1. HISTORIA AROKA Otxartagako 6.B 2011-12 ikasturtea

2. HISTORIA Aroak Historiaurrea :: idazkera sortu arte. Aintzinaroa Erromatar inperioa Dasagertu arte Erdi Aroa Amerika Aurkitu arte k.o. 1492 Aro Modernoa Frantziako Iraultza Gertatu arte 1789 Aro Garaikide a Gaur egun arte

3. HISTORIAURREA PALEOLITIKOA Nomadak ziren. Kobetan bizi ziren. Harriz, hezurrez, egurrezko erramientak. Fruituz eta animaliz elikatzen ziren. Animalien larruz janzten ziren. Kobazuloetako hormetan animaliak margozten zituzten (labar pinturak) Sua ezagutzen zuten . NEOLITIKOA Sedentarioak ziren. Herrixketan bizi ziren. Zeramika sortu zen eta metalak erabiltzen zituzten. Nekazaritza eta abeltzaintza sortu zen. Ehunez egindako jantziak. Animaliak etxekotu zituzten. Megalito monumentuak eraiki zituzten

4. AINTZINAROA K.a.3000. Urte inguru idazkera sortu zen Antzinaroa hasiz.Erromararren imperioa desagertu arte (k.o. 476) iraundu zuen.Zibilizazio garrantzitsuak sortu ziren:Mesopotamia,Egipto,Grezia eta Erromatarrak.

5. AINTZINAROKO ZIBILIZAZIOAK Mesopotamia :Tigris eta Eufrates ibai artean sortu zen.Lehen lege- kodea asmatu zuten. Egipto :Nilo ibaiaren ondoan( Egipto) sortu zen .Piamideak eraiki zituzten faraoien hilobiak izateko. Grezia : Heleniar penintsulan sortu zen. Kultura,filosofia,arkitektuurara,eskulturra,literatura eta sistema politiko (Demokrazia) nabarmendu ziren. Erromatarrak : Erroma hiritik Europa osotik zabaldu zen, Mediterraniar itsasotik, Inperio bat sortuz.

6. ERROMATARRAK Italiar penintsulako Erroma hirian hasi ziren K.A I. mendean. Gudaren bitartez nagusitu ziren. Mediterraneoko kostaldea konkistatu zuten.. Horrela inperioa sortu zuten. Konkistatutako herrialdeak erromanizatu zituzten, hau da, Erromako hizkuntza, bizimodua, kultura eta abar inposatu zuten.

7. Erromatar politakaren antolamendua honakoa zen: enperadorea , senatua eta herri asanbladak... Erromatar gizartearen antolamendua aldiz honakoa zen: politikariak, Patrizioak (familia aberatsak) esklabuekin eta familia langileak. Erromatarren erlijioa : hasieran jainko askotan sinisten zuten (politeistak). Baina amaieran kristauak bihurtu ziren. Erromatarrek ekarpen baliogarri asko asmatu zituzten:

8. Arkitektura: akueduktoak, zubiak, kaltzadak, , tenpluak... Kulturan ; hizkuntza, egutegiak, antzokiak, zirkuak... KO. V.mendean Europako iparraldetik zetozen herri germaniarrak (Bisigodoak eta Frankoak) inperioa inbaditzen hasi ziren inperioa desagertaraziz.

9. ERDI AROA Erdi Aroan gertaera garrantzitsuak dira: Inperio Karolingioa. Feudalismo. Amerikaren aurkikuntza. Erromatar Inperioa desagertu zenetik (k.o. 476) Amerika aurkitu zen arte iraundu zuen (1492). Erdi Aroan gertari nagusiak daude:

10. 800. urtean Karlomagno enperadoreak Inperio Karolingioa sortu zen lurralde asko konkistatuz. Inperioa Europako erdialdean hedatu zen. Elizarekin harremanak estuak zituen. 814.urtean hil zen eta inperioa desagertu zen. Inperio Karolingioa

11. Feudalismo Karlomagno hiltzean, bere inperioko lurraldeak nobleen artean banatu ziren, Jaun Feudalak sortzen. Lurraldeei FEUDOA deitzen zieten FEUDALISMOA sortuz. Jaun feudalak gazteluetan bizi ziren. Gizartean nobleak, kleroak eta herri xehea zegoen.

12. Amerikako aurkikuntza 1492.urtean Kristobal Kolonek Amerika aurkitu zuen. Gertakari honekin Erdi Aroa bukatzen da eta Aro Modernoa hasten da.