* ‫سنڌ‬ ‫ايجيوڪيٽ‬ *
‫ميمڻ‬ ‫عبدالرزاق‬ : ‫منظرڪشي‬ ‫۽‬ ‫ڪالما‬ُ‫م‬ ‫تحرير‬
ALL RIGHTS OF THIS SCRIPT, DIALOGUE, LOCATIONS, STORY ARE RESERVED WITH WRITER (Abdul Razzaque Memon) Page 1
‫پهريون‬ ‫ايڪٽ‬(‫يونٽ‬ ‫ون‬‫بنگلو‬)‫وڌيڪ‬ ‫کان‬ ‫هزار‬ ‫چوويهه‬ ‫لک‬ ‫هڪ‬ ‫اوهان‬ ‫۾‬ ‫سنڌ‬ ِ‫ء‬‫کانپو‬ ‫ورهاڱي‬
‫شاعرن‬,‫صورت‬ ‫جي‬ ‫ڪهاڻيڪارن۽ليکڪن‬ ‫وڌيڪ‬ ‫کان‬ ‫هزار‬ ‫ٻاهٺ‬
‫ڇو؟‬ ِ‫ء‬‫آهيوپو‬ ‫رهيا‬ ‫موجود‬ ‫۾‬
19 May 2014 at 08:53
‫تحقيق‬ ‫۽‬ ‫تحرير‬:‫ميمڻ‬ ‫عبدالرزاق‬ ‫انجنيئر‬
‫دانشورو‬ ‫۽‬ ‫اديبو‬ ‫جا‬ ‫سنڌ‬ ‫اي‬!‫جا‬ ‫سوچن‬ ‫۽‬ ‫سوالن‬ ‫هنن‬ ‫وٽ‬ ‫توهان‬ ‫ڇا‬
‫آهن؟‬ ‫جواب‬
‫کي‬ ‫حقيقتن‬ ‫مادي‬ ‫جي‬ ‫زندگيَء‬ ‫ذريعي‬ ‫فارمولن‬ ‫۽‬ ‫مشقن‬ ‫جي‬ ‫رياضيَء‬ ‫اوهان‬
،‫ڪئي‬ ‫ڪانه‬ ‫ڳوت‬ ‫ڳڻ‬ ‫جي‬ ‫بنائڻ‬ ‫رياضياتي‬ ‫۽‬ ‫سائنٽيفڪ‬
‫وڌيڪ‬ ‫کان‬ ‫هزار‬ ‫چوويهه‬ ‫لک‬ ‫هڪ‬ ‫اوهان‬ ‫۾‬ ‫سنڌ‬ ‫کانپوِء‬ ‫ورهاڱي‬
‫کان‬ ‫هزار‬ ‫ٻاهٺ‬ ‫۽‬ ‫شاعرن‬‫صورت‬ ‫جي‬ ‫ليکڪن‬ ‫۽‬ ‫ڪهاڻيڪارن‬ ‫وڌيڪ‬
‫کان‬ ‫افڪار‬ ‫۽‬ ‫خيالن‬ ‫پنهنجي‬ ‫کي‬ ‫ماڻهن‬ ‫جي‬ ‫سنڌ‬ ‫۽‬ ‫آهيو‬ ‫رهيا‬ ‫موجود‬ ‫۾‬
‫اچو‬ ‫پيا‬ ‫ڏيندا‬ ‫آگاهي‬.‫ڇڏي‬ ‫نه‬ ‫ڪسر‬ ‫ڪا‬ ‫۾‬ ‫ڪرڻ‬ ‫مشاعرن‬ ‫اوهان‬
‫خود‬ ‫به‬ ‫۾‬ ‫ملهائڻ‬ ‫ڏينهن‬ ‫خاص‬ ‫توڙي‬ ‫شامون‬ ،‫سانجهيون‬ ‫رهيون‬ ُ‫س‬ ‫۽‬ ‫آهي‬
‫آهيو‬ ‫رهيا‬ ‫ڪفيل‬.‫ا‬ ‫ڏني‬ ‫نه‬ ‫رهڻ‬ ‫ڪڏهن‬ ‫کوٽ‬ ‫جي‬ ‫ڪانفرنسن‬‫۽‬ ‫ٿو‬
Public
* ‫سنڌ‬ ‫ايجيوڪيٽ‬ *
‫ميمڻ‬ ‫عبدالرزاق‬ : ‫منظرڪشي‬ ‫۽‬ ‫ڪالما‬ُ‫م‬ ‫تحرير‬
ALL RIGHTS OF THIS SCRIPT, DIALOGUE, LOCATIONS, STORY ARE RESERVED WITH WRITER (Abdul Razzaque Memon) Page 2
‫آهن‬ ‫آيا‬ ‫رهندا‬ ‫کيل‬ ‫جو‬ ‫هٿ‬ ‫کٻي‬ ‫جي‬ ‫اوهان‬ ‫به‬ ‫سيمينار‬.‫موهن‬ ‫اوهان‬
‫جي‬ ‫ڪرڻ‬ ‫الوداع‬ ‫کي‬ ‫سج‬ ‫ويندڙ‬ ‫جي‬ ‫سال‬ ‫تي‬ ‫درياهه‬ ‫سنڌو‬ ‫۽‬ ‫دڙي‬ ‫جي‬
‫جو‬ ‫صبح‬ ‫پهرئين‬ ‫جي‬ ‫سال‬ ‫نئين‬ ‫ته‬ ‫آهي‬ ‫ڏيکاري‬ ‫به‬ ‫ڪارگذاري‬ ‫اجتماعي‬
‫آهن‬ ‫ڀريون‬ ‫به‬ ‫سالميون‬ ‫جون‬ ‫سج‬ ‫اڀرندڙ‬.‫ٿيا‬ ‫به‬ ‫ڳاهٽ‬ ‫۾‬ ‫ميڙاڪن‬ ‫ادبي‬
‫گڏج‬ ‫۽‬ ‫آهيو‬‫آهي‬ ‫رهي‬ ‫هميشه‬ ‫به‬ ‫گونج‬ ‫جي‬ ‫اڻين‬.
‫ڪو‬ ‫جو‬ ‫ڏاهپ‬ ‫۽‬ ‫علم‬ ‫ڌرتيَء‬ ‫هن‬ ‫باوجود‬ ‫جي‬ ‫ٿيڻ‬ ‫ڪجهه‬ ‫سڀ‬ ‫ايترو‬
‫ڏٺو‬ ‫ڪونه‬ ‫عروج‬.‫ٿي‬ ‫ڪانه‬ ‫آبياري‬ ‫ڪا‬ ‫جي‬ ‫قدرن‬ ‫اخالقي‬.‫جي‬ ‫مهارتن‬
‫ٿي‬ ‫ڪانه‬ ‫ترقي‬ ‫ڪا‬.‫جڙي‬ ‫ڪانه‬ ‫نرسري‬ ‫ڪا‬ ‫جي‬ ‫ماڻهن‬ ‫مثالي‬.‫سک‬
‫ملي‬ ‫ڪانه‬ ‫واٽ‬ ‫ڪا‬ ‫جي‬ ‫اطمينان‬ ‫کي‬ ‫ماڻهن‬ ‫سرگردان‬ ‫الِء‬.‫ڪي‬ ‫نه‬
‫وٿون‬ ‫جون‬ ‫ترقيَء‬ ‫سماجي‬ ‫ڪو‬ ‫نه‬ ،‫پيا‬ ‫بنياد‬ ‫جا‬ ‫روين‬ ‫فڪري‬ ‫سگهارن‬
‫شروع‬ ‫چٽاڀيٽي‬ ‫صحتمند‬ ‫ڪا‬ ‫نه‬ ،‫ٿي‬ ‫ختم‬ ‫ويڳاڻپ‬ ‫ڪا‬ ‫نه‬ ،‫ٿيون‬ ‫نروار‬
‫عروج‬ ‫جو‬ ‫محبتن‬ ‫ڪو‬ ‫نه‬ ،‫آيو‬ ‫زوال‬ ‫جو‬ ‫ڪلفتن‬ ‫ڪو‬ ‫نه‬ ،‫سگهي‬ ‫ٿي‬
‫ٿيو‬ ‫آغاز‬ ‫جو‬ ‫عمل‬ ‫نه‬ ‫۽‬ ‫سگهي‬ ‫ٿي‬ ‫سگهاري‬ ‫ڌارا‬ ‫اجتماعي‬ ‫نه‬ ،‫ٿيو‬!
‫ڪار‬ ‫جي‬ ‫نڊاپٽ‬
ُ
‫ڄ‬ ‫البت‬ ،‫ها‬‫ٿيو‬ ‫عروج‬ ‫جو‬ ‫وبار‬.‫نرالو‬ ‫جو‬ ‫تعريف‬ ‫۽‬ ‫تنقيد‬
‫ٿيو‬ ‫متعارف‬ ‫ڪلچر‬.‫آبياري‬ ‫جي‬ ‫رسم‬ ‫واري‬ ‫الهڻ‬ ‫پٽڪي‬ ‫جي‬ ‫ٻئي‬ ‫هڪ‬
‫لٿا‬ ‫فصل‬ ‫جا‬ ‫جڳاڙين‬ ،‫ٿي‬ ‫ترقي‬ ‫جي‬ ‫بندي‬ ‫گروپ‬ ،‫ٿي‬.‫ڀٽڪڻ‬ ‫کي‬ ‫ماڻهن‬
‫مليا‬ ‫رستا‬ ‫جا‬.‫هڪ‬ ‫۽‬ ‫پيا‬ ‫بنياد‬ ‫جا‬ ‫پيئارڻ‬ ‫پيئڻ‬ ‫تي‬ ‫اختتام‬ ‫جي‬ ‫نشستن‬
‫ترقي‬ ‫جي‬ ‫مڃڻ‬ ‫مهانتائن‬ ‫هروڀرو‬ ‫الِء‬ ‫ٻئي‬‫ٿي‬!
* ‫سنڌ‬ ‫ايجيوڪيٽ‬ *
‫ميمڻ‬ ‫عبدالرزاق‬ : ‫منظرڪشي‬ ‫۽‬ ‫ڪالما‬ُ‫م‬ ‫تحرير‬
ALL RIGHTS OF THIS SCRIPT, DIALOGUE, LOCATIONS, STORY ARE RESERVED WITH WRITER (Abdul Razzaque Memon) Page 3
‫هو‬ ‫ڪونه‬ ‫وارو‬ ‫سڄڻائپ‬ ‫رويو‬ ‫جو‬ ‫رياست‬ ‫سان‬ ‫اسان‬ ‫کانپوِء‬ ‫ورهاڱي‬.‫ان‬
‫ادارا‬ ‫سان‬ ‫تنظيم‬ ‫۽‬ ‫ترتيب‬ ‫کي‬ ‫دانش‬ ‫۽‬ ‫علم‬ ‫صاحبان‬ ‫جي‬ ‫اسان‬ ‫۾‬ ‫صورت‬
‫هئي‬ ‫ڪرڻي‬ ‫تربيت‬ ‫جي‬ ‫ماڻهن‬ ‫پنهنجي‬ ‫جوڙي‬.‫مهذب‬ ،‫فڪر‬ ‫سگهاري‬
‫هئي‬ ‫ڪرڻي‬ ‫پاسداري‬ ‫جي‬ ‫روايتن‬ ‫جٽادار‬ ‫۽‬ ‫ڪلچر‬.‫کي‬ ‫ڌارا‬ ‫اجتماعي‬
‫۽‬ ‫هو‬ ‫ڪرڻو‬ ‫سگهارو‬‫شاندار‬ ‫ڏياري‬ ‫ميالپ‬ ‫کي‬ ‫عمل‬ ‫۽‬ ‫عزم‬ ‫جي‬ ‫ماڻهن‬
‫به‬ ‫ڪم‬ ‫هڪ‬ ‫ڪو‬ ‫مان‬ ‫انهن‬ ‫سان‬ ‫بدقسمتيَء‬ ‫ليڪن‬ ‫هو‬ ‫بنائڻو‬
‫ٿيو‬ ‫ڪونه‬ ‫الِء‬ ‫جي‬ ‫ماڻهن‬ ‫پنهنجي‬ ‫۾‬ ‫انداز‬ ‫مشنري‬ ‫۽‬ ‫تحريڪي‬.
‫دانشورو‬ ‫۽‬ ‫اديبو‬ ‫اي‬!
‫اهم‬ ‫کي‬ ‫اوهان‬ ‫الِء‬ ‫رکڻ‬ ‫قائم‬ ‫توازن‬ ‫جو‬ ‫عقليت‬ ‫۽‬ ‫جذبن‬ ‫۾‬ ‫مزاج‬ ‫قومي‬
‫ائ‬ ‫ليڪن‬ ‫هو‬ ‫ڪرڻو‬ ‫ادا‬ ‫ڪردار‬‫ته‬ ‫ڇاڪاڻ‬ ،‫سگهيو‬ ‫ٿي‬ ‫نه‬ ‫ممڪن‬ ‫ين‬
‫ٺلهي‬ ‫پاڻ‬ ‫رڳو‬ ‫نه‬ ‫۽‬ ‫رهيا‬ ‫عاري‬ ‫کان‬ ‫شعور‬ ‫جي‬ ‫توازن‬ ‫ان‬ ‫ئي‬ ‫پاڻ‬ ‫اوهان‬
‫وهڪري‬ ‫ان‬ ‫به‬ ‫کي‬ ‫قوم‬ ‫بلڪه‬ ‫رهيا‬ ‫وهندا‬ ‫۾‬ ‫وهڪري‬ ‫جي‬ ‫جذباتيت‬
‫رهيا‬ ‫کارائيندا‬ ‫غوطا‬ ‫۾‬.‫جي‬ ‫اوهان‬ ‫سرچشمو‬ ‫جو‬ ‫ڏاهپ‬ ‫ل‬
ُ
‫ڪ‬ ‫وٽ‬ ‫اوهان‬
‫پنهنجون‬ ‫۽‬ ‫شاعري‬ ‫مبني‬ ‫تي‬ ‫محرومين‬ ‫داخلي‬ ،‫ذات‬ ‫پنهنجي‬‫لکڻيون‬
‫هيون‬.‫گهرجي‬ ‫به‬ ‫رنگ‬ ‫راڳ‬ ‫۾‬ ‫تقريب‬ ‫سنجيده‬ ‫جي‬ ‫قسم‬ ‫هر‬ ‫کي‬ ‫اوهان‬
‫پيو‬ ‫کپي‬ ‫به‬ ‫تماشو‬ ‫کيل‬ ‫۽‬ ‫پيالو‬ ‫پيگ‬ ‫گڏ‬ ‫سان‬ ‫تصور‬ ‫مهذب‬ ‫هر‬ ‫۽‬ ‫پيو‬.‫ڏيئا‬
‫جي‬ ‫سج‬ ‫اڀرندڙ‬ ‫جي‬ ‫سال‬ ‫ايندڙ‬ ‫۽‬ ‫ڪرڻ‬ ‫الوداع‬ ‫کي‬ ‫سال‬ ‫ويندڙ‬ ‫ٻاري‬
* ‫سنڌ‬ ‫ايجيوڪيٽ‬ *
‫ميمڻ‬ ‫عبدالرزاق‬ : ‫منظرڪشي‬ ‫۽‬ ‫ڪالما‬ُ‫م‬ ‫تحرير‬
ALL RIGHTS OF THIS SCRIPT, DIALOGUE, LOCATIONS, STORY ARE RESERVED WITH WRITER (Abdul Razzaque Memon) Page 4
‫اجتماعي‬ ‫وڏي‬ ‫۾‬ ‫وڏي‬ ‫الِء‬ ‫اوهان‬ ‫ڪرڻ‬ ‫تي‬ ‫هنڌ‬ ‫خاص‬ ‫ڪنهن‬ ‫سالمي‬
‫هئي‬ ‫سرگرمي‬.‫علم‬‫ائپروچ‬ ‫جي‬ ‫اوهان‬ ‫جهد‬ ‫علمي‬ ‫۽‬ ‫طريقا‬ ‫علمي‬ ،‫رويا‬ ‫ي‬
‫هئا‬ ‫نه‬ ‫شامل‬ ‫ئي‬ ‫۾‬ ‫تڻ‬ ‫اڻ‬ ‫۽‬.
‫الِء‬ ‫حاصالت‬ ‫جي‬ ‫علمن‬ ‫جي‬ ‫سائنس‬ ‫وٽ‬ ‫اوهان‬ ‫ته‬ ‫بدقسمتي‬ ‫وڏي‬
‫۽‬ ‫مهارتن‬ ‫اجتماعي‬ ‫جي‬ ‫قوم‬ ‫اوهان‬ ‫سان‬ ‫جنهن‬ ،‫هئي‬ ‫نه‬ ‫ديوانگي‬ ‫ڪابه‬
‫سگهو‬ ‫ڪري‬ ‫ادا‬ ‫ڪردار‬ ‫ڪو‬ ‫الِء‬ ‫بنائڻ‬ ‫سگهارو‬ ‫کي‬ ‫قابليتن‬.‫وٽ‬ ‫اوهان‬
‫جي‬ ‫فلسفي‬‫کي‬ ‫انهن‬ ‫آڻي‬ ‫۾‬ ‫ترتيب‬ ‫کي‬ ‫حسناڪين‬ ‫جي‬ ‫زندگي‬ ‫ذريعي‬
‫نوجوانن‬ ‫اوهان‬ ‫سان‬ ‫جنهن‬ ،‫هئي‬ ‫نه‬ ‫جستجو‬ ‫۽‬ ‫تڙپ‬ ‫جي‬ ‫ڪرڻ‬ ‫منظم‬
‫۽‬ ‫ادراڪ‬ ‫جو‬ ‫حق‬ ‫۽‬ ‫حسن‬ ،‫زندگي‬ ‫۾‬ ‫انهن‬ ‫ڪري‬ ‫ختم‬ ‫ويڳاڻپ‬ ‫مان‬
‫سگهو‬ ‫ڪري‬ ‫سگهارو‬ ‫عمل‬.‫ذريعي‬ ‫فارمولن‬ ‫۽‬ ‫مشقن‬ ‫جي‬ ‫رياضيَء‬ ‫اوهان‬
‫رياضي‬ ‫۽‬ ‫سائنٽيفڪ‬ ‫کي‬ ‫حقيقتن‬ ‫مادي‬ ‫جي‬ ‫زندگيَء‬‫ڳڻ‬ ‫جي‬ ‫بنائڻ‬ ‫اتي‬
‫مهم‬ ‫۽‬ ‫چٽاڀيٽي‬ ‫کي‬ ‫نوجوانن‬ ‫اوهان‬ ‫سان‬ ‫جنهن‬ ،‫ڪئي‬ ‫ڪانه‬ ‫ڳوت‬
‫سگهو‬ ‫ڊوڙائي‬ ‫۾‬ ‫ميدانن‬ ‫جي‬ ‫جوئيَء‬.‫مقصد‬ ‫بي‬ ‫رڳو‬ ‫وقت‬ ‫هر‬ ‫اوهان‬
‫کي‬ ‫نوجوانن‬ ‫۾‬ ‫صورت‬ ‫جي‬ ‫نعرن‬ ‫اجاين‬ ‫۽‬ ‫راڳ‬ ‫غيرمعياري‬ ،‫شاعري‬
‫ڏنا‬ ‫يڪي‬ِ‫ل‬ ‫پئي‬ ‫پيچرا‬ ‫منزل‬ ‫بي‬ ‫جا‬ ‫نفرتن‬ ‫۽‬ ‫محبتن‬.‫انهن‬ ‫جي‬ ‫محبتن‬ ‫انڌين‬
‫منزل‬ ‫بي‬‫سان‬ ‫رهبرن‬ ‫حصو‬ ‫وڏو‬ ‫جو‬ ‫نوجوانن‬ ‫رهي‬ ‫روان‬ ‫تي‬ ‫پيچرن‬
‫ويو‬ ‫بڻجي‬ ‫پتلو‬ ‫جو‬ ‫نباهڻ‬ ‫عقيدتون‬.‫جو‬ ‫حق‬ ‫جي‬ ‫راِء‬ ‫اختالف‬ ‫به‬ ‫ڪڏهن‬
‫شرڪت‬ ‫۾‬ ‫عمل‬ ‫اجتماعي‬ ‫هر‬ ‫۽‬ ‫ويو‬ ‫بڻجي‬ ‫حرام‬ ‫الِء‬ ‫جي‬ ‫انهن‬ ‫استعمال‬
‫رهيو‬ ‫وڃي‬ ‫باشي‬ ‫ياري‬ ‫۽‬ ‫وابستگيون‬ ‫شخصي‬ ‫بنياد‬ ‫جو‬.‫جڏهن‬ ‫وري‬
* ‫سنڌ‬ ‫ايجيوڪيٽ‬ *
‫ميمڻ‬ ‫عبدالرزاق‬ : ‫منظرڪشي‬ ‫۽‬ ‫ڪالما‬ُ‫م‬ ‫تحرير‬
ALL RIGHTS OF THIS SCRIPT, DIALOGUE, LOCATIONS, STORY ARE RESERVED WITH WRITER (Abdul Razzaque Memon) Page 5
‫ويا‬ ‫چڙهي‬ ‫ور‬ ‫جي‬ ‫نفرتن‬ ‫انڌين‬ ‫نوجوان‬‫هيرو‬ ‫سندن‬ ‫ئي‬ ‫نفرتون‬ ‫اهي‬ ‫ته‬
‫ويون‬ ‫بڻجي‬ ‫ورشپ‬.‫ڳالهه‬ ‫ڪابه‬ ‫جي‬ ‫دليل‬ ‫۽‬ ‫عقل‬ ‫انهن‬ ‫۾‬ ‫نتيجي‬
‫تي‬ ‫مسئلي‬ ‫به‬ ‫ڪنهن‬ ‫۽‬ ‫ڏني‬ ‫نه‬ ‫پهچڻ‬ ‫الِء‬ ‫ڏيڻ‬ ‫دستڪ‬ ‫تي‬ ‫دل‬ ‫پنهنجي‬
‫ڪري‬ ‫تاالبندي‬ ‫جي‬ ‫دماغن‬ ‫پنهنجن‬ ‫الِء‬ ‫سوچڻ‬ ‫سان‬ ‫جانبداريَء‬ ‫غير‬
‫ڇڏي‬.
‫دانشورو‬ ‫اي‬ ،‫ورو‬ ‫ديده‬ ‫اي‬!
‫فضو‬ ‫جي‬ ‫پرستيَء‬ ‫ماضي‬ ‫اوهان‬‫مٿان‬ ‫جي‬ ‫قوم‬ ‫ٻوٽي‬ ‫اکيون‬ ‫کي‬ ‫روايتن‬ ‫ل‬
‫ڇڏيو‬ ‫ڪري‬ ‫مسلط‬:‫وارث‬ ‫جا‬ ‫دڙي‬ ‫جي‬ ‫موهن‬ ‫اسين‬!‫دور‬ ‫جي‬ ‫پٿر‬ ‫اسين‬
‫عظيم‬ ‫کان‬ ‫قومن‬ ‫سڀني‬ ‫جي‬ ‫دنيا‬ ،‫عظيم‬ ‫وٺي‬ ‫کان‬!‫کان‬ ‫سڀني‬ ‫جي‬ ‫دنيا‬
‫اسان‬ ‫به‬ ‫ماڻهو‬ ‫ڊگهو‬ ‫۾‬ ‫ڊگهي‬ ‫جو‬ ‫دنيا‬ ،‫وٽ‬ ‫اسان‬ ‫به‬ ‫تنظيم‬ ‫ادبي‬ ‫وڏي‬
‫سنڌ‬ ‫اسانجي‬ ‫به‬ ‫قبرستان‬ ‫وڏو‬ ‫۾‬ ‫وڏي‬ ‫جو‬ ‫دنيا‬ ،‫وٽ‬‫۾‬...،‫عظيم‬ ‫اسين‬
‫قديم‬ ‫اسين‬ ،‫عظيم‬ ‫اسين‬!‫اهڙي‬ ‫جي‬ ‫برتريَء‬ ‫کان‬ ‫قومن‬ ‫سڀني‬ ‫جي‬ ‫دنيا‬
‫ته‬ ‫ڏنو‬ ‫نه‬ ‫به‬ ‫موقعو‬ ‫جو‬ ‫سوچڻ‬ ‫هيُء‬ ‫ڪڏهن‬ ‫کي‬ ‫اوهان‬ ‫جوئيَء‬ ‫مهم‬
‫آهن‬ ‫ٿيون‬ ‫به‬ ‫غلطيون‬ ‫ڪي‬ ‫کان‬ ‫اسان‬ ‫۾‬ ‫ماضيَء‬ ‫جي‬ ‫قوم‬ ‫بحيثيت‬.
