1. GLOBAL TRENDS IN THE DEVELOPMENT AND USE
OF OPEN EDUCATIONAL RESOURCES TO REFORM
EDUCATIONAL PRACTICES
(POLICY BRIEF, 2010)
UZE 613
Uzaktan Eğitimde Yeni Teknolojiler
Nazife ŞEN
Kasım,2013

2. İÇERİK
O Giriş
O Açık eğitsel kaynak nedir?
O Açık eğitsel kaynakların kullanımı ve buna
yönelik yayın yapılmasını zorunlu kılan
sebepler
O Açık eğitsel kaynaklardan açık eğitsel
uygulamalara
O Açık eğitsel kaynakların eğitim sistemlerine
yansımaları
O Yansımalar

3. GİRİŞ
O Açık eğitsel kaynaklar 1990lı yıllarda başlayan bir
girişim olmasına karşın, 2001 yılında Massachusetts
Institute of Technologies’in ‘Açık Ders Malzemeleri’
uygulamaları ile evrensel boyuta ulaşmıştır.
O Alanyazında bu konuda‘açık içerik’, ‘açık eğitsel
içerik’, ‘açık öğrenme kaynakları’, ‘açık eğitsel
teknolojiler’, ‘açık akademik kaynaklar’ ve ‘açık ders
malzemeleri’ gibi farklı kavramlar kullanılmaktadır.

4. AÇIK EĞİTSEL KAYNAK(OER)
NEDİR?
O Açık eğitsel kaynaklar; belli bir kurumun lisansı altında kullanımı
ücretsiz olarak toplum yararına sunulan öğretme, öğrenme ve
araştırma kaynaklarıdır.
O Açık eğitsel kaynaklar;
O bütün bir dersi,
O ders materyallerini,
O modülleri,
O ders kitaplarını,
O konu anlatım videolarını,
O rest ve yazılımları
ve öğrenmeye erişimi desteklemede kullanılan her türlü materyal,
araç ve tekniği kapsar (Atkins, Brown and Hammond, 2007).

5. OER’NİN GELİŞİMİNE DESTEK VEREN
KURULUŞLAR
O
Evrensel boyutta açık ders kaynakları sağlayıcısı pek çok farklı
kurum/kuruluş vardır. Örneğin;
O OER’yi kendi kaynakları ile finanse eden kurumlar: MIT, UK Açık Üniversite.
O Finanse edilen ya da edilmeyen toplum-kaynaklı girişimler: Connexions,
WikiEducator.
O Kişiye ya da markaya özel tescilli kanallar: İtunesU, YouTube EDU.
O Üyeleri arasında açık eğitsel kaynak farkındalığını ve kullanımını yaymaya
çalışan uluslararası, bölgesel ya da ulusal konsorsiyumlar: Open Courseware
Consortium, EADTU.
O Evrensel düzeyde tartışma ve bilgi paylaşım girişimi olarak kurulmuş
organizasyonlar: UNESCO OER Community, OER Commons’ OER
Community.
O OER büyümesini finanse eden kuruluşlar: The William and Flora Hewlett
Foundation.
O Hükümet destekli kuruluşlar: UKOER Programme.

6. Açık Eğitsel Kaynakların Kullanımı ve Buna
Yönelik Yayın Yapılmasını Gerekli Kılan
Sebepler
O Yükseköğretim kurumları ve akademik
çevreler, mevcut ve yeni bilgileri yayma ve
yaratmayı genel manada yükseköğretimin
misyonunun bir uzantısı olarak gördükleri için
‘Açık Eğitsel Kaynak’ların gelişim sürecinde
yer almışlardır.
O ‘Açık eğitsel kaynak’ trendi, ülkeden ülkeye ve
eğitimin düzeyine göre büyük çeşitlilik
gösteren eğitsel yayımların yapıldığı geniş
pazara karşı dengede tutulmalıdır.
O Çünkü ücretsiz ve açık kaynaklar, telif haklı
eğitsel materyallerin satışlarını tehlike
sokmaktadır.

7. Açık Eğitsel Kaynakların Kullanımı ve Buna
Yönelik Yayın Yapılmasını Gerekli Kılan
Sebepler_Devam
O Aynı şekilde internette yayınlanan dijital
materyallerin yasal olmayan şekilde
kopyalanıp çoğaltılması ve kullanılması da bir
sorundur.
O Açıklık ve dijital teknolojiler pek çok kişi için
bilginin kapılarını açabilir ancak bu pek
çoğunun yardımı olmadan ya da açık eğitsel
kaynaklar basılı materyaller gibi farklı yollarla
dağıtılmadığı takdirde bu potansiyelden
yeterince faydalanılabileceği anlamına
gelmez.

