơ co thắt chặt Lớp nhầy lót phế quản Đƣờng thở viêm Ứ khí phế nang Tăng tiết nhầy ĐƢỜNG THỞ CO THẮT Tăng viêm đƣờng thở
VAI TRÕ THẦN KINH GIAO CẢM – ĐỐI GIAO CẢM/ CO THẮT PHẾ QUẢN HỆ THẦN KINH GIAO CẢM HỆ THẦN KINH ĐỐI GIAO CẢM Giãn phế quản Co thắt phế quản Cơ trơn phế quản Tiểu phế quản Tiểu phế quản thƣ giãn Tiểu phế quản co thắt
-800 -600 -400 -200 0 200 400 600 Celli B et al: Chest 2003 FEV1 Tiotropium 18μg (n=40) Placebo (n=41) Chức năng phổi 4 tuần sau điều trị Bệnh nhân COPD: FEV1 45% dự đoán ** FRC ** GPQ GIÚP  FEV1 – TẮC NGHẼN ĐƢỜNG THỞ &  FRC – Ứ KHÍ PHẾ NANG
a) Thuốc giãn phế quản: – Tác dụng ngắn: SABA, SAMA – Tác dụng kéo dài: LAMA, LABA b) Thuốc phối hợp: – Giãn phế quản + corticoid hít: LABA + ICS – Hai loại giãn phế quản: LABA + LAMA c) Thuốc thay thế: 2) CÁC LOẠI THUỐC / BPTNMT GOLD 2013
THUỐC GPQ TÁC DỤNG NGẮN Kích thích giao cảm (SABA) Ức chế phó giao cảm (SAMA) Salbutamol [VENTOLIN] Ipratropium bromide [ATROVENT] Fenoterol [BEROTEC] Terbutalin [BRICANYL] Kích thích giao cảm + Ức chế phó giao cảm (SABA + SAMA) Fenoterol + Ipratropium bromide [BERODUAL] Salbutamol + Ipratropium bromide [COMBIVENT]
K/thích giao cảm (LABA) Ứ/chế phó giao cảm (LAMA) Formoterol [FORANDIL] Tiotropium [SPIRIVA] Salmeterol [SEREVENT] Glycopyrronium [SEEBRI] Indacaterol [ONBREZ] Umeclidinium Olodaterol [STRIVERDI] Vilanterol Kích thích giao cảm + ức chế phó giao cảm Indacaterol + Glycopyrronium Olodaterol + Tiotropium Vilanterol + Umeclidinum THUỐC GPQ TÁC DỤNG DÀI
Tầnsuấtđợtcấp/năm > 2 1 0 mMRC 0-1 CAT < 10 mMRC > 2 CAT > 10 SAMA hoặc SABA GOLD 4 GOLD 3 GOLD 2 GOLD 1 LAMA hoặc LABA LABA + ICS hoặc LAMA LABA + ICS hoặc LAMA A DC B CHỈ ĐỊNH THUỐC HÀNG THỨ NHẤT GOLD 2013
> 2 1 0 mMRC 0-1 CAT < 10 GOLD 4 mMRC > 2 CAT > 10 GOLD 3 GOLD 2 GOLD 1 SAMA và SABA LAMA và LABA A DC B Tầnsuấtđợtcấp/năm hoặc LAMA hoặc LABA LAMA và LABA LAMA + ICS/PDE4 LAMA + LABA/ICS LABA + ICS + PDE4 CHỈ ĐỊNH THUỐC THAY THẾ GOLD 2013
> 2 1 0 mMRC 0-1 CAT < 10 GOLD 4 mMRC > 2 CAT > 10 GOLD 3 GOLD 2 GOLD 1 SABA và SAMA LABA hoặc LAMA LABA và LAMA LAMA và LABA ± ICS LAMA + ICS/PDE4 LABA + ICS + PDE4 LABA và LAMA A DC B Tầnsuấtđợtcấp/năm Theophylline SABA và/hoặc SAMA LAMA + ICS Carbocysteine Theophylline SABA và /hoặc SAMA Theophylline SABA và/hoặc SAMA Theophylline CHỈ ĐỊNH THUỐC THAY THẾ KHÁC GOLD 2013
1. Thuốc giãn phế quản: – Tác dụng dài ƣu tiên hơn tác dụng ngắn (A) – Thuốc xịt ƣu tiên hơn thuốc uống (A) – Kết hợp hai loại GPQ khi từng loại chƣa đáp ứng đủ (B) – Theophylline chỉ dùng khi không thể/có thuốc khác (B) 2. Thuốc kháng viêm: – ICS  COPD nặng/rất nặng + đợt cấp thƣờng xuyên mà vẫn chƣa kiểm soát đƣợc với LAMA/LABA (A) – ICS không dùng đơn độc mà phải dùng ICS/LABA (A) MỘT SỐ NGUYÊN TẮC CHỌN THUỐC GOLD 2013
a) Dụng cụ xịt định liều: – pMDI b) Bình hút bột khô: – Turbuhaler, Accuhaler – Handihaler, Breehaler c) Dụng cụ phun khí dung: – Máy phun khí dung khí nén – Máy phun khí dung siêu âm 3) CÁC LOẠI DỤNG CỤ XỊT / HÖT
Ống ngậm Đƣờng khí hít vào Thuốc Nếp uốn Miếng đệm Van định liều Gốc van Lỗ phun Thân ống ngậm Thành ốngBình nhôm Khoảng trống BÌNH XỊT ĐỊNH LIỀU ÁP LỰC (pMDI)
Không kèm buồng đệm Có kèm buồng đệm CÁC BƢỚC SỬ DỤNG pMDI
CƠ CHẾ TẠO HẠT KHÍ DUNG / pMDI Hòa trộn chất đẩy và thuốc giúp tạo hạt khí dung Không lắc bình xịt sẽ không tạo đƣợc hạt khí dung !
• Thuốc đƣợc đẩy ra ngoài khi nhấn bình xịt, không đòi hỏi lực hút vào đủ mạnh • Đòi hỏi phối hợp động tác nhấn bình xịt đồng thời hít vào chậm, sâu (cải thiện: buồng đệm) • Luồng khí dung tạo ra trong thời gian ngắn (vận tốc di chuyển cao) và nhiệt độ thấp – Chất đẩy CFC: 182,5 ms ở – 32,2oC – Chất đẩy HFA: 510,8 ms ở – 1,9oC ĐẶC ĐIỂM pMDI Hiệu ứng cold-Freon Toby GD Capstick, Ian J Clifton. Expert Rev. Respir. Med. 6(1), 91–103 (2012)
• Phối hợp đƣợc động tác nhấn bình xịt + hít vào • Kiểm soát đƣợc động tác hít vào nhẹ, chậm, sâu (3 giây) theo sau bằng nín thở lâu (10 giây) • Thành sau họng không quá nhạy cảm với luồng khí lạnh va đập mạnh • Không đòi hỏi BN có lực hít vào mạnh để tạo lƣu lƣợng hít vào tối thiểu 30 l/phút nhƣ DPI BỆNH NHÂN PHÙ HỢP DÙNG pMDI Toby GD Capstick, Ian J Clifton. Expert Rev. Respir. Med. 6(1), 91–103 (2012)
BÌNH HÖT BỘT KHÔ (DPI) ACCUHALER TURBUHALER HANDIHALER Các liều chuẩn đƣợc chia sẵn ở các bao nhôm Các liều chuẩn đƣợc chia khi vặn dụng cụ Các liều chuẩn chứa trong các viên thuốc rời
CÁC BƢỚC SỬ DỤNG HANDIHALER
Lực hít vào Lƣu lƣợng hút vào Tách hạt thuốc và chât gắn Phân tán thành hạt khí dung Thuốc Lactose Luồng khí tạo ra khi bệnh nhân hít vào Hạt khí dung hình thành nhờ sức hút vào của bệnh nhân Lƣu lƣợng hít vào không đủ sẽ không tạo đƣợc hạt khí dung ! CƠ CHẾ TẠO HẠT KHÍ DUNG / DPI
• Đòi hỏi lực hút vào đủ mạnh để tạo đƣợc lƣu lƣợng hít vào tối thiểu 30 l/phút • Luồng khí dung tạo ra trong thời gian dài, nhiệt độ thấp  tránh hiệu ứng cold-Freon • Không đòi hỏi phối hợp động tác nhấn bình xịt và hít vào nhƣ pMDI • Bột thuốc nhạy cảm dễ bị hỏng khi tiếp xúc môi trƣờng ẩm ĐẶC ĐIỂM DPI Toby GD Capstick, Ian J Clifton. Expert Rev. Respir. Med. 6(1), 91–103 (2012)
• BN có thể hút vào đủ mạnh tạo lƣu lƣợng hít vào tối thiểu 30 l/phút • Không đòi hỏi BN phối hợp đƣợc động tác nhấn bình xịt và hít vào BỆNH NHÂN PHÙ HỢP DÙNG DPI Toby GD Capstick, Ian J Clifton. Expert Rev. Respir. Med. 6(1), 91–103 (2012)
ĐÁNH GIÁ SỬ DỤNG pMDI và DPI • Đánh giá kỹ thuật sử dụng pMDI: – Phối hợp động tác : “tay bóp – miệng hút” – Thời gian hút vào có nhanh quá : tối thiểu 3 giây • Đánh giá kỹ thuật sử dụng DPI: – Lực hút vào có yếu quá không: miệng có kín không – Sử dụng dụng cụ hỗ trợ: Turbo tester, Accu tester • Lƣu ý: nguyên nhân hàng đầu của bệnh không kiểm soát là kỹ thuật dùng thuốc sai Toby GD Capstick, Ian J Clifton. Expert Rev. Respir. Med. 6(1), 91–103 (2012)
a) Cải thiện triệu chứng lâm sàng hiện tại: – Giảm ho, khạc đàm, khó thở – Tăng khả năng gắng sức – Tăng chất lƣợng cuộc sống b) Cải thiện nguy cơ tƣơng lai: – Giảm tần suất đợt cấp – Làm chậm diễn tiến bệnh (CHƢA ĐƢỢC !) – Làm giảm tử vong (CHƢA ĐƢỢC !) 4) ĐÁNH GIÁ TÁC DỤNG ĐIỀU TRỊ GOLD 2013
a) Thuốc giãn phế quản: – Kích thích giao cảm: run tay, tim nhanh,  K+ máu – Ức chế đối giao cảm: mờ mắt,  nhãn áp, bí tiểu b) Thuốc corticoid hít: – Nấm họng, khàn giọng – Viêm phổi – Loãng xƣơng 5) ĐÁNH GIÁ TÁC DỤNG PHỤ GOLD 2013
1) Chẩn đoán phân loại BPTNMT là nền tảng cho điều trị 2) Mục tiêu điều trị BPTNMT là giảm triệu chứng hiện tại và cải thiện nguy cơ tƣơng lai 3) Điều trị BPTNMT chủ yếu là điều trị triệu chứng dựa trên thuốc giãn phế quản đƣờng hít 4) Chọn lựa loại thuốc, dụng cụ phù hợp giúp tăng hiệu quả và giảm tai biến do điều trị KẾT LUẬN