‫بڻجي‬ ‫روڳ‬ ‫جيڪي‬ ‫آهن‬ ‫به‬ ‫ڪوتاهيون‬ ‫اجتماعي‬ ‫ڪي‬ ‫جون‬ ‫اسان‬
‫ب‬ ‫مرحليوار‬ ‫جي‬ ‫اسان‬‫آهن‬ ‫بڻيون‬ ‫ڪارڻ‬ ‫جو‬ ‫دحاليَء‬.
* ‫سنڌ‬ ‫ايجيوڪيٽ‬ *
‫ميمڻ‬ ‫عبدالرزاق‬ : ‫منظرڪشي‬ ‫۽‬ ‫ڪالما‬ُ‫م‬ ‫تحرير‬
ALL RIGHTS OF THIS SCRIPT, DIALOGUE, LOCATIONS, STORY ARE RESERVED WITH WRITER (Abdul Razzaque Memon) Page 6
‫هئا‬ ‫فيصال‬ ‫۽‬ ‫سلوگن‬ ،‫ڳالهيون‬ ‫ڪيتريون‬ ‫ته‬ ‫سوچيو‬ ‫اهو‬ ‫ڪڏهن‬ ‫توهان‬
‫جي‬ ‫هتان‬ ‫۾‬ ‫بيان‬ ‫انداز‬ ‫دونهيندار‬ ،‫ويڙهي‬ ‫۾‬ ‫لفظن‬ ‫خوبصورت‬ ‫جيڪي‬
‫ليڊرن‬ ‫۾‬ ‫سحر‬ ‫جي‬ ‫انهن‬ ‫ماڻهو‬ ‫۽‬ ‫مليا‬ ‫الِء‬ ‫تائيدن‬ ‫۽‬ ‫تجويزن‬ ‫کي‬ ‫ماڻهن‬
‫فيصلن‬ ‫عقلي‬ ‫غير‬ ‫انهن‬ ‫ليڪن‬ ‫رهيا‬ ‫ٿيندا‬ ‫ڳاهٽ‬ ‫پٺيان‬‫جي‬ ‫هتان‬ ‫جا‬
‫ويا‬ ‫پئجي‬ ‫لوڙڻا‬ ‫ڪيتا‬ ‫کي‬ ‫نسلن‬ ‫ڪيترن‬.
‫ٻين‬ ‫رڳو‬ ‫الزام‬ ‫جو‬ ‫ان‬ ‫ته‬ ‫نڪتو‬ ‫تذڪرو‬ ‫به‬ ‫جڏهن‬ ‫جو‬ ‫بدحاليَء‬ ‫پنهنجي‬
‫سين‬ ‫لڳايو‬ ‫تي‬ ‫طاقتن‬ ‫ڌارين‬ ‫۽‬ ‫قومن‬.‫سببن‬ ‫اندروني‬ ‫پنهنجي‬ ‫جي‬ ‫بدحاليَء‬
‫وئي‬ ‫ڪئي‬ ‫نه‬ ‫محسوس‬ ‫ئي‬ ‫ضرورت‬ ‫جي‬ ‫ويچار‬ ‫تي‬.،‫تي‬ ‫سببن‬ ‫سياسي‬ ‫نه‬
‫ت‬ ‫ڪارڻن‬ ‫معاشي‬ ‫۽‬ ‫اخالقي‬ ‫نه‬‫ڪيو‬ ‫غور‬ ‫ڪو‬ ‫تي‬ ‫سببن‬ ‫فڪري‬ ‫نه‬ ‫۽‬ ‫ي‬
‫ويو‬.‫هوندو‬ ‫ڦهليل‬ ‫تي‬ ‫سفر‬ ‫جي‬ ‫صدين‬ ‫۽‬ ‫ڏهاڪن‬ ‫بنجڻ‬ ‫۽‬ ‫بگڙڻ‬ ‫جو‬ ‫قومن‬
‫يا‬ ‫ڌارئي‬ ‫هڪ‬ ‫ڪنهن‬ ،‫واقعي‬ ‫هڪ‬ ‫ڪنهن‬ ‫ذميداري‬ ‫جي‬ ‫ان‬ ،‫آهي‬
‫آهي‬ ‫هوندي‬ ‫نه‬ ‫تي‬ ‫ذميدار‬ ‫هڪ‬ ‫ڪنهن‬.‫جو‬ ‫تسلط‬ ‫کي‬ ‫ڌارئي‬ ‫ته‬ ‫ٻيو‬
‫ڪمزور‬ ‫تي‬ ‫طور‬ ‫اندروني‬ ‫قوم‬ ‫اها‬ ‫جڏهن‬ ‫آهي‬ ‫ملندو‬ ‫تڏهن‬ ‫به‬ ‫موقعو‬‫۽‬
‫جي‬ ‫ٻڌائڻ‬ ‫کي‬ ‫قوم‬ ‫بدحالي‬ ‫۽‬ ‫ڪمزوري‬ ‫اها‬ ‫اوهان‬ ‫۽‬ ‫آهي‬ ‫هوندي‬ ‫بدحال‬
‫ڪئي‬ ‫ڪونه‬ ‫گوارا‬ ‫ئي‬ ‫تڪليف‬ ‫ڪڏهن‬.‫نه‬ ‫گوارا‬ ‫تڪليف‬ ‫اها‬
‫۽‬ ‫فڪري‬ ‫بابت‬ ‫بدحاليَء‬ ‫ته‬ ‫هو‬ ‫کان‬ ‫خيال‬ ‫هن‬ ‫جيڪڏهن‬ ‫ڪرڻ‬
‫ڇاڪاڻ‬ ‫۽‬ ‫آهي‬ ‫مسئلو‬ ‫ذاتي‬ ‫پنهنجو‬ ‫جو‬ ‫ماڻهن‬ ‫ماڻڻ‬ ‫شعور‬ ‫سماجياتي‬
‫پاڻ‬ ‫ماڻهو‬ ،‫آهي‬ ‫دور‬ ‫جو‬ ‫معلومات‬ ‫هيُء‬ ‫جو‬‫پنهنجي‬ ‫پاڻ‬ ،‫آهن‬ ‫بالغ‬ ‫عاقل‬
‫وٺندا‬ ‫ڄاڻي‬ ‫سبب‬ ‫جا‬ ‫بدحالي‬ ‫پنهنجي‬ ‫ذريعي‬ ‫معلومات‬...‫اوهانجي‬ ‫اها‬ ‫ته‬
* ‫سنڌ‬ ‫ايجيوڪيٽ‬ *
‫ميمڻ‬ ‫عبدالرزاق‬ : ‫منظرڪشي‬ ‫۽‬ ‫ڪالما‬ُ‫م‬ ‫تحرير‬
ALL RIGHTS OF THIS SCRIPT, DIALOGUE, LOCATIONS, STORY ARE RESERVED WITH WRITER (Abdul Razzaque Memon) Page 7
‫هئي‬ ‫سادگي‬ ‫ذهني‬ ‫جي‬ ‫درجي‬ ‫حد‬.‫واڻي‬ ‫ڄاڻي‬ ‫اوهان‬ ‫آهي‬ ‫ممڪن‬ ‫به‬ ‫اهو‬
‫ذميوار‬ ‫به‬ ‫ڪنهن‬ ‫هڻي‬ ‫۾‬ ‫کاتي‬ ‫جي‬ ‫ڌارين‬ ‫کي‬ ‫سببن‬ ‫انهن‬ ‫جي‬ ‫بدحاليَء‬
‫ٿي‬ ‫ڪرائڻ‬ ‫خالصي‬ ‫جان‬ ‫پنهنجي‬ ‫ٿي‬ ‫التعلق‬ ‫کان‬ ‫کڻڻ‬ ‫ي‬‫گهري‬.
‫سببن‬ ‫سماجياتي‬ ‫۽‬ ‫فڪري‬ ‫جي‬ ‫بدحاليَء‬ ‫قومي‬ ‫کي‬ ‫اوهان‬ ‫ته‬ ‫ڇاڪاڻ‬
‫مان‬ ‫مشقتن‬ ‫جي‬ ‫ڪردار‬ ‫عملي‬ ‫پنهنجي‬ ‫۾‬ ‫نتيجي‬ ‫جي‬ ‫نشاندهيَء‬ ‫جي‬
‫جي‬ ‫ڌارائن‬ ‫فڪري‬ ‫قومي‬ ‫اوهان‬ ‫سان‬ ‫بدقمستيَء‬ ‫۽‬ ‫پيو‬ ‫پئي‬ ‫گذرڻو‬
‫نه‬ ‫ئي‬ ‫تيار‬ ‫الِء‬ ‫گذرڻ‬ ‫تان‬ ‫پلصراط‬ ‫جي‬ ‫ڪردار‬ ‫عملي‬ ‫ان‬ ‫الِء‬ ‫تشڪيل‬
‫هئا‬.
‫ڪندا‬ ‫رڙيون‬ ‫اوهان‬‫ته‬ ‫ٻڌايو‬ ‫نه‬ ‫اهو‬ ‫پر‬ ‫آهن‬ ‫غدار‬ ‫۾‬ ‫قوم‬ ‫پنهنجي‬ ‫ته‬ ‫رهيا‬
‫انهن‬ ‫۽‬ ‫ٿيا؟‬ ‫ڇو‬ ‫ته‬ ‫ٿيا‬ ‫پيدا‬ ‫غدار‬ ‫ڪي‬ ‫۾‬ ‫قوم‬ ‫پنهنجي‬ ‫جيڪڏهن‬
‫ڪونه‬ ‫به‬ ‫اهو‬ ‫اوهان‬ ‫آهي؟‬ ‫ڪهڙو‬ ‫رستو‬ ‫جو‬ ‫ڇوٽڪاري‬ ‫کان‬ ‫غدارن‬
‫حقيقي‬ ‫جا‬ ‫انهن‬ ،‫پيون‬ ‫پلئه‬ ‫ناڪاميون‬ ‫جيڪي‬ ‫۾‬ ‫سفر‬ ‫قومي‬ ‫ته‬ ‫ٻڌايو‬
‫هئا‬ ‫ڪهڙا‬ ‫ڪارڻ‬.‫هر‬ ‫پنهنجي‬ ‫قومون‬ ‫زندهه‬‫رپورٽ‬ ‫جي‬ ‫ناڪاميَء‬
‫وجود‬ ‫قومي‬ ‫پنهنجي‬ ‫کي‬ ‫قوم‬ ‫سنڌي‬ ‫هتي‬ ‫ليڪن‬ ‫آهن‬ ‫ڪنديون‬ ‫مرتب‬
‫تفصيلي‬ ‫هڪ‬ ‫جي‬ ‫سببن‬ ‫جي‬ ‫ناڪامين‬ ‫مزاحمتي‬ ‫ٿيندڙ‬ ‫الِء‬ ‫بقا‬ ‫جي‬
‫سگهي‬ ‫ملي‬ ‫نه‬ ‫پاران‬ ‫جي‬ ‫دانشور‬ ‫ڪنهن‬ ‫به‬ ‫رپورٽ‬!‫ويٽنام‬ ‫وارن‬ ‫آمريڪا‬
‫اهو‬ ‫ته‬ ‫ڇڏيو‬ ‫سجائي‬ ‫تي‬ ‫چوڪ‬ ‫ٺهرائي‬ ‫يادگار‬ ‫جو‬ ‫شڪست‬ ‫پنهنجي‬ ‫۾‬
‫هنن‬ ‫يادگار‬‫غلطين‬ ‫جي‬ ‫آئنده‬ ‫ڏياري‬ ‫يادگيري‬ ‫جي‬ ‫ناڪامين‬ ‫پنهنجي‬ ‫کي‬
* ‫سنڌ‬ ‫ايجيوڪيٽ‬ *
‫ميمڻ‬ ‫عبدالرزاق‬ : ‫منظرڪشي‬ ‫۽‬ ‫ڪالما‬ُ‫م‬ ‫تحرير‬
ALL RIGHTS OF THIS SCRIPT, DIALOGUE, LOCATIONS, STORY ARE RESERVED WITH WRITER (Abdul Razzaque Memon) Page 8
‫سادي‬ ‫جي‬ ‫غلطين‬ ‫هتي‬ ‫اوهان‬ ‫ليڪن‬ ،‫رهي‬ ‫بڻيو‬ ‫عالمت‬ ‫جي‬ ‫بچڻ‬ ‫کان‬
‫رهيا‬ ‫نه‬ ‫روادار‬ ‫به‬ ‫جا‬ ‫اعتراف‬.
‫قابليتن‬ ‫پنهنجي‬ ‫انهن‬ ،‫هئا‬ ‫پڙهيل‬ ‫وڌيڪ‬ ‫اکر‬ ‫چار‬ ‫ٻه‬ ‫جيڪي‬ ‫مان‬ ‫اوهان‬
‫سڻڀين‬ ‫بجاِء‬ ‫ڇڏڻ‬ ‫ارپي‬ ‫الِء‬ ‫جي‬ ‫مقصدن‬ ‫قومي‬ ‫وڏي‬ ‫به‬ ‫ڪن‬ ‫کي‬
‫سرڪا‬‫۾‬ ‫رڃ‬ ‫جي‬ ‫خواهشن‬ ‫کي‬ ‫پاڻ‬ ‫الِء‬ ‫حاصالت‬ ‫جي‬ ‫نوڪرين‬ ‫ري‬
‫شهري‬ ‫جي‬ ‫اوهان‬ ‫نوڪريون‬ ‫سڻڀيون‬ ‫اهي‬ ‫جيستائين‬ ‫۽‬ ‫رکيو‬ ‫ڊوڙائي‬
،‫آيون‬ ‫پئي‬ ‫ڪنديون‬ ‫پورائو‬ ‫جو‬ ‫حسرت‬ ‫واري‬ ‫ماڻڻ‬ ‫مرتبي‬ ‫واري‬ ‫اشرافيه‬
‫۾‬ ‫نشي‬ ‫جي‬ ‫آفيسن‬ ‫ايئرڪنڊيشنڊ‬ ‫آرامده‬ ‫۽‬ ‫ڪرسين‬ ‫ڦرڻين‬ ‫اوهان‬
‫انه‬ ‫کي‬ ‫اوهان‬ ‫ئي‬ ‫جيئن‬ ‫پر‬ ‫رهيا‬ ‫پئي‬ ‫غلطان‬‫پاسيرو‬ ‫تان‬ ‫پوسٽن‬ ‫سڻڀين‬ ‫ن‬
‫خطري‬ ‫الِء‬ ‫ٻوليَء‬ ‫سنڌي‬ ‫۽‬ ‫سنڌ‬ ‫۾‬ ‫ڪنن‬ ‫جي‬ ‫اوهان‬ ‫ته‬ ‫هو‬ ‫ويندو‬ ‫ڪيو‬
‫ايئر‬ ‫جي‬ ‫اوهان‬ ‫پوِء‬ ‫۽‬ ‫هيون‬ ‫ٿينديون‬ ‫شروع‬ ‫وڄڻ‬ ‫گهنٽيون‬ ‫جون‬
‫۾‬ ‫رومن‬ ‫ڊرائنگ‬ ‫ڪنڊيشنڊ‬”‫ڀلي‬ ‫جي‬ ‫سنڌ‬“‫گڏجاڻيون‬ ‫تي‬ ‫نالي‬ ‫جي‬
‫هيون‬ ‫وينديون‬ ‫ٿي‬ ‫شروع‬.
‫انگر‬ ‫جي‬ ‫دانشورن‬ ‫۽‬ ‫اديبن‬ ‫ڪيترن‬ ‫مان‬ ‫اوهان‬‫جي‬ ‫ڪمال‬ ‫اردو‬ ‫۽‬ ‫يزي‬
‫سنڌي‬ ‫۽‬ ‫سنڌ‬ ‫اوهان‬ ‫جو‬ ‫افسوس‬ ‫ليڪن‬ ‫هو‬ ‫به‬ ‫ڏانُء‬ ‫جو‬ ‫لکڻ‬ ‫وٽن‬ ‫۽‬ ‫هئي‬
‫جي‬ ‫پڄائڻ‬ ‫تائين‬ ‫دنيا‬ ‫ذريعي‬ ‫جي‬ ‫لکتن‬ ‫اردو‬ ‫۽‬ ‫انگريزي‬ ‫ڪيس‬ ‫جو‬ ‫ماڻهن‬
‫ڏيکاري‬ ‫ڪانه‬ ‫جوئي‬ ‫مهم‬ ‫ڪا‬ ‫الِء‬.‫مخلوط‬ ‫سنڌ‬ ‫جڏهن‬ ‫پر‬ ‫ٺهيو‬ ‫ته‬ ‫ٻيو‬
* ‫سنڌ‬ ‫ايجيوڪيٽ‬ *
‫ميمڻ‬ ‫عبدالرزاق‬ : ‫منظرڪشي‬ ‫۽‬ ‫ڪالما‬ُ‫م‬ ‫تحرير‬
ALL RIGHTS OF THIS SCRIPT, DIALOGUE, LOCATIONS, STORY ARE RESERVED WITH WRITER (Abdul Razzaque Memon) Page 9
‫هميشه‬ ‫هتي‬ ‫سان‬ ‫دانش‬ ‫پنهنجي‬ ‫اوهان‬ ‫ته‬ ‫ويو‬ ‫بڻجي‬ ‫صوبو‬ ‫النسل‬‫الِء‬
‫سگهيو‬ ‫بڻائي‬ ‫نه‬ ‫ديوانو‬ ‫جو‬ ‫خوشبوِء‬ ‫جي‬ ‫ڌرتيَء‬ ‫کي‬ ‫ماڻهن‬ ‫آباد‬.
‫جو‬ ‫ڪيس‬ ‫سنڌ‬ ‫۽‬ ‫مسئلن‬ ‫جي‬ ‫موت‬ ‫۽‬ ‫زندگي‬ ‫جي‬ ‫ڌڻين‬ ‫ڌرتي‬ ‫اوهان‬
‫جتان‬ ،‫جوڙيو‬ ‫ڪونه‬ ‫به‬ ‫مرڪز‬ ‫معلوماتي‬ ‫هڪڙو‬ ‫ڪو‬ ‫۾‬ ‫سنڌ‬ ‫سڄي‬
‫کي‬ ‫ڪردارن‬ ‫عملي‬ ‫وڙهندڙ‬ ‫تي‬ ‫محاذن‬ ‫مختلف‬ ‫۽‬ ‫ذريعن‬ ‫ابالغي‬ ‫جي‬ ‫دنيا‬
‫سگهجي‬ ‫ڪري‬ ‫فيڊنگ‬ ‫انفارميشن‬.
‫جي‬ ‫اخبارن‬ ‫سنڌي‬ ‫جڏهن‬ ‫ڪالم‬ ‫جا‬ ‫جن‬ ‫هئا‬ ‫اهڙا‬ ‫ڪيترا‬ ‫مان‬ ‫اوهان‬
‫دانشورن‬ ‫مهان‬ ‫کي‬ ‫پاڻ‬ ‫اهي‬ ‫ته‬ ‫لڳا‬ ‫ڇپجڻ‬ ‫سان‬ ‫فوٽوئن‬ ‫تي‬ ‫صفحن‬ ‫اندرين‬
‫ڪرائي‬ ‫شمار‬ ‫۾‬”‫لسٽ‬ ‫استحقاقي‬ ‫قومي‬ ‫جي‬ ‫دانشوريَء‬“‫ويا‬ ‫ٿي‬ ‫شامل‬ ‫۾‬.
،‫قيام‬ ‫جي‬ ‫مرڪزن‬ ‫تربيتي‬ ،‫آغاز‬ ‫جي‬ ‫مڪالمن‬ ‫وڌي‬ ‫اڳتي‬ ‫کانپوِء‬ ‫ان‬
‫سينٽرن‬ ‫معلوماتي‬‫۽‬ ‫ڪردار‬ ‫عملي‬ ‫الِء‬ ‫جي‬ ‫تبديلين‬ ،‫جوڙجڪ‬ ‫جي‬
‫هئي‬ ‫نه‬ ‫ئي‬ ‫ضرورت‬ ‫ڄڻ‬ ‫اوهانکي‬ ‫جي‬ ‫اوسر‬ ‫جي‬ ‫فڪر‬!‫مهان‬ ‫اهڙن‬ ‫هاڻي‬
‫تمغا‬ ‫جا‬ ‫مهمان‬ ‫خاص‬ ‫۽‬ ‫ڪرسيون‬ ‫جون‬ ‫صدارت‬ ‫الِء‬ ‫جي‬ ‫دانشورن‬
‫جو‬ ‫بو‬ ‫آدم‬ ‫بو‬ ‫آدم‬ ‫الِء‬ ‫جي‬ ‫مقصدن‬ ‫ٻنهي‬ ‫انهن‬ ‫۽‬ ‫ويا‬ ‫بڻجي‬ ‫ضرورت‬ ‫قومي‬
‫رهيو‬ ‫وڃي‬ ‫سمان‬.
‫ز‬ ‫جن‬ ،‫هئا‬ ‫ماڻهو‬ ‫اهڙا‬ ‫ڪيترا‬‫يا‬ ‫ڪڍيو‬ ‫رسالو‬ ‫هڪ‬ ‫ڪو‬ ‫۾‬ ‫ندگيَء‬
‫هئا‬ ‫ويا‬ ‫ڪيا‬ ‫شريڪ‬ ‫تي‬ ‫بنياد‬ ‫جي‬ ‫باشيَء‬ ‫ياري‬ ‫۾‬ ‫رسالي‬ ‫ڪنهن‬.‫ڪن‬
* ‫سنڌ‬ ‫ايجيوڪيٽ‬ *
‫ميمڻ‬ ‫عبدالرزاق‬ : ‫منظرڪشي‬ ‫۽‬ ‫ڪالما‬ُ‫م‬ ‫تحرير‬
ALL RIGHTS OF THIS SCRIPT, DIALOGUE, LOCATIONS, STORY ARE RESERVED WITH WRITER (Abdul Razzaque Memon) Page 10
‫هڪڙي‬ ‫ڪنهن‬ ‫ڪن‬ ‫۽‬ ‫هو‬ ‫ڪڍيو‬ ‫بيان‬ ‫ڪندڙ‬ ‫متاثر‬ ‫هڪڙو‬ ‫ڪو‬
‫جو‬ ‫ماڻهن‬ ‫انهن‬ ‫هاڻي‬ ‫پر‬ ‫هئي‬ ‫ڪئي‬ ‫شرڪت‬ ‫ئي‬ ‫۾‬ ‫جلوس‬ ‫احتجاجي‬
‫انهي‬ ‫پنهنجي‬ ‫اهي‬ ‫ته‬ ‫پيو‬ ‫بڻجي‬ ‫استحقاق‬”‫عظيم‬“‫جو‬ ‫ڪارڪردگيَء‬
‫کٽيو‬ ‫ڄمار‬ ‫سڄي‬‫ته‬ ‫ڇو‬ ،‫وڃن‬ ‫ليکيا‬ ‫سڄڻ‬ ‫مهان‬ ‫جا‬ ‫سنڌ‬ ‫۽‬ ‫رهن‬ ‫کائيندا‬
‫ٿو‬ ‫ڦاٽي‬ ‫هانُء‬ ‫سندن‬ ‫الِء‬ ‫هميشه‬ ‫۾‬ ‫غم‬ ‫جي‬ ‫سنڌ‬ ‫بظاهر‬.‫نالي‬ ‫جي‬ ‫سنڌ‬
‫پوِء‬ ‫کان‬ ‫جلوس‬ ‫۽‬ ‫ڪهاڻي‬ ،‫رسالي‬ ،‫بيان‬ ‫هڪڙي‬ ‫ان‬ ‫ڪيل‬ ‫جاري‬ ‫تي‬
‫نه‬ ‫سامهون‬ ‫ڪردار‬ ‫ساز‬ ‫شخصيت‬ ‫۽‬ ‫ساز‬ ‫اداره‬ ‫ڪوبه‬ ‫اهڙو‬ ‫جو‬ ‫ماڻهن‬ ‫انهن‬
‫ادبي‬ ‫۽‬ ‫لکڻ‬ ‫لکڻيون‬ ‫رسمي‬ ‫پر‬ ‫آيو‬‫اهي‬ ‫ڪري‬ ‫ويهڻ‬ ‫ٿڻ‬
ُ
‫ا‬ ‫۾‬ ‫ميڙاڪن‬
‫الِء‬ ‫هميشه‬”‫ماڻهو‬ ‫مهان‬“‫ويا‬ ‫بڻجي‬.‫جون‬ ‫ماڻهن‬ ‫انهن‬ ‫جو‬ ‫ڇاڪاڻ‬
‫هڪ‬ ‫ڪري‬ ‫انهيَء‬ ،‫هيون‬ ‫البيون‬ ‫۽‬ ‫ڪئمپون‬ ‫پنهنجيون‬ ‫پنهنجيون‬
‫کي‬ ‫ٻئي‬”‫حاجي‬ ‫۽‬ ‫قاضي‬“‫رهي‬ ‫نڀائجندي‬ ‫سان‬ ‫خوبيَء‬ ‫ريت‬ ‫جي‬ ‫چوڻ‬.
