1. Gotikoaren garaia GAIA

2. Gotikoa Gotikoaren garaia E r d i A r o a I II III IV V VI VII VIII IX X XI XII XIII XIV XV XVI XVII XVIII XIX XX XXI

3. Gotiko izena nondik dator ?  Beraz gotikoa Frantzian hasten da, San Denisko abadian eta Parisko Notre Damen. Godoak ... gogoratu ... barbaroak

4. Erdi Aroa izena nondik dator? XVI. mendekoak, Erdi Aroa nortasun eta garrantzi gabeko arotzat hartzen zuten. Mesprezuzko ideia zuten. Transizio arotzat hartzen zuten, horregatik deitu zioten ERDI AROA Garai honetako jendea ri Erroma eta Greziako zibilizazioen garaia gustatzen zitzaien eta eredutzat hartu zuten . Hortik dator izena “Errenazimendu” garaia, “Bersortze” garaia

5. EKONOMIAREN GARAPENA ETA HIRIEN BERPIZKUNDEA Beharrizan berriak – Bezero berriak ARKITEKTURAREN GARAPENA UNIBERTSITATEA UDALETXEA LONJA JAUREGIA KATEDRALA

6. XIII. mendean estilo artistiko berria garatzen hasi zen Frantzian, gotikoa. Hiriak kultura gune bihurtu ziren garai hartan: Hiriak hazten ari ziren eta eraikin berriak behar zituzten. Nobleak eta burgesak artelanak eta jauregiak eskatzen hasi ziren. Hirietan orden erlijioso, frantziskano eta dominiko berriak bizi ziren. Bi berrikuntza kultural eman ziren garai hartan: Lehenengo unibertsitateak sortu ziren: París, Oxford, Cambridge, Bolonia... Hirietan orden erlijioso, frantziskano eta dominiko berriak bizi ziren. Gotikoa: herri kultura

7. Palma Mallorkako airetiko ikuspegia. Gasteiz-Vitoria

8. Testua: eskeko ordenak Eskeko ordenak XII. m endearen bukaeran esperientzia erlijioso berriak ugaritu egin ziren. Eskeko ordena guztien ezaugarri nagusiak dira: txirotasun kolektiboaren araua, norberarenari gehitzen zaiona (hau ordena erlijioso guztiei zegokien), eta toki publikoetan eskaletzan (durua eskatzen) jardutea. Gainera, monjeengandik bereizten ziren predikazio ibiltarian aritzeagatik, batez ere hirietan, herriari eskatzen penitentzia eta aitortza egiteko; gaixoak bisitatu, hilzorian zeudenak artatu eta euren elizkoien hilobiak zaindu egiten zituzten. Tradizionalki elizjende sekularrari (apaizak eta apezpikuak) zegozkion lanetan esku hartze horrek etsaitasun adierazpen ugari eragin zituen, are gehiago kontuan hartzen bada eskeko ordenak zuzenean aita santuaren menpe zeudela, eta ez apezpikuen menpe. Honi gehitu behar zaio unibertsitateetako ikasle eta irakasleen ezinikusia, hauen artean frantziskotarrak eta domingotarrak oso goiz sartu baitziren. C. CABY, «Ora et lavora», Historiaren abentura, 29. zenbakia

9. Hirietako eskolak Elizak sortuak: katedraleko eskolak edo eskola kapitularrak Udalek sortuak: udal eskolak Unibertsitateak Erdi Aroko unibertsitatea

10. Irakasgaia Boloniako Unibertsitatean Erdi Aroko unibertsitatea Pariseko unibertsitatea

11. Erdi Aroko unibertsitate ikasketen antolaketa Erdi Aroko unibertsitatea ZAZPI ARTE LIBERALAK TRIVIUM QUADRIVIUM GRAMATIKA ERRETORIKA DIALEKTIKA ARITMETIKA GEOMETRIA ASTRONOMIA MUSIKA Lizentziatu titulua Diplomatu titulua

