Um Hallgrím Pétursson, prest, skáld, eiginmann og föður

1. Hallgrímur PéturssonEmbla Rún 2010

2. Hallgrímur á yngstu árumHallgrímur Pétursson fæddist árið 1614Það var á Gröf á Höfðaströnd

3. Skólalíf HallgrímsHallgrími var snemma komið fyrir á Hólum Ólst hann nokkurn vegin þar uppVar hann góður námsmaðurVar Hallgrímur óstýrilátur og erfiður í æsku svo að erfitt var að hemja hann

4. Frá Hólum til LukkuborgarHallgrímur fór frá Hólum og hélt til Lukkuborg um 18 áraSagt er að hann hafi orðið óvinsæll á Hólum vegna gamansamra og jafnvel dónalegra vísnaOg verið rekinnSumir segja að hann hafi farið að sjálfdáðum

5. Hallgrímur í útlöndumMun hann hafa numið járnsmíði í LukkuborgHann var nokkrum árum síðar starfandi hjá járnsmið í Kaupmannahöfn sem fór heldur illa með hannÞar hitti Hallgrímur Brynjólf Sveinsson, síðar biskup

6. Hallgrímur hittir Brynjólf Sveinsson Sagt er að Hallgrímur hafi einhverju sinni gengið út bálreiður og hallmælt húsbóndanum á ófagurri íslensku. En þá hafi þar átt leið hjá fyrir tilviljun íslenskur maður að nafni Brynjólfur Sveinsson sem heyrði að pilturinn var íslenskur og þótti hann „heldur orðhittinn” þó ei væri orðfagur í það sinn. Ávítaði hann Hallgrím og sagði, að ei ætti hann svo sárlega að formæla sínum samkristnum. Hallgrímur tók því að sönnu vel en spurði hvort hann vildi ekki vorkenna sér nokkuð þar hann ætti allt illt og þar á ofan fyrir sakleysi barinn og laminn.

7. Hallgrímur í FrúarskólaBrynjólfur kom honum í nám í Frúarskóla í KaupmannahöfnVar hann kominn í efsta bekk um haustið 1636Brynjólfur skartar þúsund króna seðilinn

8. Hallgrímur Pétursson í KaupmannahöfnÞegar Hallgrímur er 22 ára komu nokkrir Íslendingar til Kaupmannahafnar sem höfðu lent í Tyrkjaráninu árið 1627Var talið að þeir væru farnir að ryðga í kristinni trúVarð Hallgrímur fyrir valinu til þess að fara yfir fræðin með þeim

9. Hallgrímur og GuðríðurÍ þessum hópi frá Alsír var Guðríður Símonardóttir, gift kona sem var talin fædd 1598Urðu þau Hallgrímur og Guðríður ástfangin og fór hann til Íslands með GuðríðiKomu þau til lands í Keflavík, snemma vors 1637 og var Guðríður þá ófrísk að fyrsta barni þeirra, sem þau skírðu Eyjólf

10. Hallgrímur Pétursson á eldri árumÁ Hvalsnesi bjuggu þau í nokkur ár. Þar fæddist þeim dóttir, sem þau skírðu SteinunniHún dó mjög ung og syrgði Hallgrímur hana mjögBjó hann til henni ljóðÞau Guðríður eignuðust nokkur börn, en aðeins eitt þeirra komst á eldri árin og var það Eyjólfur

11. Sálmar HallgrímsÁrið 1651 fékk Hallgrímur starf í Saurbæ á HvalfjarðarströndÞar orti hann Passíusálmana, 50 talsins og marga aðra sálma, til dæmis sálminn „Um dauðans óvissan tíma“Sá sálmur var sunginn allt fram á síðustu ár yfir moldum hvers einasta Íslendings sem jarðsettur var Passíusálmarnir eru heimsfrægt verk og hafa verið þýddir á fleiri tungumál en flest annað, sem upprunnið er á Íslandi

12. 14. sálmur í Passíusálmunum14.Lausnarans venju lær og halt, lofa þinn guð og dýrka skalt. Bænarlaus aldrei byrjuð sé burtför af þínu heimili.

13. Ljóð HallgrímsHeilræði Hallgrím Pétursson(erindi 1)Ungum er það allra best, að óttast Guð, sinn herra, þeim mun viskan veitast mest, og virðing aldrei þverra. VarhygðAuðtrúa þú aldrei sért, ekki að tala um hug þinn þvert; það má kalla hyggins hátt, að heyra margt, en skrafa fátt. Tak þitt æ í tíma ráð, tókst þó ei sé lundin bráð; vin þinn skaltu velja þér, sem vitur og þar með tryggur er. Fyrir utan Passíusálmana og Allt eins og blómstrið eina eru heilræðavísur Hallgríms sennilega með þekktari verkum hans. Er hreint með ólíkindum að vísur sem eiga uppruna sinn á 17. öld hafi staðist tímans tönn svo sem þær hafa gert

14. Hallgrímur sem presturÁrið 1644 losnaði embætti prests á HvalsnesiÞá ákvað Brynjólfur Sveinsson, biskup í Skálholti, að vígja Hallgrím til þessa embættis, þrátt fyrir það að hann hafði ekki lokið prófi

15. Kirkjur kenndar við Hallgrím Pétursson:Hallgrímskirkja í Saurbæ á Hvalfjarðarströnd (byggð 1954 – 1957)Hallgrímskirkja á Skólavörðuholti í Reykjavík (byggð 1945 – 1986)Hallgrímskirkja Vindáshlíðar í Kjós sem er lítil en falleg kirkja

16. Síðustu ár HallgrímsSíðustu ár Hallgríms bjó hann á HvalfjarðarströndHann hefur þá verið farinn að þjást af sjúkdómnum sem dró hann til dauða, sextíu ára gamall en það var holdsveikiGuðríður dó 18. desember1682Eftir börnum sínum og manniHér er mynd af Hallgrímskirkju á Hvalfjarðarströnd

17. Takk fyrir mig Heilræði Hallgríms Péturssonar(erindi 2)Hafðu hvorki háð né spott, hugsa um ræðu mína, elska Guð og gjörðu gott, geym vel æru þína.