‫اهڙن‬”‫حاجين‬“‫۽‬”‫قاضين‬“‫ڏسو‬ ‫کولي‬ ‫پروفائيل‬ ‫پورو‬ ‫جو‬!‫ه‬ ‫۾‬ ‫سنڌ‬ ‫انهن‬‫ڪ‬
‫به‬”‫نڪيتن‬ ‫شانتي‬“‫جوڙيو‬ ‫ڪونه‬.‫مڪالمي‬ ‫به‬ ‫هڪ‬ ‫۾‬ ‫سنڌ‬ ‫انهن‬
‫جو‬”‫ڪولوزيم‬“‫ڪوبه‬ ‫۾‬ ‫سنڌ‬ ‫انهن‬ ،‫ڪيو‬ ‫ڪونه‬ ‫برپا‬”‫ندوه‬“
‫۽‬”‫عليگڙهه‬“‫آندو‬ ‫نه‬ ‫۾‬ ‫وجود‬.‫جيترو‬ ‫سعيد‬ ‫ائڊورڊ‬ ‫به‬ ‫ڪنهن‬ ‫مان‬ ‫انهن‬
‫به‬ ‫تحرڪ‬ ‫بابت‬ ‫حقن‬ ‫زائفاڻن‬ ‫جيترو‬ ‫راِء‬ ‫ڌتي‬ ‫ارون‬ ‫پر‬ ‫ٺهيو‬ ‫ته‬ ‫ڪم‬
‫ڏيکاريو‬ ‫ڪونه‬.
* ‫سنڌ‬ ‫ايجيوڪيٽ‬ *
‫ميمڻ‬ ‫عبدالرزاق‬ : ‫منظرڪشي‬ ‫۽‬ ‫ڪالما‬ُ‫م‬ ‫تحرير‬
ALL RIGHTS OF THIS SCRIPT, DIALOGUE, LOCATIONS, STORY ARE RESERVED WITH WRITER (Abdul Razzaque Memon) Page 11
‫کي‬ ‫تحريڪ‬ ‫۽‬ ‫تحرڪ‬‫ماڻهن‬ ‫جي‬ ‫دور‬ ‫پنهنجي‬ ‫کي‬ ‫اوهان‬ ‫الِء‬ ‫ڏيڻ‬ ‫جنم‬
‫رهيا‬ ‫ناڪام‬ ‫به‬ ‫۾‬ ‫ان‬ ‫اوهان‬ ‫پر‬ ،‫هو‬ ‫ڪرڻو‬ ‫حاصل‬ ‫اعتماد‬ ‫جو‬.‫اوهان‬
‫ڊرائنگ‬ ‫جوڙي‬ ‫چوياري‬ ‫جي‬ ‫يارن‬ ‫چئن‬ ‫به‬ ‫دانشور‬ ‫ذهين‬ ‫وڌ‬ ‫۾‬ ‫وڌ‬ ‫مان‬
‫عمر‬ ‫سڄي‬ ‫ڪندي‬ ‫فڪرمندي‬ ‫تي‬ ‫مسئلن‬ ‫وقتي‬ ‫جي‬ ‫سنڌ‬ ‫۾‬ ‫رومن‬
‫سگهيا‬ ‫وڌي‬ ‫ڪونه‬ ‫اڳتي‬ ‫کان‬ ‫ڪرڻ‬ ‫پاس‬ ‫قراردادن‬.‫اوهان‬‫پنهنجي‬
‫۾‬ ‫ڪرڻ‬ ‫آهنگ‬ ‫هم‬ ‫سان‬ ‫روح‬ ‫جي‬ ‫ڌرتيَء‬ ‫۽‬ ‫عوام‬ ‫کي‬ ‫ڌارائن‬ ‫فڪري‬
‫کي‬ ‫سگهه‬ ‫فڪري‬ ‫موثر‬ ‫به‬ ‫ڪنهن‬ ‫به‬ ‫الِء‬ ‫جي‬ ‫تبديليَء‬ ‫۽‬ ‫رهيا‬ ‫ناڪام‬
‫سگهيا‬ ‫نه‬ ‫آڻي‬ ‫۾‬ ‫وجود‬.‫پوِء‬ ‫ته‬ ‫سگهيا‬ ‫ڪري‬ ‫نه‬ ‫ڪجهه‬ ‫سڀ‬ ‫اهو‬ ‫جڏهن‬
‫وڄايو‬ ‫وارو‬ ‫پنهنجو‬ ‫غالمن‬ ‫جي‬ ‫غرضن‬ ‫۽‬ ‫مفاد‬ ‫مٿان‬ ‫جي‬ ‫عوام‬.‫هتي‬ ‫ايئن‬
‫ک‬ ‫ويچارن‬ ‫۽‬ ‫ذهنن‬‫۽‬ ‫رهيون‬ ‫لڳنديون‬ ‫۾‬ ‫مٿي‬ ‫هچائون‬ ‫ڀٽڪائيندڙ‬ ‫ي‬
‫رهيو‬ ‫ٿيندو‬ ‫سگهارو‬ ‫عمل‬ ‫جو‬ ‫ڀٽڪڻ‬ ‫ڏينهن‬ ‫ڏينهون‬.
‫اديبو‬ ‫۽‬ ‫دانشورو‬ ‫جا‬ ‫سنڌ‬ ‫اي‬!
‫رهيو‬ ‫الحق‬ ‫فڪر‬ ‫۽‬ ‫درد‬ ‫جو‬ ‫سنڌ‬ ‫۾‬ ‫لکيتن‬ ‫پنهنجي‬ ‫هميشه‬ ‫کي‬ ‫اوهان‬
‫ڪونهن‬ ‫رايا‬ ‫ٻه‬ ‫به‬ ‫ڪي‬ ‫تي‬ ‫انهيَء‬ ،‫آهي‬.‫نه‬ ‫ڪجهه‬ ‫۾‬ ‫پر‬ ‫پنهنجي‬ ‫اوهان‬
‫ڪوش‬ ‫جي‬ ‫ٻارڻ‬ ‫ٻوٽو‬ ‫ڪجهه‬‫به‬ ‫سان‬ ‫انهيَء‬ ،‫آهيو‬ ‫رهيا‬ ‫ڪندا‬ ‫ش‬
‫ڪونهي‬ ‫اختالف‬.‫فائدو‬ ‫گهڻو‬ ‫ٿورو‬ ‫جو‬ ‫ڪوششن‬ ‫وکريل‬ ‫اهڙين‬ ‫پر‬
‫رهيو‬ ‫ملندو‬ ‫ته‬ ‫کي‬ ‫اوهان‬ ‫معرفت‬ ‫دنيا‬ ‫ادبي‬ ‫موجود‬ ‫چوڌاري‬ ‫جي‬ ‫اوهان‬
‫عمليت‬ ‫۽‬ ‫ڪردار‬ ‫موثر‬ ‫جيتري‬ ‫جي‬ ‫اوهان‬ ‫کي‬ ‫سماج‬ ‫جي‬ ‫اسان‬ ‫پر‬ ،‫آهي‬
* ‫سنڌ‬ ‫ايجيوڪيٽ‬ *
‫ميمڻ‬ ‫عبدالرزاق‬ : ‫منظرڪشي‬ ‫۽‬ ‫ڪالما‬ُ‫م‬ ‫تحرير‬
ALL RIGHTS OF THIS SCRIPT, DIALOGUE, LOCATIONS, STORY ARE RESERVED WITH WRITER (Abdul Razzaque Memon) Page 12
‫اوها‬ ‫ته‬ ‫گهرجي‬ ‫هئڻ‬ ‫اعتراف‬ ‫کي‬ ‫اوهان‬ ،‫آهي‬ ‫رهي‬ ‫ضرورت‬ ‫جي‬‫کان‬ ‫ان‬ ‫ن‬
‫آهيو‬ ‫رهيا‬ ‫قاصر‬.‫حساب‬ ‫ان‬ ،‫ٿيون‬ ‫بڻجن‬ ‫ذميداريون‬ ‫جيتريون‬ ‫جون‬ ‫اوهان‬
‫آهي‬ ‫سگهي‬ ‫ٿي‬ ‫نه‬ ‫پيدا‬ ‫مستعدي‬ ‫اها‬ ‫۽‬ ‫ولولو‬ ‫اهو‬ ‫۾‬ ‫اوهان‬ ‫سان‬.‫اوهان‬
‫بحران‬ ‫فڪري‬ ‫جو‬ ‫اوهان‬ ‫رڪاوٽ‬ ‫۾‬ ‫ادائيگيَء‬ ‫جي‬ ‫ڪردار‬ ‫موثر‬ ‫جي‬
‫آهي‬.‫۾‬ ‫ٽڪرن‬ ‫ٽڪرن‬ ‫۽‬ ‫ڪانهي‬ ‫وحدت‬ ‫فڪري‬ ‫ڪابه‬ ‫وٽ‬ ‫اوهان‬
‫آهيو‬ ‫ورهايل‬.‫اوهان‬‫ڪنهن‬ ‫ڄاڻ‬ ‫جي‬ ‫اوهان‬ ‫۽‬ ‫صالحيت‬ ‫ادبي‬ ‫جي‬
‫ڌاڪي‬ ‫ادبي‬ ‫علمي‬ ‫۽‬ ‫قابليت‬ ‫جي‬ ‫ذات‬ ‫جي‬ ‫اوهان‬ ‫بجاِء‬ ‫اوسر‬ ‫جي‬ ‫فڪر‬
‫آهي‬ ‫رهي‬ ‫ٿي‬ ‫استعمال‬ ‫تي‬ ‫ڄمائڻ‬.‫ٿيڻ‬ ‫دانشور‬ ‫مهان‬ ‫ڪيترن‬ ‫مان‬ ‫اوهان‬
‫علمي‬ ‫جو‬ ‫فرائيڊ‬ ‫۽‬ ‫ڊيڪارٽ‬ ،‫هيگل‬ ،‫افالطون‬ ‫کي‬ ‫پاڻ‬ ‫۾‬ ‫چڪر‬ ‫جي‬
‫تحريرن‬ ‫پنهنجي‬ ‫۾‬ ‫چڪر‬ ‫جي‬ ‫ڪرائڻ‬ ‫باور‬ ‫۽‬ ‫بنائڻ‬ ‫وارث‬‫جي‬ ‫خواص‬ ‫کي‬
‫ڇڏيو‬ ‫بڻائي‬ ‫هٿيار‬ ‫جو‬ ‫وجهڻ‬ ‫رعب‬ ‫مٿان‬.‫سماج‬ ‫عملي‬ ‫جي‬ ‫دنيا‬ ‫اوهان‬
‫آڻيندڙ‬ ‫تبديليون‬ ‫بنيادي‬ ‫۾‬ ‫ماضيَء‬ ‫۽‬ ‫بانين‬ ‫جي‬ ‫مذهبن‬ ‫۽‬ ‫سڌارڪن‬
‫ڪونه‬ ‫آهنگ‬ ‫هم‬ ‫کي‬ ‫پاڻ‬ ‫سان‬ ‫طريقن‬ ‫طور‬ ‫۽‬ ‫ذميدارين‬ ‫جي‬ ‫رهنمائن‬
‫سگهيا‬ ‫ڪري‬.‫ڪري‬ ‫نه‬ ‫عطا‬ ‫فڪري‬ ‫روشن‬ ‫کي‬ ‫روحن‬ ‫پنهنجي‬ ‫اوهان‬
‫او‬ ‫سان‬ ‫جنهن‬ ،‫سگهيا‬‫ڪري‬ ‫پيدا‬ ‫به‬ ‫شعور‬ ‫۽‬ ‫ذميداري‬ ‫الِء‬ ‫پنهنجي‬ ‫هان‬
‫سگهيا‬ ‫ڪري‬ ‫پڻ‬ ‫رهنمائي‬ ‫سماجي‬ ‫۽‬ ‫فڪري‬ ‫جي‬ ‫عوام‬ ‫۽‬ ‫پئي‬ ‫سگهيا‬
‫پئي‬.
‫ٿو‬ ‫چوڻو‬ ‫سان‬ ‫افسوس‬ ‫پر‬ ‫آهيو‬ ‫دعويدار‬ ‫جا‬ ‫هجڻ‬ ‫تخليقڪار‬ ‫سڀئي‬ ‫اوهان‬
‫آهي‬ ‫تقليدي‬ ‫رڳو‬ ‫بنياد‬ ‫جو‬ ‫ڄاڻ‬ ‫جي‬ ‫اڪثريت‬ ‫مان‬ ‫اوهان‬ ‫ته‬ ‫پوي‬.‫گروپ‬
* ‫سنڌ‬ ‫ايجيوڪيٽ‬ *
‫ميمڻ‬ ‫عبدالرزاق‬ : ‫منظرڪشي‬ ‫۽‬ ‫ڪالما‬ُ‫م‬ ‫تحرير‬
ALL RIGHTS OF THIS SCRIPT, DIALOGUE, LOCATIONS, STORY ARE RESERVED WITH WRITER (Abdul Razzaque Memon) Page 13
‫ا‬ ‫چيال‬ ،‫ٿو‬ ‫رکي‬ ‫سوچ‬ ‫جيڪا‬ ‫گرو‬ ‫جو‬‫۾‬ ‫پوئواريَء‬ ‫جي‬ ‫ان‬ ‫ٻوٽي‬ ‫کيون‬
‫ٿا‬ ‫وتن‬ ‫هلندا‬.‫فڪر‬ ‫جيڪي‬ ‫آهي‬ ‫گهٽ‬ ‫بنهه‬ ‫تعداد‬ ‫جو‬ ‫ماڻهن‬ ‫اهڙن‬
‫حقيقتن‬ ‫زميني‬ ‫ٿي‬ ‫هٿياربند‬ ‫سان‬ ‫حجت‬ ‫۽‬ ‫دليل‬ ،‫تي‬ ‫بنياد‬ ‫جي‬ ‫۽فهم‬
‫قبلو‬ ‫پنهنجو‬ ‫تي‬ ‫سگهه‬ ‫جي‬ ‫افڪار‬ ‫سماجي‬ ‫۾‬ ‫ماحول‬ ‫ميسر‬ ‫پٽاندڙ‬
‫هجن‬ ‫ڪندا‬ ‫متعين‬.
‫ص‬ ‫سمورين‬ ‫جي‬ ‫اوهان‬ ‫پسندي‬ ‫انفراديت‬ ‫جي‬ ‫اوهان‬‫اڏوهي‬ ‫کي‬ ‫الحيتن‬
‫انهيَء‬ ‫کي‬ ‫اوهان‬ ‫پر‬ ‫وڃي‬ ‫ٿي‬ ‫ڪندي‬ ‫ناس‬ ‫کائي‬ ‫اندران‬ ‫ئي‬ ‫اندران‬ ‫وانگر‬
‫رهي‬ ‫ٿو‬ ‫ڪونه‬ ‫ئي‬ ‫شعور‬ ‫جو‬.‫اقدامي‬ ‫جيڪا‬ ‫۾‬ ‫اديب‬ ‫باضمير‬ ‫هڪ‬
‫سان‬ ‫رجحانن‬ ‫جي‬ ‫پسنديَء‬ ‫اجتماعيت‬ ‫ڪمال‬ ‫اها‬ ‫گهرجي‬ ‫هئڻ‬ ‫جرئت‬
‫رحجا‬ ‫جي‬ ‫گريزي‬ ‫اجتماعيت‬ ‫سان‬ ‫بدقمستيَء‬ ‫۽‬ ‫آهي‬ ‫ٿيندي‬ ‫حاصل‬‫نن‬
‫۽‬ ‫وڏن‬ ‫ڪري‬ ‫محروم‬ ‫کان‬ ‫جوهر‬ ‫جي‬ ‫جرئت‬ ‫اقدامي‬ ‫کي‬ ‫اوهان‬
‫ڇڏيو‬ ‫ڪري‬ ‫بيگانو‬ ‫۽‬ ‫التعلق‬ ‫کان‬ ‫سرانجاميَء‬ ‫جي‬ ‫ڪمن‬ ‫غيرمعمولي‬
‫آهي‬.
‫خال‬ ‫واري‬ ‫اڻهوند‬ ‫جي‬ ‫چينيَء‬ ‫بي‬ ‫اٿندڙ‬ ‫مان‬ ‫اندر‬ ‫پنهنجي‬ ‫الِء‬ ‫جي‬ ‫سماج‬
‫اوهان‬ ‫پر‬ ‫پئي‬ ‫گهرجي‬ ‫هوند‬ ‫جي‬ ‫اطمينان‬ ‫ڪابه‬ ‫کي‬ ‫اوهان‬ ‫الِء‬ ‫ڀرڻ‬ ‫کي‬
‫پرستيَء‬ ‫تقليد‬ ‫جي‬‫ڇڏيو‬ ‫بڻائي‬ ‫مجاور‬ ‫جو‬ ‫گروهن‬ ‫کي‬ ‫اوهان‬.‫جڏهن‬ ‫پوِء‬
‫واٽ‬ ‫جي‬ ‫پوئواريَء‬ ‫جي‬ ‫مغرب‬ ‫۾‬ ‫ڳالهه‬ ‫هر‬ ‫ٻوٽي‬ ‫اکيون‬ ‫گروهن‬ ‫انهن‬
‫ويوئ‬ ‫ٿي‬ ‫شامل‬ ‫۾‬ ‫قطار‬ ‫ان‬ ‫به‬ ‫اوهان‬ ‫ته‬ ‫ڪئي‬ ‫اختيار‬.‫سوويت‬ ‫۾‬ ‫مغرب‬
* ‫سنڌ‬ ‫ايجيوڪيٽ‬ *
‫ميمڻ‬ ‫عبدالرزاق‬ : ‫منظرڪشي‬ ‫۽‬ ‫ڪالما‬ُ‫م‬ ‫تحرير‬
ALL RIGHTS OF THIS SCRIPT, DIALOGUE, LOCATIONS, STORY ARE RESERVED WITH WRITER (Abdul Razzaque Memon) Page 14
‫نڪري‬ ‫هوا‬ ‫سڄي‬ ‫جي‬ ‫ڏاهن‬ ‫سماجي‬ ‫جي‬ ‫هتان‬ ‫ته‬ ‫ٿيو‬ ‫زوال‬ ‫جو‬ ‫يونين‬
‫وئي‬.‫سرمائ‬ ‫جي‬ ‫تان‬
ُ
‫ا‬ ‫سارتر‬ ‫۽‬ ‫فرائيڊ‬‫حالتن‬ ‫مخصوص‬ ،‫جي‬ ‫سوسائٽيَء‬ ‫يدارانه‬
‫کي‬ ‫ماڻهن‬ ‫پنهنجي‬ ‫الِء‬ ‫ڪرڻ‬ ‫ختم‬ ‫ويڳاڻپ‬ ‫سرمائيداراڻي‬ ‫۾‬ ‫نتيجن‬ ‫۽‬
‫بدران‬ ‫وٺڻ‬ ‫ڪم‬ ‫کان‬ ‫عقل‬ ‫به‬ ‫۾‬ ‫نقل‬ ‫اوهان‬ ‫پر‬ ‫هئي‬ ‫ڏني‬ ‫ڪڍي‬ ‫واٽ‬
‫اوهان‬ ‫پر‬ ‫ڪيو‬ ‫شروع‬ ‫ڪڻ‬
ُ
‫ڊ‬ ‫تي‬ ‫واٽن‬ ‫انهن‬ ‫پاڻ‬ ‫صرف‬ ‫نه‬ ‫پائي‬ ‫ڊوڙون‬
‫سوسائٽي‬ ‫ڏتڙيل‬ ‫۽‬ ‫غريب‬ ‫انتهائي‬ ‫ذريعي‬ ‫جي‬ ‫لکيتن‬ ‫پنهنجي‬‫ٻين‬ ‫جي‬
‫ڪيو‬ ‫شروع‬ ‫ڊوڙائڻ‬ ‫تي‬ ‫واٽن‬ ‫انهن‬ ‫به‬ ‫کي‬ ‫اڻڄاڻن‬.‫جي‬ ‫منزل‬ ‫جي‬ ‫واٽن‬ ‫انهن‬
‫جي‬ ‫اوهان‬ ‫طور‬ ‫فيشن‬ ‫جي‬ ‫جديديت‬ ‫اهو‬ ‫پر‬ ‫هئي‬ ‫ڪانه‬ ‫خبر‬ ‫به‬ ‫کي‬ ‫اوهان‬
‫هو‬ ‫الزم‬ ‫الِء‬.‫حاصالت‬ ‫جي‬ ‫منزل‬ ‫سمجهي‬ ‫معتبر‬ ‫کي‬ ‫توهان‬ ‫جيڪي‬ ‫پر‬
‫بيحال‬ ‫سهڪائي‬ ‫سهڪائي‬ ‫به‬ ‫کي‬ ‫انهن‬ ‫اوهان‬ ،‫ڊوڙيا‬ ‫پويان‬ ‫اوهان‬ ‫الِء‬
‫ڇ‬ ‫ڪري‬‫وڌو‬ ‫نه‬ ‫پلئه‬ ‫کين‬ ‫به‬ ‫ڪجهه‬ ‫کانسواِء‬ ‫ڏڻ‬.