More Related Content

PDF
TỔN THƯƠNG THẬN CẤP TRƯỚC THẬN - TIẾP CẬN CHẨN ĐOÁN VÀ ĐIỀU TRỊ
bySoM
 
PDF
ĐIỀU TRỊ ĐỢT CẤP BỆNH PHỔI TẮC NGHẼN MẠN TÍNH
bySoM
 
PPTX
K phổi di căn
byPham Kiem
 
PDF
ECG BLOCK DẪN TRUYỀN
bySoM
 
PDF
NON STRESS TEST
bySoM
 
PDF
Khí máu động mạch
bySỨC KHỎE VÀ CUỘC SỐNG
 
PDF
TIẾP CẬN CHẨN ĐOÁN ĐAU NGỰC CẤP
bySoM
 
PDF
TĂNG ÁP PHỔI TRẺ EM
bySoM
 
TỔN THƯƠNG THẬN CẤP TRƯỚC THẬN - TIẾP CẬN CHẨN ĐOÁN VÀ ĐIỀU TRỊ
bySoM
 
ĐIỀU TRỊ ĐỢT CẤP BỆNH PHỔI TẮC NGHẼN MẠN TÍNH
bySoM
 
K phổi di căn
byPham Kiem
 
ECG BLOCK DẪN TRUYỀN
bySoM
 
NON STRESS TEST
bySoM
 
Khí máu động mạch
bySỨC KHỎE VÀ CUỘC SỐNG
 
TIẾP CẬN CHẨN ĐOÁN ĐAU NGỰC CẤP
bySoM
 
TĂNG ÁP PHỔI TRẺ EM
bySoM
 

What's hot

PDF
Cập nhật về tiếp cận và xử trí đột quỵ cấp
bySỨC KHỎE VÀ CUỘC SỐNG
 
PDF
ECG TRONG LỚN NHĨ THẤT
bySoM
 
PPSX
ĐÁNH GIÁ VAI TRÒ ĐỘ BÃO HÒA ÔXY MÁU TĨNH MẠCH TRUNG TÂM HƯỚNG DẪN ĐIỀU TRỊ BỆ...
byLuanvanyhoc.com-Zalo 0927.007.596
 