12. Mugarri literario nagusiak herri-hizkuntzetan Erdi Aroko unibertsitatea IX. mendea HERRI HIZKUNTZETAKO MUGARRI LITERARIO NAGUSIAK IX. mendea XIII. mendea XIII. mendea XIV. mendea XIV. mendea Frantsesa Katalana Gaztelera Galiziera Italiera Ingelesa Santa Eulaliaren poema Usatges Cantar de Mio Cid Cantigas de Nuestra Señora Divina Comedia Canterburyko ipuinak

13. UNIBERTSITATEA Cambridge UDALETXEA Siena LONJA Valentzia JAUREGIA Guadalajara KATEDRALA Erakin motak

14. Arkitektura gotikoa hirien botere sinbolo bihurtu zen. Katedrala hiriaren erdigune bihurtu zen. Ezaugarriak: Materiala: harria. Elementu arkitektonikoak: ojiba-arkua, gurutze-ganga, arbotanteak eta kontrahormak kanpoaldean. Tamaina handia. Altura handia. Argi asko: Beirate eta errosetaz osatutako lehio erraldoiak. Gurutze-latindar oinplanoa, erdiko nabea alboetakoa baino altuagoa eta zabalagoa eta burualde oso garatua. Eraikin aniztasun handia, bai erlijiosoak bai zibilak: elizak, katedralak, udaletxeak, lonjak, jauregiak, gazteluak, unibertsitateak... ARKITEKTURA

15. Katedral gotikoaren berreraiketa ideala ERAIKINAK Rosetoiak eta beirategiek barnean argia ematen dute Atari nagusiaren tinpanoa eraikinean hornikuntza handienetakoa duen elementuetako bat da. Gurutzedun gangak bultza egiten dute. Guztiak arbotanteen gainean daude .

16. KATEDRAL GOTIKOA Gurutze latindarreko planta 3-5 nabe Puntadun arkua 2 torre Kurutze formako ganga Arbotanteak eta kontrafuerteak Rosetoia Girola

17. Harria MATERIALAK

18. HORMAK PILARE ei zutabe oso finak eransten zaizkie (baketoiak) KONTRAHORMAK ARBOTANTEAK ELEMENTU SOSTENGATZAILEAK

19. ARBOTANTEAK ELEMENTU SOSTENGATZAILEAK

20. ARKU ZORROTZA edo PUNTADUN ARKUA edo OJIBALA ARKIBOLTA PUNTADUNAK ELEMENTU SOSTENGATUAK

21. GURUTZE GANGA ELEMENTU SOSTENGATUAK Zutabea . Kontrahorma . Arbotantea . Gurutze-ganga.

22. ELEMENTU SOSTENGATUAK

23. A - Gurutze ganga B - Sei zatiko gurutze ganga C - Izar itxurako ganga D - Abaniko itxurakoa ELEMENTU SOSTENGATUAK A C B D

24. ARROSETOIAK TRAZERIA harriz egindako dekorazio arkitektonikoa, figura geometrikoen elkarketen bidez. GLABETEA GARGOLAK PINAKULUAK/ ORRATZAK ELEMENTU HORNITZAILEAK

25. ELEMENTU HORNITZAILEAK

26. Landare motiboak GOTIKOAREN GARAIA GEOGRAFIA ETA HISTORIA 2. DBH 5. GAIA ELEMENTU HORNITZAILEAK

27. Pariseko La Sainte-Chapelle beirateak ARGITASUNAREN TRATAERA

28. Reims-eko katedrala Burgoseko katedrala BERTIKALTASUNAREN NAGUSITASUNA

29. NEURRI HANDIKO ERAIKINAK

30. ERROMANIKOA GOTIKOA OINPLANOAK

31. Chartres-ko katedrala A - Absidioloa B - Girola C - Gurutzadura D - Trantseptua E - Alboko portada F - Nabe nagusia G - Tartea H - Dorrea I - Portada nagusia OINPLANOAK Burgosko katedrala