‫هئي‬ ‫پڙهي‬ ‫جدليات‬ ‫جي‬ ‫هيگل‬ ‫ماڻهن‬ ‫ڪيترن‬ ‫مان‬ ‫اوهان‬.‫ان‬ ‫کي‬ ‫اوهان‬
‫يا‬ ‫حد‬ ‫هڪ‬ ‫تصور‬ ‫هر‬ ‫ته‬ ‫هو‬ ‫حاصل‬ ‫شعور‬ ‫هي‬ ‫۾‬ ‫روشنيَء‬ ‫جي‬ ‫جدليات‬
‫ٽڪراَء‬ ‫جي‬ ‫تصورن‬ ‫۽‬ ‫آهي‬ ‫ڪندو‬ ‫نفي‬ ‫پنهنجي‬ ‫وڌي‬ ‫اڳتي‬ ‫کان‬ ‫نسبت‬
‫ان‬ ‫اوهان‬ ‫ليڪن‬ ،‫آهي‬ ‫ٿيندو‬ ‫پيدا‬ ‫تصور‬ ‫نئون‬ ‫هڪ‬ ‫مان‬‫کان‬ ‫شعور‬ ‫هيَء‬
‫سگهندو‬ ‫رهي‬ ‫نه‬ ‫جاري‬ ‫خودبخود‬ ‫عمل‬ ‫اهو‬ ‫جو‬ ‫جدليات‬ ‫ته‬ ‫رهيا‬ ‫عاري‬
‫ضرورت‬ ‫جي‬ ‫ارادي‬ ‫۽‬ ‫فڪر‬ ،‫شعور‬ ‫الِء‬ ‫رکڻ‬ ‫جاري‬ ‫کي‬ ‫انهيَء‬ ‫بلڪه‬ ،‫آهي‬
‫آهي‬ ‫هوندي‬.‫هڪ‬ ‫مان‬ ‫تصادم‬ ‫جي‬ ‫تصورات‬ ‫چوڌاري‬ ‫پنهنجي‬ ‫اوهان‬
‫جيئن‬ ،‫رهيا‬ ‫۾‬ ‫انتظار‬ ‫جي‬ ‫ڏسڻ‬ ‫ڪرشمو‬ ‫جو‬ ‫ٿيڻ‬ ‫پيدا‬ ‫تصور‬ ‫نئين‬
* ‫سنڌ‬ ‫ايجيوڪيٽ‬ *
‫ميمڻ‬ ‫عبدالرزاق‬ : ‫منظرڪشي‬ ‫۽‬ ‫ڪالما‬ُ‫م‬ ‫تحرير‬
ALL RIGHTS OF THIS SCRIPT, DIALOGUE, LOCATIONS, STORY ARE RESERVED WITH WRITER (Abdul Razzaque Memon) Page 15
‫حا‬ ‫ڌريون‬ ‫مذهبي‬‫ڪنديون‬ ‫انتظار‬ ‫جو‬ ‫مهديَء‬ ‫امام‬ ‫۾‬ ‫بدلجڻ‬ ‫جي‬ ‫لتن‬
‫ٻيهر‬ ‫۾‬ ‫روس‬ ‫الِء‬ ‫بدلجڻ‬ ‫جي‬ ‫حالتن‬ ‫هڪڙا‬ ‫مان‬ ‫اوهان‬ ‫تيئن‬ ،‫رهيون‬
‫بدلجندڙ‬ ‫وري‬ ‫ٻيا‬ ‫۽‬ ‫رهيا‬ ‫تڪيندا‬ ‫کي‬ ‫امڪانن‬ ‫جي‬ ‫انقالب‬ ‫سوشلسٽ‬
‫خودبخود‬ ‫کي‬ ‫ٻئي‬ ‫هڪ‬ ‫تي‬ ‫آسري‬ ‫جي‬ ‫تبديلين‬ ‫ڊيموگرافڪ‬ ‫عالمي‬
‫رهيا‬ ‫ڏيندا‬ ‫دلداريون‬ ‫جو‬ ‫بدلجڻ‬ ‫قسمت‬.‫ج‬ ‫سالن‬ ‫سٺ‬‫کائڻ‬ ‫شڪست‬ ‫ي‬
‫ته‬ ‫سگهيو‬ ‫ڪرائي‬ ‫نه‬ ‫باور‬ ‫اهو‬ ‫کي‬ ‫حواس‬ ‫هوش‬ ‫جي‬ ‫اوهان‬ ‫به‬ ‫عمل‬ ‫جو‬
‫فڪري‬ ‫پنهنجي‬ ‫محيط‬ ‫تي‬ ‫صدين‬ ‫۽‬ ‫شعور‬ ‫جي‬ ‫مڪان‬ ‫۽‬ ‫زمان‬ ‫اوهان‬
‫وڃو‬ ‫سامهون‬ ‫جي‬ ‫قوم‬ ‫کڻي‬ ‫ارادو‬ ‫۽‬ ‫عزم‬ ‫جو‬ ‫تبديليَء‬ ‫۾‬ ‫پاڻ‬ ‫سان‬ ‫روايتن‬.
‫دانشورو‬ ‫۽‬ ‫اديبو‬ ‫جا‬ ‫سنڌ‬ ‫اي‬!
‫ج‬ ‫هئي‬ ‫ويئي‬ ‫کسجي‬ ‫ڪري‬ ‫انهيَء‬ ‫مت‬ ‫جي‬ ‫اوهان‬‫ڏاهپ‬ ‫پنهنجي‬ ‫اوهان‬ ‫و‬
‫نه‬ ‫شريڪ‬ ‫۽‬ ‫ساڻي‬ ‫پنهنجو‬ ‫کي‬ ‫خلقڻهار‬ ‫پنهنجي‬ ‫۾‬ ‫بنيادن‬ ‫جي‬ ‫شعور‬ ‫۽‬
‫بڻايو‬.‫پاڻ‬ ‫کان‬ ‫عطا‬ ‫۽‬ ‫سمجهه‬ ‫انهيَء‬ ‫بخشيل‬ ‫جي‬ ‫خلقڻهار‬ ‫پنهنجي‬ ‫اوهان‬
‫همت‬ ‫الِء‬ ‫جي‬ ‫بندن‬ ‫تڙپندڙ‬ ‫پنهنجي‬ ‫هن‬ ‫جيڪا‬ ‫رکيو‬ ‫محروم‬ ‫کي‬
‫آهي‬ ‫رکي‬ ‫محفوظ‬ ‫۾‬ ‫الشعور‬ ‫تحت‬ ‫جي‬ ‫انسان‬ ‫تي‬ ‫طور‬ ‫جي‬ ‫۽عظمت‬.
‫۾‬ ‫نتيجي‬‫تڙپ‬ ،‫وابستگي‬ ‫سان‬ ‫ڌرتيَء‬ ‫پنهنجي‬ ‫۽‬ ‫ماڻهن‬ ‫پنهنجي‬ ،‫جي‬ ‫اوهان‬
‫الِء‬ ‫جي‬ ‫سماج‬ ‫۾‬ ‫اوهان‬ ‫جو‬ ‫سگهي‬ ‫رسي‬ ‫نه‬ ‫ئي‬ ‫تي‬ ‫منزل‬ ‫انهيَء‬ ‫جستجو‬ ‫۽‬
‫پوي‬ ‫ٿي‬ ‫پيدا‬ ‫ديوانگي‬ ‫جي‬ ‫هئڻ‬ ‫سڌارڪ‬ ‫۽‬ ‫سڄڻ‬.‫ارپنا‬ ‫۽‬ ‫امنگ‬ ‫اهڙي‬
‫رهي‬ ‫مرڪ‬ ‫جو‬ ‫سڌارڪن‬ ‫۽‬ ‫سڄڻن‬ ‫جي‬ ‫سماج‬ ‫کان‬ ‫سالن‬ ‫هزارين‬ ‫جيڪا‬
* ‫سنڌ‬ ‫ايجيوڪيٽ‬ *
‫ميمڻ‬ ‫عبدالرزاق‬ : ‫منظرڪشي‬ ‫۽‬ ‫ڪالما‬ُ‫م‬ ‫تحرير‬
ALL RIGHTS OF THIS SCRIPT, DIALOGUE, LOCATIONS, STORY ARE RESERVED WITH WRITER (Abdul Razzaque Memon) Page 16
‫آهي‬.‫ان‬ ‫جيڪا‬ ‫ديوانگي‬ ‫اهڙي‬‫بيخود‬ ‫کي‬ ‫انهن‬ ‫الِء‬ ‫ڪمن‬ ‫جي‬ ‫سانيت‬
‫هئي‬ ‫رکندي‬ ‫بڻائي‬.‫سقراط‬ ‫الِء‬ ‫ساٿ‬ ‫جي‬ ‫سچ‬ ‫۽‬ ‫حق‬ ‫جنهن‬ ‫ديوانگي‬ ‫اهڙي‬
‫پيارايو‬ ‫پيالو‬ ‫جو‬ ‫زهر‬ ‫کان‬.‫تڪميل‬ ‫جي‬ ‫مشن‬ ‫پنهنجي‬ ‫جنهن‬ ‫بيتابي‬ ‫اهڙي‬
‫عيسي‬ ‫حضرت‬ ‫الِء‬ٰ‫امنگ‬ ‫اهڙي‬ ،‫ڇڏيو‬ ‫پهچائي‬ ‫تي‬ ‫صليب‬ ‫کي‬ ‫عه‬
‫اعلي‬ ‫کي‬ ‫انسانيت‬ ‫جنهن‬ٰ‫س‬ ‫کان‬ ‫معاشري‬ ‫فالحي‬ ‫۽‬ ‫قدرن‬‫ڪرڻ‬ ‫رفراز‬
‫محمد‬ ‫حضرت‬ ‫۾‬ ‫ذميداريَء‬ ‫جي‬ٰ‫کارايا‬ ‫پٿر‬ ‫۾‬ ‫بازارين‬ ‫جي‬ ‫طائف‬ ‫کي‬.
‫عوام‬ ‫ڪري‬ ‫جي‬ ‫چئلينج‬ ‫کي‬ ‫آمريت‬ ‫۽‬ ‫ملوڪيت‬ ‫جنهن‬ ‫حوالگي‬ ‫اهڙي‬
‫پڄايو‬ ‫تي‬ ‫دار‬ ‫تخته‬ ‫کي‬ ‫حالج‬ ‫بن‬ ‫منصور‬ ‫الِء‬ ‫تحفظ‬ ‫جي‬ ‫حقن‬ ‫بنيادي‬ ‫جي‬
‫هو‬.‫مخدوم‬ ‫بڻجي‬ ‫للڪار‬ ‫الِء‬ ‫تسلط‬ ‫جي‬ ‫ڌارين‬ ‫جنهن‬ ‫وابستگي‬ ‫اهڙي‬
‫گه‬ ‫کي‬ ‫بالول‬‫هو‬ ‫پيسرايو‬ ‫۾‬ ‫اڻي‬.‫جي‬ ‫ڌرتيَء‬ ‫هن‬ ‫جنهن‬ ‫قرباني‬ ‫اهڙي‬
‫کي‬ ‫عنايت‬ ‫شاهه‬ ‫الِء‬ ‫ڏيارڻ‬ ‫حق‬ ‫پنهنجو‬ ‫کي‬ ‫هارين‬ ‫پيڙهيل‬ ‫۽‬ ‫مظلوم‬
‫ڪرايو‬ ‫فائز‬ ‫تي‬ ‫مرتبي‬ ‫جي‬ ‫شهادت‬.
‫بحيثيت‬ ‫اوهان‬ ‫ته‬ ‫آهي‬ ‫اهو‬ ‫ڪارڻ‬ ‫اصل‬ ‫جو‬ ‫بحران‬ ‫شخصي‬ ‫جي‬ ‫اوهان‬
‫ڏني‬ ‫ڇڏي‬ ‫تالش‬ ‫جي‬ ‫شناخت‬ ‫پنهنجي‬ ‫انسان‬.”‫پيدا‬ ‫ڇو‬ ‫آهيان؟‬ ‫ڪير‬ ‫مان‬
‫ڪي‬‫آهي؟‬ ‫ڇا‬ ‫مقصد‬ ‫جو‬ ‫زندگيَء‬ ‫منهنجي‬ ‫آهيان؟‬ ‫ويو‬ ‫و‬“‫جي‬ ‫اوهان‬
‫نه‬ ،‫رهي‬ ‫تالش‬ ‫ڪا‬ ‫نه‬ ‫جي‬ ‫جواب‬ ‫جي‬ ‫سوالن‬ ‫بنيادي‬ ‫انهن‬ ‫۾‬ ‫زندگيَء‬
‫رهي‬ ‫اهميت‬ ‫ڪا‬.‫۾‬ ‫حقيقتن‬ ‫۽‬ ‫روين‬ ‫جي‬ ‫زندگيَء‬ ‫وٽ‬ ‫اوهان‬ ‫۾‬ ‫نتيجي‬
‫ويا‬ ‫ايندا‬ ‫تي‬ ‫منظر‬ ‫تضاد‬ ‫بوقت‬ ‫وقت‬.‫نصب‬ ‫۾‬ ‫باري‬ ‫جي‬ ‫زندگيَء‬ ‫جڏهن‬
* ‫سنڌ‬ ‫ايجيوڪيٽ‬ *
‫ميمڻ‬ ‫عبدالرزاق‬ : ‫منظرڪشي‬ ‫۽‬ ‫ڪالما‬ُ‫م‬ ‫تحرير‬
ALL RIGHTS OF THIS SCRIPT, DIALOGUE, LOCATIONS, STORY ARE RESERVED WITH WRITER (Abdul Razzaque Memon) Page 17
‫ت‬ ‫رهيو‬ ‫نه‬ ‫ئي‬ ‫تصور‬ ‫جو‬ ‫العين‬،‫استعداد‬ ،‫جوهر‬ ‫اهو‬ ‫مان‬ ‫پاڻ‬ ‫اوهان‬ ‫ه‬
‫حسناڪين‬ ‫۽‬ ‫چٽاين‬ ‫جي‬ ‫دنيا‬ ‫۾‬ ‫جنهن‬ ،‫ويٺئو‬ ‫وڃائي‬ ‫لقاُء‬ ‫۽‬ ‫صالحيت‬
‫آهي‬ ‫هوندي‬ ‫خاصيت‬ ‫جي‬ ‫ڪرڻ‬ ‫قبول‬ ‫کي‬.‫ئي‬ ‫استعداد‬ ‫اهو‬ ‫جڏهن‬
‫هيڏي‬ ‫۽‬ ‫پسمنظر‬ ‫علمي‬ ‫۽‬ ‫تهذيبي‬ ‫ڊگهو‬ ‫هيڏو‬ ‫پوِء‬ ‫ته‬ ‫چڪو‬ ‫وڃائجي‬
‫نه‬ ‫الئق‬ ‫ن‬ِ‫ا‬ ‫بچائي‬ ‫کي‬ ‫اوهان‬ ‫به‬ ‫زرخيزي‬ ‫جي‬ ‫فڪر‬ ‫صوفي‬ ‫ساري‬‫بڻائي‬
‫سگهو‬ ‫ڪري‬ ‫ادا‬ ‫ڪردار‬ ‫فعال‬ ‫الِء‬ ‫جي‬ ‫بقا‬ ‫قومي‬ ‫اوهان‬ ‫جو‬ ‫سگهي‬.
‫تي‬ ‫اسان‬ ‫ڀٽائي‬ ‫عبداللطيف‬ ‫شاهه‬ ‫جوهر‬ ‫جو‬ ‫دانش‬ ‫۽‬ ‫محسن‬ ‫جو‬ ‫سنڌ‬
‫نتيجي‬ ‫جي‬ ‫نظام‬ ‫ڪمزور‬ ‫پنهنجي‬ ‫۽‬ ‫يلغارن‬ ‫مسلسل‬ ‫جي‬ ‫غنيمن‬ ‫ڌارين‬
‫اڀريو‬ ‫بڻجي‬ ‫گونجار‬ ‫الِء‬ ‫سڌاري‬ ‫جي‬ ‫خرابين‬ ‫ٿيل‬ ‫پيدا‬ ‫۾‬.‫جي‬ ‫فڪر‬ ‫جي‬ ‫هن‬
‫ت‬ ‫جي‬ ‫هن‬ ،‫پرواز‬‫۽‬ ‫گهرائي‬ ‫جي‬ ‫اتساهيت‬ ‫الِء‬ ‫عمل‬ ‫جي‬ ‫هن‬ ،‫انتها‬ ‫جي‬ ‫ڙپ‬
‫هن‬ ‫سنڌ‬ ‫سڄي‬ ،‫ڏسي‬ ‫شناسي‬ ‫نبض‬ ‫جي‬ ‫قوم‬ ‫وڪوڙيل‬ ‫۾‬ ‫آزارن‬ ‫انيڪ‬
‫ويٺي‬ ‫ڪري‬ ‫اعتراف‬ ‫جو‬ ‫مسيحائي‬ ‫جي‬.‫کيس‬ ‫ته‬ ‫ماتر‬ ‫نالي‬ ‫به‬ ‫اوهان‬
‫عاشق‬ ‫سڌڙيا‬ ‫جا‬ ‫ڀٽائيَء‬ ‫اوهان‬ ‫جو‬ ‫افسوس‬ ‫پر‬ ،‫ورتو‬ ‫ڪري‬ ‫رهبر‬ ‫پنهنجو‬
‫ٿيو‬ ‫ثابت‬.‫پنهنج‬ ‫جيترو‬ ‫کي‬ ‫ڀٽائي‬ ‫اوهان‬‫لڌو‬ ‫پورو‬ ‫تي‬ ‫پيمانن‬ ‫جي‬ ‫سوچ‬ ‫ي‬
‫جو‬ ‫خواهشن‬ ‫نفسي‬ ‫جي‬ ‫اوهان‬ ‫جتي‬ ‫۽‬ ‫مڃي‬ ‫مسيحائي‬ ‫جي‬ ‫ان‬ ‫اوتري‬
‫لوچ‬ ‫جتي‬ ،‫هو‬ ‫مطالبو‬ ‫جو‬ ‫قبوليت‬ ‫جي‬ ‫پيغام‬ ‫آفاقي‬ ‫جتي‬ ،‫هو‬ ‫مسئلو‬
‫اتي‬ ،‫هئي‬ ‫مرڻي‬ ‫کي‬ ‫سوڀ‬ ‫سورهيائپ‬ ‫جتي‬ ‫۽‬ ‫هئي‬ ‫جهد‬ ‫جتي‬ ،‫هئي‬
‫هيون‬ ‫تاويلون‬ ‫۽‬ ‫بهانا‬ ‫حيال‬ ‫طرفان‬ ‫اوهانجي‬.‫عقيدي‬ ‫پختي‬ ‫هڪ‬ ‫ڀٽائي‬
‫وا‬‫تفصيل‬ ‫جو‬ ‫آيتن‬ ‫االهي‬ ‫کي‬ ‫رسالي‬ ‫پنهنجي‬ ‫۾‬ ‫حيثيت‬ ‫جي‬ ‫مسلمان‬ ‫ري‬
* ‫سنڌ‬ ‫ايجيوڪيٽ‬ *
‫ميمڻ‬ ‫عبدالرزاق‬ : ‫منظرڪشي‬ ‫۽‬ ‫ڪالما‬ُ‫م‬ ‫تحرير‬
ALL RIGHTS OF THIS SCRIPT, DIALOGUE, LOCATIONS, STORY ARE RESERVED WITH WRITER (Abdul Razzaque Memon) Page 18
‫۾‬ ‫شعبن‬ ‫سڀني‬ ‫جي‬ ‫زندگيَء‬ ‫پنهنجي‬ ‫اوهان‬ ‫ليڪن‬ ،‫ڪيو‬ ‫پيش‬ ‫ڪري‬
‫رهيو‬ ‫نه‬ ‫روادار‬ ‫جا‬ ‫پابنديَء‬ ‫جي‬ ‫ضابطن‬ ‫جي‬ ‫پالڻهار‬.‫آفاقي‬ ‫پنهنجي‬ ‫پالڻهار‬
‫محمد‬ ‫حضرت‬ ‫مجيد‬ ‫قرآن‬ ‫ايڊيشن‬ ‫آخري‬ ‫جو‬ ‫ضابطن‬ٰ‫ذريعي‬ ‫جي‬
‫اوهان‬ ،‫ڪيو‬ ‫عطا‬ ‫کي‬ ‫انسانيت‬‫ئي‬ ‫نسبت‬ ‫ڪا‬ ‫جي‬ ‫وابستگيَء‬ ‫سان‬ ‫ان‬
‫جوڙي‬ ‫نه‬.‫ڪتاب‬ ‫جيڪو‬ ،‫هو‬ ‫ڀنڊار‬ ‫جو‬ ‫ڏاهپ‬ ‫ڪتاب‬ ‫جيڪو‬
،‫هو‬ ‫سرچشمو‬ ‫جو‬ ‫اصولن‬ ‫فطري‬ ‫جي‬ ‫فالح‬ ‫۽‬ ‫ڪامراني‬ ‫جي‬ ‫انسانيت‬
،‫هو‬ ‫ڪندڙ‬ ‫تعين‬ ‫جو‬ ‫منزل‬ ‫۽‬ ‫العين‬ ‫نصب‬ ‫جي‬ ‫انسان‬ ‫ڪتاب‬ ‫جيڪو‬
‫ڏنو‬ ‫ڪونه‬ ‫ئي‬ ‫پوڻ‬ ‫پاڇو‬ ‫جو‬ ‫ان‬ ‫تي‬ ‫پاڻ‬ ‫اوهان‬.
‫سڌار‬ ‫سماج‬ ‫جي‬ ‫دنيا‬ ‫سڄي‬ ‫ڀٽائي‬‫۾‬ ‫وچ‬ ‫جي‬ ‫ڌرتيَء‬ ‫۽‬ ‫پنهنجي‬ ‫وانگر‬ ‫ڪن‬
‫بڻايو‬ ‫ٽڪنڊو‬ ‫جو‬ ‫اتساهيت‬ ‫۽‬ ‫عمل‬ ‫بڻائي‬ ‫شاهد‬ ‫کي‬ ‫خلقڻهار‬ ‫پنهنجي‬
‫کان‬ ‫اوهان‬ ‫تشڪيل‬ ‫۽‬ ‫رهيا‬ ‫ڊوڙندا‬ ‫تي‬ ‫لڪيرن‬ ‫هميشه‬ ‫اوهان‬ ‫ليڪن‬
‫سگهي‬ ‫ڪانه‬ ‫ٿي‬ ‫ڪابه‬.‫ڪردار‬ ‫وڏي‬ ‫به‬ ‫ڪنهن‬ ‫کان‬ ‫اوهان‬ ‫۾‬ ‫نتيجي‬
‫رهي‬ ‫ڪونه‬ ‫به‬ ‫توقع‬ ‫جي‬ ‫ڪارگذاريَء‬ ‫غيرمعمولي‬ ‫۽‬ ‫ادائيگي‬ ‫جي‬.
‫کي‬ ‫ماڻهن‬ ‫جي‬ ‫هتان‬ ‫۾‬ ‫حيثيت‬ ‫جي‬ ‫سڌارڪ‬ ‫شناس‬ ‫نبض‬ ‫هڪ‬ ‫ڀٽائي‬
‫ڏنو‬ ‫پيغام‬ ‫جو‬ ‫فڪر‬ ‫الوجودي‬ ‫وحدت‬.‫۽‬ ‫خدا‬ ‫سان‬ ‫روِء‬ ‫جي‬ ‫فڪر‬ ‫ان‬
‫هيون‬ ‫نفاستون‬ ‫ته‬ ‫ڇا‬ ‫جون‬ ‫تعلق‬ ‫۾‬ ‫بندي‬!‫جي‬ ‫نفاستن‬ ‫انهن‬ ‫اوهان‬
‫الِء‬ ‫حاصالت‬”‫لهان‬ ‫م‬ ‫ڳوليان‬ ‫ڳوليان‬”‫ڪونه‬ ‫ئي‬ ‫مان‬ ‫کورا‬ ‫هورا‬ ‫جي‬
‫گذريوئ‬.”‫آ‬ ‫عيال‬ ‫جو‬ ‫اهلل‬ ‫ماڻهو‬‫هن‬“‫۽‬”‫۾‬ ‫حقن‬ ‫جي‬ ‫انسانيت‬ ‫ماڻهو‬ ‫سڀ‬
* ‫سنڌ‬ ‫ايجيوڪيٽ‬ *
‫ميمڻ‬ ‫عبدالرزاق‬ : ‫منظرڪشي‬ ‫۽‬ ‫ڪالما‬ُ‫م‬ ‫تحرير‬
ALL RIGHTS OF THIS SCRIPT, DIALOGUE, LOCATIONS, STORY ARE RESERVED WITH WRITER (Abdul Razzaque Memon) Page 19
‫آهن‬ ‫برابر‬“‫۽‬ ‫ايڪتا‬ ‫۾‬ ‫سنڌ‬ ‫اوهان‬ ‫سان‬ ‫اصولن‬ ‫الوجدي‬ ‫وحدت‬ ‫جهڙن‬ ،
‫بنياد‬ ‫فڪري‬ ‫سگهارا‬ ‫الِء‬ ‫ڪرڻ‬ ‫برپا‬ ‫انقالب‬ ‫سماجي‬ ‫شاندار‬ ‫جو‬ ‫ايثار‬
‫سگهيو‬ ‫پئي‬ ‫ڪري‬ ‫فراهم‬.‫سڌي‬ ‫ڏسيل‬ ‫جي‬ ‫ڀٽائيَء‬ ‫کي‬ ‫اوهان‬ ‫ليڪن‬
‫تي‬ ‫واٽن‬ ‫جي‬ ‫ڀانت‬ ‫ڀانت‬ ‫سان‬ ‫وراڪن‬ ‫ور‬ ‫بجاِء‬ ‫هلڻ‬ ‫تي‬ ‫دڳ‬‫جي‬ ‫ڀٽڪڻ‬
‫هئي‬ ‫وئي‬ ‫پئجي‬ ‫هير‬.‫۽‬ ‫ڪريا‬ ‫ٿاٻڙجندي‬ ،‫ٿاٻڙيا‬ ‫ڪيترا‬ ‫۾‬ ‫اوجهڙ‬ ‫اوهان‬
‫پيا‬ ‫پئي‬ ‫هلي‬ ‫وري‬ ‫ڇنڊي‬ ‫پلو‬ ‫اٿي‬ ‫ٻيهر‬.‫۽‬ ‫سرڪشي‬ ‫اديباڻي‬ ‫جي‬ ‫اوهان‬
‫۽‬ ‫ڏنو‬ ‫نه‬ ‫ئي‬ ‫موقعو‬ ‫جو‬ ‫سنڀلجڻ‬ ‫کي‬ ‫اوهان‬ ‫غرور‬ ‫جي‬ ‫برتريَء‬ ‫دانشوراڻي‬
‫ويا‬ ‫وهامندا‬ ‫سال‬ ‫جا‬ ‫سالن‬ ‫ايئن‬.