PDF
VÀNG DA TĂNG BILIRUBIN GIÁN TIẾP Ở TRẺ SƠ SINH
bySoM
 
PDF
VIÊM THANH KHÍ PHẾ QUẢN
bySoM
 
PDF
XUẤT HUYẾT TIÊU HÓA DO LOÉT DẠ DÀY TÁ TRÀNG
bySoM
 
PPTX
Ct in-stroke
bySỨC KHỎE VÀ CUỘC SỐNG
 
PDF
BỆNH ÁN MẪU NHIỄM TRÙNG TIỂU
bySoM
 
PDF
bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính.pdf
bySoM
 
PDF
BỆNH ÁN THẬN
bySoM
 
PDF
Tong phan tich nuoc tieu
byTran Huy Quang
 
PDF
TIẾP CẬN KHÍ MÁU ĐỘNG MẠCH
bySoM
 
PDF
ĐẶC ĐIỂM HỆ HUYẾT HỌC TRẺ EM
bySoM
 
PDF
NHIỄM TRÙNG HÔ HẤP DƯỚI
bySoM
 
PDF
ĐIỀU TRỊ VIÊM ĐẠI TRÀNG MẠN
bySoM
 
PDF
CƠN ĐAU BÃO THẬN
bySoM
 
PDF
VIÊM PHỔI MẮC PHẢI CỘNG ĐỒNG
bySoM
 
PDF
NHIỄM TRÙNG HUYẾT VÀ SỐC NHIỄM TRÙNG
bySoM
 
PDF
ECG CƠ BẢN
byPhạm Ngọc Thạch Hospital
 
PPTX
Bài giảng Xuất huyết tiêu hóa
bytrongnghia2692
 
Cập nhật về tiếp cận và xử trí đột quỵ cấp
bySỨC KHỎE VÀ CUỘC SỐNG
 
ECG TRONG LỚN NHĨ THẤT
bySoM
 
ĐÁNH GIÁ VAI TRÒ ĐỘ BÃO HÒA ÔXY MÁU TĨNH MẠCH TRUNG TÂM HƯỚNG DẪN ĐIỀU TRỊ BỆ...
byLuanvanyhoc.com-Zalo 0927.007.596
 
VÀNG DA TĂNG BILIRUBIN GIÁN TIẾP Ở TRẺ SƠ SINH
bySoM
 
VIÊM THANH KHÍ PHẾ QUẢN
bySoM
 
XUẤT HUYẾT TIÊU HÓA DO LOÉT DẠ DÀY TÁ TRÀNG
bySoM
 
Ct in-stroke
bySỨC KHỎE VÀ CUỘC SỐNG
 
BỆNH ÁN MẪU NHIỄM TRÙNG TIỂU
bySoM
 
bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính.pdf
bySoM
 
BỆNH ÁN THẬN
bySoM
 
Tong phan tich nuoc tieu
byTran Huy Quang
 
TIẾP CẬN KHÍ MÁU ĐỘNG MẠCH
bySoM
 
ĐẶC ĐIỂM HỆ HUYẾT HỌC TRẺ EM
bySoM
 
NHIỄM TRÙNG HÔ HẤP DƯỚI
bySoM
 
ĐIỀU TRỊ VIÊM ĐẠI TRÀNG MẠN
bySoM
 
CƠN ĐAU BÃO THẬN
bySoM
 
VIÊM PHỔI MẮC PHẢI CỘNG ĐỒNG
bySoM
 
NHIỄM TRÙNG HUYẾT VÀ SỐC NHIỄM TRÙNG
bySoM
 
ECG CƠ BẢN
byPhạm Ngọc Thạch Hospital
 
Bài giảng Xuất huyết tiêu hóa
bytrongnghia2692
 

Similar to ĐIỀU TRỊ COPD NGOÀI ĐỢT CẤP

PDF
CHẨN ĐOÁN VÀ ĐIỀU TRỊ BỆNH PHỔI TẮC NGHẼN MẠN TÍNH COPD GIAI ĐOẠN ỔN ĐỊNH
bySoM
 
PPTX
Dieu tri copd gd on dinh thuong vu 2016
byNguyễn Như
 
PDF
ĐIỀU TRỊ COPD GIAI ĐOẠN ỔN ĐỊNH
bySoM
 
PDF
Cá thể hóa điều trị copd
byBệnh Hô Hấp Mãn Tính
 
PPTX
CHẨN ĐOÁN VÀ ĐIỀU TRỊ BỆNH PHỔI TẮC NGHẼN MÃN TÍNH ( COPD )
byjathanh93
 
PPT
Quản lý và điều trị copd giai đoạn ổn định copd
byBệnh Hô Hấp Mãn Tính
 
PPTX
Guide to copd diagnosis, management bv tam duc
byVutriloc
 
PDF
FILE_20211016_090025_Cap nhat COPD GOLD 2020 bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính.pdf
bySoM
 
PDF
Tác dụng cắt cơn co thắt phế quản của Adrenalin truyền tĩnh mạch, 9đ
byDịch vụ viết bài trọn gói ZALO 0917193864
 
PDF
Cập nhật COPD-Gold 2017
bySỨC KHỎE VÀ CUỘC SỐNG
 
PPTX
DANH GIA VA KIEM SOAT NGUY CO DOT CAP COPD.pptx
byVAN DINH
 
PPTX
Dieu tri dot cap copd bs vu 30112014 trinh bay
byNguyễn Như
 
PPT
Cập nhật gold 2013 bệnh viện trưng vương
byBệnh Hô Hấp Mãn Tính
 
PDF
Benh phoitacnghenmantinh
bySauDaiHocYHGD
 
PDF
CẬP NHẬT GOLD 2022 COPD.pdf
byThinTrn213468
 
PPTX
COPD.pptx benh phoi tac nghen man tinh copd
byhaiphuongly117
 
PDF
Tiêu chuẩn chẩn đoán bệnh phổi tắc nghẹn mạn tính
bySauDaiHocYHGD
 
PDF
Benhphoitacnghen
bySauDaiHocYHGD
 
PDF
COPD VÀ BỆNH ĐỒNG MẮC dr le thi tuyet lan
bySoM
 
PDF
copd dành cho y khoa, dược, y học cổ truyền
by28thuong
 
CHẨN ĐOÁN VÀ ĐIỀU TRỊ BỆNH PHỔI TẮC NGHẼN MẠN TÍNH COPD GIAI ĐOẠN ỔN ĐỊNH
bySoM
 
Dieu tri copd gd on dinh thuong vu 2016
byNguyễn Như
 
ĐIỀU TRỊ COPD GIAI ĐOẠN ỔN ĐỊNH
bySoM
 
Cá thể hóa điều trị copd
byBệnh Hô Hấp Mãn Tính
 
CHẨN ĐOÁN VÀ ĐIỀU TRỊ BỆNH PHỔI TẮC NGHẼN MÃN TÍNH ( COPD )
byjathanh93
 
Quản lý và điều trị copd giai đoạn ổn định copd
byBệnh Hô Hấp Mãn Tính
 
Guide to copd diagnosis, management bv tam duc
byVutriloc
 
FILE_20211016_090025_Cap nhat COPD GOLD 2020 bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính.pdf
bySoM
 
