IKUS HIZKUNTZAKO
ELEMENTUAK
• Ikus irudia osatzen duten ikus elementuak
hauek dira:
– Puntua

– Lerroa
– Planoa

(orbaina)

– Bolumena

– Kolorea
– Ehundura

– Argia
• Puntuen artean ezberdindu
ditzakegu:
– Puntu geometrikoa.
– Puntu grafiko-plastikoa.
– Konposizio puntua (puntu
fokala …).

Puntu
geometrikoa

Ihes
puntua

Fisikoki irudikatua (puntu
grafiko – plastikoa …) izan
daiteke ala inmateriala (ihes
puntua, puntu- fokala …).
Puntu fokala

Puntu grafiko plastikoa
• Lerroen artean ezberdindu
ditzakegu:
– Lerro geometrikoa.
– Lerro grafiko-plastikoa
(librea).
– Konposizio lerroa.

Lerro geometrikoa
Lerro grafiko - plastikoa
Puntua bezala lerroa immateriala
izan daiteke irudian.

Konposizio
lerroak
• Planoen artean
ezberdindu ditzakegu:
– Plano geometrikoa.
– Plano grafiko-plastikoa.
– Konposizio planoa.

Konposizio planoa

Plano
geometrikoa

Plano lerrozuzena, organikoa, mistoa,
jestuala
Plano grafiko - plastikoa
P
U
N
T
U
A
• Puntua irudian unitate minimoa da.
Txiki borobila dela pentsatzen badugu ere,
forma eta tamaina anitz har ditzake,
puntutxoetatik hasi eta orbainetaraino …
PUNTUA
Elementu eraikitzailea
• Lerroa, planoa, forma, bolumena, ehundura
eraiki ditzake puntuak.
• Forma patroiak, jarraibideak
sortzen ditu.

– Zenbait puntu taldekatzen
direnean, formak, ingeradak,
tonuak – koloreak, bolumena,
ehundurak definitu ditzakete.
• Puntuak sentsazio espaziala, sakontasuna
sortu dezake:
– Tamainak, formak, koloreak, egoki aldatuz, sakontasun
sentsazio bisuala sortu daiteke.
PUNTUA
Elementu konposatzaile eta adierazkorra
• Begirada erakartzeko, gidatzeko gaitasuna du:
– Bi puntu hurbil daudenean
tentsio edo norabide
sentsazioak sor ditzakete,
ikuslearen irudimenean lotzen
dituen lerro zuzena sortuz.
– Zenbait puntu jarraian
daudenean norabidea,
bidea, iradokitzen dute;
hauek elkarrengandik zenbat
eta hurbilago egon, orduan
eta nabarmenagoa izango
da hau.
• Puntu zentratuak arreta zentro bezala jokatzen du.
• Puntu ez zentratuak dinamikotasuna, desoreka
iradokitzen du.
• Bi puntuk irakurketa lineala iradokitzen dute.
• Puntuak dinamikotasuna eragin dezake
mugimendu efektua iradokiz.
• Puntua funtsezko
elementua da zenbait
irudi eta artelanetan.
L
E
R
R
O
A
• Puntuen multzoa da,
zeinean puntuak bata
bestearen jarraian eta
ondoan dauden (ezin dira
puntu indibidualak
identifikatu).
LERROA
Elementu eraikitzailea
• planoa, forma, bolumena,
ehundura eraiki ditzake
lerroak.
Lerroekin planoak eraiki
daitezke.
Zerbaiten forma eta
egitura irudikatu ditzake.
2 dimentsiotako irudiei bolumena,
sakontasuna eman diezaioke.

argi-iluna

perspektiba
Ehundura
irudikatu dezake.
LERROA
Elementu konposatzaile eta adierazkorra
• Lerroek sentsazio ezberdinak iradoki
ditzakete: oreka, gelditasuna, sakontasuna,
perspektiba, akzioa, mugimendua …
– Lerro kurbatuek: dinamikotasuna, mugimendua,
xamurtasuna … transmititzen dute.
– Lerro zuzenek: simetria, zurruntasuna,
gelditasuna, berdintasuna, gogortasuna …
– Lerro horizontalek:
egonkortasuna,
oreka, ordena,
atsedena, barealdia
… transmititzen
dute.
– Lerro bertikalak:
egonkortasuna, oreka,
indarra, igokundea, boterea
… transmititzen dute.
– Lerro zeiharrek: desoreka,
erorkera, mugimendua,
dinamikotasuna, sakontasuna,
akzioa … transmititzen dute.

begirada interes
puntura
zuzentzeko
aproposak dira.
– Lerro kurbatuek mugimendu
sentsazioa transmititzen dute.

– Lerroen gainjartzeak
mugimendua iradokitzen
du, desplazamendua,
posizio aldaketa.
– Espiral irekia:
mugimendua eta
hedapena.
– Espiral itxia:
kontzentrazioa.
• Lerro zinetikoek
mugimendua
iradokitzen dute.
• Lerroak konposizioaren
egitura egokitzen du.
• Noranzkoak sortu
ditzake, konposizioa
antolatzeko
oinarrizko trazaketak.
• Konposizioan
sakontasuna ekar
dezake, batez ere
irudikapen lauetan
eta perspektibatan.
• Lerroak planoak
banatu eta
espazioa
antolatu ditzake.
• Lerroa funtsezko
elementua da zenbait
irudi eta artelanetan.
P
L
A
N
O
A

o
r
b
a
i
n
a
• Planoa bi dimentsiotako gainazala da:
zabalera eta altuera ditu.
PLANOA
Elementu eraikitzailea
• Planoa nahi adina aldiz
proiektatu daiteke espazioan
bolumena eraikiz.
• Planoak espazioan
elkar gurutzatuz ere
bolumena eraikitzen
da.
• Konposizioan
sakontasuna ekar
dezake.