‫جي‬ ‫اوهان‬ ‫جو‬ ‫وڃڻ‬ ‫وهامي‬ ‫وقت‬ ‫ايئن‬‫ڪونه‬ ‫پوڻو‬ ‫اثر‬ ‫ڪو‬ ‫تي‬ ‫صحت‬
‫هو‬.‫سان‬ ‫سماج‬ ‫۽‬ ‫هئا‬ ‫افراد‬ ‫چونڊ‬ ‫رجهيل‬ُ‫پ‬ ‫جا‬ ‫سماج‬ ‫هن‬ ‫۾‬ ‫نالي‬ ‫اوهان‬
‫هئي‬ ‫آر‬ ‫پي‬ ‫اوهانجي‬ ‫ذريعي‬ ‫جي‬ ‫لکيتن‬.‫کي‬ ‫اوهان‬ ‫ڪري‬ ‫جي‬ ‫آر‬ ‫پي‬ ‫ان‬
‫اوهان‬ ‫ڪري‬ ‫جي‬ ‫اسٽيٽس‬ ‫سماجي‬ ‫پنهنجي‬ ‫۽‬ ‫رهيون‬ ‫حاصل‬ ‫مڃتائون‬
‫۽‬ ‫صدارتون‬ ‫جو‬ ‫مجلسن‬ ‫۽‬ ‫رهيون‬ ‫ملنديون‬ ‫به‬ ‫نوڪريون‬ ‫سڻڀيون‬ ‫کي‬
‫رهيون‬ ‫رکنديون‬ ‫ريجهائي‬ ‫کي‬ ‫اوهان‬ ‫به‬ ‫مهمانيون‬ ‫خاص‬.‫اوهان‬ ‫ليڪن‬
‫معمولي‬ ‫غير‬ ‫به‬ ‫ڪنهن‬ ‫کي‬ ‫اوهان‬ ‫دوريَء‬ ‫کان‬ ‫الالئي‬ ‫۽‬ ‫لوچ‬ ‫جي‬
‫جي‬ ‫سماج‬ ‫هن‬ ‫بهرحال‬ ‫ڪيتو‬ ‫جو‬ ‫جنهن‬ ‫رکيو‬ ‫محروم‬ ‫کان‬ ‫حاصالت‬
‫پيو‬ ‫ڀوڳڻو‬ ‫ماڻهن‬ ‫ڏتڙيل‬ ‫۽‬ ‫ڪسن‬ ‫بي‬ ،‫غريبن‬ ‫ڪروڙين‬.‫جي‬ ‫سماج‬ ‫اوهان‬
‫طب‬ ‫موثر‬ ‫هڪ‬ ‫مان‬ ‫طبقن‬ ‫موثر‬ ‫انهن‬‫غالميَء‬ ‫جي‬ ‫گورن‬ ‫جيڪي‬ ‫هئا‬ ‫قو‬
‫جان‬ ‫مان‬ ‫غالميَء‬ ‫نئين‬ ‫جي‬ ‫ڪارن‬ ‫کي‬ ‫قوم‬ ‫هن‬ ‫کانپوِء‬ ‫خاتمي‬ ‫جي‬
* ‫سنڌ‬ ‫ايجيوڪيٽ‬ *
‫ميمڻ‬ ‫عبدالرزاق‬ : ‫منظرڪشي‬ ‫۽‬ ‫ڪالما‬ُ‫م‬ ‫تحرير‬
ALL RIGHTS OF THIS SCRIPT, DIALOGUE, LOCATIONS, STORY ARE RESERVED WITH WRITER (Abdul Razzaque Memon) Page 20
‫سگهيا‬ ‫پئي‬ ‫ٻڌائي‬ ‫واٽ‬ ‫جي‬ ‫عمل‬ ‫الِء‬ ‫ڇڏائڻ‬.‫ڌرتيَء‬ ‫هن‬ ‫۾‬ ‫واسين‬ ‫ديس‬
‫سگهيا‬ ‫پئي‬ ‫ڪري‬ ‫تربيت‬ ‫جي‬ ‫ڪرڻ‬ ‫پيدا‬ ‫اهليت‬ ‫جي‬ ‫مالڪي‬ ‫جي‬.
‫سگهيا‬ ‫پئي‬ ‫گرمائي‬ ‫کي‬ ‫خون‬ ‫جي‬ ‫انهن‬ ‫ڪري‬ ‫سگهارو‬ ‫کي‬ ‫مهارتن‬ ‫سندن‬.
‫ا‬‫نروار‬ ‫وٿون‬ ‫جو‬ ‫ترقيَء‬ ‫سماجي‬ ‫سان‬ ‫پيٽي‬ ‫تاڃي‬ ‫جي‬ ‫روين‬ ‫فڪري‬ ‫وهان‬
‫سگهيا‬ ‫پئي‬ ‫ڪري‬.‫ڏئي‬ ‫الٽ‬ ‫کي‬ ‫ٻاٽ‬ ‫ٻاري‬ ‫مشعلون‬ ‫جون‬ ‫انقالب‬ ‫اوهان‬
‫سگهيا‬ ‫پئي‬.‫وقتي‬ ‫بجاِء‬ ‫جي‬ ‫ادائيَء‬ ‫حق‬ ‫جي‬ ‫منصبن‬ ‫هيڏن‬ ‫اوهان‬ ‫ليڪن‬
‫سان‬ ‫هڪٻئي‬ ،‫ڀرمار‬ ‫جي‬ ‫قراردادن‬ ،‫مهم‬ ‫جي‬ ‫بازيَء‬ ‫بيان‬ ‫تي‬ ‫مسئلن‬
‫سيمي‬ ‫۽‬ ‫ملهائڻ‬ ‫شامون‬‫پنهنجيون‬ ‫کان‬ ‫قوم‬ ‫سان‬ ‫انعقاد‬ ‫جي‬ ‫نارن‬
‫رهيا‬ ‫روادار‬ ‫جا‬ ‫مڃرائڻ‬ ‫مهانتائون‬.‫جا‬ ‫غالميَء‬ ‫۽‬ ‫ويو‬ ‫وهامندو‬ ‫وقت‬ ‫ائين‬
‫ويا‬ ‫ٻوساٽيندا‬ ‫۽‬ ‫گهٽيندا‬ ‫کي‬ ‫ماڻهن‬ ‫جي‬ ‫ديس‬ ‫هن‬ ‫ڳٽ‬.
‫جي‬ ‫ديس‬ ‫هن‬ ‫۾‬ ‫عرصي‬ ‫سڄي‬ ‫واري‬ ‫سالن‬ ‫سٺ‬ ‫جي‬ ‫ٻوسٽ‬ ،‫هٽ‬
ُ
‫گ‬ ‫ان‬
‫ٿي‬ ‫نه‬ ‫ميسر‬ ‫سڄڻائپ‬ ‫۽‬ ‫پنهنجائپ‬ ‫جي‬ ‫رياست‬ ‫کي‬ ‫ماڻهن‬.‫انهن‬‫بنيادي‬ ‫کي‬
‫ويو‬ ‫رکيو‬ ‫محروم‬ ‫تائين‬ ‫حد‬ ‫ظالماڻي‬ ‫کان‬ ‫حقن‬.‫کان‬ ‫جديد‬ ‫جي‬ ‫روزگار‬ ‫کين‬
‫۽‬ ‫بئراج‬ ‫تي‬ ‫درياهه‬ ‫الٽو‬ ،‫تي‬ ‫جاِء‬ ‫پنهنجي‬ ‫ته‬ ‫ٿيڻ‬ ‫ور‬ ‫بهره‬ ‫کان‬ ‫موقعن‬ ‫جديد‬
‫ڪرڻ‬ ‫ختم‬ ‫به‬ ‫کي‬ ‫آسري‬ ‫جي‬ ‫جياپي‬ ‫سندن‬ ‫کان‬ ‫سالن‬ ‫هزارين‬ ‫اڏي‬ ‫ڊيم‬
‫وئي‬ ‫ڪئي‬ ‫ڪوشش‬ ‫جي‬.‫۽‬ ‫اغوائن‬ ،‫ڌاڙن‬ ‫کي‬ ‫ڪالس‬ ‫مڊل‬ ‫جي‬ ‫انهن‬
‫جڳاڙ‬‫ويو‬ ‫ڪيو‬ ‫تباهه‬ ‫ذريعي‬ ‫جي‬ ‫ڪلچر‬ ‫سياسي‬ ‫ي‬.‫۽‬ ‫تعليم‬ ‫سندن‬
‫ويو‬ ‫بگاڙيو‬ ‫وٺي‬ ‫هٿ‬ ‫کي‬ ‫معاشرت‬.‫الِء‬ ‫جي‬ ‫انهن‬ ‫صنعت‬ ‫۽‬ ‫تجارت‬ ،‫شهر‬
* ‫سنڌ‬ ‫ايجيوڪيٽ‬ *
‫ميمڻ‬ ‫عبدالرزاق‬ : ‫منظرڪشي‬ ‫۽‬ ‫ڪالما‬ُ‫م‬ ‫تحرير‬
ALL RIGHTS OF THIS SCRIPT, DIALOGUE, LOCATIONS, STORY ARE RESERVED WITH WRITER (Abdul Razzaque Memon) Page 21
‫وئي‬ ‫بڻائي‬ ‫اوپري‬.‫جي‬ ‫انهن‬ ‫ڪڍي‬ ‫طريقا‬ ‫نوان‬ ‫نوان‬ ‫جا‬ ‫عذاب‬ ‫۽‬ ‫ڪرب‬
‫ويو‬ ‫رهڙيو‬ ‫کي‬ ‫جسمن‬ ‫۽‬ ‫روحن‬.
‫حاڪميت‬ ‫جي‬ ‫ڌرتيَء‬ ،‫ويا‬ ‫ٿي‬ ‫حوالي‬ ‫جي‬ ‫ڌارين‬ ‫وسيال‬ ‫جا‬ ‫ڌرتيَء‬
‫کسڪ‬‫وئي‬ ‫ائي‬!‫حڪومتن‬ ‫شهري‬ ‫۽‬ ‫ويا‬ ‫بڻايا‬ ‫اوپرا‬ ‫الِء‬ ‫ڄاون‬ ‫ڌرتي‬ ‫شهر‬
‫ڇڏيون‬ ‫وجهي‬ ‫بندشون‬ ‫تي‬ ‫نوڪرين‬ ‫۽‬ ‫تعليم‬.‫به‬ ‫کان‬ ‫انصاف‬ ‫۽‬ ‫امن‬
‫الِء‬ ‫ماڻهوَء‬ ‫غريب‬ ‫۽‬ ‫ڪمزور‬ ‫ڪنهن‬ ‫به‬ ‫ڪٿي‬ ‫۽‬ ‫ويو‬ ‫ڪيو‬ ‫محروم‬
‫رهي‬ ‫نه‬ ‫ضمانت‬ ‫ڪابه‬ ‫جي‬ ‫حفاظت‬ ‫۽‬ ‫تحفظ‬.‫ڪروڙ‬ ‫ٽي‬ ‫ساڍا‬ ‫۾‬ ‫نتيجي‬
‫سن‬ ‫باقي‬ ‫ڇڏي‬ ‫کي‬ ‫لکن‬ ‫چند‬ ‫مان‬ ‫سنڌين‬‫اوپرائپ‬ ‫رياستي‬ ‫مٿان‬ ‫جي‬ ‫ڌين‬
‫آهي‬ ‫رهي‬ ‫گذرندي‬ ‫قيامت‬ ‫جي‬.‫جي‬ ‫روزگار‬ ‫۽‬ ‫انصاف‬ ،‫تحفظ‬ ،‫امن‬ ‫اهي‬
‫آهن‬ ‫ويا‬ ‫ماريا‬ ‫ڊوڙائي‬ ‫ڊوڙائي‬ ‫الِء‬ ‫حاصالت‬.‫۾‬ ‫سيني‬ ‫جي‬ ‫ڌرتيَء‬ ‫جي‬ ‫انهن‬
‫ان‬ ‫پر‬ ‫آهي‬ ‫موجود‬ ‫معدنيات‬ ‫ٻي‬ ‫۽‬ ‫ڪوئلو‬ ،‫گئس‬ ،‫تيل‬ ‫جو‬ ‫رپين‬ ‫کربين‬
‫به‬ ‫اطمينان‬ ‫جو‬ ‫مانيَء‬ ‫جي‬ ‫ويلن‬ ‫ٽن‬ ‫ڄاوا‬ ‫جا‬ ‫ڌرتيَء‬‫نه‬ ‫ڪري‬ ‫حاصل‬
‫آهن‬ ‫سگهيا‬.
‫قسمين‬ ‫۽‬ ‫ڇوٽڪارو‬ ‫مان‬ ‫حالتن‬ ‫بدترين‬ ‫اهڙين‬ ‫کي‬ ‫ماڻهن‬ ‫جي‬ ‫هتان‬
‫ڪير‬ ‫ته‬ ‫ڪري‬ ‫فراهم‬ ‫رهنمائي‬ ‫جي‬ ‫آزاديَء‬ ‫مان‬ ‫سنگهرن‬ ‫قسمين‬
‫انهن‬ ‫اڀاري؟‬ ‫ڪير‬ ‫سال‬ ‫جا‬ ‫سرگرميَء‬ ‫۽‬ ‫اعتماد‬ ،‫محبت‬ ‫۾‬ ‫انهن‬ ‫ڪري؟‬
‫دلين‬ ‫۽‬ ‫ذهنن‬ ‫جي‬ ‫انهن‬ ‫ڪڍي؟‬ ‫ڇڪي‬ ‫ڪير‬ ‫مان‬ ‫ڌٻڻ‬ ‫جي‬ ‫جهالتن‬ ‫کي‬
‫۽‬ ‫اميد‬ ‫۾‬‫مهارتن‬ ‫۽‬ ‫قابليتن‬ ‫جي‬ ‫انهن‬ ‫ڪري؟‬ ‫روشن‬ ‫ڪير‬ ‫ڏيئا‬ ‫جا‬ ‫امنگ‬
* ‫سنڌ‬ ‫ايجيوڪيٽ‬ *
‫ميمڻ‬ ‫عبدالرزاق‬ : ‫منظرڪشي‬ ‫۽‬ ‫ڪالما‬ُ‫م‬ ‫تحرير‬
ALL RIGHTS OF THIS SCRIPT, DIALOGUE, LOCATIONS, STORY ARE RESERVED WITH WRITER (Abdul Razzaque Memon) Page 22
‫ڪير‬ ‫الِء‬ ‫جي‬ ‫مقابلي‬ ‫۽‬ ‫مسابقت‬ ‫کين‬ ‫۽‬ ‫ڪري‬ ‫سگهارو‬ ‫ڪير‬ ‫کي‬
‫ڪري؟‬ ‫منظم‬
‫اديبو‬ ‫جا‬ ‫اسان‬!
‫بحيثيت‬ ‫اسين‬ ‫۽‬ ‫آهي‬ ‫چڪو‬ ‫وهي‬ ‫پاڻي‬ ‫گهڻو‬ ‫هيٺان‬ ‫جي‬ ‫ل‬ُ‫پ‬ ‫هيستائين‬
‫آهيون‬ ‫بيٺل‬ ‫تي‬ ‫صورتحال‬ ‫ڪن‬ ‫فيصله‬ ‫قوم‬.‫قومن‬ ‫جي‬ ‫دنيا‬ ‫وقت‬ ‫اهڙي‬
‫طرفان‬‫رکندي‬ ‫۾‬ ‫نظر‬ ‫کي‬ ‫جدوجهد‬ ‫ڪامياب‬ ‫ڪيل‬ ‫الِء‬ ‫آجپي‬ ‫پنهنجي‬
‫ڪيون‬ ‫عزم‬ ‫جو‬ ‫بدالئڻ‬ ‫پاڻ‬ ‫اسان‬.‫غالميَء‬ ‫ظالماڻي‬ ‫۽‬ ‫جهالت‬ ‫قهاري‬
‫۽‬ ‫انقالب‬ ‫جنهن‬ ‫الِء‬ ‫جي‬ ‫ڪڍڻ‬ ‫اڪاري‬ ‫کي‬ ‫ماڻهن‬ ‫ڦاٿل‬ ‫۾‬ ‫سنگهرن‬ ‫جي‬
،‫ڌرميون‬ ‫هٺ‬ ‫جون‬ ‫سالن‬ ‫سٺ‬ ‫کي‬ ‫اسان‬ ‫الِء‬ ‫ان‬ ،‫آهي‬ ‫ضرورت‬ ‫جي‬ ‫جاکوڙ‬
‫پونديون‬ ‫ڇڏڻيون‬ ‫انائون‬ ‫۽‬ ‫ضديتون‬.‫نالي‬ ‫۽‬ ‫طريقن‬ ‫ادبي‬ ‫رسمي‬ ‫کي‬ ‫اسان‬
‫سياسي‬ ‫۽‬ ‫سماجي‬ ‫وڏي‬ ‫هڪ‬ ‫ڇڏي‬ ‫کي‬ ‫رينگٽ‬ ‫جي‬ ‫دانشوريَء‬ ‫جي‬
‫پوندا‬ ‫وجهڻا‬ ‫بنياد‬ ‫جا‬ ‫تبديليَء‬.‫ته‬ ‫آهي‬ ‫هيَء‬ ‫پيشرفت‬ ‫فوري‬ ‫الِء‬ ‫جي‬ ‫انهيَء‬
‫۽‬ ‫بداليون‬ ‫پاڻ‬ ‫ڪري‬ ‫اعتراف‬ ‫جو‬ ‫ناڪامين‬ ‫۽‬ ‫غلطين‬ ‫جي‬ ‫ماضيَء‬ ‫اسان‬
‫ڪريون‬ ‫پيدا‬ ‫شعوري‬ ‫خود‬ ‫پسند‬ ‫ترقي‬ ‫۾‬ ‫پاڻ‬.‫ص‬ ‫اسان‬‫سماج‬ ‫کان‬ ‫دين‬
‫جي‬ ‫مذهبن‬ ‫۽‬ ‫سڌارڪن‬ ‫سماج‬ ‫عملي‬ ‫پتوڙيندڙ‬ ‫الِء‬ ‫جي‬ ‫تبديليَء‬ ‫جي‬
‫وٺون‬ ‫واٽ‬ ‫جي‬ ‫بانين‬.‫آخري‬ ‫الِء‬ ‫خاتمي‬ ‫جي‬ ‫پستيَء‬ ‫۽‬ ‫پرستي‬ ‫توهم‬ ،‫ظلم‬
‫محمد‬ ‫حضرت‬ ‫انسانيت‬ ‫محسن‬ ‫پيغمبر‬ٰ‫کي‬ ‫طريقي‬ ‫واري‬ ‫تبديليَء‬ ‫جي‬
‫بڻايون‬ ‫مثال‬ ‫الِء‬ ‫پنهنجي‬.
* ‫سنڌ‬ ‫ايجيوڪيٽ‬ *
‫ميمڻ‬ ‫عبدالرزاق‬ : ‫منظرڪشي‬ ‫۽‬ ‫ڪالما‬ُ‫م‬ ‫تحرير‬
ALL RIGHTS OF THIS SCRIPT, DIALOGUE, LOCATIONS, STORY ARE RESERVED WITH WRITER (Abdul Razzaque Memon) Page 23
‫جي‬ ‫انسانيت‬ ‫صرف‬ ‫نه‬ ‫اسين‬ ‫سان‬ ‫عمل‬ ‫انهيَء‬‫۽‬ ‫هدايت‬ ‫ابدي‬ ‫الِء‬
‫تخليق‬ ‫کي‬ ‫امڪانن‬ ‫نون‬ ‫جي‬ ‫تبديليَء‬ ‫جڙي‬ ‫سان‬ ‫سلسلي‬ ‫جي‬ ‫رهنمائي‬
‫به‬ ‫کان‬ ‫ڪروڌن‬ ‫انهن‬ ‫جي‬ ‫مذهبيت‬ ‫ٿيل‬ ‫مسخ‬ ‫بلڪه‬ ‫وٺنداسون‬ ‫ڪري‬
‫کين‬ ‫کان‬ ‫ايامن‬ ‫جيڪا‬ ،‫وٺنداسين‬ ‫ڪري‬ ‫آجو‬ ‫کي‬ ‫ماڻهن‬ ‫پنهنجي‬
‫آهي‬ ‫رهي‬ ‫بڻجندي‬ ‫ڪارڻ‬ ‫جو‬ ‫سورن‬ ‫سندن‬ ‫ڀٽڪائي‬.
‫دانشورو‬ ‫۽‬ ‫اديبو‬ ‫سنڌجا‬ ‫اي‬!
‫اوه‬‫جو‬ ‫نڀائڻ‬ ‫ڳالهيون‬ ‫پنج‬ ‫هي‬ ‫صرف‬ ‫۽‬ ‫ڪريو‬ ‫عهد‬ ‫جو‬ ‫بدلجڻ‬ ‫پاڻ‬ ‫ان‬
‫تخليق‬ ‫ٿا‬ ‫ڪيئن‬ ‫امڪان‬ ‫سوين‬ ‫جا‬ ‫تبديليَء‬ ‫ته‬ ‫ڏسو‬ ‫پوِء‬ ،‫ڪريو‬ ‫عهد‬
‫ٿين‬:
1-‫اعلي‬ ‫۽‬ ‫چٽي‬ ‫هڪ‬ ‫زندگي‬ ‫پنهنجي‬ٰ‫عزم‬ ‫جو‬ ‫گذارڻ‬ ‫هيٺ‬ ‫مقصد‬
‫۽‬ ‫ارپنا‬ ‫واري‬ ‫ماڻهن‬ ‫مثالي‬ ‫اندر‬ ‫پنهنجي‬ ‫الِء‬ ‫ڀلي‬ ‫جي‬ ‫سماج‬ ‫۽‬ ‫ڪريو‬
‫ڪريو‬ ‫پيدا‬ ‫ديوانگي‬.
2-‫عملي‬ ‫۽‬ ‫شعوري‬ ‫خود‬ ‫پسند‬ ‫ترقي‬ ‫ڇڏي‬ ‫کي‬ ‫تنقيد‬ ‫۽‬ ‫بحثن‬ ‫اجاين‬
‫کي‬ ‫ادارن‬ ‫بگڙيل‬ ‫چوڌاري‬ ‫پنهنجي‬ ‫۽‬ ‫وٺو‬ ‫واٽ‬ ‫جي‬ ‫تبديليَء‬ ‫سان‬ ‫ڪردار‬
‫کڻو‬ ‫ذمو‬ ‫جو‬ ‫قيام‬ ‫جي‬ ‫ادارن‬ ‫نون‬ ‫۽‬ ‫سنوارڻ‬.
