Download to read offline
More Related Content
Ergonomia -wstep_wykl._1(1)
- 1.
- 2. Termin ERGONOMIA pochodziło słów greckich: ergon (praca), nomos (prawo, zasada), czyli nauka o pracy, tj. o używaniu nadanych człowiekowi przez Stwórcę sił i zdolności . Termin ERGONOMIA pierwszy raz w skali światowej został użyty w Polsce, w roku 1857 przez przyrodnika Wojciecha Jastrzębowskiego w pracy pt. Rys ergonomii, czyli nauki o pracy.
- 3.
- 4. „Ergonomia jest tonauka stosowana, zmierzająca do optymalnego dostosowania narzędzi, maszyn, urządzeń, technologii, organizacji i materialnego środowiska pracy oraz przedmiotów codziennego użytku do wymagań i potrzeb fizjologicznych, psychicznych i społecznych człowieka”. Definicja ergonomii zamieszczona w statucie Polskiego Towarzystwa Ergonomicznego z 1983 r.:
- 5. • Ergonomia jestto nauka interdyscyplinarna i praktyczna zajmująca się przystosowaniem maszyn, narzędzi, środowiska i warunków pracy do autonomicznych i psychofizycznych cech i możliwości człowieka, zapewniając sprawne, wydajne i bezpieczne wykonanie przez niego pracy, przy stosunkowo niskim koszcie biologicznym. • Badania ergonomiczne prowadzone są na gruncie teorii i praktyki. W ergonomii dominującym elementem jest człowiek.
- 6. • Zadaniem ergonomiijest optymalne dostosowanie wytworów materialnych człowieka i warunków ich użytkowania do właściwości psychicznych i fizjologicznych człowieka, uwzględniając czynniki środowiska materialnego oraz środowiska społecznego. • Celem ergonomii jest zapewnienie dobrostanu człowieka (zadowolenia, dobrego samopoczucia, satysfakcji, poczucia komfortu) w systemie człowiek – technika zarówno w dziedzinie zawodowej jak i pozazawodowej.
- 7. Różne definicje ergonomii– element wspólny • Ergonomia jest to nauka stosowana (w odróżnieniu od nauk teoretycznych) dlatego, że tematyka badań (zakres) wynika z zapotrzebowania praktycznego, a dorobek naukowy może być weryfikowany przez zaprojektowanie i zrealizowanie zmian w rzeczywistości.
- 8. Ergonomia charakteryzuje sięhumanizmem pracy tzn. ocenia rozwiązania techniczne i organizacyjne związane ze współudziałem człowieka i środków technicznych (środków pracy). Ocena dokonywana jest przy założeniu, że dobro człowieka musi być traktowane priorytetowo w stosunku do kryteriów technicznych lub ekonomicznych, co w kontekście inżynierskim przekłada się na zasadę, zgodnie z którą technikę należy dostosować (doprojektować, dopasować) do człowieka (jego psychofizycznych właściwości).
- 9. Człowieka (pracownika) należyjedynie w ograniczonym zakresie dostosować do techniki. Właściwym bardziej określeniem będzie, że człowieka należy przygotować do pracy (techniki i organizacji) – zapoznać go i nauczyć obowiązujących reguł i zachowań na danym stanowisku. Pamiętaj !! ....człowiek jest podmiotem w procesie pracy, a nie przedmiotem....
- 10. • W ergonomiiakcentowana jest konieczność harmonijnego, efektywnego współdziałania człowieka i środków technicznych (środków pracy). • Zainteresowania ergonomii dotyczą określonego systemu działania, złożonego z podsystemu ludzkiego i podsystemu techniczno – organizacyjnego. • Zainteresowania ergonomii rozciągają się na wszystkie przejawy kontaktów człowieka ze środkami technicznymi i organizacyjnymi podczas pracy, nauki, rekreacji, sportu, podróży, zajęć domowych, leczenia, rehabilitacji, czy wspomagania niepełnosprawności.