8. Öğrenenler için OER (Örgün öğrenciler ya
da kendi öğrenmelerini yönlendiren
yaşamboyu öğrenenler);
O Yeni şeyler öğrenme ve diğer öğrenmeleri
O
O
O
O
O
zenginleştirme,
Konuları diğer öğrenenlerle senkron ya da
asenkron olarak paylaşma ve tartışma,
Örgün eğitime katılmak isteyip istemediklerini
belirleme,
Hangi kurumda öğrenim görmek istediklerini
ortaya çıkarma,
İş performanslarını yükseltme,
Kendi açık eğitsel kaynaklarını geliştirmeleri
ya da düzenlemeleri bakımından katkı sağlar.

9. Öğretmenler için OER(bireysel ya da
ortaklaşa);
O zengin media araçları kullanarak daha etkili
O
O
O
O
dersler oluşturma,
kendi alanlarını diğer kişilerin öğretme yollarını
araştırma,
kendi kendilerine yapmak yerine, diğer kişilerle
birlikte işbirliği içinde dersler ya da kaynaklar
geliştirme,
yeni açık araç ve teknolojilerinin toplumsal
kullanımına ilişkin öğretme deneyimlerini
geliştirmelerine yardım eden topluluklara
katılma,
kaynakları tercüme etmek ya da bulundukları
yerleri belirlemek suretiyle uyarlama yapmayı
mümkün kılar.

10. Eğitim kurumları için OER;
O öğretme ve araştırma programlarını daha
O
O
O
O
geniş kitlelere gösterme ya da ulaştırma,
dersleri ve programları için katılımcı
havuzlarını genişletme,
Eğitsel kaynaklar geliştirmenin
masraflarını ömür boyu düşürme,
Umumi ve ticari kuruluşlar ile eğitsel
yayınları da içeren yeni yollar sayesinde
uzlaşma,
Sosyal yardım faaliyetlerini genişletmek
gibi konularda fırsatlar sunar.

11. Hükümetler ve Ulusal Ajanslar için OER;
O Ülkelerinin eğitim sistemlerini sergileme,
O En azından yükseköğretim düzeyi için
O
O
O
O
uluslararası öğrenci çekme,
Eğitsel uygulamalarda değişimleri
yönlendirmeye yardımcı olma,
Ticari yayıncıların basıp yaymada gönülsüz
davrandığı azınlık dillerinde kaynaklar
geliştirme,
Yerel kültürleri ve öncelikleri yansıtan eğitsel
kaynaklar üretme,
Ortak gereksinimlerin karşılanması için
uluslararası düzeyde ortak kaynaklar üzerine
işbirliği yapma gibi faaliyet alanları sunar.

12. Açık Eğitsel Kaynaklardan Açık
Eğitsel Uygulamalara
O Önceden finanse edilmiş pek çok açık eğitsel kaynak girişimi
daha çok ‘açık eğitsel kaynak’ yayımı yapılması üzerine
dururken, şimdi yoğunlaşma daha çok açık eğitsel
kaynakların öğretme-öğrenme politikaları ve uygulamaları
bakımından önemi üzerinde yoğunlaşmıştır.
Bu açıdan daha çok üzerinde durulan sorular;
O OER’nin kontolünde ve yayımından kim sorumlu olmalıdır?
Yaratıcısı mı, yoksa ilgili destek ekibi mi?
O OER’nin kalitesi/niteliği nasıl belirlenebilir?
O E-öğrenme dersi OER kullanılarak nasıl tasarlanmalı?
O OER geliştiren akademisyenler için tanınırlık ya da ödül gibi
teşvikler nelerdir?
O Öğretme ve öğrenme amacıyla kullanılabilecek en etkili
araçlar nelerdir?
O İşbirlikçi, müşterek ve ortak kaynaklar için en iyi partnerlik
modelleri nelerdir?

