ISANG
MAPAGPALAN
G ARAW
EL FILIBUSTERISMO
KABANATA VII -
X
MGA
TALASALITAA
N
dumaluhong-sumugod
gulilat-nabigla, nagulat
hilahil-pagdurusa
kabuktutan-kabuhungan, kasamaan
lumantad-lumabas
hinagilap-hinanap
masibe- lubhang matakaw
naglagalag-naglibot, namasyal
naglisaw-nagkalat
nagpapabalatkayo-nakapagpapanggap di makilala
nananaghoy-tumangis umiyak nang matindi
sa kalungkutan
pagkahano-pagkapagod
pag-uudyok-pagsusulsol
panaka-naka-paminsan-minsan
salarin-maysala
tahip-kabog pintig
tinya-kinutya, minaliit
Kabanata 7: Si Simoun
Makapangyarihan ang mayamang mag-aalahas na si Simoun.
Kilala rin siya sa taguring Indiong Ingles, Portuges, Kardinal
Moreno at maitim na tagapayo ng Kapitan Heneral. Dahil siya
ay makapangyarihan, wala siyang kinatatakutan maging ang
Kapitan Heneral. Matalim siyang magsalita at laging
naghahamon ng kakayahan sa mga nakakausap. Bumalik siya
ng Pilipinas pagkatapos ang labintatlong taon upang
maghiganti.
Si Basilio ay dumalaw sa puntod ng kanyang ina, habang
naghuhukay naman sa kalapit na lugar si Simoun. Nang
papauwi na si Basilio ay narinig ang ingay ng
paghuhukay ni Simoun sa madilim na kagubatan. Nang
tanggalin ni Simoun ang itim na salamin ng mga mata ay
nakilala ni Basilio na ang nasa likod ng pagkatao ni
Simoun ay walang iba kundi si Juan Crisostomo Ibarra
na tumulong sa kanya sa paglibing ng kanyang ina at sa
bangkay ni Elias, labintatlong taon na ang nakalilipas.
Upang hindi mabunyag ang kanyang pagbabalatkayo
ay inisip na wakasan ang buhay ni Basilio subalit
nabatid niyang hindi siya mapapahamak o
ipagkakanulo ng binata sa makapangyarihan. Sa
halip ay hinimok ni Simoun si Basilio na umanib at
makiisa sa kanyang adhikain at pakay sa pagbabalik,
ngunit mariing tumanggi si Basilio sapagakat ang
nais niya ay makapagsimula at manirahan ng
mapayapa at tahimik na buhay.
•Ano ang lihim na
natuklasa ni Basiliokay
Simoun?
KABANATA 8.
ANG MASAYANG PASKO
MGA TALASALITAAN
nakamata- nakatingin
nanlumo - nanghina
nasindak- natakot
natamo- nakuha
tili- matinis na sigaw
Pasko na, maagang gumising si Juliana o Huli upang
tupdin ang kasunduang siya ay manilbihan kay
Hermana Penchang. Nang gabing nakaraan, si Huli ay
taimtim na nanalangin at umasa ng milagro na
mahango sa kinakaharap na suliranin pagkagising
subalit ang tangi niyang nakita ay ang sulat-kamay ng
amang humihingi ng limandaang pisong pambayad sa
mga tulisang dumukot sa ama.
Samantala, hindi maipaliwanag ang kalungkutan ni Tata Selo sa
pagpapaalipin ng apong si Juliana. Pilit na pinagaan ng apo ang
kalooban ng kanyang lolo kahit siya mismo ay sasabog ang
dibdib sa matinding kalungkutan. Inalala na lamang ni Huli ang
mga pangako ni Basilio sa kaniya kaugnay sa kanilang magiging
buhay. Lumisan si Huli nang hindi man lamang nababati ng
“maligayang pasko’ ang kanyang lolo na sa palagay ng matanda
ay sinadya ng dalaga para hindi maipakita ang bigat ng loob na
nararamdaman.
Sa paglisan ni Huli ay pilit na pinaglubag ni Tata Selo
ang loob sa panonood sa bintana ng mga dumaraang
bihis na bihis para magsimba. Higit pang nagdamdam
ang matanda dahil wala siyang maibigay na aginaldo
sa mga kamag-anak nang dalawin siya ng mga ito at
nang magtangkang batiin man lamang sila ay
nahintakutan si Tandang Selo sapagkat naglaho ang
kanyang tinig na ikinasindak rin ng lahat na nasa
kanyang tahanan.
Si Juli ay taimtim na nagdadasal at
umaasang may milagro pagkagising
na mahango sa suliraning
kinakaharap.
KABANATA 9
ANG MGA
PILATO
MGA TALASALITAAN
gaputok-kaunti bahagya
polyeto-papel na may impormasyong
nakasulat
tinagis-hinabol
mahango-maialis, matanggal
pagsamaam-pagkuha, pagkumpiska
Natalo sa kaso si Kabesang Tales kaugnay sa
usaping karapatan sa lupang pagmamay-ari.