- 11. Cele i zadaniaergonomii. Celem działalności ergonomicznej jest zwiększenie efektywności działań ludzkich, w tym pracy zawodowej, lecz nie kosztem zwiększonego wysiłku, czy innych obciążeń człowieka ale przystosowaniem środków technicznych i organizacyjnych do psychofizycznych właściwości organizmu ludzkiego.
- 12. Wyższa jakość ergonomicznościurządzeń technicznych, którymi posługuje się człowiek w procesie pracy, sprzyja: • lepszej i wydajniejszej pracy, • zmniejszeniu biologicznych kosztów pracy (wydatku energetycznego – wysiłku fizycznego i obciążenia psychicznego), • zmniejszeniu liczby i kosztów braków oraz błędów popełnianych w pracy,
- 13. • zwiększeniu bezpieczeństwai higieny pracy, eliminacji zagrożeń zawodowych, a tym samym zmniejszeniu liczby wypadków przy pracy i chorób zawodowych, • ograniczeniu absencji chorobowej, • lepszemu wykorzystaniu czasu pracy, • zwiększeniu satysfakcji z pracy oraz pozytywnej motywacji, • odczuwaniu zadowolenia i przyjemności z kontaktu z urządzeniami technicznymi i środowiskiem pracy.
- 14. Zbyt niski poziomergonomicznej jakości środków pracy (obiektów, maszyn, urządzeń i narzędzi pracy) w stosunku do oczekiwań użytkowników jest źródłem wielu dodatkowych kosztów i strat, zarówno ekonomicznych, jak i społecznych. Straty te można podzielić na: • ekonomiczne bezpośrednie, których wielkość możliwa jest do oszacowania np. mała wydajność pracy, produkcja braków spowodowana zmęczeniem, nadmiernym hałasem, złym oświetleniem, niekorzystnymi parametrami mikroklimatu. Skutkami są wypadki przy pracy, choroby zawodowe, absencja chorobowa – zwolnienia lekarskie.
- 15. • ekonomiczne pośrednie,których wielkości nie można w prosty sposób oszacować np. utrata zdrowia, duża płynność kadr, niszczenie materiałów, narzędzi i maszyn wskutek niedbalstwa i nielubienia swojej pracy. • moralne, nie poddające się ekonomicznej wycenie np. cierpienie, złe samopoczucie spowodowane przemęczeniem, niski etos pracy (motywacja do pracy), brak poczucia podmiotowości, wzrost bierności i apatii, zanik potrzeby wartości wyższych.
- 16. ERGONOMIA jako wiedza inauka INTERDYSCYPLINARNA Dyscypliny można ująć w dwóch zasadniczych grupach: • nauk o człowieku (społecznych i medycznych • nauk dotyczących techniki ( technicznych i ekonomiczno- organizacyjnych)
- 17. Dyscypliny pierwszej grupybadają i przygotowują do pracy czynnik ludzki. i jego właściwości psychiczno – fizjologicznych elementy techniczno – organizacyjne. Wspólnym celem ich działań jest zrównoważony stan układu: człowiek – maszyna i niezawodność jego funkcjonowania. Zasadą metodologiczną działania jest kompleksowość. Dyscypliny drugiej grupy dostosowują do człowieka
- 18. Ergonomia wykorzystuje wynikibadań trzech podstawowych nauk, tj. nauki o człowieku, nauk technicznych i nauk o organizacji. Nauki o człowieku: • psychologia pracy, • antropometria, • fizjologia pracy, • medycyna pracy, • higiena pracy
- 19. Nauki techniczne: • architekturai budowa obiektów, • budowa i konstrukcja maszyn (urządzeń, narzędzi), • technologia i technika, • materiałoznawstwo, • inżynieria transportu, • bezpieczeństwo pracy. Nauki organizacyjne: • organizacja pracy, • ekonomika pracy, • zarządzanie jakością, • zarządzanie bezpieczeństwem, • zarządzanie strategiczne, • zagospodarowanie przestrzeni, • estetyka, • prawo pracy .