Tác dụng cắt cơn co thắt phế quản của Adrenalin truyền tĩnh mạch, 9đ
byDịch vụ viết bài trọn gói ZALO 0917193864
 
Cập nhật COPD-Gold 2017
bySỨC KHỎE VÀ CUỘC SỐNG
 
DANH GIA VA KIEM SOAT NGUY CO DOT CAP COPD.pptx
byVAN DINH
 
Dieu tri dot cap copd bs vu 30112014 trinh bay
byNguyễn Như
 
Cập nhật gold 2013 bệnh viện trưng vương
byBệnh Hô Hấp Mãn Tính
 
Benh phoitacnghenmantinh
bySauDaiHocYHGD
 
CẬP NHẬT GOLD 2022 COPD.pdf
byThinTrn213468
 
COPD.pptx benh phoi tac nghen man tinh copd
byhaiphuongly117
 
Tiêu chuẩn chẩn đoán bệnh phổi tắc nghẹn mạn tính
bySauDaiHocYHGD
 
Benhphoitacnghen
bySauDaiHocYHGD
 
COPD VÀ BỆNH ĐỒNG MẮC dr le thi tuyet lan
bySoM
 
copd dành cho y khoa, dược, y học cổ truyền
by28thuong
 

More from SoM

PDF
Tài liệu hướng dẫn kỹ thuật lọc máu hấp phụ trong điều trị y khoa.pdf
bySoM
 
PDF
12. Báo động và xử trí báo động trong lọc máu ngoài cơ thể.pdf
bySoM
 
PDF
13. Điều chỉnh đường huyết trong lọc máu ngoài cơ thể.pdf
bySoM
 
PDF
Bài giảng về kháng đông trong quá trình lọc máu ngoài cơ thể.pdf
bySoM
 
PDF
Hướng dẫn sử dụng catheter trong lọc máu ngoài cơ thể và thận nhân tạo.pdf
bySoM
 
PDF
Hướng dẫn kỹ thuật đặt catheter trong lọc máu ngoài cơ thể và thẩm tách máu.pdf
bySoM
 
PDF
Các loại dịch sử dụng trong lọc máu ngoài cơ thể và thận nhân tạo.pdf
bySoM
 
PDF
1. Tổng quan lọc máu liên tục trong HSCCCĐ - TS.Huy.pdf
bySoM
 
PDF
5. Thông số trong lọc máu ngoài cơ thể.pdf
bySoM
 
PDF
6. Màng lọc dùng trong lọc máu ngoài cơ thể và thận nhân tạo.pdf
bySoM
 
PDF
1. Cơn bão Cytokines ở bệnh nhân Covid-19 - TS.Huy.pdf
bySoM
 
PDF
4. Các loại máy lọc máu ngoài cơ thể.pdf
bySoM
 
PDF
2. Vận chuyển chất hoà tan trong LMNCT.pdf
bySoM
 
PDF
3. Chỉ định - liều - phương thức - cài đặt LMNCT.pdf
bySoM
 
DOCX
SINH LÝ BỆNH CỦA NHIỄM TRÙNG HUYẾT.docx
bySoM
 
DOCX
CÁC HỘI CHỨNG NHIỄM TRÙNG HUYẾT Ở NGƯỜI LỚN.docx
bySoM
 
PPTX
CẬP NHẬT KHUYẾN CÁO ĐIỀU TRỊ TĂNG HUYẾT ÁP TRONG BỆNH THẬN MẠN.pptx
bySoM
 
PDF
HƯỚNG DẪN ĐIỀU TRỊ CHẤN THƯƠNG SỌ NÃO NẶNG
bySoM
 
PDF
Điều trị loét dạ dày - tá tràng.pdf
bySoM
 
PDF
bài giảng đợt cấp bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính.pdf
bySoM
 
Tài liệu hướng dẫn kỹ thuật lọc máu hấp phụ trong điều trị y khoa.pdf
bySoM
 
12. Báo động và xử trí báo động trong lọc máu ngoài cơ thể.pdf
bySoM
 
13. Điều chỉnh đường huyết trong lọc máu ngoài cơ thể.pdf
bySoM
 
Bài giảng về kháng đông trong quá trình lọc máu ngoài cơ thể.pdf
bySoM
 
Hướng dẫn sử dụng catheter trong lọc máu ngoài cơ thể và thận nhân tạo.pdf
bySoM
 
Hướng dẫn kỹ thuật đặt catheter trong lọc máu ngoài cơ thể và thẩm tách máu.pdf
bySoM
 
Các loại dịch sử dụng trong lọc máu ngoài cơ thể và thận nhân tạo.pdf
bySoM
 
1. Tổng quan lọc máu liên tục trong HSCCCĐ - TS.Huy.pdf
bySoM
 
5. Thông số trong lọc máu ngoài cơ thể.pdf
bySoM
 
6. Màng lọc dùng trong lọc máu ngoài cơ thể và thận nhân tạo.pdf
bySoM
 
1. Cơn bão Cytokines ở bệnh nhân Covid-19 - TS.Huy.pdf
bySoM
 
4. Các loại máy lọc máu ngoài cơ thể.pdf
bySoM
 
2. Vận chuyển chất hoà tan trong LMNCT.pdf
bySoM
 
3. Chỉ định - liều - phương thức - cài đặt LMNCT.pdf
bySoM
 
SINH LÝ BỆNH CỦA NHIỄM TRÙNG HUYẾT.docx
bySoM
 
CÁC HỘI CHỨNG NHIỄM TRÙNG HUYẾT Ở NGƯỜI LỚN.docx
bySoM
 
CẬP NHẬT KHUYẾN CÁO ĐIỀU TRỊ TĂNG HUYẾT ÁP TRONG BỆNH THẬN MẠN.pptx
bySoM
 
HƯỚNG DẪN ĐIỀU TRỊ CHẤN THƯƠNG SỌ NÃO NẶNG
bySoM
 
Điều trị loét dạ dày - tá tràng.pdf
bySoM
 
bài giảng đợt cấp bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính.pdf
bySoM
 

