FMEA

1. 1

2. FMEA NEDİR ?
• Bir sistemin potansiyel hata türlerini analiz etmek için hataları
olasılıklarına ve benzerliklerine göre sınıflandıran bir ürün
geliştirme ve operasyon yönetim prosedürüdür.
• Başarılı bir hata türü analizi işi, benzer ürünlerin veya
proseslerin geçmiş deneyimlerine dayanarak hata türlerinin
tanımlanmasına yardımcı olur, bu hataların sistemden
minimum kaynak kullanımı ve çabayla atılmasını sağlar ve
bununla beraber geliştirme zamanını ve maliyetini düşürür.

3. FMEA’ NIN TEMEL FİKRİ NEDİR ?
• Hatayı sonradan bulmak ve düzeltmek (hata yönetimi) yerine
hataları erkenden tanıyarak tedbirli bir şekilde önlemek
ve tasarım aşamasından itibaren hataların olası nedenlerinin
değerlendirilmesidir.
• Böylece aksi halde üretim aşamasında çıkan kontrol ve hata
maliyetlerden ve hatta müşteri maliyetlerinden (müşteri) kaçınılabilir
ve toplam maliyetleri azaltılabilir.
• Sistematik bir yaklaşımla ve bu yaklaşımdan gelen bilgilerle ayrıca
tasarım hatalarının yeni ürün ve süreçlerde tekrarlanması önlenir.

4. FMEA’ NIN TEMEL FİKRİ NEDİR ?
• Bir sürecin, üretime hazır hale gelmesinin ardından veya üretime geçmiş
bir proseste, önemli olan sürecin veya ürünün güvenilirliğini sağlamaktır.
Güvenilirlik ürünlerin veya proseslerin önemli bir özelliğidir. Aynı zamanda
müşteri tatminini sağlamakta etkisi çok fazla olan bir faktördür.
• Müşteriler kullandıkları ürünün hizmet süresinin uzun ve aynı
zamanda sorunsuz bir proses olmasını istemektedirler. Bu nedenle
ürünün veya sürecin güvenilirliğini sağlamak için atılacak adım,
ortaya çıkabilecek olan hataların türlerini ve bunların ürün ya da
sürece etkilerini belirleyebilecek bir risk analizinin yapılması ve
kurulacak veya kurulmuş olan bir sürecin güvenilirliğinin kontrol
altına alınmasıdır.

5. FMEA’ NIN TEMEL FİKRİ NEDİR ?
0,1
1,0
10
100
KURALI

6. FMEA TÜRLERİ
• Tasarım FMEA
 Potansiyel veya bilinen hata türlerini tanımlayan, ilk üretim gerçekleşmeden hataların
tanımlanması ve düzeltici faaliyetlerin uygulanmasını sağlayan bir yöntemdir.
 Tasarım aşamasının başlarında sistemlerin, alt sistemlerin analizinde kullanılır. Tasarım
hatalarından kaynaklanan, sistem fonksiyonları üzerindeki potansiyel hata türleri ile ilgilenir.
• Proses FMEA
 Tasarım HTEA ve müşteri tarafından tanımlanmış olan kalite, güvenilirlik, maliyet ve
verimlilik kriterlerini sağlamak için mühendislik çözümleri üretmeyi hedefleyen bir yöntemdir.
 Süreç FMEA (veya P-FMEA) tasarım FMEA sonuçlarına dayalı üretim veya hizmet sürecinin
zayıflıklarını ele alır.
• Hizmet / Servis FMEA
 Servisin müşteriye ulaşmadan analiz edilmesi için kullanılır. Servis HTEA, sistem veya süreç
eksikliklerinin sebep olduğu hata türleri üzerine odaklanır

7. FMEA TÜRLERİ
• Sistem FMEA
 Bütün donanımların ve tasarımın tamamlanmasının sonrasında üretim, kalite güvence
gibi sistemlerin akışını en elverişli hale getirmek için kullanılan bir yöntemdir. Sistem
FMEA (veya S-FMEA) üstün bir sistemin alt sistemlerinin etkileşimlerini veya karmaşık
bir sistemin çeşitli bileşenlerinin etkileşimini muayene etmektedir. Olası güvenlik
açıklarının ve özellikle tek tek bileşenlerin etkileşiminden kaynaklanan ara yüzlerin
belirlenmesini hedefler veya sistemin çevre ile etkileşimini inceler.
• Software FMEA
 Software FMEA üretilen program kodu ile aynı görevi gerçekleştirir.
• Hardware FMEA
 Hardware FMEA’nin hedefi donanım ve elektronik alanında riskleri analiz etmek,
değerlendirmek ve önlem alarak kapatmaktır.