- 20. Ergonomia w środowiskupracy to . . . . . .ochrona pracy ludzkiej Ochrona pracy to system środków prawnych, ekonomicznych, organizacyjnych i technicznych stosowanych w celu ochrony praw pracowników, w tym przed zagrożeniami dla ich życia lub zdrowia występujących w procesie pracy. Przez system środków należy rozumieć zbiór uporządkowanych jednostek tworzących całość organizacyjną, służących ochrony zdrowia i życia pracowników oraz umożliwiających regenerację utraconych sił biologicznych również poza pracą.
- 21. . . .Bezpieczeństwo i higiena pracy Bezpieczeństwo i higiena pracy jest to stosowanie środków prawnych, naukowych, technicznych i organizacyjnych mających na celu zabezpieczenie pracowników przed zagrożeniami dla ich życia lub zdrowia występującymi podczas pracy. ... Organizacja pracy Organizacja pracy to suma działań technicznych, ekonomicznych i organizacyjnych skierowanych na stworzenie optymalnego współdziałania człowieka (czynnika ludzkiego) z czynnikami technicznymi i organizacyjnymi (środkami pracy) w celu zapewnienia człowiekowi właściwych warunków pracy.
- 22. Tematyka badań -sfery działań ergonomicznych: • ergonomia warunków pracy, • ergonomia wyrobów, • ergonomia mieszkania, • ergonomia czasu wolnego, • ergonomia sportu, • ergonomia dla ludzi starszych i niepełnosprawnych, • ergonomia prac biurowych, • ergonomia świata dziecięcego, • ergonomia prac ekstremalnych (na wysokościach, pod wodą,w ratownictwie przemysłowym, górnictwie, w kosmosie) • ergonomia prac operatorskich, min.zrobotyzowanych.
- 23. Metody badawcze ergonomii Wcelu ułatwienia pracy zespołom ergonomicznym, złożonym ze specjalistów z różnych dyscyplin szczegółowych, opracowano specyficzne metody badawcze, charakterystyczne dla ergonomii. Potrzeba diagnozowania warunków pracy oraz ergonomiczności konstrukcji i zasad działania narzędzi, maszyn, aparatów, pojazdów, sprzętu domowego i innych wyrobów technicznych przyczyniła się do opracowania metody kwestionariuszowej w postaci listy kontrolnej.
- 24. Metoda ta zwanarównież listą dortmundzką została opracowana przez zespół badaczy amerykańskich pod kierunkiem psychologa G. C. E. Burgera i zaprezentowana na II Międzynarodowym Kongresie Ergonomicznym w Dortmundzie w 1964 r. Lista składała się ze 135 pytań ogólnych (A) i 188 pytań o charakterze szczegółowym (B) – ogółem 323 pytań. Metoda ta była bardzo wnikliwa, ale pracochłonna i niewygodna w stosowaniu. Lista dortmundzka odegrała jednak ważną rolę jako wzorzec podejścia do badań diagnostycznych.
- 25. Obecnie stosowane sąmetody badawcze takie jak ... • lista kontrolna, • badania ankietowe, • badania testowe, • metoda wskaźników (np. wypadków przy pracy, chorób zawodowych), • atestacja stanowisk roboczych na podstawie przepisów prawnych, • metodologia projektowania ergonomicznego oraz praktyczne metody i techniki projektowania z uwzględnieniem kryteriów ergonomicznych, • metody przy użyciu aparatów pomiarowych.
- 26. Literatura: • Bugajska J.,Ergonomia, Warszawa 2001 • Górska E., Ergonomia, projektowanie, diagnoza, eksperymenty, Warszawa 2002, Oficyna Wydawnicza Politechniki Warszawskiej • Koradecka D., Bezpieczeństwo pracy i ergonomia, Centralny Instytut Ochrony Pracy, Warszawa 1997 • Ergonomia - pojęcia podstawowe, Centralny Instytut Ochrony Pracy, Warszawa • www.ciop.pl • Państwowa Inspekcja Pracy- strona internetowa • Rączkowski B., BHP w praktyce, Ośrodek Doradztwa i Doskonalenia Kadr Sp. z o. o., Gdańsk 2008