ĐIỀU TRỊ COPD NGOÀI ĐỢT CẤP

  • 1.
    ThS. Lê KhắcBảo Bộ môn Nội – Đại học Y Dƣợc TPHCM ĐIỀU TRỊ BỆNH PHỔI TẮC NGHẼN MẠN TÍNH NGOÀI ĐỢT CẤP Học viên mục tiêu Sinh viên Y4 liên thông
  • 2.
    NỘI DUNG BÀIHỌC I. Đại cƣơng A. Chẩn đoán BPTNMT B. Mục tiêu điều trị BPTNMT II. Điều trị BPTNMT A. Biện pháp không dùng thuốc B. Biện pháp dùng thuốc
  • 3.
    COPD có thểdự phòng và điều trị đƣợc, đặc trƣng bởi tắc nghẽn luồng khí kéo dài, thƣờng tiến triển nặng dần và kết hợp với tăng đáp ứng viêm mạn của đƣờng thở với khí và hạt độc hại. Đợt cấp và các bệnh đồng mắc góp phần vào mức độ nặng của bệnh. GOLD 2013 ĐỊNH NGHĨA
  • 5.
    LÂM SÀNG Ho táiđi tái lại Khạc đàm kéo dài Khó thở gắng sức YẾU TỐ NGUY CƠ Hút thuốc lá Tiếp xúc nghề nghiệp Ô nhiễm môi trƣờng HÔ HẤP KÝ CHẨN ĐOÁN XÁC ĐỊNH GOLD 2013
  • 6.
    Nguycơ (Mứcđộnặngtắcnghẽnluồngkhí) Nguycơ (Tiềncănđợtcấp) > 2 đợtcấp HOẶC ≥ 1 lần nhập viện 1 0 (C) (D) (A) (B) mMRC 0-1 CAT < 10 4 3 2 1 mMRC > 2 CAT > 10 Triệu chứng (mMRC hay điểm CAT) CHẨN ĐOÁN PHÂN LOẠI GOLD 2013
  • 7.
    Khó thở khigắng sức mạnh 0 Khó thở khi đi vội trên đƣờng bằng hoặc đi lên dốc nhẹ 1 Đi bộ chậm hơn ngƣời cùng tuổi vì khó thở hoặc phải dừng lại để thở khi đi cùng với tốc độ của ngƣời cùng tuổi trên đƣờng bằng 2 Phải dừng lại để thở khi đi bộ khoảng 100 m hay vài phút trên đƣờng bằng 3 Khó thở nhiều đến nỗi không thể ra khỏi nhà, khi thay quần áo 4 ĐÁNH GIÁ MỨC ĐỘ KHÓ THỞ – mMRC GOLD 2013
  • 9.
    GOLD 1: NHẸ FEV1/FVC <0.70 FEV1 > 80% giá trị dự đoán GOLD 2: VỪA FEV1/FVC < 0.70 50% < FEV1 < 80% giá trị dự đoán GOLD 3: NẶNG FEV1/FVC < 0.70 30% < FEV1 < 50% giá trị dự đoán GOLD 4: RẤT NẶNG FEV1/FVC < 0.70 FEV1 < 30% giá trị dự đoán hoặc MỨC ĐỘ NẶNG TẮC NGHẼN LUỒNG KHÍ GOLD 2013
  • 10.
    “Đợt cấp COPDlà một biến cố cấp tính của COPD (1) biểu hiện bằng triệu chứng hô hấp (2) tăng nặng vượt khỏi giao động bình thường (3) hàng ngày và đòi hỏi phải thay đổi điều trị (4)” 10 TIỀN CĂN ĐỢT CẤP TRONG NĂM QUA GOLD 2013
  • 11.
    TIÊU CHUẨN NHẬPVIỆN VÌ ĐỢT CẤP 1. Triệu chứng cơ năng tăng nặng rõ ràng về cƣờng độ nhƣ xuất hiện đột ngột khó thở cả khi nghỉ ngơi 2. Triệu chứng thực thể mới xuất hiện (tím trung ƣơng, phù ngoại biên) 3. Thất bại điều trị ngoại trú 4. Bệnh COPD nền tảng nặng 5. Bệnh đồng mắc nặng (suy tim/ rối loạn nhịp mới ) 6. Đợt cấp thƣờng xuyên 7. Tuổi già 8. Không đủ nhân lực và trang bị chăm sóc tại nhà 11 TIỀN CĂN NHẬP VIỆN VÌ ĐỢT CẤP GOLD 2013
  • 12.
    CÁC BỆNH ĐỒNGMẮC 1. Tim mạch – Rối loạn nhịp tim – TMCT, NMCT, Suy tim 2. Hô hấp: – Viêm phổi, OSA – Ung thƣ phế quản 3. Tiêu hóa: – Viêm loét dạ dày – GERD – H/c đại tràng chức năng 4. Cơ – xƣơng khớp – Teo cơ; Loãng xƣơng 5. Mắt: – Đục thủy tinh thể 6. Chuyển hóa – Đái tháo đƣờng; H/c X 7. Huyết học – Thiếu máu 8. Tâm thần kinh – Trầm cảm; lo âu Agusti AG, et al. Eur Respir J. 2003;21:347-360. Sevenoaks MJ, Stockley RA. Respir Res. 2006;7:70-78. Chatila et al. Proc Am Thorac Soc. 2008;5:549-555. Luppi et al. Proc Am Throrac Soc. 2008;5:848-856.
  • 13.
    • Triệu chứng:ho, đàm, khó thở • Khả năng gắng sức • Chất lƣợng cuộc sống • Diễn tiến bệnh nặng thêm • Đợt cấp • Tƣ̉ vong • Biến chứng của bệnh • Tai biến do điều trị CẢI THIỆN TRIỆU CHỨNG HIỆN TẠI NGĂN NGỪA NGUY CƠ TƢƠNG LAI MỤC TIÊU ĐIỀU TRỊ GOLD 2013
  • 14.
    NỘI DUNG BÀIHỌC I. Đại cƣơng A. Chẩn đoán BPTNMT B. Mục tiêu điều trị BPTNMT II. Điều trị BPTNMT A. Biện pháp không dùng thuốc B. Biện pháp dùng thuốc
  • 15.
    1) Cai thuốclá 2) Phục hồi chức năng hô hấp 3) Tiêm ngừa cúm 4) Tiêm ngừa phế cầu A. BIỆN PHÁP KHÔNG DÙNG THUỐC GOLD 2013
  • 16.
    Phân loại Thiết yếu Khuyến cáo Tùy hƣớng dẫnđịa phƣơng A  Cai thuốc lá (bao gồm dùng thuốc hỗ trợ)  Vận động thể lực  Tiêm cúm  Tiêm phế cầu B C D  Cai thuốc lá (bao gồm dùng thuốc hỗ trợ)  Phục hồi chức năng hô hấp  Vận động thể lực  Tiêm cúm  Tiêm phế cầu CHỈ ĐỊNH GOLD 2013
  • 17.