Planoak gainjarriz,
formen tamainak
planoan bariatuz edo
perspektiba aplikatuz,
sakontasuna irudikatu
daiteke 2
dimentsiotan.
PLANOA
Elementu konposatzaile eta adierazkorra
• Planoek sentsazio
ezberdinak iradoki
ditzakete:
– Plano erregularrek: ordena
eta egonkortasuna.
– Plano irregularrek:
mugimendua eta
ezegonkortasuna.
• Planoek
espazioa
azpiespazioetan
banatzen eta
antolatzen dute.
ORBAINA
• Orbaina marra kurbatuak zehazten duen forma
irregularra da.
– Hondoarekin duen harremanaren arabera gehiago edo
gutxiago nabarmenduko da konposizioan.
– Interpretazio anitz eskaintzen ditu; izaera subjektiboa du.
K
O
L
O
R
E
A

* gehiago sakontzeko
“KOLOREA I (DBH1)- II (DBH2)”
• Kolorea argiaren
manifestazioa da.
KOLOREA
Ezaugarriak
• TONUA (hue)
koloreak bata
bestearengandik
desberdintzen uzten digu.
• SATURAZIOA (saturation)
kolore baten purutasuna
adierazten digu.
• ARGITASUNA (luminence)
kolore batek duen argi
kantitatea.
KOLOREA
Zirkulu kromatikoa eta kolore motak
• Zirkulu kromatikoak
koloreen
klasifikazio
zientifikoa
adierazten du;
koloreak irizpide
zientifikoari jarraituz
(kolorearen teoria)
antolatzeko modu
bat izango
litzateke.

Egizu zure zirkulu
kromatikoa hemen !!
• KOLORE PRIMARIOAK (P):
cyan, horia, magenta; beste
koloreak eragiten dituzte.

• KOLORE KONPOSATUAK:
– KOLORE SEKUNDARIOAK (S):
laranja (gorria), morea
(urdina), berdea; bi
primario parte berdinetan
elkarrekin nahastuz lortzen
ditugu.
– KOLORE TERTZIARIOAK (T):
hori - berdexka … kolore
primario bat ondoko
sekundarioarekin lortzen
dira.
• Zirkulu kromatikoan kolore gamak bereiztu
daitezke.
E
H
U
N
D
U
R
A

* gehiago sakontzeko “EHUNDURAK I (DBH1) – II (DBH2)”
• Objektu, gorputz baten gainazaleko itxura,
ezaugarria da ehundura.
Objektuaren distira honek
argia islatzeko duen
gaitasunaren araberakoa da.
Ezberdindu daitezke distirak:
metalikoak, beirazkoak, nakar
- itxurakoa …

Objektuaren zimurtasuna
pikortatzearen,
bikorkaduraren, tamainaren
araberakoa da.
EHUNDURAK
Sailkapena
 Organikoak – geometrikoak

 Naturalak – artifizialak
 Ikusizkoak – ukimenezkoak
 Materikoak – grafikoak
 organikoa – geometrikoa
• Ehunduraren itxuraren arabera ehundura
organikoak eta geometrikoak ezberdindu
ditzakegu:
– Ehundura organikoak naturako elementuetan
edo hauen itxurara sortutakoetan topa
ditzakegu; modu ausazkoan, irregularrean …
antolatzen dira ehundura osatzen duten
materialak.
– Ehundura geometrikoak ehundurak osatzen
dituzten materialak modu geometrikoan
antolatuta sortzen dira.
 naturalak - artifizialak
• Ehunduren jatorriaren arabera ehundura
naturalak eta artifizialak desberdintzen
ditugu:
– Ehundura naturalak gizakiak esku hartu gabe
eratutakoak dira; besteetan materialak bere
horretan dakarrena.
– Ehundura artifizialak gizakiak sortutakoak dira;
materialak bere horretan dakarrena aldatua izan
denean beste ehundura mota bat lortzeko.
 ikusizkoak - ukimenezkoak
• Zein zentzumenekin hautematen ditugun,
ikusizko ehundurak eta ukimenezko
ehundurak desberdintzen ditugu:
– Ikusizko ehundurak ikusmenaren bidez bakarrik
hautematen ditugu.
– Ukimenezko ehundurak ukimenaren bidez
hautematen ditugu (ikusizkoa ere berarekin
izaten dute).
materikoak – grafikoak
• Ehundura fisikoa den ala irudikatua den,
horren arabera ehundura materikoak eta
grafikoak desberdintzen ditugu:
– Ehundura materikoak elementu erreal batek
gainazalean dituen ukimenezko eta ikusizko
ezaugarriak dira; erliebe aldagarriak dira,
ukimenezkoak eta ikusizkoak.
– Ehundura grafikoak bidimentsionalak dira,
ikusizkoak.
DBH2___ IKUS HIZKUNTZAKO ELEMENTUAK
DBH2___ IKUS HIZKUNTZAKO ELEMENTUAK

DBH2___ IKUS HIZKUNTZAKO ELEMENTUAK