13. OER’nin Eğitim Sistemleri
Üzerindeki Etkileri
O OER, açık eğitsel kaynakların bilginin
hazırbulunuşluğu, erişilebilirliği, ekonomikliği ve
kabuledilebilirliği açısından potansiyel değerine
vurgu yaparak eğitim sistemleri camiasındaki bildik
söylentileri büyük ölçüde değiştirmiştir.
O Ancak gelişmekte olan ülkeler gelişmiş ülkeler
kadar açık eğitsel kaynak yayınlama ya da
kullanma sürecine dahil olamamışlardır.
O Öte yandan, Commonwealth of Learning ve OER
Afrika tarafından yapılan araştırmaların
sonuçlarına göre, OER eğitim sistemlerinin
geliştirilmesinde gelişmekte olan ülkelerde gelişmiş
ülkelerdekinden daha fazla değer taşımakta ve
etkili olmaktadır.

14. OER’nin Eğitim Sistemleri Üzerindeki
Etkileri_Devam
Çünkü pek çok ülke için ilk, orta ve yükseköğretim
düzeyindeki eğitimi düzenlemede karşılaşılan bazı
temel güçlükler vardır. Bunlar;
O İlk ve ortaöğretime yerleştirilebilecek öğrenci
sayısını maksimuma çıkarmak ve yükseköğretime
katılımı artırmak için gereken fiziki kapasite ve
masraflar,
O Öğretmenlerin etkili bir biçimde içerik ve teknoloji
geliştirme ve kullanmaları için pedagojik
yeterlilikleri ve hazırbulunuşlukları,
O Öğretme sürecini desteklemek için gerekli olan
eğitsel kaynakların yeterliliği ve uygunluğudur.

15. YANSIMALAR
(Sosyal Boyut)
O Daha fazla kişi OER ya da ilgili kaynaklara
erişebiliyor ya da bunları kullanabiliyor.
O Çoğu zaman bu kaynaklar değiştirilip
uyarlanmayıp erişildiği haliyle kullanılıyor.
O OER’lerden informal öğrenmede bulunmak ya
da örgün öğrenmeyi desteklemek amacıyla
bilgi kaynağı olarak yararlanılıyor.
O Hem organizasyonlar hem de umumi
topluluklar OER’yi çalışanlarının ya da
üyelerinin öğrenme ve eğitim gereksinimlerini
desteklemek ve öğrenen ile kaynaklar
arasında aracı olmak amacı ile kullanıyorlar.

16. YANSIMALAR
(Teknik Boyut)
O OER’ler aha çok teknik ve pedagojik
becerileri yetersiz olan ve eriştikleri
materyal üzerinde uyarlama ve
düzenleme yapma konusunda güveni
olmayan öğretmenler için sorun teşkil
etmektedir.
O Pek çok kişinin işyükünü ve ortak amaçları
doğrultusunda istenilen OER’yi yaratma
becerilerini paylaştığı işbirliğine dayalı ‘bir
ekip eğitimi’ne geçilmesine ihtiyaç vardır.

17. YANSIMALAR
(Kültürel Boyut)
O Öğretmenler için en büyük bariyer
OER’nin kültürel boyutudur; yani
aşırmacılıkla suçlanma korkusu içinde
diğer insanların yarattığı materyalleri
kullanma, tekrar-kullanma ve harmanlama
gibi durumlardaki akademik normların
üstesinden gelme.
O Pek çok kurum ve akademik topluluk
kültüründe diğer kişilerin içeriklerini
kullanmak yerine, kişilerin kendi içeriğini
üretmesi ya da araştırması daha değerli
görülmektedir.

18. YANSIMALAR
(Politik Boyut)
O OER eğitimde masrafları azaltmada, öğretme
uygulamalarını değiştirmede ve katılımı ve
başarıyı artırmada rol oynamaktadır.
O OER’nin özellikle eğitsel amaçlarla ve kamu
parasının dahil olduğu açık lisans beklenen
durumların haricinde kullanımına dayalı resmi
politikalar ve uygulamalar çok azdır.
O Temelini OER’lerin oluşturduğu eğitsl
girişimlere para aktaran hükümet sayısı da
oldukça azdır.

19. Kaynakça
O Lane, A. (2010). Global Trends in the
Development and Use of Open Educational
Resources to Reform Educational Practices.
UNESCO Institute for Information
Technologies in Education, Policy Brief.
O Atkins, D.E., Brown, J.S. and Hammond, A.L.
(2007). A Review of the Open Educational
Resources (OER) Movement: Achievements,
Challenges, and New Opportunies, A Report
to The William and Flora Hewlett Foundation.