    • Cỡ mẫu: –N = 98, tuổi > 40, • Tỷ lệ bệnh nhân COPD: – Tiếp tục hút thuốc lá = 34% – Đã cai thuốc lá < 5 năm = 38% – Đã cai thuốc lá > 5 năm = 28% % BỆNH NHÂN BPTNMT ĐANG HÚT THUỐC LÁ Lê Khắc Bảo (2005). Tạp chí Y học thực hành; Bộ Y Tế (513), tr. 91–98.17 1) CAI NGHIỆN THUỐC LÁ
  • 18.
    KHUYẾN CÁO CAINGHIỆN THUỐC LÁ • Cai nghiện thuốc lá chỉ định cho tất cả BN BPTNMT còn tiếp tục hút thuốc lá • Biện pháp cai nghiện thuốc lá hiệu quả hiện nay – Tƣ vấn điều trị – Nicotin thay thế, bupropion, varenicline • Cai nghiện thuốc lá không bao giờ muộn ! – Hiệu quả càng cao khi cai nghiện sớm – Sau 40 tuổi hiệu quả vẫn còn nhƣng giảm 18
  • 19.
    19 „Lợi ích‟ khihút thuốc lá Hành vi hút thuốc lá „Tác hại‟ khi cai thuốc lá Củng cố (+) Củng cố (–) Jean Perriot, Tabacologie et sevrage tabagique - 2003 „Lợi ích‟ khi cai thuốc lá „Tác hại‟ khi hút thuốc lá Hành vi cai thuốc lá CƠ CHẾ NGHIỆN & CAI THUỐC LÁ
  • 20.
    CÁC BIỆN PHÁPCAI THUỐC LÁ THUỐC (-) THUỐC (+) Tƣ vấn điều trị Nicotine thay thế Bupropion Varenicline
  • 21.
    Ngƣỡng sảng khóai Ngƣỡng khó chịu Nicotine huyếttƣơng hút thuốc lá viên nhai miếng dán Thời gian NICOTIN THAY THẾ “Lợi ích” hút thuốc lá Tác hại hút thuốc lá
  • 22.
    1. Thụ thểdopamin  ức chế tái hấp thu dopamin  nồng độ dopamin / synapse không  2. Thụ thể noradrenaline  ức chế tái hấp thu noradrenaline làm nồng độ noradrenaline tại synapse không   Hội chứng cai nghiện nicotin giảm : loại bỏ củng cố (-) BUPROPION
  • 23.
    Thụ thể nicotine/trung tâm thƣởng Hút thuốc lá Không hút thuốc lá Varenicline Thuốc ức chế thụ thể song vẫn kích thích tiết dopamin Phóng thích dopamin Neurone phóng thích dopamin Thụ thể nicotine VARENICLINE
  • 24.
    Lê Khắc Bảo. Tạp chí thông tin y dƣợc – Bộ Y tế ; 2007 ; (số đặc biệt) ; 339 – 343 TƢ VẤN ĐIỀU TRỊ CAI THUỐC LÁ TẠI BV ĐHYD (2005 – 2007) 24
  • 25.
    TƢ VẤN +BUPROPION CAI THUỐC LÁ TẠI BỆNH VIỆN ĐẠI HỌC Y DƢỢC • n = 60 trong thời gian 9 tuần • Hiệu quả: – Tỷ lệ bỏ thuốc lá hoàn toàn là 60% • Tác dụng phụ do cai thuốc lá: – thèm ăn (33%), khó tập trung (20%),lo lắng (18%) • Tác dụng phụ do bupropion: – khó ngủ (22%), khô miệng (17%), nhức đầu (5%) Lê Khắc Bảo. Tạp chí Y học TPHCM ; 2008 ; Tập 12 (1) ; 32 – 38.25
  • 26.
    TƢ VẤN +VARENICLINE CAI THUỐC LÁ TẠI TRUNG TÂM ĐIỀU TRỊ BỆNH HÔ HẤP PHỔI VIỆT • n = 193 trong thời gian 12 tuần • Hiệu quả: – Tỷ lệ bỏ thuốc lá hoàn toàn là 45% • Tác dụng phụ do cai thuốc lá: – ăn nhiều hơn (38%), bồn chồn (24%) – buồn ngủ (36%), mất ngủ (24%) • Tác dụng phụ do varenicline: – buồn nôn (16%) Nguyễn Hữu Hoàng, Lê Khắc Bảo, 201226
  • 27.
    2) PHỤC HỒICHỨC NĂNG HÔ HẤP • Chỉ định cho BN COPD nhóm B, C, D • Phục hồi chức năng hô hấp bao gồm: – Giáo dục sức khỏe hô hấp – Tập vận động: tập cơ hô hấp, cơ chi trên, cơ chi dƣới – Tƣ vấn dinh dƣỡng – Hỗ trợ tinh thần kinh – tâm lý • Hiệu quả đã đƣợc chứng minh: – BN vừa đến nặng, khó thở gắng sức hoặc nghỉ ngơi – BN rất nặng, hiệu quả không rõ – BN có thể tham gia tập ít nhất 2 lần/ tuần x 1  1,5 giờ 27
  • 28.
    Puhan MA, etal. Respir Res. 2005;6:54. Reproduced with permission from Biomed Central. Tổng cộng (47/46) Tỷ số nguy cơ (95% CI) 0.17 (0.04 to 0.69) 0.40 (0.09 to 1.70) 1.5 Nguy cơ nhập viện không dự tính .5 1.25 Ủng hộ không phục hồi chức năng hô hấp Ủng hộ phục hổi chức năng hô hấp .75 Man (20/21) Murphy (13/13) Theo dõi 3 tháng 6 tháng 0.29 (0.10 to 0.82)Behnke (14/12) 18 tháng 0.26 (0.12 to 0.54) Chi-Squared 0.70, p=0.71 HIỆU QUẢ GIẢM ĐỢT CẤP CỦA PHỤC HỒI CHỨC NĂNG HÔ HẤP 28
  • 29.
    • Hiệu quảtiêm ngừa cúm: – Giảm tỷ lệ nhiễm trùng hô hấp dƣới phải nhập viện – Và giảm tử vong trong COPD (Chứng cứ A) • Loại vaccin: – Vaccin chết: vaccin phân đoạn, vaccin tiểu đơn vị – Vaccin sống: vaccin toàn thể giảm độc lực – Tiêm ngừa hàng năm • Chỉ định: – Tất cả BN COPD – Hiệu quả hơn trên ngƣời lớn tuổi GOLD 2013 3) TIÊM NGỪA CÚM 29
  • 30.
    Reichelderfer PS, KendalAP, Shortridge KF, Hampson A. and al. Influenza surveillance in the pacific basin. In: Current topics in medical virology 1988:412-38 Hoạt động của cúm ở các vùng khí hậu khác nhau theo thời gian 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 Nam bán cầu Nhiệt đới Bắc bán cầu THỜI ĐIỂM TIÊM NGỪA CÚM 30