* ‫سنڌ‬ ‫ايجيوڪيٽ‬ *
‫ميمڻ‬ ‫عبدالرزاق‬ : ‫منظرڪشي‬ ‫۽‬ ‫ڪالما‬ُ‫م‬ ‫تحرير‬
ALL RIGHTS OF THIS SCRIPT, DIALOGUE, LOCATIONS, STORY ARE RESERVED WITH WRITER (Abdul Razzaque Memon) Page 24
3-‫بڻائي‬ ‫بنياد‬ ‫جو‬ ‫ترقيَء‬ ‫علمي‬ ‫پنهنجي‬ ‫کي‬ ‫رياضيَء‬ ‫۽‬ ‫فلسفي‬ ،‫سائنس‬
‫سگهاري‬ ‫کي‬ ‫مهارتن‬ ‫۽‬ ‫صالحيتن‬ ‫جي‬ ‫عوام‬‫رخيون‬ ‫گهڻ‬ ‫جون‬ ‫ڪرڻ‬
‫ڪريو‬ ‫ڪوششون‬.
4-‫ماڻهن‬ ‫پنهنجي‬ ،‫بڻائي‬ ‫محرڪ‬ ‫جو‬ ‫فڪر‬ ‫کي‬ ‫خلقڻهار‬ ‫۽‬ ‫ڌرتي‬ ،‫انسان‬
‫بڻايو‬ ‫يقيني‬ ‫کي‬ ‫ڪردار‬ ‫ذميداراڻي‬ ‫الِء‬ ‫ڌرتيَء‬ ‫۽‬.
5-‫ٻاري‬ ‫چڻنگ‬ ‫جي‬ ‫تبديليَء‬ ‫۾‬ ‫دلين‬ ‫تي‬ ‫واٽ‬ ‫فڪري‬ ‫ٻڌايل‬ ‫جي‬ ‫ڀٽائيَء‬
‫۽‬ ‫سوچ‬ ‫جي‬ ‫اجتماعيت‬ ،‫پختگي‬ ‫جي‬ ‫ڪردار‬ ‫جي‬ ‫ماڻهن‬ ‫جي‬ ‫سنڌ‬
‫مزاح‬‫ڪيو‬ ‫سگهارو‬ ‫کي‬ ‫طريقن‬ ‫جي‬ ‫مت‬.
‫ڏسو‬ ‫ڪري‬ ‫مطالعو‬ ‫گهرو‬ ‫جو‬ ‫تاريخ‬ ‫انساني‬ ‫سڄي‬ ‫اوهان‬!‫۾‬ ‫دور‬ ‫به‬ ‫جنهن‬
‫انهن‬ ‫ته‬ ‫آهي‬ ‫ڪيو‬ ‫ادا‬ ‫ڪردار‬ ‫پنهنجو‬ ‫دانش‬ ‫۽‬ ‫علم‬ ‫صاحبان‬ ‫جي‬ ‫اتان‬
‫کي‬ ‫سماج‬ ‫پنهنجي‬ ‫ذريعي‬ ‫ڳالهين‬ ‫مٿين‬ ‫سان‬ ‫فڪريَء‬ ‫روشن‬ ‫پنهنجي‬
‫آهي‬ ‫ڏيکاريو‬ ‫ڪري‬ ‫تبديل‬ ‫واقعي‬.‫تبديليَء‬ ‫ان‬ ‫اوهان‬ ‫جڏهن‬‫جا‬ ‫واٽ‬ ‫جي‬
‫اوهان‬ ‫کي‬ ‫حاصالت‬ ‫عظيم‬ ‫انهيَء‬ ‫جي‬ ‫اطمينان‬ ‫وقت‬ ‫ان‬ ‫ته‬ ‫بڻبو‬ ‫پانڌيئڙا‬
‫کي‬ ‫ڪاميابيَء‬ ‫جي‬ ‫فرانس‬ ‫انقالب‬ ‫جيڪا‬ ‫وٺندو‬ ‫ڪري‬ ‫حاصل‬ ‫به‬
‫جي‬ ‫انقالب‬ ‫هن‬ ‫۽‬ ‫هئي‬ ‫ٿي‬ ‫حاصل‬ ‫کي‬ ‫ڪانٽ‬ ‫ڏسي‬ ‫سان‬ ‫اکين‬
‫ته‬ ‫هيو‬ ‫چيو‬ ‫ٻڌندي‬ ‫خبر‬ ‫جي‬ ‫ڪاميابيَء‬”‫خلقڻهار‬ ‫منهنجا‬!‫اکين‬ ‫منهنجي‬
* ‫سنڌ‬ ‫ايجيوڪيٽ‬ *
‫ميمڻ‬ ‫عبدالرزاق‬ : ‫منظرڪشي‬ ‫۽‬ ‫ڪالما‬ُ‫م‬ ‫تحرير‬
ALL RIGHTS OF THIS SCRIPT, DIALOGUE, LOCATIONS, STORY ARE RESERVED WITH WRITER (Abdul Razzaque Memon) Page 25
‫نجات‬ ‫ڪيل‬ ‫عطا‬ ‫تنهنجي‬‫هن‬ ‫پنهنجي‬ ‫هاڻي‬ ‫۽‬ ‫آهي‬ ‫ورتو‬ ‫ڏسي‬ ‫منظر‬ ‫جو‬
‫عطا‬ ‫موقعو‬ ‫جو‬ ‫ٿيڻ‬ ‫حاضر‬ ‫۾‬ ‫بارگاهه‬ ‫پنهنجي‬ ‫سان‬ ‫سرخروئي‬ ‫کي‬ ‫بندي‬
‫ڪر‬!“
‫ڄاڻي‬ُ‫پ‬
SCREENPLAY
Writer: Engr.AbdulRazzaque Memon
Cell:0300 –2895691 & 0315 –2075056
E-Mail :sindhi_media@yahoo.com
WEB : http://www.facebook.com/sindhi.media
* ‫سنڌ‬ ‫ايجيوڪيٽ‬ *
‫ميمڻ‬ ‫عبدالرزاق‬ : ‫منظرڪشي‬ ‫۽‬ ‫ڪالما‬ُ‫م‬ ‫تحرير‬
ALL RIGHTS OF THIS SCRIPT, DIALOGUE, LOCATIONS, STORY ARE RESERVED WITH WRITER (Abdul Razzaque Memon) Page 26
http://www.facebook/sollywood.sindhimedia

Educate sindh

  • 1.
    * ‫سنڌ‬ ‫ايجيوڪيٽ‬* ‫ميمڻ‬ ‫عبدالرزاق‬ : ‫منظرڪشي‬ ‫۽‬ ‫ڪالما‬ُ‫م‬ ‫تحرير‬ ALL RIGHTS OF THIS SCRIPT, DIALOGUE, LOCATIONS, STORY ARE RESERVED WITH WRITER (Abdul Razzaque Memon) Page 1 ‫پهريون‬ ‫ايڪٽ‬(‫يونٽ‬ ‫ون‬‫بنگلو‬)‫وڌيڪ‬ ‫کان‬ ‫هزار‬ ‫چوويهه‬ ‫لک‬ ‫هڪ‬ ‫اوهان‬ ‫۾‬ ‫سنڌ‬ ِ‫ء‬‫کانپو‬ ‫ورهاڱي‬ ‫شاعرن‬,‫صورت‬ ‫جي‬ ‫ڪهاڻيڪارن۽ليکڪن‬ ‫وڌيڪ‬ ‫کان‬ ‫هزار‬ ‫ٻاهٺ‬ ‫ڇو؟‬ ِ‫ء‬‫آهيوپو‬ ‫رهيا‬ ‫موجود‬ ‫۾‬ 19 May 2014 at 08:53 ‫تحقيق‬ ‫۽‬ ‫تحرير‬:‫ميمڻ‬ ‫عبدالرزاق‬ ‫انجنيئر‬ ‫دانشورو‬ ‫۽‬ ‫اديبو‬ ‫جا‬ ‫سنڌ‬ ‫اي‬!‫جا‬ ‫سوچن‬ ‫۽‬ ‫سوالن‬ ‫هنن‬ ‫وٽ‬ ‫توهان‬ ‫ڇا‬ ‫آهن؟‬ ‫جواب‬ ‫کي‬ ‫حقيقتن‬ ‫مادي‬ ‫جي‬ ‫زندگيَء‬ ‫ذريعي‬ ‫فارمولن‬ ‫۽‬ ‫مشقن‬ ‫جي‬ ‫رياضيَء‬ ‫اوهان‬ ،‫ڪئي‬ ‫ڪانه‬ ‫ڳوت‬ ‫ڳڻ‬ ‫جي‬ ‫بنائڻ‬ ‫رياضياتي‬ ‫۽‬ ‫سائنٽيفڪ‬ ‫وڌيڪ‬ ‫کان‬ ‫هزار‬ ‫چوويهه‬ ‫لک‬ ‫هڪ‬ ‫اوهان‬ ‫۾‬ ‫سنڌ‬ ‫کانپوِء‬ ‫ورهاڱي‬ ‫کان‬ ‫هزار‬ ‫ٻاهٺ‬ ‫۽‬ ‫شاعرن‬‫صورت‬ ‫جي‬ ‫ليکڪن‬ ‫۽‬ ‫ڪهاڻيڪارن‬ ‫وڌيڪ‬ ‫کان‬ ‫افڪار‬ ‫۽‬ ‫خيالن‬ ‫پنهنجي‬ ‫کي‬ ‫ماڻهن‬ ‫جي‬ ‫سنڌ‬ ‫۽‬ ‫آهيو‬ ‫رهيا‬ ‫موجود‬ ‫۾‬ ‫اچو‬ ‫پيا‬ ‫ڏيندا‬ ‫آگاهي‬.‫ڇڏي‬ ‫نه‬ ‫ڪسر‬ ‫ڪا‬ ‫۾‬ ‫ڪرڻ‬ ‫مشاعرن‬ ‫اوهان‬ ‫خود‬ ‫به‬ ‫۾‬ ‫ملهائڻ‬ ‫ڏينهن‬ ‫خاص‬ ‫توڙي‬ ‫شامون‬ ،‫سانجهيون‬ ‫رهيون‬ ُ‫س‬ ‫۽‬ ‫آهي‬ ‫آهيو‬ ‫رهيا‬ ‫ڪفيل‬.‫ا‬ ‫ڏني‬ ‫نه‬ ‫رهڻ‬ ‫ڪڏهن‬ ‫کوٽ‬ ‫جي‬ ‫ڪانفرنسن‬‫۽‬ ‫ٿو‬ Public
  • 2.
    * ‫سنڌ‬ ‫ايجيوڪيٽ‬* ‫ميمڻ‬ ‫عبدالرزاق‬ : ‫منظرڪشي‬ ‫۽‬ ‫ڪالما‬ُ‫م‬ ‫تحرير‬ ALL RIGHTS OF THIS SCRIPT, DIALOGUE, LOCATIONS, STORY ARE RESERVED WITH WRITER (Abdul Razzaque Memon) Page 2 ‫آهن‬ ‫آيا‬ ‫رهندا‬ ‫کيل‬ ‫جو‬ ‫هٿ‬ ‫کٻي‬ ‫جي‬ ‫اوهان‬ ‫به‬ ‫سيمينار‬.‫موهن‬ ‫اوهان‬ ‫جي‬ ‫ڪرڻ‬ ‫الوداع‬ ‫کي‬ ‫سج‬ ‫ويندڙ‬ ‫جي‬ ‫سال‬ ‫تي‬ ‫درياهه‬ ‫سنڌو‬ ‫۽‬ ‫دڙي‬ ‫جي‬ ‫جو‬ ‫صبح‬ ‫پهرئين‬ ‫جي‬ ‫سال‬ ‫نئين‬ ‫ته‬ ‫آهي‬ ‫ڏيکاري‬ ‫به‬ ‫ڪارگذاري‬ ‫اجتماعي‬ ‫آهن‬ ‫ڀريون‬ ‫به‬ ‫سالميون‬ ‫جون‬ ‫سج‬ ‫اڀرندڙ‬.‫ٿيا‬ ‫به‬ ‫ڳاهٽ‬ ‫۾‬ ‫ميڙاڪن‬ ‫ادبي‬ ‫گڏج‬ ‫۽‬ ‫آهيو‬‫آهي‬ ‫رهي‬ ‫هميشه‬ ‫به‬ ‫گونج‬ ‫جي‬ ‫اڻين‬. ‫ڪو‬ ‫جو‬ ‫ڏاهپ‬ ‫۽‬ ‫علم‬ ‫ڌرتيَء‬ ‫هن‬ ‫باوجود‬ ‫جي‬ ‫ٿيڻ‬ ‫ڪجهه‬ ‫سڀ‬ ‫ايترو‬ ‫ڏٺو‬ ‫ڪونه‬ ‫عروج‬.‫ٿي‬ ‫ڪانه‬ ‫آبياري‬ ‫ڪا‬ ‫جي‬ ‫قدرن‬ ‫اخالقي‬.‫جي‬ ‫مهارتن‬ ‫ٿي‬ ‫ڪانه‬ ‫ترقي‬ ‫ڪا‬.‫جڙي‬ ‫ڪانه‬ ‫نرسري‬ ‫ڪا‬ ‫جي‬ ‫ماڻهن‬ ‫مثالي‬.‫سک‬ ‫ملي‬ ‫ڪانه‬ ‫واٽ‬ ‫ڪا‬ ‫جي‬ ‫اطمينان‬ ‫کي‬ ‫ماڻهن‬ ‫سرگردان‬ ‫الِء‬.‫ڪي‬ ‫نه‬ ‫وٿون‬ ‫جون‬ ‫ترقيَء‬ ‫سماجي‬ ‫ڪو‬ ‫نه‬ ،‫پيا‬ ‫بنياد‬ ‫جا‬ ‫روين‬ ‫فڪري‬ ‫سگهارن‬ ‫شروع‬ ‫چٽاڀيٽي‬ ‫صحتمند‬ ‫ڪا‬ ‫نه‬ ،‫ٿي‬ ‫ختم‬ ‫ويڳاڻپ‬ ‫ڪا‬ ‫نه‬ ،‫ٿيون‬ ‫نروار‬ ‫عروج‬ ‫جو‬ ‫محبتن‬ ‫ڪو‬ ‫نه‬ ،‫آيو‬ ‫زوال‬ ‫جو‬ ‫ڪلفتن‬ ‫ڪو‬ ‫نه‬ ،‫سگهي‬ ‫ٿي‬ ‫ٿيو‬ ‫آغاز‬ ‫جو‬ ‫عمل‬ ‫نه‬ ‫۽‬ ‫سگهي‬ ‫ٿي‬ ‫سگهاري‬ ‫ڌارا‬ ‫اجتماعي‬ ‫نه‬ ،‫ٿيو‬! ‫ڪار‬ ‫جي‬ ‫نڊاپٽ‬ ُ ‫ڄ‬ ‫البت‬ ،‫ها‬‫ٿيو‬ ‫عروج‬ ‫جو‬ ‫وبار‬.‫نرالو‬ ‫جو‬ ‫تعريف‬ ‫۽‬ ‫تنقيد‬ ‫ٿيو‬ ‫متعارف‬ ‫ڪلچر‬.‫آبياري‬ ‫جي‬ ‫رسم‬ ‫واري‬ ‫الهڻ‬ ‫پٽڪي‬ ‫جي‬ ‫ٻئي‬ ‫هڪ‬ ‫لٿا‬ ‫فصل‬ ‫جا‬ ‫جڳاڙين‬ ،‫ٿي‬ ‫ترقي‬ ‫جي‬ ‫بندي‬ ‫گروپ‬ ،‫ٿي‬.‫ڀٽڪڻ‬ ‫کي‬ ‫ماڻهن‬ ‫مليا‬ ‫رستا‬ ‫جا‬.‫هڪ‬ ‫۽‬ ‫پيا‬ ‫بنياد‬ ‫جا‬ ‫پيئارڻ‬ ‫پيئڻ‬ ‫تي‬ ‫اختتام‬ ‫جي‬ ‫نشستن‬ ‫ترقي‬ ‫جي‬ ‫مڃڻ‬ ‫مهانتائن‬ ‫هروڀرو‬ ‫الِء‬ ‫ٻئي‬‫ٿي‬!
  • 3.
    * ‫سنڌ‬ ‫ايجيوڪيٽ‬* ‫ميمڻ‬ ‫عبدالرزاق‬ : ‫منظرڪشي‬ ‫۽‬ ‫ڪالما‬ُ‫م‬ ‫تحرير‬ ALL RIGHTS OF THIS SCRIPT, DIALOGUE, LOCATIONS, STORY ARE RESERVED WITH WRITER (Abdul Razzaque Memon) Page 3 ‫هو‬ ‫ڪونه‬ ‫وارو‬ ‫سڄڻائپ‬ ‫رويو‬ ‫جو‬ ‫رياست‬ ‫سان‬ ‫اسان‬ ‫کانپوِء‬ ‫ورهاڱي‬.‫ان‬ ‫ادارا‬ ‫سان‬ ‫تنظيم‬ ‫۽‬ ‫ترتيب‬ ‫کي‬ ‫دانش‬ ‫۽‬ ‫علم‬ ‫صاحبان‬ ‫جي‬ ‫اسان‬ ‫۾‬ ‫صورت‬ ‫هئي‬ ‫ڪرڻي‬ ‫تربيت‬ ‫جي‬ ‫ماڻهن‬ ‫پنهنجي‬ ‫جوڙي‬.‫مهذب‬ ،‫فڪر‬ ‫سگهاري‬ ‫هئي‬ ‫ڪرڻي‬ ‫پاسداري‬ ‫جي‬ ‫روايتن‬ ‫جٽادار‬ ‫۽‬ ‫ڪلچر‬.‫کي‬ ‫ڌارا‬ ‫اجتماعي‬ ‫۽‬ ‫هو‬ ‫ڪرڻو‬ ‫سگهارو‬‫شاندار‬ ‫ڏياري‬ ‫ميالپ‬ ‫کي‬ ‫عمل‬ ‫۽‬ ‫عزم‬ ‫جي‬ ‫ماڻهن‬ ‫به‬ ‫ڪم‬ ‫هڪ‬ ‫ڪو‬ ‫مان‬ ‫انهن‬ ‫سان‬ ‫بدقسمتيَء‬ ‫ليڪن‬ ‫هو‬ ‫بنائڻو‬ ‫ٿيو‬ ‫ڪونه‬ ‫الِء‬ ‫جي‬ ‫ماڻهن‬ ‫پنهنجي‬ ‫۾‬ ‫انداز‬ ‫مشنري‬ ‫۽‬ ‫تحريڪي‬. ‫دانشورو‬ ‫۽‬ ‫اديبو‬ ‫اي‬! ‫اهم‬ ‫کي‬ ‫اوهان‬ ‫الِء‬ ‫رکڻ‬ ‫قائم‬ ‫توازن‬ ‫جو‬ ‫عقليت‬ ‫۽‬ ‫جذبن‬ ‫۾‬ ‫مزاج‬ ‫قومي‬ ‫ائ‬ ‫ليڪن‬ ‫هو‬ ‫ڪرڻو‬ ‫ادا‬ ‫ڪردار‬‫ته‬ ‫ڇاڪاڻ‬ ،‫سگهيو‬ ‫ٿي‬ ‫نه‬ ‫ممڪن‬ ‫ين‬ ‫ٺلهي‬ ‫پاڻ‬ ‫رڳو‬ ‫نه‬ ‫۽‬ ‫رهيا‬ ‫عاري‬ ‫کان‬ ‫شعور‬ ‫جي‬ ‫توازن‬ ‫ان‬ ‫ئي‬ ‫پاڻ‬ ‫اوهان‬ ‫وهڪري‬ ‫ان‬ ‫به‬ ‫کي‬ ‫قوم‬ ‫بلڪه‬ ‫رهيا‬ ‫وهندا‬ ‫۾‬ ‫وهڪري‬ ‫جي‬ ‫جذباتيت‬ ‫رهيا‬ ‫کارائيندا‬ ‫غوطا‬ ‫۾‬.‫جي‬ ‫اوهان‬ ‫سرچشمو‬ ‫جو‬ ‫ڏاهپ‬ ‫ل‬ ُ ‫ڪ‬ ‫وٽ‬ ‫اوهان‬ ‫پنهنجون‬ ‫۽‬ ‫شاعري‬ ‫مبني‬ ‫تي‬ ‫محرومين‬ ‫داخلي‬ ،‫ذات‬ ‫پنهنجي‬‫لکڻيون‬ ‫هيون‬.‫گهرجي‬ ‫به‬ ‫رنگ‬ ‫راڳ‬ ‫۾‬ ‫تقريب‬ ‫سنجيده‬ ‫جي‬ ‫قسم‬ ‫هر‬ ‫کي‬ ‫اوهان‬ ‫پيو‬ ‫کپي‬ ‫به‬ ‫تماشو‬ ‫کيل‬ ‫۽‬ ‫پيالو‬ ‫پيگ‬ ‫گڏ‬ ‫سان‬ ‫تصور‬ ‫مهذب‬ ‫هر‬ ‫۽‬ ‫پيو‬.‫ڏيئا‬ ‫جي‬ ‫سج‬ ‫اڀرندڙ‬ ‫جي‬ ‫سال‬ ‫ايندڙ‬ ‫۽‬ ‫ڪرڻ‬ ‫الوداع‬ ‫کي‬ ‫سال‬ ‫ويندڙ‬ ‫ٻاري‬
  • 4.
    * ‫سنڌ‬ ‫ايجيوڪيٽ‬* ‫ميمڻ‬ ‫عبدالرزاق‬ : ‫منظرڪشي‬ ‫۽‬ ‫ڪالما‬ُ‫م‬ ‫تحرير‬ ALL RIGHTS OF THIS SCRIPT, DIALOGUE, LOCATIONS, STORY ARE RESERVED WITH WRITER (Abdul Razzaque Memon) Page 4 ‫اجتماعي‬ ‫وڏي‬ ‫۾‬ ‫وڏي‬ ‫الِء‬ ‫اوهان‬ ‫ڪرڻ‬ ‫تي‬ ‫هنڌ‬ ‫خاص‬ ‫ڪنهن‬ ‫سالمي‬ ‫هئي‬ ‫سرگرمي‬.‫علم‬‫ائپروچ‬ ‫جي‬ ‫اوهان‬ ‫جهد‬ ‫علمي‬ ‫۽‬ ‫طريقا‬ ‫علمي‬ ،‫رويا‬ ‫ي‬ ‫هئا‬ ‫نه‬ ‫شامل‬ ‫ئي‬ ‫۾‬ ‫تڻ‬ ‫اڻ‬ ‫۽‬. ‫الِء‬ ‫حاصالت‬ ‫جي‬ ‫علمن‬ ‫جي‬ ‫سائنس‬ ‫وٽ‬ ‫اوهان‬ ‫ته‬ ‫بدقسمتي‬ ‫وڏي‬ ‫۽‬ ‫مهارتن‬ ‫اجتماعي‬ ‫جي‬ ‫قوم‬ ‫اوهان‬ ‫سان‬ ‫جنهن‬ ،‫هئي‬ ‫نه‬ ‫ديوانگي‬ ‫ڪابه‬ ‫سگهو‬ ‫ڪري‬ ‫ادا‬ ‫ڪردار‬ ‫ڪو‬ ‫الِء‬ ‫بنائڻ‬ ‫سگهارو‬ ‫کي‬ ‫قابليتن‬.‫وٽ‬ ‫اوهان‬ ‫جي‬ ‫فلسفي‬‫کي‬ ‫انهن‬ ‫آڻي‬ ‫۾‬ ‫ترتيب‬ ‫کي‬ ‫حسناڪين‬ ‫جي‬ ‫زندگي‬ ‫ذريعي‬ ‫نوجوانن‬ ‫اوهان‬ ‫سان‬ ‫جنهن‬ ،‫هئي‬ ‫نه‬ ‫جستجو‬ ‫۽‬ ‫تڙپ‬ ‫جي‬ ‫ڪرڻ‬ ‫منظم‬ ‫۽‬ ‫ادراڪ‬ ‫جو‬ ‫حق‬ ‫۽‬ ‫حسن‬ ،‫زندگي‬ ‫۾‬ ‫انهن‬ ‫ڪري‬ ‫ختم‬ ‫ويڳاڻپ‬ ‫مان‬ ‫سگهو‬ ‫ڪري‬ ‫سگهارو‬ ‫عمل‬.‫ذريعي‬ ‫فارمولن‬ ‫۽‬ ‫مشقن‬ ‫جي‬ ‫رياضيَء‬ ‫اوهان‬ ‫رياضي‬ ‫۽‬ ‫سائنٽيفڪ‬ ‫کي‬ ‫حقيقتن‬ ‫مادي‬ ‫جي‬ ‫زندگيَء‬‫ڳڻ‬ ‫جي‬ ‫بنائڻ‬ ‫اتي‬ ‫مهم‬ ‫۽‬ ‫چٽاڀيٽي‬ ‫کي‬ ‫نوجوانن‬ ‫اوهان‬ ‫سان‬ ‫جنهن‬ ،‫ڪئي‬ ‫ڪانه‬ ‫ڳوت‬ ‫سگهو‬ ‫ڊوڙائي‬ ‫۾‬ ‫ميدانن‬ ‫جي‬ ‫جوئيَء‬.‫مقصد‬ ‫بي‬ ‫رڳو‬ ‫وقت‬ ‫هر‬ ‫اوهان‬ ‫کي‬ ‫نوجوانن‬ ‫۾‬ ‫صورت‬ ‫جي‬ ‫نعرن‬ ‫اجاين‬ ‫۽‬ ‫راڳ‬ ‫غيرمعياري‬ ،‫شاعري‬ ‫ڏنا‬ ‫يڪي‬ِ‫ل‬ ‫پئي‬ ‫پيچرا‬ ‫منزل‬ ‫بي‬ ‫جا‬ ‫نفرتن‬ ‫۽‬ ‫محبتن‬.‫انهن‬ ‫جي‬ ‫محبتن‬ ‫انڌين‬ ‫منزل‬ ‫بي‬‫سان‬ ‫رهبرن‬ ‫حصو‬ ‫وڏو‬ ‫جو‬ ‫نوجوانن‬ ‫رهي‬ ‫روان‬ ‫تي‬ ‫پيچرن‬ ‫ويو‬ ‫بڻجي‬ ‫پتلو‬ ‫جو‬ ‫نباهڻ‬ ‫عقيدتون‬.‫جو‬ ‫حق‬ ‫جي‬ ‫راِء‬ ‫اختالف‬ ‫به‬ ‫ڪڏهن‬ ‫شرڪت‬ ‫۾‬ ‫عمل‬ ‫اجتماعي‬ ‫هر‬ ‫۽‬ ‫ويو‬ ‫بڻجي‬ ‫حرام‬ ‫الِء‬ ‫جي‬ ‫انهن‬ ‫استعمال‬ ‫رهيو‬ ‫وڃي‬ ‫باشي‬ ‫ياري‬ ‫۽‬ ‫وابستگيون‬ ‫شخصي‬ ‫بنياد‬ ‫جو‬.‫جڏهن‬ ‫وري‬
  • 5.