32. OINPLANOAK Toledoko katedrala Gasteizko katedrala

33. ALTXAERA

34. Pariseko Nôtre-Dame Pariseko La Sainte-Chapelle

35. Frantzia - Reimseko katedralaren kanpoaldea

36. Sienako katedrala, Italia Milaneko katedrala

37. Burgoseko katedrala Toledoko katedrala

38. Leongo katedrala Sevillako katedrala

39. Santa Maria del Mar eliza, Bartzelona Santiago Katedrala Bilbo

40. Wells – Britainia Handia Lincoln – Britainia Handia

41. Funtzioa: Arte erlijiosoa: Lanek bizitza espirituala islatzen zuten, ez edertasuna. Hezteko funtzioa: eszenek kristau erlijioaren gertakari eta gai nagusiak erakusten zituzten. Estiloa: Erliebeak egiten dira, baina mukuru biribileko eskulturak garrantzia hartzen joan ziren. Errealismo eta naturalismo handiagoa. Mugimendu sentsazioa. Sentimenduak azaltzea. Motak: Erliebeak eraikinen atarietan . Erretaula zizelkatuak . Harlanduzko koroak . Hileta-eskultura . Gargolak ESKULTURA

42. Eskultura Ezaugarriak Gai erlijiosoa Marra okerrak eta mugimendua adierazten dutenak Aurkezpen errealistagoa Irudien arteko komunikazioa Sentimenduak azaltzen dira

43. Eskultura

44. Atariak Eskultura Bidezkoen eta kondenatuen arteko banaketa adierazten duen eszena Kristo zeruan epaile goren modura Lurrera bidalitako aingeruek tronpeta jotzen dute hildakoak esnarazteko

45. Sevillako katedralaren erretaula nagusia Eskultura Erretaularen kaleak santuen irudiak dituzten zutabetxoekin banatzen dira. Erliebe zuriak zaharrenak dira.

46. XIV. mendeko Kristo Rabidako monastegian (Huelva) Felipe Ausartaren eta Bavierako Margaritaren hilobia Eskultura Oinetan lehoia datza. Otoitz egiten ari den hildakoa. Aingeruak .

47. Pariseko Nôtre-Dame katedraleko gargolak Eskultura

48. Estiloa: Kolore aberatsak. Urre kolorearen erabilera. Paisaiak pinturen atzealdeetan. Errealismoa. Mugimendua. Gaiak: Erlijiosoak. Erretratuak. Motak: Miniaturak: liburuetarako marrazkiak. Pintura egur gainean: pintura-erretaulak. Harresien margo gutxi. Margoak PINTURA

49. Ezaugarriak Gai erlijiosoa Margoak egur gainean Kolore aberastasuna Urre kolorearen erabilera Errealismoa eta mugimendua Pintura

50. Margo-erretaula Pintura Erretratua. Santo Tomas, Berrugueterena

51. Asisko San Frantzisko baselizako barrualdea Pintura

52. San Franziskoren Bizitzako eszena Pintura Jesus atxilotua

53. Simone Martiniren deikundea Pintura Giottoren Kristo hilaren Gaineko negarra

54. Graziaren iturria, Jan Van Eyck Pintura El Boscoren Belar gurdia

55. Roger Van der Weyden-en Gurutzearen jaitsiera Pintura Oleoan margotutako taula hau hiru zatitako erretaularen parte zen. Beste bi zatiak galdu dira . Gurutzeak konposizioa koadroan sartzen du . Birjinaren eta Kristoren gorputzek bi marra kurbatu paralelo osatzen dituzte . Bitxi eta arropa zehaztasun handia . Urrebitsa xaflekin egindako hondo laua . Pertsonaien aurpegiek mina erakusten dute .

56. Santo Domingo de Silos, Bartolomé Bermejorena Pintura Van Eyck – Ganteko poliptikoa