Historia de España

1. Historia de España O reinado de Isabel II Unidade 3
1
A Configuración do Estado Liberal(1833-1868): O
reinado de Isabel II
1. Introdución:
 Creación e consolidación do Estado Liberal
2. A Primeira Guerra Carlista (1833)
 As causas:
o Causa superficial:
 Conflito sucesorio: María Cristina vs. Carlos María Isidro
o Causas profundas:
 A loita entre o Antigo Réxime (carlistas) e o Novo Réxime liberal
(isabelinos)
 O Carlismo:
o Ideoloxía:
 Defensa do tradicionalismo político, relixioso e social: Deus, Patria e
Foros
 Defensa dos dereitos ao trono de Carlos María Isidro
o Integrantes:
 O clero
 A nobreza rural
 Campesiñado (sobre todo nas provincias vascas e Navarra)
o Zonas de influencia:
 Provincias vascas e Navarra (defensa dos foros)
 Parte de Cataluña
 Aragón
 Mestrazgo
o Personaxes destacados:
 Zumalacárregui, Maroto e Cabrera
 O bando isabelino:
o Ideoloxía:
 Domina o liberalismo
 Heteroxeneidade
o Integrantes:
 Absolutistas fieis a María Cristina
 Burguesía (moderados e progresistas)
 A poboación das cidades
 O exército
o Personaxes destacados:
 Espartero
 O desenvolvemento da Primeira Guerra Carlista:
o 1ª Fase: setembro de 1833 e xullo de 1835
 Levantamento e proclamación de Carlos como rei
 Organización en partidas dirixidas por Zumalacárregui
 Fracaso na toma de Bilbao
o 2ª Fase: xullo de 1835 e outubro de 1837
 Expansión do carlismo (Galicia, Cataluña, Castela)
 Expedición Real a Madrid

2. Historia de España O reinado de Isabel II Unidade 3
2
o 3ª Fase: outubro de 1837 e xullo de 1840
 Derrotas carlistas e divisións internas
 Convenio de Vergara: Maroto e Espartero
 Don Carlos non recoñece o acordo e continua Cabrera ate 1840
3. A Evolución Política: As Rexencias
 A Rexencia de María Cristina (1833-1841):
o A etapa de transición (1833-1836)
 O Consello de Goberno de Cea Bermúdez: Absolutismo
 Pacto entre os liberais moderados e rexencia: procura de apoios (guerra
carlista):
– Estatuto Real de Martínez de la Rosa 1834:
 Carta Outorgada
 Recoñece dereitos e liberdades
 Non acepta o principio de soberanía nacional nin a división de
poderes
 Apoiado polos sectores absolutistas e o liberalismo mais
moderado
 Oposición progresista ao Estatuto Real:
– Revoltas populares
– Xuntas Revolucionarias e Milicia Nacional
– Os progresistas fanse co poder:
 Mendizábal (progresista) xefe de goberno, intenta levar a
cabo unha desamortización e reforma do Estatuto Real. Foi
destituído por María Cristina
o As revoltas progresistas: O pronunciamento dos Sarxentos da Granxa 1836
 Causas:
– Descontento coa situación política: O Estatuto Real
– A destitución de Mendizábal
 Que demandan:
– Un réxime constitucional
– Reformas liberais
o Os liberais progresistas no poder (1836-1837)
 Característica principal do goberno
– Presidente Clatrava
– Desmantelar o Antigo Réxime
– Implantar un réxime liberal, constitucional e unha monarquía
parlamentaria
 Medidas levadas a cabo:
– A disolución do réxime señorial
– A Desvinculación
– A desamortización de Mendizábal
– Liberalización da economía e implantación do liberalismo económico
en España
o A Constitución de 1837
 Características xerais:
– Pacto entre os moderados e progresistas para garantir a
estabilidade política e alternancia no poder
– Baseada no liberalismo doutrinario
 Soberanía:

3. Historia de España O reinado de Isabel II Unidade 3
3
– Nacional pero con matices (o monarca ten poder lexislativo)
 División de poderes:
– Lexislativo: Cortes bicamerais, compartido co monarca
– Executivo: O rei, nomea e separa aos ministros, capacidade de veto
e suspensión das Cortes
– Xudicial: Tribunais
 Sufraxio censatario restrinxido
 Estado confesional
– Católico
– Permítese a liberdade de cultos
 Dereitos e liberdades:
– Igualdade perante á lei
– Liberdade de imprenta
– Tolerancia relixiosa
o O goberno moderado (1837-1840)
 Características xerais:
– Goberno liberal moderado
– Acabar coa lexislación progresista anterior
– Apoiados por María Cristina
 Medidas:
– Lei electoral mais restritiva
– Limitación das liberdades
– Mais poder para a rexente
– Paralizar a desamortización
– Lei de Concellos
 Oposición progresista:
– Xuntas revolucionarias
– O xeneral Espartero
 A Rexencia de Espartero (1841-1843): Os Espadóns
o Características:
 Iníciase o goberno dos Espadóns
 Liberalismo progresista
 Forte autoritarismo
o Oposición:
 Burguesía catalana:
– Oposición á lei arancelaria: intereses económicos
 As clases populares
– Oposición a lei arancelaria: intereses laborais
 Os moderados:
– Narváez e O´Donell
– Aproveitan o contexto de descontento xeral
o Final da Rexencia:
 Detonante:
– O bombardeo da cidade de Barcelona
4. O Reinado de Isabel II (1843-1868)
 O Reinado de Isabel II (1843-1868)
o O Reinado de Isabel II: A Década Moderada 1844-1854
 Características xerais:

4. Historia de España O reinado de Isabel II Unidade 3
4
– Liberalismo conservador: orde e propiedade
– Defende os intereses da alta burguesía e aristocracia
– Deixa fora ás masas populares
– O gran protagonista será o Xeral Narváez (os Espadóns)
– Apoio da Coroa e o exército
– A vida política facíase na Corte (Camarillas)
 Medidas e lexislación: Institucionalización do réxime liberal
– Creación da Garda Civil (1844) e supresión da Milicia Nacional
– A Lei de Administración Local(1845): reforzar o centralismo
– Sistema de instrución pública: Lei Moyano
– A Reforma Tributaria (1845) de Mon e Santillan: impostos directos
(contribución territorial e subsidio industrial e comercial) e
indirecto (os consumos)
– O sistema métrico decimal
– O Concordato coa Santa Sé (1851)
o A Constitución de 1845:
 Características xerais:
– Elabora polos moderado
– Baseada no liberalismo moderado
– Supremacía da Coroa
 Soberanía:
– Compartida entre o rei e as Cortes
 División de poderes:
– Lexislativo: Cortes bicamerais, compartido co monarca
– Executivo: O rei, nomea ao Goberno, designa aos senadores e ten
poder de suspender, disolver e convocar as Cortes
– Xudicial: Tribunais
 Sufraxio censatario moi restrinxido (0,8% da poboación)
 Estado confesional católico:
– Non se permiten outros cultos
 Dereitos e liberdades:
– Restrición de dereitos mediante leis posteriores
– Censura
 Oposición á Decada Moderada
– O Carlismo: Segunda Guerra Carlista (dels matiners) 1848-1849
– O Partido Demócrata
– Os Progresistas
 Final da década moderada:
– O autoritarismo de Bravo Murillo
– O pronunciamento de Vicálvaro: O´Donell e o manifesto de
Manzanares
o O Bienio Progresista (1854-1856)
 Características xerais:
– Volta Espartero (Progresistas) como xefe de goberno e
O´Donell(Unión Liberal) ministro de guerra
– Liberalismo progresista

5. Historia de España O reinado de Isabel II Unidade 3
5
– Lexislación e medidas económicas para modernizar o país e acabar
cos problemas económicos
 Medidas e lexislación:
– Restaurouse a Milicia
– Desamortización de Madoz (1855)
– Lei Xeral de Ferrocarrís (1855)
– Lei de Traballo (1856)
 A Constitución de 1856: A non-nata
– Progresista
– Soberanía nacional
– Amplitude de dereitos e liberdades
 Oposición e problemas:
– A crise económica
– Revoltas obreiras en Barcelona 1855: nacemento do movemento
obreiro español
– Levantamentos do campesiñado
 O final do bienio:
– Ante as revoltas sociais e a inestabilidade O´Donell pacta con
Narváez a volta dos moderados ao poder
o Os gobernos unionistas (1856-1868)
 Características xerais:
– Período protagonizado O´Donell (Unión Liberal)
– Vólvese ao liberalismo moderado e se restablece a Constitución de
1845
– Período de estabilidade política e prosperidade económica
 Medidas:
– Política exterior activa: Indochina, México, Marrocos
 Oposición e problemas
– Inestabilidade no partido unionista e gobernamental
– Oposición moderados e da Coroa
o Os gobernos moderados
 Características:
– Retómanse os principios do moderantismo
– Protagonismo de Narváez
– Autoritarismo e marxinación política
 O final dos moderados:
– Inestabilidade e conspiracións
– A oposición progresista e demócrata: A sublevación dos sarxentos
de San Gil
– A crise económica
5. Conclusións
 Definitiva estabilización do réxime liberal ou Novo Réxime e a formación e
creación do Estado Liberal que vai perdurar ate a actualidade.
 Dominou -salvo no bienio- o liberalismo doutrinario ou conservador
 A debilidade democrática era manifesta, destacaron os pronunciamentos
militares e o protagonismo político deles, existía unha grande diferenza entre a
España real e oficial, asistindo ao inicio do caciquismo que se consolidaría coa
Restauración

6. Historia de España O reinado de Isabel II Unidade 3
6