    * ‫سنڌ‬ ‫ايجيوڪيٽ‬* ‫ميمڻ‬ ‫عبدالرزاق‬ : ‫منظرڪشي‬ ‫۽‬ ‫ڪالما‬ُ‫م‬ ‫تحرير‬ ALL RIGHTS OF THIS SCRIPT, DIALOGUE, LOCATIONS, STORY ARE RESERVED WITH WRITER (Abdul Razzaque Memon) Page 5 ‫ويا‬ ‫چڙهي‬ ‫ور‬ ‫جي‬ ‫نفرتن‬ ‫انڌين‬ ‫نوجوان‬‫هيرو‬ ‫سندن‬ ‫ئي‬ ‫نفرتون‬ ‫اهي‬ ‫ته‬ ‫ويون‬ ‫بڻجي‬ ‫ورشپ‬.‫ڳالهه‬ ‫ڪابه‬ ‫جي‬ ‫دليل‬ ‫۽‬ ‫عقل‬ ‫انهن‬ ‫۾‬ ‫نتيجي‬ ‫تي‬ ‫مسئلي‬ ‫به‬ ‫ڪنهن‬ ‫۽‬ ‫ڏني‬ ‫نه‬ ‫پهچڻ‬ ‫الِء‬ ‫ڏيڻ‬ ‫دستڪ‬ ‫تي‬ ‫دل‬ ‫پنهنجي‬ ‫ڪري‬ ‫تاالبندي‬ ‫جي‬ ‫دماغن‬ ‫پنهنجن‬ ‫الِء‬ ‫سوچڻ‬ ‫سان‬ ‫جانبداريَء‬ ‫غير‬ ‫ڇڏي‬. ‫دانشورو‬ ‫اي‬ ،‫ورو‬ ‫ديده‬ ‫اي‬! ‫فضو‬ ‫جي‬ ‫پرستيَء‬ ‫ماضي‬ ‫اوهان‬‫مٿان‬ ‫جي‬ ‫قوم‬ ‫ٻوٽي‬ ‫اکيون‬ ‫کي‬ ‫روايتن‬ ‫ل‬ ‫ڇڏيو‬ ‫ڪري‬ ‫مسلط‬:‫وارث‬ ‫جا‬ ‫دڙي‬ ‫جي‬ ‫موهن‬ ‫اسين‬!‫دور‬ ‫جي‬ ‫پٿر‬ ‫اسين‬ ‫عظيم‬ ‫کان‬ ‫قومن‬ ‫سڀني‬ ‫جي‬ ‫دنيا‬ ،‫عظيم‬ ‫وٺي‬ ‫کان‬!‫کان‬ ‫سڀني‬ ‫جي‬ ‫دنيا‬ ‫اسان‬ ‫به‬ ‫ماڻهو‬ ‫ڊگهو‬ ‫۾‬ ‫ڊگهي‬ ‫جو‬ ‫دنيا‬ ،‫وٽ‬ ‫اسان‬ ‫به‬ ‫تنظيم‬ ‫ادبي‬ ‫وڏي‬ ‫سنڌ‬ ‫اسانجي‬ ‫به‬ ‫قبرستان‬ ‫وڏو‬ ‫۾‬ ‫وڏي‬ ‫جو‬ ‫دنيا‬ ،‫وٽ‬‫۾‬...،‫عظيم‬ ‫اسين‬ ‫قديم‬ ‫اسين‬ ،‫عظيم‬ ‫اسين‬!‫اهڙي‬ ‫جي‬ ‫برتريَء‬ ‫کان‬ ‫قومن‬ ‫سڀني‬ ‫جي‬ ‫دنيا‬ ‫ته‬ ‫ڏنو‬ ‫نه‬ ‫به‬ ‫موقعو‬ ‫جو‬ ‫سوچڻ‬ ‫هيُء‬ ‫ڪڏهن‬ ‫کي‬ ‫اوهان‬ ‫جوئيَء‬ ‫مهم‬ ‫آهن‬ ‫ٿيون‬ ‫به‬ ‫غلطيون‬ ‫ڪي‬ ‫کان‬ ‫اسان‬ ‫۾‬ ‫ماضيَء‬ ‫جي‬ ‫قوم‬ ‫بحيثيت‬. ‫بڻجي‬ ‫روڳ‬ ‫جيڪي‬ ‫آهن‬ ‫به‬ ‫ڪوتاهيون‬ ‫اجتماعي‬ ‫ڪي‬ ‫جون‬ ‫اسان‬ ‫ب‬ ‫مرحليوار‬ ‫جي‬ ‫اسان‬‫آهن‬ ‫بڻيون‬ ‫ڪارڻ‬ ‫جو‬ ‫دحاليَء‬.
  • 6.
    * ‫سنڌ‬ ‫ايجيوڪيٽ‬* ‫ميمڻ‬ ‫عبدالرزاق‬ : ‫منظرڪشي‬ ‫۽‬ ‫ڪالما‬ُ‫م‬ ‫تحرير‬ ALL RIGHTS OF THIS SCRIPT, DIALOGUE, LOCATIONS, STORY ARE RESERVED WITH WRITER (Abdul Razzaque Memon) Page 6 ‫هئا‬ ‫فيصال‬ ‫۽‬ ‫سلوگن‬ ،‫ڳالهيون‬ ‫ڪيتريون‬ ‫ته‬ ‫سوچيو‬ ‫اهو‬ ‫ڪڏهن‬ ‫توهان‬ ‫جي‬ ‫هتان‬ ‫۾‬ ‫بيان‬ ‫انداز‬ ‫دونهيندار‬ ،‫ويڙهي‬ ‫۾‬ ‫لفظن‬ ‫خوبصورت‬ ‫جيڪي‬ ‫ليڊرن‬ ‫۾‬ ‫سحر‬ ‫جي‬ ‫انهن‬ ‫ماڻهو‬ ‫۽‬ ‫مليا‬ ‫الِء‬ ‫تائيدن‬ ‫۽‬ ‫تجويزن‬ ‫کي‬ ‫ماڻهن‬ ‫فيصلن‬ ‫عقلي‬ ‫غير‬ ‫انهن‬ ‫ليڪن‬ ‫رهيا‬ ‫ٿيندا‬ ‫ڳاهٽ‬ ‫پٺيان‬‫جي‬ ‫هتان‬ ‫جا‬ ‫ويا‬ ‫پئجي‬ ‫لوڙڻا‬ ‫ڪيتا‬ ‫کي‬ ‫نسلن‬ ‫ڪيترن‬. ‫ٻين‬ ‫رڳو‬ ‫الزام‬ ‫جو‬ ‫ان‬ ‫ته‬ ‫نڪتو‬ ‫تذڪرو‬ ‫به‬ ‫جڏهن‬ ‫جو‬ ‫بدحاليَء‬ ‫پنهنجي‬ ‫سين‬ ‫لڳايو‬ ‫تي‬ ‫طاقتن‬ ‫ڌارين‬ ‫۽‬ ‫قومن‬.‫سببن‬ ‫اندروني‬ ‫پنهنجي‬ ‫جي‬ ‫بدحاليَء‬ ‫وئي‬ ‫ڪئي‬ ‫نه‬ ‫محسوس‬ ‫ئي‬ ‫ضرورت‬ ‫جي‬ ‫ويچار‬ ‫تي‬.،‫تي‬ ‫سببن‬ ‫سياسي‬ ‫نه‬ ‫ت‬ ‫ڪارڻن‬ ‫معاشي‬ ‫۽‬ ‫اخالقي‬ ‫نه‬‫ڪيو‬ ‫غور‬ ‫ڪو‬ ‫تي‬ ‫سببن‬ ‫فڪري‬ ‫نه‬ ‫۽‬ ‫ي‬ ‫ويو‬.‫هوندو‬ ‫ڦهليل‬ ‫تي‬ ‫سفر‬ ‫جي‬ ‫صدين‬ ‫۽‬ ‫ڏهاڪن‬ ‫بنجڻ‬ ‫۽‬ ‫بگڙڻ‬ ‫جو‬ ‫قومن‬ ‫يا‬ ‫ڌارئي‬ ‫هڪ‬ ‫ڪنهن‬ ،‫واقعي‬ ‫هڪ‬ ‫ڪنهن‬ ‫ذميداري‬ ‫جي‬ ‫ان‬ ،‫آهي‬ ‫آهي‬ ‫هوندي‬ ‫نه‬ ‫تي‬ ‫ذميدار‬ ‫هڪ‬ ‫ڪنهن‬.‫جو‬ ‫تسلط‬ ‫کي‬ ‫ڌارئي‬ ‫ته‬ ‫ٻيو‬ ‫ڪمزور‬ ‫تي‬ ‫طور‬ ‫اندروني‬ ‫قوم‬ ‫اها‬ ‫جڏهن‬ ‫آهي‬ ‫ملندو‬ ‫تڏهن‬ ‫به‬ ‫موقعو‬‫۽‬ ‫جي‬ ‫ٻڌائڻ‬ ‫کي‬ ‫قوم‬ ‫بدحالي‬ ‫۽‬ ‫ڪمزوري‬ ‫اها‬ ‫اوهان‬ ‫۽‬ ‫آهي‬ ‫هوندي‬ ‫بدحال‬ ‫ڪئي‬ ‫ڪونه‬ ‫گوارا‬ ‫ئي‬ ‫تڪليف‬ ‫ڪڏهن‬.‫نه‬ ‫گوارا‬ ‫تڪليف‬ ‫اها‬ ‫۽‬ ‫فڪري‬ ‫بابت‬ ‫بدحاليَء‬ ‫ته‬ ‫هو‬ ‫کان‬ ‫خيال‬ ‫هن‬ ‫جيڪڏهن‬ ‫ڪرڻ‬ ‫ڇاڪاڻ‬ ‫۽‬ ‫آهي‬ ‫مسئلو‬ ‫ذاتي‬ ‫پنهنجو‬ ‫جو‬ ‫ماڻهن‬ ‫ماڻڻ‬ ‫شعور‬ ‫سماجياتي‬ ‫پاڻ‬ ‫ماڻهو‬ ،‫آهي‬ ‫دور‬ ‫جو‬ ‫معلومات‬ ‫هيُء‬ ‫جو‬‫پنهنجي‬ ‫پاڻ‬ ،‫آهن‬ ‫بالغ‬ ‫عاقل‬ ‫وٺندا‬ ‫ڄاڻي‬ ‫سبب‬ ‫جا‬ ‫بدحالي‬ ‫پنهنجي‬ ‫ذريعي‬ ‫معلومات‬...‫اوهانجي‬ ‫اها‬ ‫ته‬
  • 7.
    * ‫سنڌ‬ ‫ايجيوڪيٽ‬* ‫ميمڻ‬ ‫عبدالرزاق‬ : ‫منظرڪشي‬ ‫۽‬ ‫ڪالما‬ُ‫م‬ ‫تحرير‬ ALL RIGHTS OF THIS SCRIPT, DIALOGUE, LOCATIONS, STORY ARE RESERVED WITH WRITER (Abdul Razzaque Memon) Page 7 ‫هئي‬ ‫سادگي‬ ‫ذهني‬ ‫جي‬ ‫درجي‬ ‫حد‬.‫واڻي‬ ‫ڄاڻي‬ ‫اوهان‬ ‫آهي‬ ‫ممڪن‬ ‫به‬ ‫اهو‬ ‫ذميوار‬ ‫به‬ ‫ڪنهن‬ ‫هڻي‬ ‫۾‬ ‫کاتي‬ ‫جي‬ ‫ڌارين‬ ‫کي‬ ‫سببن‬ ‫انهن‬ ‫جي‬ ‫بدحاليَء‬ ‫ٿي‬ ‫ڪرائڻ‬ ‫خالصي‬ ‫جان‬ ‫پنهنجي‬ ‫ٿي‬ ‫التعلق‬ ‫کان‬ ‫کڻڻ‬ ‫ي‬‫گهري‬. ‫سببن‬ ‫سماجياتي‬ ‫۽‬ ‫فڪري‬ ‫جي‬ ‫بدحاليَء‬ ‫قومي‬ ‫کي‬ ‫اوهان‬ ‫ته‬ ‫ڇاڪاڻ‬ ‫مان‬ ‫مشقتن‬ ‫جي‬ ‫ڪردار‬ ‫عملي‬ ‫پنهنجي‬ ‫۾‬ ‫نتيجي‬ ‫جي‬ ‫نشاندهيَء‬ ‫جي‬ ‫جي‬ ‫ڌارائن‬ ‫فڪري‬ ‫قومي‬ ‫اوهان‬ ‫سان‬ ‫بدقمستيَء‬ ‫۽‬ ‫پيو‬ ‫پئي‬ ‫گذرڻو‬ ‫نه‬ ‫ئي‬ ‫تيار‬ ‫الِء‬ ‫گذرڻ‬ ‫تان‬ ‫پلصراط‬ ‫جي‬ ‫ڪردار‬ ‫عملي‬ ‫ان‬ ‫الِء‬ ‫تشڪيل‬ ‫هئا‬. ‫ڪندا‬ ‫رڙيون‬ ‫اوهان‬‫ته‬ ‫ٻڌايو‬ ‫نه‬ ‫اهو‬ ‫پر‬ ‫آهن‬ ‫غدار‬ ‫۾‬ ‫قوم‬ ‫پنهنجي‬ ‫ته‬ ‫رهيا‬ ‫انهن‬ ‫۽‬ ‫ٿيا؟‬ ‫ڇو‬ ‫ته‬ ‫ٿيا‬ ‫پيدا‬ ‫غدار‬ ‫ڪي‬ ‫۾‬ ‫قوم‬ ‫پنهنجي‬ ‫جيڪڏهن‬ ‫ڪونه‬ ‫به‬ ‫اهو‬ ‫اوهان‬ ‫آهي؟‬ ‫ڪهڙو‬ ‫رستو‬ ‫جو‬ ‫ڇوٽڪاري‬ ‫کان‬ ‫غدارن‬ ‫حقيقي‬ ‫جا‬ ‫انهن‬ ،‫پيون‬ ‫پلئه‬ ‫ناڪاميون‬ ‫جيڪي‬ ‫۾‬ ‫سفر‬ ‫قومي‬ ‫ته‬ ‫ٻڌايو‬ ‫هئا‬ ‫ڪهڙا‬ ‫ڪارڻ‬.‫هر‬ ‫پنهنجي‬ ‫قومون‬ ‫زندهه‬‫رپورٽ‬ ‫جي‬ ‫ناڪاميَء‬ ‫وجود‬ ‫قومي‬ ‫پنهنجي‬ ‫کي‬ ‫قوم‬ ‫سنڌي‬ ‫هتي‬ ‫ليڪن‬ ‫آهن‬ ‫ڪنديون‬ ‫مرتب‬ ‫تفصيلي‬ ‫هڪ‬ ‫جي‬ ‫سببن‬ ‫جي‬ ‫ناڪامين‬ ‫مزاحمتي‬ ‫ٿيندڙ‬ ‫الِء‬ ‫بقا‬ ‫جي‬ ‫سگهي‬ ‫ملي‬ ‫نه‬ ‫پاران‬ ‫جي‬ ‫دانشور‬ ‫ڪنهن‬ ‫به‬ ‫رپورٽ‬!‫ويٽنام‬ ‫وارن‬ ‫آمريڪا‬ ‫اهو‬ ‫ته‬ ‫ڇڏيو‬ ‫سجائي‬ ‫تي‬ ‫چوڪ‬ ‫ٺهرائي‬ ‫يادگار‬ ‫جو‬ ‫شڪست‬ ‫پنهنجي‬ ‫۾‬ ‫هنن‬ ‫يادگار‬‫غلطين‬ ‫جي‬ ‫آئنده‬ ‫ڏياري‬ ‫يادگيري‬ ‫جي‬ ‫ناڪامين‬ ‫پنهنجي‬ ‫کي‬
  • 8.
    * ‫سنڌ‬ ‫ايجيوڪيٽ‬* ‫ميمڻ‬ ‫عبدالرزاق‬ : ‫منظرڪشي‬ ‫۽‬ ‫ڪالما‬ُ‫م‬ ‫تحرير‬ ALL RIGHTS OF THIS SCRIPT, DIALOGUE, LOCATIONS, STORY ARE RESERVED WITH WRITER (Abdul Razzaque Memon) Page 8 ‫سادي‬ ‫جي‬ ‫غلطين‬ ‫هتي‬ ‫اوهان‬ ‫ليڪن‬ ،‫رهي‬ ‫بڻيو‬ ‫عالمت‬ ‫جي‬ ‫بچڻ‬ ‫کان‬ ‫رهيا‬ ‫نه‬ ‫روادار‬ ‫به‬ ‫جا‬ ‫اعتراف‬. ‫قابليتن‬ ‫پنهنجي‬ ‫انهن‬ ،‫هئا‬ ‫پڙهيل‬ ‫وڌيڪ‬ ‫اکر‬ ‫چار‬ ‫ٻه‬ ‫جيڪي‬ ‫مان‬ ‫اوهان‬ ‫سڻڀين‬ ‫بجاِء‬ ‫ڇڏڻ‬ ‫ارپي‬ ‫الِء‬ ‫جي‬ ‫مقصدن‬ ‫قومي‬ ‫وڏي‬ ‫به‬ ‫ڪن‬ ‫کي‬ ‫سرڪا‬‫۾‬ ‫رڃ‬ ‫جي‬ ‫خواهشن‬ ‫کي‬ ‫پاڻ‬ ‫الِء‬ ‫حاصالت‬ ‫جي‬ ‫نوڪرين‬ ‫ري‬ ‫شهري‬ ‫جي‬ ‫اوهان‬ ‫نوڪريون‬ ‫سڻڀيون‬ ‫اهي‬ ‫جيستائين‬ ‫۽‬ ‫رکيو‬ ‫ڊوڙائي‬ ،‫آيون‬ ‫پئي‬ ‫ڪنديون‬ ‫پورائو‬ ‫جو‬ ‫حسرت‬ ‫واري‬ ‫ماڻڻ‬ ‫مرتبي‬ ‫واري‬ ‫اشرافيه‬ ‫۾‬ ‫نشي‬ ‫جي‬ ‫آفيسن‬ ‫ايئرڪنڊيشنڊ‬ ‫آرامده‬ ‫۽‬ ‫ڪرسين‬ ‫ڦرڻين‬ ‫اوهان‬ ‫انه‬ ‫کي‬ ‫اوهان‬ ‫ئي‬ ‫جيئن‬ ‫پر‬ ‫رهيا‬ ‫پئي‬ ‫غلطان‬‫پاسيرو‬ ‫تان‬ ‫پوسٽن‬ ‫سڻڀين‬ ‫ن‬ ‫خطري‬ ‫الِء‬ ‫ٻوليَء‬ ‫سنڌي‬ ‫۽‬ ‫سنڌ‬ ‫۾‬ ‫ڪنن‬ ‫جي‬ ‫اوهان‬ ‫ته‬ ‫هو‬ ‫ويندو‬ ‫ڪيو‬ ‫ايئر‬ ‫جي‬ ‫اوهان‬ ‫پوِء‬ ‫۽‬ ‫هيون‬ ‫ٿينديون‬ ‫شروع‬ ‫وڄڻ‬ ‫گهنٽيون‬ ‫جون‬ ‫۾‬ ‫رومن‬ ‫ڊرائنگ‬ ‫ڪنڊيشنڊ‬”‫ڀلي‬ ‫جي‬ ‫سنڌ‬“‫گڏجاڻيون‬ ‫تي‬ ‫نالي‬ ‫جي‬ ‫هيون‬ ‫وينديون‬ ‫ٿي‬ ‫شروع‬. ‫انگر‬ ‫جي‬ ‫دانشورن‬ ‫۽‬ ‫اديبن‬ ‫ڪيترن‬ ‫مان‬ ‫اوهان‬‫جي‬ ‫ڪمال‬ ‫اردو‬ ‫۽‬ ‫يزي‬ ‫سنڌي‬ ‫۽‬ ‫سنڌ‬ ‫اوهان‬ ‫جو‬ ‫افسوس‬ ‫ليڪن‬ ‫هو‬ ‫به‬ ‫ڏانُء‬ ‫جو‬ ‫لکڻ‬ ‫وٽن‬ ‫۽‬ ‫هئي‬ ‫جي‬ ‫پڄائڻ‬ ‫تائين‬ ‫دنيا‬ ‫ذريعي‬ ‫جي‬ ‫لکتن‬ ‫اردو‬ ‫۽‬ ‫انگريزي‬ ‫ڪيس‬ ‫جو‬ ‫ماڻهن‬ ‫ڏيکاري‬ ‫ڪانه‬ ‫جوئي‬ ‫مهم‬ ‫ڪا‬ ‫الِء‬.‫مخلوط‬ ‫سنڌ‬ ‫جڏهن‬ ‫پر‬ ‫ٺهيو‬ ‫ته‬ ‫ٻيو‬
  • 9.