8. FMEA İLE İLGİLİ KAVRAMLAR
• Hata Türü (Failure mode) :
Ürünün/sürecin spesikasyonları sağlayamama durumudur. Genellikle kusur veya uyumsuzluk olarak kabul
edilir.
• Hatanın sebebi (Failure causes)
Hata Türüne neden olan bir imalat yetersizliğidir. Sebepler temel süreç girdi değişkenleri ile ilişkili imalat
değişkenliğinin kaynaklarıdır. Sebepler, düzeltilebilecek veya kontrol edilebilecek şekilde tanımlanır.
• Hata etkisi (Failure effect)
Hata türü önlenmediğinde veya düzeltilmediğinde, hatanın son ürün halindeki etkisi/ sonucunun belirlenmesi
aşamasıdır.
Müşterinin neyi fark edebileceği veya müşterinin başına ne gelebileceğinin tanımlanmasıdır. Müşteri, izleyen
operasyon veya son kullanıcı olabilir.
İlgili hata meydana geldiğinde performans üzerine etkisi, görünüş, ses gibi özellikleri üzerindeki değişiklikler
veya ürünün beklenen işlevi yerine getirememesi, ilgili yasal düzenlemeler karşısındaki durumu, müşteride
güvenlik/ emniyet açısından yaratacağı tehlikeler hatanın etkisi belirlenirken göz önüne alınmalıdır.

9. FMEA İLE İLGİLİ KAVRAMLAR
• Kontrol Edilebilirlik
Mevcut Kontroller: Hata türünü müşteriye ulaşmadan önce önleyen veya belirleyen
mekanizmalardır.
Mevcut Kontroller : Operasyon içi kontroller, Son Kontrol, İPK, Laboratuvar Muayeneleri,
izleme, Koruyucu Bakım gibi konuları içerir.
• Risk Öncelik Göstergesi (RÖG)
 Hataların ortaya çıkma olasılığı, şiddet ve keşfedilebilirliğe göre Risk Öncelik Göstergesi (RÖG)
belirlendikten sonra, riske bağlı olarak hataların değerlendirmesi yapılır.
 Risk genellikle küçük (minor), orta (moderate), yüksek (high) ve kritik (critical) olarak tanımlanır.
 Bir FMEA‘nın çıktısı “Risk Öncelik Göstergesidir”
RÖG = Şiddet X Ortaya Çıkma Olasılığı X Keşfedilebilirlik

10. FMEA İLE İLGİLİ KAVRAMLAR
• Meydana gelme olasılığı, hatanın frekansıdır.
• Şiddet, hatanın etki derecesidir.
• Keşfedilebilirlik ise, hatanın müşteriye gitmeden önce tespit edilme
kabiliyetidir.
Belirtilen üç kavramın derecelerinin belirlenebilmesi için çeşitli yollar
mevcuttur. Genelde Risk Kriterleri Tablosu olarak adlandırılan sayısal
derecelendirme kullanılır.

11. FMEA İLE İLGİLİ KAVRAMLAR
• Risk Eşiği
 Eğer risk küçük ise RÖG < 40
Herhangi bir faaliyet yapmaya gerek yoktur,
 Eğer risk orta ise, 40 < RÖG < 100
Faaliyetler planlanması faydalı olabilir.
 Eğer risk yüksek RÖG > 100 ve şiddet kritik ise ;
Gerekli faaliyetler planlanır ve sistem, tasarım, ürün,
süreç ve/veya serviste gerekli değişiklikler yapılır.

12. RÖG’ nin Değerlendirilmesi
• Aynı şekilde ortaya çıkma olasılığı fazla, şiddeti yüksek ve keşfedilebilirliği zor
olan hatalar öncelikle ele alınarak ortadan kaldırılmasına çalışılmalı, şiddetinin
azaltılması konusunda iyileştirme sağlanmalı veya yeterli ve uygun kontrol
işlemleri ile hatanın müşteriye gitmeden yakalanabilmesi sağlanmalıdır.
• Keşfedilebilirlik yeterince sağlanabiliyor olsa bile, fazla miktarda kontrol etmenin
maliyet ve zaman açısından yük getirdiği düşünülerek hatanın ortaya çıkma
olasılığını azaltıcı çalışmalar yaparak, kontrol edilen parametre sayısını azaltmak
da mümkün olacaktır.
• Hataları önceliklendirirken göreceli olarak derecelendirir.
• RÖG, iyileştirme çalışmasını YÖNLENDİRİR.

13. Önerilen Faaliyetler:
• Hata türünün ortaya çıkma sıklığını azaltacak ve keşfedilebilirlik derecesini
yükseltecek düzeltici faaliyetlerdir.
• En yüksek RÖG ve kritik şiddete sahip hata türlerine öncelik verilir.
Not: Şiddet derecesini azaltamazsınız.
İyileştirme faaliyetleriniz sadece kusurun ortaya çıkması ve/veya kusurun
belirlenmesi şansını azaltır.
FMEA İLE İLGİLİ KAVRAMLAR

14. İyileştirme Faaliyetleri
İyileştirme faaliyetleri;
 Tasarım değişikliği,
 Parametre değer değişikliği,
 Deney tasarımı,
 Toleransların değiştirilmesi,
 Test yöntemlerinin iyileştirilmesi,
 Test faaliyet planının iyileştirilmesi gibi yöntemlerle sağlanabilir.