Napilitang magpaalipin ni Huli at napipi ang
matandang Selo sa matinding kapighatian.
Walang maiturong may kasalanan sa
matinding kasawiang naganap sa buhay ng
mag-anak na de Dios.
A n g t e n y e n t e n g g u a r d i y a s i b i l a t a n g
tagapangasiwa ng mga prayle ay naghugas kamay
sa mga kasawian ng buong mag-anak. Maging ang
panginoon o amo ni Huli na si Hermana
Penchang ay hinusgahan silang pinatikim ng
parusa ng diyos sa kanilang mga kasalanan na tila
sinasabing: “Nararapat lamang ang kasawiang
sinapit sa inyong buhay!”
Ano-anong himala ng
Birhen ang hinihintay
ni Huli?
•Naturingan iyon ni Hermana
Penchang nang malamang si
Huli na pwede ng mag-asawa
ngunit di pa rin marunong
magdasal.
KABANATA 10:
ANG
KAYAMANAN AT
KARANGYAAN
MGA
TALASALITAAN
deborsyon- pagdarasal na laging ginagawa sa oras
gumugol- gumastos
habag- awa
indulhensiya- pagtitis para sa kapatawaran ng
kasalanan
magpapaunlak- magpapahinudhud, magpapaubaya.
nagitla- nagulat, nabigla
nalilibak- pinagtawan
tagpus- putol
Sadyang nakituloy ang mag-aalahas sa
t a h a n a n n i K a b e s a n g T a l e s n a
ipinagtaka ng nakararami. Doon siya
magbebenta ng alahas dahil tiyak
marami ang bibili ng kanyang alahas
dahil nasa pagitan ito ng Tiani at San
Diego.
Sinilaw ni Simoun ang mga tao ng natatangi at
ipinagmamalaki niyang mga hiyas at maging si
Kabesang Tales ay nakiusyuso. Marami nga ang
bumili at ang iba ay nagbenta sa kanya ng mga
antigong alahas na hindi na nila ginagamit. Nahimok
rin niya si Kabesang Tales kung may gusto itong
ipagbili kaya naungkat ang laket ni Maria Clara na
nasa pangangalaga ni Huli na ibinigay dati ng
ketongin kay Basilio nang siya ay mapagaling nito.
Napagpasiyahan ni Kabesang Tales na ibenta
ang laket dahil sa taas na presyong sinabi ni
Simoun ay matutubos nito ang anak ngunit
kailangan muna nitong magpaalam sa anak.
Nang papunta na si Kabesang Tales sa anak ay
t i n u y a s i y a n g p r a y l e a t a n g m a g -
asawangbagong magsasaka ng kanyang
pinaghirapang lupain.
Matinding galit ang naramdaman ni
Kabesang Tales kaya bumalik siya sa
kanyang tahanan at kinuha ang rebolber ni
Simoun nang walang paalam kapalit ang
laket o agnos ni Huli at nag-iwan ng liham
na humihingi ng paumanhin. Kinabukasan,
tatlong patay ang nabalitaan sa bayan.
P a n u t o : B a s a h i n a t
unawaing mabuti ang bawat
katanungan. Isulat ang sagot
sa loob ng tatlo (3) hanggang
limang (5) pangungusap.
1. Ano-anong mga katotohanan ang lumantad sa
iyong mapanuring kaisipan sa nobela? Isa-
isahin at ipaliwanag.
2. Paano ipinakilala ni Rizal ang mga tauhan
kaugnay ng madilim na bahagi ng kasaysayan ng
bansa nang panahong isinulat niya ito?
Magbigay ng halimbawa.
3. Bakit kaya malinaw na malinaw na nailarawan ni
Rizal ang mga pagmamalabis ng mga Espanyol sa
mga Pilipino? Alin-alin sa mga ito ang naganap sa
kanyang buhay at sa kanyang pamilya? lugnay rito
ang iyong sinaliksik at sa kaligirang pangkasaysayan.
4. Anong damdamin ang naghari sa iyo ng higit mong
makilala si Simoun? si Basilio? si Kabesang Tales?
Bakit?
5. Sa iyong sariling pananaw ano-ano pa kayang
mga katotohanan ang lalantad sa mga pangunahing
tauhan sa pagtakbo ng aralin? Maghinuha.
6. Ano-anong mga katotohanan sa buhay ang
kumintal sa iyong isipan sa mga kalunos-lunos na
nangyari sa mga tauhan sa mga kabanatang
tinalakay? lugnay ito sa iyong buhay at sa realidad
ng buhay sa kasalukuyan.
TAKDANG
ARALIN
Panuto: Basahin at unawain
ang Kabanata 11 para sa
susunod na talakayan.