  • 31.
    • Hiệu quả: –Giảm tần suất viêm phổi cộng đồng trên BN BPTNMT < 65 tuổi và có FEV1 < 40% (Chứng cứ B) • Loại: – Chiết suất polysaccharide vỏ vi khuẩn phế cầu – Tiêm ngừa mỗi 3 – 5 năm • Chỉ định theo GOLD 2013: – BN > 65 tuổi – BN < 65 tuổi + bệnh đồng mắc nặng (bệnh tim) – BN < 65 tuổi + FEV1 < 40% 4) TIÊM NGỪA PHẾ CẦU GOLD 2013 31
  • 32.
    1) Cơ chếtác dụng của thuốc 2) Các loại thuốc – chỉ định điều trị 3) Dụng cụ cung cấp thuốc – cách sử dụng 4) Đánh giá tác dụng của thuốc 5) Tác dụng phụ của thuốc B. BIỆN PHÁP DÙNG THUỐC
  • 33.
    a) Cơ chếgây tắc nghẽn luồng khí / BPTNMT – Co thắt cơ trơn phế quản – Viêm gây tái cấu trúc tiểu phế quản làm đứt gãy cấu trúc nâng đỡ tiểu phế quản, túi phế nang b) Cơ chế phát huy tác dụng của thuốc – Kích thích giao cảm – Ức chế đối giao cảm – Kháng viêm (?) 1) CƠ CHẾ TÁC DỤNG CỦA THUỐC
  • 34.
    Phế quản Cơ trơn- Phế quản đƣợc bao bằng cơ trơn Tiểu phế quản - nhánh phế quản nhỏ hơn Cơ co thắt chặt Lớp nhầy lót phế quản Đƣờng thở viêm Ứ khí phế nang Tăng tiết nhầy ĐƢỜNG THỞ CO THẮT Tăng viêm đƣờng thở
  • 35.
    VAI TRÕ THẦNKINH GIAO CẢM – ĐỐI GIAO CẢM/ CO THẮT PHẾ QUẢN HỆ THẦN KINH GIAO CẢM HỆ THẦN KINH ĐỐI GIAO CẢM Giãn phế quản Co thắt phế quản Cơ trơn phế quản Tiểu phế quản Tiểu phế quản thƣ giãn Tiểu phế quản co thắt
  • 36.
    -800 -600 -400 -200 0 200 400 600 Celli B etal: Chest 2003 FEV1 Tiotropium 18μg (n=40) Placebo (n=41) Chức năng phổi 4 tuần sau điều trị Bệnh nhân COPD: FEV1 45% dự đoán ** FRC ** GPQ GIÚP  FEV1 – TẮC NGHẼN ĐƢỜNG THỞ &  FRC – Ứ KHÍ PHẾ NANG
  • 37.
    a) Thuốc giãnphế quản: – Tác dụng ngắn: SABA, SAMA – Tác dụng kéo dài: LAMA, LABA b) Thuốc phối hợp: – Giãn phế quản + corticoid hít: LABA + ICS – Hai loại giãn phế quản: LABA + LAMA c) Thuốc thay thế: 2) CÁC LOẠI THUỐC / BPTNMT GOLD 2013
  • 38.
    THUỐC GPQ TÁCDỤNG NGẮN Kích thích giao cảm (SABA) Ức chế phó giao cảm (SAMA) Salbutamol [VENTOLIN] Ipratropium bromide [ATROVENT] Fenoterol [BEROTEC] Terbutalin [BRICANYL] Kích thích giao cảm + Ức chế phó giao cảm (SABA + SAMA) Fenoterol + Ipratropium bromide [BERODUAL] Salbutamol + Ipratropium bromide [COMBIVENT]
  • 39.
    K/thích giao cảm(LABA) Ứ/chế phó giao cảm (LAMA) Formoterol [FORANDIL] Tiotropium [SPIRIVA] Salmeterol [SEREVENT] Glycopyrronium [SEEBRI] Indacaterol [ONBREZ] Umeclidinium Olodaterol [STRIVERDI] Vilanterol Kích thích giao cảm + ức chế phó giao cảm Indacaterol + Glycopyrronium Olodaterol + Tiotropium Vilanterol + Umeclidinum THUỐC GPQ TÁC DỤNG DÀI
  • 40.
    Tầnsuấtđợtcấp/năm > 2 1 0 mMRC 0-1 CAT< 10 mMRC > 2 CAT > 10 SAMA hoặc SABA GOLD 4 GOLD 3 GOLD 2 GOLD 1 LAMA hoặc LABA LABA + ICS hoặc LAMA LABA + ICS hoặc LAMA A DC B CHỈ ĐỊNH THUỐC HÀNG THỨ NHẤT GOLD 2013
  • 41.
    > 2 1 0 mMRC 0-1 CAT< 10 GOLD 4 mMRC > 2 CAT > 10 GOLD 3 GOLD 2 GOLD 1 SAMA và SABA LAMA và LABA A DC B Tầnsuấtđợtcấp/năm hoặc LAMA hoặc LABA LAMA và LABA LAMA + ICS/PDE4 LAMA + LABA/ICS LABA + ICS + PDE4 CHỈ ĐỊNH THUỐC THAY THẾ GOLD 2013
  • 42.
    > 2 1 0 mMRC 0-1 CAT< 10 GOLD 4 mMRC > 2 CAT > 10 GOLD 3 GOLD 2 GOLD 1 SABA và SAMA LABA hoặc LAMA LABA và LAMA LAMA và LABA ± ICS LAMA + ICS/PDE4 LABA + ICS + PDE4 LABA và LAMA A DC B Tầnsuấtđợtcấp/năm Theophylline SABA và/hoặc SAMA LAMA + ICS Carbocysteine Theophylline SABA và /hoặc SAMA Theophylline SABA và/hoặc SAMA Theophylline CHỈ ĐỊNH THUỐC THAY THẾ KHÁC GOLD 2013
  • 43.
    1. Thuốc giãnphế quản: – Tác dụng dài ƣu tiên hơn tác dụng ngắn (A) – Thuốc xịt ƣu tiên hơn thuốc uống (A) – Kết hợp hai loại GPQ khi từng loại chƣa đáp ứng đủ (B) – Theophylline chỉ dùng khi không thể/có thuốc khác (B) 2. Thuốc kháng viêm: – ICS  COPD nặng/rất nặng + đợt cấp thƣờng xuyên mà vẫn chƣa kiểm soát đƣợc với LAMA/LABA (A) – ICS không dùng đơn độc mà phải dùng ICS/LABA (A) MỘT SỐ NGUYÊN TẮC CHỌN THUỐC GOLD 2013
  • 44.
    a) Dụng cụxịt định liều: – pMDI b) Bình hút bột khô: – Turbuhaler, Accuhaler – Handihaler, Breehaler c) Dụng cụ phun khí dung: – Máy phun khí dung khí nén – Máy phun khí dung siêu âm 3) CÁC LOẠI DỤNG CỤ XỊT / HÖT
  • 45.
    Ống ngậm Đƣờng khíhít vào Thuốc Nếp uốn Miếng đệm Van định liều Gốc van Lỗ phun Thân ống ngậm Thành ốngBình nhôm Khoảng trống BÌNH XỊT ĐỊNH LIỀU ÁP LỰC (pMDI)
  • 46.
    Không kèm buồng đệm Cókèm buồng đệm CÁC BƢỚC SỬ DỤNG pMDI
  • 47.
    CƠ CHẾ TẠOHẠT KHÍ DUNG / pMDI Hòa trộn chất đẩy và thuốc giúp tạo hạt khí dung Không lắc bình xịt sẽ không tạo đƣợc hạt khí dung !
  • 48.
    • Thuốc đƣợcđẩy ra ngoài khi nhấn bình xịt, không đòi hỏi lực hút vào đủ mạnh • Đòi hỏi phối hợp động tác nhấn bình xịt đồng thời hít vào chậm, sâu (cải thiện: buồng đệm) • Luồng khí dung tạo ra trong thời gian ngắn (vận tốc di chuyển cao) và nhiệt độ thấp – Chất đẩy CFC: 182,5 ms ở – 32,2oC – Chất đẩy HFA: 510,8 ms ở – 1,9oC ĐẶC ĐIỂM pMDI Hiệu ứng cold-Freon Toby GD Capstick, Ian J Clifton. Expert Rev. Respir. Med. 6(1), 91–103 (2012)
  • 49.
    • Phối hợpđƣợc động tác nhấn bình xịt + hít vào • Kiểm soát đƣợc động tác hít vào nhẹ, chậm, sâu (3 giây) theo sau bằng nín thở lâu (10 giây) • Thành sau họng không quá nhạy cảm với luồng khí lạnh va đập mạnh • Không đòi hỏi BN có lực hít vào mạnh để tạo lƣu lƣợng hít vào tối thiểu 30 l/phút nhƣ DPI BỆNH NHÂN PHÙ HỢP DÙNG pMDI Toby GD Capstick, Ian J Clifton. Expert Rev. Respir. Med. 6(1), 91–103 (2012)
  • 50.
    BÌNH HÖT BỘTKHÔ (DPI) ACCUHALER TURBUHALER HANDIHALER Các liều chuẩn đƣợc chia sẵn ở các bao nhôm Các liều chuẩn đƣợc chia khi vặn dụng cụ Các liều chuẩn chứa trong các viên thuốc rời
  • 51.
    CÁC BƢỚC SỬDỤNG HANDIHALER
  • 52.
    Lực hít vào Lƣu lƣợng hútvào Tách hạt thuốc và chât gắn Phân tán thành hạt khí dung Thuốc Lactose Luồng khí tạo ra khi bệnh nhân hít vào Hạt khí dung hình thành nhờ sức hút vào của bệnh nhân Lƣu lƣợng hít vào không đủ sẽ không tạo đƣợc hạt khí dung ! CƠ CHẾ TẠO HẠT KHÍ DUNG / DPI
  • 53.
    • Đòi hỏilực hút vào đủ mạnh để tạo đƣợc lƣu lƣợng hít vào tối thiểu 30 l/phút • Luồng khí dung tạo ra trong thời gian dài, nhiệt độ thấp  tránh hiệu ứng cold-Freon • Không đòi hỏi phối hợp động tác nhấn bình xịt và hít vào nhƣ pMDI • Bột thuốc nhạy cảm dễ bị hỏng khi tiếp xúc môi trƣờng ẩm ĐẶC ĐIỂM DPI Toby GD Capstick, Ian J Clifton. Expert Rev. Respir. Med. 6(1), 91–103 (2012)
  • 54.
    • BN cóthể hút vào đủ mạnh tạo lƣu lƣợng hít vào tối thiểu 30 l/phút • Không đòi hỏi BN phối hợp đƣợc động tác nhấn bình xịt và hít vào BỆNH NHÂN PHÙ HỢP DÙNG DPI Toby GD Capstick, Ian J Clifton. Expert Rev. Respir. Med. 6(1), 91–103 (2012)
  • 55.
    ĐÁNH GIÁ SỬDỤNG pMDI và DPI • Đánh giá kỹ thuật sử dụng pMDI: – Phối hợp động tác : “tay bóp – miệng hút” – Thời gian hút vào có nhanh quá : tối thiểu 3 giây • Đánh giá kỹ thuật sử dụng DPI: – Lực hút vào có yếu quá không: miệng có kín không – Sử dụng dụng cụ hỗ trợ: Turbo tester, Accu tester • Lƣu ý: nguyên nhân hàng đầu của bệnh không kiểm soát là kỹ thuật dùng thuốc sai Toby GD Capstick, Ian J Clifton. Expert Rev. Respir. Med. 6(1), 91–103 (2012)
  • 56.
    a) Cải thiệntriệu chứng lâm sàng hiện tại: – Giảm ho, khạc đàm, khó thở – Tăng khả năng gắng sức – Tăng chất lƣợng cuộc sống b) Cải thiện nguy cơ tƣơng lai: – Giảm tần suất đợt cấp – Làm chậm diễn tiến bệnh (CHƢA ĐƢỢC !) – Làm giảm tử vong (CHƢA ĐƢỢC !) 4) ĐÁNH GIÁ TÁC DỤNG ĐIỀU TRỊ GOLD 2013
  • 57.
    a) Thuốc giãnphế quản: – Kích thích giao cảm: run tay, tim nhanh,  K+ máu – Ức chế đối giao cảm: mờ mắt,  nhãn áp, bí tiểu b) Thuốc corticoid hít: – Nấm họng, khàn giọng – Viêm phổi – Loãng xƣơng 5) ĐÁNH GIÁ TÁC DỤNG PHỤ GOLD 2013
  • 58.
    1) Chẩn đoánphân loại BPTNMT là nền tảng cho điều trị 2) Mục tiêu điều trị BPTNMT là giảm triệu chứng hiện tại và cải thiện nguy cơ tƣơng lai 3) Điều trị BPTNMT chủ yếu là điều trị triệu chứng dựa trên thuốc giãn phế quản đƣờng hít 4) Chọn lựa loại thuốc, dụng cụ phù hợp giúp tăng hiệu quả và giảm tai biến do điều trị KẾT LUẬN