INIHANDA NI:
G. JASON TRESMUNDO

El Filibusterismo Kabanata 7-10 (Grade10

  • 1.
  • 2.
  • 4.
  • 5.
  • 6.
    dumaluhong-sumugod gulilat-nabigla, nagulat hilahil-pagdurusa kabuktutan-kabuhungan, kasamaan lumantad-lumabas hinagilap-hinanap masibe-lubhang matakaw naglagalag-naglibot, namasyal naglisaw-nagkalat nagpapabalatkayo-nakapagpapanggap di makilala
  • 7.
    nananaghoy-tumangis umiyak nangmatindi sa kalungkutan pagkahano-pagkapagod pag-uudyok-pagsusulsol panaka-naka-paminsan-minsan salarin-maysala tahip-kabog pintig tinya-kinutya, minaliit
  • 8.
    Kabanata 7: SiSimoun Makapangyarihan ang mayamang mag-aalahas na si Simoun. Kilala rin siya sa taguring Indiong Ingles, Portuges, Kardinal Moreno at maitim na tagapayo ng Kapitan Heneral. Dahil siya ay makapangyarihan, wala siyang kinatatakutan maging ang Kapitan Heneral. Matalim siyang magsalita at laging naghahamon ng kakayahan sa mga nakakausap. Bumalik siya ng Pilipinas pagkatapos ang labintatlong taon upang maghiganti.
  • 9.
    Si Basilio aydumalaw sa puntod ng kanyang ina, habang naghuhukay naman sa kalapit na lugar si Simoun. Nang papauwi na si Basilio ay narinig ang ingay ng paghuhukay ni Simoun sa madilim na kagubatan. Nang tanggalin ni Simoun ang itim na salamin ng mga mata ay nakilala ni Basilio na ang nasa likod ng pagkatao ni Simoun ay walang iba kundi si Juan Crisostomo Ibarra na tumulong sa kanya sa paglibing ng kanyang ina at sa bangkay ni Elias, labintatlong taon na ang nakalilipas.
  • 10.
    Upang hindi mabunyagang kanyang pagbabalatkayo ay inisip na wakasan ang buhay ni Basilio subalit nabatid niyang hindi siya mapapahamak o ipagkakanulo ng binata sa makapangyarihan. Sa halip ay hinimok ni Simoun si Basilio na umanib at makiisa sa kanyang adhikain at pakay sa pagbabalik, ngunit mariing tumanggi si Basilio sapagakat ang nais niya ay makapagsimula at manirahan ng mapayapa at tahimik na buhay.
  • 11.
    •Ano ang lihimna natuklasa ni Basiliokay Simoun?
  • 12.
  • 13.
    MGA TALASALITAAN nakamata- nakatingin nanlumo- nanghina nasindak- natakot natamo- nakuha tili- matinis na sigaw
  • 14.
    Pasko na, maaganggumising si Juliana o Huli upang tupdin ang kasunduang siya ay manilbihan kay Hermana Penchang. Nang gabing nakaraan, si Huli ay taimtim na nanalangin at umasa ng milagro na mahango sa kinakaharap na suliranin pagkagising subalit ang tangi niyang nakita ay ang sulat-kamay ng amang humihingi ng limandaang pisong pambayad sa mga tulisang dumukot sa ama.
  • 15.
    Samantala, hindi maipaliwanagang kalungkutan ni Tata Selo sa pagpapaalipin ng apong si Juliana. Pilit na pinagaan ng apo ang kalooban ng kanyang lolo kahit siya mismo ay sasabog ang dibdib sa matinding kalungkutan. Inalala na lamang ni Huli ang mga pangako ni Basilio sa kaniya kaugnay sa kanilang magiging buhay. Lumisan si Huli nang hindi man lamang nababati ng “maligayang pasko’ ang kanyang lolo na sa palagay ng matanda ay sinadya ng dalaga para hindi maipakita ang bigat ng loob na nararamdaman.
  • 16.
    Sa paglisan niHuli ay pilit na pinaglubag ni Tata Selo ang loob sa panonood sa bintana ng mga dumaraang bihis na bihis para magsimba. Higit pang nagdamdam ang matanda dahil wala siyang maibigay na aginaldo sa mga kamag-anak nang dalawin siya ng mga ito at nang magtangkang batiin man lamang sila ay nahintakutan si Tandang Selo sapagkat naglaho ang kanyang tinig na ikinasindak rin ng lahat na nasa kanyang tahanan.
  • 17.
    Si Juli aytaimtim na nagdadasal at umaasang may milagro pagkagising na mahango sa suliraning kinakaharap.
  • 18.
  • 19.
    MGA TALASALITAAN gaputok-kaunti bahagya polyeto-papelna may impormasyong nakasulat tinagis-hinabol mahango-maialis, matanggal pagsamaam-pagkuha, pagkumpiska
  • 20.
    Natalo sa kasosi Kabesang Tales kaugnay sa usaping karapatan sa lupang pagmamay-ari. Napilitang magpaalipin ni Huli at napipi ang matandang Selo sa matinding kapighatian. Walang maiturong may kasalanan sa matinding kasawiang naganap sa buhay ng mag-anak na de Dios.
  • 21.
    A n gt e n y e n t e n g g u a r d i y a s i b i l a t a n g tagapangasiwa ng mga prayle ay naghugas kamay sa mga kasawian ng buong mag-anak. Maging ang panginoon o amo ni Huli na si Hermana Penchang ay hinusgahan silang pinatikim ng parusa ng diyos sa kanilang mga kasalanan na tila sinasabing: “Nararapat lamang ang kasawiang sinapit sa inyong buhay!”
  • 22.
    Ano-anong himala ng Birhenang hinihintay ni Huli?
  • 23.
    •Naturingan iyon niHermana Penchang nang malamang si Huli na pwede ng mag-asawa ngunit di pa rin marunong magdasal.
  • 24.
  • 25.
  • 26.
    deborsyon- pagdarasal nalaging ginagawa sa oras gumugol- gumastos habag- awa indulhensiya- pagtitis para sa kapatawaran ng kasalanan magpapaunlak- magpapahinudhud, magpapaubaya. nagitla- nagulat, nabigla nalilibak- pinagtawan tagpus- putol
  • 27.
    Sadyang nakituloy angmag-aalahas sa t a h a n a n n i K a b e s a n g T a l e s n a ipinagtaka ng nakararami. Doon siya magbebenta ng alahas dahil tiyak marami ang bibili ng kanyang alahas dahil nasa pagitan ito ng Tiani at San Diego.
  • 28.
    Sinilaw ni Simounang mga tao ng natatangi at ipinagmamalaki niyang mga hiyas at maging si Kabesang Tales ay nakiusyuso. Marami nga ang bumili at ang iba ay nagbenta sa kanya ng mga antigong alahas na hindi na nila ginagamit. Nahimok rin niya si Kabesang Tales kung may gusto itong ipagbili kaya naungkat ang laket ni Maria Clara na nasa pangangalaga ni Huli na ibinigay dati ng ketongin kay Basilio nang siya ay mapagaling nito.
  • 29.
    Napagpasiyahan ni KabesangTales na ibenta ang laket dahil sa taas na presyong sinabi ni Simoun ay matutubos nito ang anak ngunit kailangan muna nitong magpaalam sa anak. Nang papunta na si Kabesang Tales sa anak ay t i n u y a s i y a n g p r a y l e a t a n g m a g - asawangbagong magsasaka ng kanyang pinaghirapang lupain.
  • 30.
    Matinding galit angnaramdaman ni Kabesang Tales kaya bumalik siya sa kanyang tahanan at kinuha ang rebolber ni Simoun nang walang paalam kapalit ang laket o agnos ni Huli at nag-iwan ng liham na humihingi ng paumanhin. Kinabukasan, tatlong patay ang nabalitaan sa bayan.
  • 31.
    P a nu t o : B a s a h i n a t unawaing mabuti ang bawat katanungan. Isulat ang sagot sa loob ng tatlo (3) hanggang limang (5) pangungusap.
  • 32.
    1. Ano-anong mgakatotohanan ang lumantad sa iyong mapanuring kaisipan sa nobela? Isa- isahin at ipaliwanag. 2. Paano ipinakilala ni Rizal ang mga tauhan kaugnay ng madilim na bahagi ng kasaysayan ng bansa nang panahong isinulat niya ito? Magbigay ng halimbawa.
  • 33.
    3. Bakit kayamalinaw na malinaw na nailarawan ni Rizal ang mga pagmamalabis ng mga Espanyol sa mga Pilipino? Alin-alin sa mga ito ang naganap sa kanyang buhay at sa kanyang pamilya? lugnay rito ang iyong sinaliksik at sa kaligirang pangkasaysayan. 4. Anong damdamin ang naghari sa iyo ng higit mong makilala si Simoun? si Basilio? si Kabesang Tales? Bakit?
  • 34.
    5. Sa iyongsariling pananaw ano-ano pa kayang mga katotohanan ang lalantad sa mga pangunahing tauhan sa pagtakbo ng aralin? Maghinuha. 6. Ano-anong mga katotohanan sa buhay ang kumintal sa iyong isipan sa mga kalunos-lunos na nangyari sa mga tauhan sa mga kabanatang tinalakay? lugnay ito sa iyong buhay at sa realidad ng buhay sa kasalukuyan.
  • 35.
    TAKDANG ARALIN Panuto: Basahin atunawain ang Kabanata 11 para sa susunod na talakayan.
  • 36.