    * ‫سنڌ‬ ‫ايجيوڪيٽ‬* ‫ميمڻ‬ ‫عبدالرزاق‬ : ‫منظرڪشي‬ ‫۽‬ ‫ڪالما‬ُ‫م‬ ‫تحرير‬ ALL RIGHTS OF THIS SCRIPT, DIALOGUE, LOCATIONS, STORY ARE RESERVED WITH WRITER (Abdul Razzaque Memon) Page 9 ‫هميشه‬ ‫هتي‬ ‫سان‬ ‫دانش‬ ‫پنهنجي‬ ‫اوهان‬ ‫ته‬ ‫ويو‬ ‫بڻجي‬ ‫صوبو‬ ‫النسل‬‫الِء‬ ‫سگهيو‬ ‫بڻائي‬ ‫نه‬ ‫ديوانو‬ ‫جو‬ ‫خوشبوِء‬ ‫جي‬ ‫ڌرتيَء‬ ‫کي‬ ‫ماڻهن‬ ‫آباد‬. ‫جو‬ ‫ڪيس‬ ‫سنڌ‬ ‫۽‬ ‫مسئلن‬ ‫جي‬ ‫موت‬ ‫۽‬ ‫زندگي‬ ‫جي‬ ‫ڌڻين‬ ‫ڌرتي‬ ‫اوهان‬ ‫جتان‬ ،‫جوڙيو‬ ‫ڪونه‬ ‫به‬ ‫مرڪز‬ ‫معلوماتي‬ ‫هڪڙو‬ ‫ڪو‬ ‫۾‬ ‫سنڌ‬ ‫سڄي‬ ‫کي‬ ‫ڪردارن‬ ‫عملي‬ ‫وڙهندڙ‬ ‫تي‬ ‫محاذن‬ ‫مختلف‬ ‫۽‬ ‫ذريعن‬ ‫ابالغي‬ ‫جي‬ ‫دنيا‬ ‫سگهجي‬ ‫ڪري‬ ‫فيڊنگ‬ ‫انفارميشن‬. ‫جي‬ ‫اخبارن‬ ‫سنڌي‬ ‫جڏهن‬ ‫ڪالم‬ ‫جا‬ ‫جن‬ ‫هئا‬ ‫اهڙا‬ ‫ڪيترا‬ ‫مان‬ ‫اوهان‬ ‫دانشورن‬ ‫مهان‬ ‫کي‬ ‫پاڻ‬ ‫اهي‬ ‫ته‬ ‫لڳا‬ ‫ڇپجڻ‬ ‫سان‬ ‫فوٽوئن‬ ‫تي‬ ‫صفحن‬ ‫اندرين‬ ‫ڪرائي‬ ‫شمار‬ ‫۾‬”‫لسٽ‬ ‫استحقاقي‬ ‫قومي‬ ‫جي‬ ‫دانشوريَء‬“‫ويا‬ ‫ٿي‬ ‫شامل‬ ‫۾‬. ،‫قيام‬ ‫جي‬ ‫مرڪزن‬ ‫تربيتي‬ ،‫آغاز‬ ‫جي‬ ‫مڪالمن‬ ‫وڌي‬ ‫اڳتي‬ ‫کانپوِء‬ ‫ان‬ ‫سينٽرن‬ ‫معلوماتي‬‫۽‬ ‫ڪردار‬ ‫عملي‬ ‫الِء‬ ‫جي‬ ‫تبديلين‬ ،‫جوڙجڪ‬ ‫جي‬ ‫هئي‬ ‫نه‬ ‫ئي‬ ‫ضرورت‬ ‫ڄڻ‬ ‫اوهانکي‬ ‫جي‬ ‫اوسر‬ ‫جي‬ ‫فڪر‬!‫مهان‬ ‫اهڙن‬ ‫هاڻي‬ ‫تمغا‬ ‫جا‬ ‫مهمان‬ ‫خاص‬ ‫۽‬ ‫ڪرسيون‬ ‫جون‬ ‫صدارت‬ ‫الِء‬ ‫جي‬ ‫دانشورن‬ ‫جو‬ ‫بو‬ ‫آدم‬ ‫بو‬ ‫آدم‬ ‫الِء‬ ‫جي‬ ‫مقصدن‬ ‫ٻنهي‬ ‫انهن‬ ‫۽‬ ‫ويا‬ ‫بڻجي‬ ‫ضرورت‬ ‫قومي‬ ‫رهيو‬ ‫وڃي‬ ‫سمان‬. ‫ز‬ ‫جن‬ ،‫هئا‬ ‫ماڻهو‬ ‫اهڙا‬ ‫ڪيترا‬‫يا‬ ‫ڪڍيو‬ ‫رسالو‬ ‫هڪ‬ ‫ڪو‬ ‫۾‬ ‫ندگيَء‬ ‫هئا‬ ‫ويا‬ ‫ڪيا‬ ‫شريڪ‬ ‫تي‬ ‫بنياد‬ ‫جي‬ ‫باشيَء‬ ‫ياري‬ ‫۾‬ ‫رسالي‬ ‫ڪنهن‬.‫ڪن‬
  • 10.
    * ‫سنڌ‬ ‫ايجيوڪيٽ‬* ‫ميمڻ‬ ‫عبدالرزاق‬ : ‫منظرڪشي‬ ‫۽‬ ‫ڪالما‬ُ‫م‬ ‫تحرير‬ ALL RIGHTS OF THIS SCRIPT, DIALOGUE, LOCATIONS, STORY ARE RESERVED WITH WRITER (Abdul Razzaque Memon) Page 10 ‫هڪڙي‬ ‫ڪنهن‬ ‫ڪن‬ ‫۽‬ ‫هو‬ ‫ڪڍيو‬ ‫بيان‬ ‫ڪندڙ‬ ‫متاثر‬ ‫هڪڙو‬ ‫ڪو‬ ‫جو‬ ‫ماڻهن‬ ‫انهن‬ ‫هاڻي‬ ‫پر‬ ‫هئي‬ ‫ڪئي‬ ‫شرڪت‬ ‫ئي‬ ‫۾‬ ‫جلوس‬ ‫احتجاجي‬ ‫انهي‬ ‫پنهنجي‬ ‫اهي‬ ‫ته‬ ‫پيو‬ ‫بڻجي‬ ‫استحقاق‬”‫عظيم‬“‫جو‬ ‫ڪارڪردگيَء‬ ‫کٽيو‬ ‫ڄمار‬ ‫سڄي‬‫ته‬ ‫ڇو‬ ،‫وڃن‬ ‫ليکيا‬ ‫سڄڻ‬ ‫مهان‬ ‫جا‬ ‫سنڌ‬ ‫۽‬ ‫رهن‬ ‫کائيندا‬ ‫ٿو‬ ‫ڦاٽي‬ ‫هانُء‬ ‫سندن‬ ‫الِء‬ ‫هميشه‬ ‫۾‬ ‫غم‬ ‫جي‬ ‫سنڌ‬ ‫بظاهر‬.‫نالي‬ ‫جي‬ ‫سنڌ‬ ‫پوِء‬ ‫کان‬ ‫جلوس‬ ‫۽‬ ‫ڪهاڻي‬ ،‫رسالي‬ ،‫بيان‬ ‫هڪڙي‬ ‫ان‬ ‫ڪيل‬ ‫جاري‬ ‫تي‬ ‫نه‬ ‫سامهون‬ ‫ڪردار‬ ‫ساز‬ ‫شخصيت‬ ‫۽‬ ‫ساز‬ ‫اداره‬ ‫ڪوبه‬ ‫اهڙو‬ ‫جو‬ ‫ماڻهن‬ ‫انهن‬ ‫ادبي‬ ‫۽‬ ‫لکڻ‬ ‫لکڻيون‬ ‫رسمي‬ ‫پر‬ ‫آيو‬‫اهي‬ ‫ڪري‬ ‫ويهڻ‬ ‫ٿڻ‬ ُ ‫ا‬ ‫۾‬ ‫ميڙاڪن‬ ‫الِء‬ ‫هميشه‬”‫ماڻهو‬ ‫مهان‬“‫ويا‬ ‫بڻجي‬.‫جون‬ ‫ماڻهن‬ ‫انهن‬ ‫جو‬ ‫ڇاڪاڻ‬ ‫هڪ‬ ‫ڪري‬ ‫انهيَء‬ ،‫هيون‬ ‫البيون‬ ‫۽‬ ‫ڪئمپون‬ ‫پنهنجيون‬ ‫پنهنجيون‬ ‫کي‬ ‫ٻئي‬”‫حاجي‬ ‫۽‬ ‫قاضي‬“‫رهي‬ ‫نڀائجندي‬ ‫سان‬ ‫خوبيَء‬ ‫ريت‬ ‫جي‬ ‫چوڻ‬. ‫اهڙن‬”‫حاجين‬“‫۽‬”‫قاضين‬“‫ڏسو‬ ‫کولي‬ ‫پروفائيل‬ ‫پورو‬ ‫جو‬!‫ه‬ ‫۾‬ ‫سنڌ‬ ‫انهن‬‫ڪ‬ ‫به‬”‫نڪيتن‬ ‫شانتي‬“‫جوڙيو‬ ‫ڪونه‬.‫مڪالمي‬ ‫به‬ ‫هڪ‬ ‫۾‬ ‫سنڌ‬ ‫انهن‬ ‫جو‬”‫ڪولوزيم‬“‫ڪوبه‬ ‫۾‬ ‫سنڌ‬ ‫انهن‬ ،‫ڪيو‬ ‫ڪونه‬ ‫برپا‬”‫ندوه‬“ ‫۽‬”‫عليگڙهه‬“‫آندو‬ ‫نه‬ ‫۾‬ ‫وجود‬.‫جيترو‬ ‫سعيد‬ ‫ائڊورڊ‬ ‫به‬ ‫ڪنهن‬ ‫مان‬ ‫انهن‬ ‫به‬ ‫تحرڪ‬ ‫بابت‬ ‫حقن‬ ‫زائفاڻن‬ ‫جيترو‬ ‫راِء‬ ‫ڌتي‬ ‫ارون‬ ‫پر‬ ‫ٺهيو‬ ‫ته‬ ‫ڪم‬ ‫ڏيکاريو‬ ‫ڪونه‬.
  • 11.
    * ‫سنڌ‬ ‫ايجيوڪيٽ‬* ‫ميمڻ‬ ‫عبدالرزاق‬ : ‫منظرڪشي‬ ‫۽‬ ‫ڪالما‬ُ‫م‬ ‫تحرير‬ ALL RIGHTS OF THIS SCRIPT, DIALOGUE, LOCATIONS, STORY ARE RESERVED WITH WRITER (Abdul Razzaque Memon) Page 11 ‫کي‬ ‫تحريڪ‬ ‫۽‬ ‫تحرڪ‬‫ماڻهن‬ ‫جي‬ ‫دور‬ ‫پنهنجي‬ ‫کي‬ ‫اوهان‬ ‫الِء‬ ‫ڏيڻ‬ ‫جنم‬ ‫رهيا‬ ‫ناڪام‬ ‫به‬ ‫۾‬ ‫ان‬ ‫اوهان‬ ‫پر‬ ،‫هو‬ ‫ڪرڻو‬ ‫حاصل‬ ‫اعتماد‬ ‫جو‬.‫اوهان‬ ‫ڊرائنگ‬ ‫جوڙي‬ ‫چوياري‬ ‫جي‬ ‫يارن‬ ‫چئن‬ ‫به‬ ‫دانشور‬ ‫ذهين‬ ‫وڌ‬ ‫۾‬ ‫وڌ‬ ‫مان‬ ‫عمر‬ ‫سڄي‬ ‫ڪندي‬ ‫فڪرمندي‬ ‫تي‬ ‫مسئلن‬ ‫وقتي‬ ‫جي‬ ‫سنڌ‬ ‫۾‬ ‫رومن‬ ‫سگهيا‬ ‫وڌي‬ ‫ڪونه‬ ‫اڳتي‬ ‫کان‬ ‫ڪرڻ‬ ‫پاس‬ ‫قراردادن‬.‫اوهان‬‫پنهنجي‬ ‫۾‬ ‫ڪرڻ‬ ‫آهنگ‬ ‫هم‬ ‫سان‬ ‫روح‬ ‫جي‬ ‫ڌرتيَء‬ ‫۽‬ ‫عوام‬ ‫کي‬ ‫ڌارائن‬ ‫فڪري‬ ‫کي‬ ‫سگهه‬ ‫فڪري‬ ‫موثر‬ ‫به‬ ‫ڪنهن‬ ‫به‬ ‫الِء‬ ‫جي‬ ‫تبديليَء‬ ‫۽‬ ‫رهيا‬ ‫ناڪام‬ ‫سگهيا‬ ‫نه‬ ‫آڻي‬ ‫۾‬ ‫وجود‬.‫پوِء‬ ‫ته‬ ‫سگهيا‬ ‫ڪري‬ ‫نه‬ ‫ڪجهه‬ ‫سڀ‬ ‫اهو‬ ‫جڏهن‬ ‫وڄايو‬ ‫وارو‬ ‫پنهنجو‬ ‫غالمن‬ ‫جي‬ ‫غرضن‬ ‫۽‬ ‫مفاد‬ ‫مٿان‬ ‫جي‬ ‫عوام‬.‫هتي‬ ‫ايئن‬ ‫ک‬ ‫ويچارن‬ ‫۽‬ ‫ذهنن‬‫۽‬ ‫رهيون‬ ‫لڳنديون‬ ‫۾‬ ‫مٿي‬ ‫هچائون‬ ‫ڀٽڪائيندڙ‬ ‫ي‬ ‫رهيو‬ ‫ٿيندو‬ ‫سگهارو‬ ‫عمل‬ ‫جو‬ ‫ڀٽڪڻ‬ ‫ڏينهن‬ ‫ڏينهون‬. ‫اديبو‬ ‫۽‬ ‫دانشورو‬ ‫جا‬ ‫سنڌ‬ ‫اي‬! ‫رهيو‬ ‫الحق‬ ‫فڪر‬ ‫۽‬ ‫درد‬ ‫جو‬ ‫سنڌ‬ ‫۾‬ ‫لکيتن‬ ‫پنهنجي‬ ‫هميشه‬ ‫کي‬ ‫اوهان‬ ‫ڪونهن‬ ‫رايا‬ ‫ٻه‬ ‫به‬ ‫ڪي‬ ‫تي‬ ‫انهيَء‬ ،‫آهي‬.‫نه‬ ‫ڪجهه‬ ‫۾‬ ‫پر‬ ‫پنهنجي‬ ‫اوهان‬ ‫ڪوش‬ ‫جي‬ ‫ٻارڻ‬ ‫ٻوٽو‬ ‫ڪجهه‬‫به‬ ‫سان‬ ‫انهيَء‬ ،‫آهيو‬ ‫رهيا‬ ‫ڪندا‬ ‫ش‬ ‫ڪونهي‬ ‫اختالف‬.‫فائدو‬ ‫گهڻو‬ ‫ٿورو‬ ‫جو‬ ‫ڪوششن‬ ‫وکريل‬ ‫اهڙين‬ ‫پر‬ ‫رهيو‬ ‫ملندو‬ ‫ته‬ ‫کي‬ ‫اوهان‬ ‫معرفت‬ ‫دنيا‬ ‫ادبي‬ ‫موجود‬ ‫چوڌاري‬ ‫جي‬ ‫اوهان‬ ‫عمليت‬ ‫۽‬ ‫ڪردار‬ ‫موثر‬ ‫جيتري‬ ‫جي‬ ‫اوهان‬ ‫کي‬ ‫سماج‬ ‫جي‬ ‫اسان‬ ‫پر‬ ،‫آهي‬
  • 12.
    * ‫سنڌ‬ ‫ايجيوڪيٽ‬* ‫ميمڻ‬ ‫عبدالرزاق‬ : ‫منظرڪشي‬ ‫۽‬ ‫ڪالما‬ُ‫م‬ ‫تحرير‬ ALL RIGHTS OF THIS SCRIPT, DIALOGUE, LOCATIONS, STORY ARE RESERVED WITH WRITER (Abdul Razzaque Memon) Page 12 ‫اوها‬ ‫ته‬ ‫گهرجي‬ ‫هئڻ‬ ‫اعتراف‬ ‫کي‬ ‫اوهان‬ ،‫آهي‬ ‫رهي‬ ‫ضرورت‬ ‫جي‬‫کان‬ ‫ان‬ ‫ن‬ ‫آهيو‬ ‫رهيا‬ ‫قاصر‬.‫حساب‬ ‫ان‬ ،‫ٿيون‬ ‫بڻجن‬ ‫ذميداريون‬ ‫جيتريون‬ ‫جون‬ ‫اوهان‬ ‫آهي‬ ‫سگهي‬ ‫ٿي‬ ‫نه‬ ‫پيدا‬ ‫مستعدي‬ ‫اها‬ ‫۽‬ ‫ولولو‬ ‫اهو‬ ‫۾‬ ‫اوهان‬ ‫سان‬.‫اوهان‬ ‫بحران‬ ‫فڪري‬ ‫جو‬ ‫اوهان‬ ‫رڪاوٽ‬ ‫۾‬ ‫ادائيگيَء‬ ‫جي‬ ‫ڪردار‬ ‫موثر‬ ‫جي‬ ‫آهي‬.‫۾‬ ‫ٽڪرن‬ ‫ٽڪرن‬ ‫۽‬ ‫ڪانهي‬ ‫وحدت‬ ‫فڪري‬ ‫ڪابه‬ ‫وٽ‬ ‫اوهان‬ ‫آهيو‬ ‫ورهايل‬.‫اوهان‬‫ڪنهن‬ ‫ڄاڻ‬ ‫جي‬ ‫اوهان‬ ‫۽‬ ‫صالحيت‬ ‫ادبي‬ ‫جي‬ ‫ڌاڪي‬ ‫ادبي‬ ‫علمي‬ ‫۽‬ ‫قابليت‬ ‫جي‬ ‫ذات‬ ‫جي‬ ‫اوهان‬ ‫بجاِء‬ ‫اوسر‬ ‫جي‬ ‫فڪر‬ ‫آهي‬ ‫رهي‬ ‫ٿي‬ ‫استعمال‬ ‫تي‬ ‫ڄمائڻ‬.‫ٿيڻ‬ ‫دانشور‬ ‫مهان‬ ‫ڪيترن‬ ‫مان‬ ‫اوهان‬ ‫علمي‬ ‫جو‬ ‫فرائيڊ‬ ‫۽‬ ‫ڊيڪارٽ‬ ،‫هيگل‬ ،‫افالطون‬ ‫کي‬ ‫پاڻ‬ ‫۾‬ ‫چڪر‬ ‫جي‬ ‫تحريرن‬ ‫پنهنجي‬ ‫۾‬ ‫چڪر‬ ‫جي‬ ‫ڪرائڻ‬ ‫باور‬ ‫۽‬ ‫بنائڻ‬ ‫وارث‬‫جي‬ ‫خواص‬ ‫کي‬ ‫ڇڏيو‬ ‫بڻائي‬ ‫هٿيار‬ ‫جو‬ ‫وجهڻ‬ ‫رعب‬ ‫مٿان‬.‫سماج‬ ‫عملي‬ ‫جي‬ ‫دنيا‬ ‫اوهان‬ ‫آڻيندڙ‬ ‫تبديليون‬ ‫بنيادي‬ ‫۾‬ ‫ماضيَء‬ ‫۽‬ ‫بانين‬ ‫جي‬ ‫مذهبن‬ ‫۽‬ ‫سڌارڪن‬ ‫ڪونه‬ ‫آهنگ‬ ‫هم‬ ‫کي‬ ‫پاڻ‬ ‫سان‬ ‫طريقن‬ ‫طور‬ ‫۽‬ ‫ذميدارين‬ ‫جي‬ ‫رهنمائن‬ ‫سگهيا‬ ‫ڪري‬.‫ڪري‬ ‫نه‬ ‫عطا‬ ‫فڪري‬ ‫روشن‬ ‫کي‬ ‫روحن‬ ‫پنهنجي‬ ‫اوهان‬ ‫او‬ ‫سان‬ ‫جنهن‬ ،‫سگهيا‬‫ڪري‬ ‫پيدا‬ ‫به‬ ‫شعور‬ ‫۽‬ ‫ذميداري‬ ‫الِء‬ ‫پنهنجي‬ ‫هان‬ ‫سگهيا‬ ‫ڪري‬ ‫پڻ‬ ‫رهنمائي‬ ‫سماجي‬ ‫۽‬ ‫فڪري‬ ‫جي‬ ‫عوام‬ ‫۽‬ ‫پئي‬ ‫سگهيا‬ ‫پئي‬. ‫ٿو‬ ‫چوڻو‬ ‫سان‬ ‫افسوس‬ ‫پر‬ ‫آهيو‬ ‫دعويدار‬ ‫جا‬ ‫هجڻ‬ ‫تخليقڪار‬ ‫سڀئي‬ ‫اوهان‬ ‫آهي‬ ‫تقليدي‬ ‫رڳو‬ ‫بنياد‬ ‫جو‬ ‫ڄاڻ‬ ‫جي‬ ‫اڪثريت‬ ‫مان‬ ‫اوهان‬ ‫ته‬ ‫پوي‬.‫گروپ‬
  • 13.
    * ‫سنڌ‬ ‫ايجيوڪيٽ‬* ‫ميمڻ‬ ‫عبدالرزاق‬ : ‫منظرڪشي‬ ‫۽‬ ‫ڪالما‬ُ‫م‬ ‫تحرير‬ ALL RIGHTS OF THIS SCRIPT, DIALOGUE, LOCATIONS, STORY ARE RESERVED WITH WRITER (Abdul Razzaque Memon) Page 13 ‫ا‬ ‫چيال‬ ،‫ٿو‬ ‫رکي‬ ‫سوچ‬ ‫جيڪا‬ ‫گرو‬ ‫جو‬‫۾‬ ‫پوئواريَء‬ ‫جي‬ ‫ان‬ ‫ٻوٽي‬ ‫کيون‬ ‫ٿا‬ ‫وتن‬ ‫هلندا‬.‫فڪر‬ ‫جيڪي‬ ‫آهي‬ ‫گهٽ‬ ‫بنهه‬ ‫تعداد‬ ‫جو‬ ‫ماڻهن‬ ‫اهڙن‬ ‫حقيقتن‬ ‫زميني‬ ‫ٿي‬ ‫هٿياربند‬ ‫سان‬ ‫حجت‬ ‫۽‬ ‫دليل‬ ،‫تي‬ ‫بنياد‬ ‫جي‬ ‫۽فهم‬ ‫قبلو‬ ‫پنهنجو‬ ‫تي‬ ‫سگهه‬ ‫جي‬ ‫افڪار‬ ‫سماجي‬ ‫۾‬ ‫ماحول‬ ‫ميسر‬ ‫پٽاندڙ‬ ‫هجن‬ ‫ڪندا‬ ‫متعين‬. ‫ص‬ ‫سمورين‬ ‫جي‬ ‫اوهان‬ ‫پسندي‬ ‫انفراديت‬ ‫جي‬ ‫اوهان‬‫اڏوهي‬ ‫کي‬ ‫الحيتن‬ ‫انهيَء‬ ‫کي‬ ‫اوهان‬ ‫پر‬ ‫وڃي‬ ‫ٿي‬ ‫ڪندي‬ ‫ناس‬ ‫کائي‬ ‫اندران‬ ‫ئي‬ ‫اندران‬ ‫وانگر‬ ‫رهي‬ ‫ٿو‬ ‫ڪونه‬ ‫ئي‬ ‫شعور‬ ‫جو‬.‫اقدامي‬ ‫جيڪا‬ ‫۾‬ ‫اديب‬ ‫باضمير‬ ‫هڪ‬ ‫سان‬ ‫رجحانن‬ ‫جي‬ ‫پسنديَء‬ ‫اجتماعيت‬ ‫ڪمال‬ ‫اها‬ ‫گهرجي‬ ‫هئڻ‬ ‫جرئت‬ ‫رحجا‬ ‫جي‬ ‫گريزي‬ ‫اجتماعيت‬ ‫سان‬ ‫بدقمستيَء‬ ‫۽‬ ‫آهي‬ ‫ٿيندي‬ ‫حاصل‬‫نن‬ ‫۽‬ ‫وڏن‬ ‫ڪري‬ ‫محروم‬ ‫کان‬ ‫جوهر‬ ‫جي‬ ‫جرئت‬ ‫اقدامي‬ ‫کي‬ ‫اوهان‬ ‫ڇڏيو‬ ‫ڪري‬ ‫بيگانو‬ ‫۽‬ ‫التعلق‬ ‫کان‬ ‫سرانجاميَء‬ ‫جي‬ ‫ڪمن‬ ‫غيرمعمولي‬ ‫آهي‬. ‫خال‬ ‫واري‬ ‫اڻهوند‬ ‫جي‬ ‫چينيَء‬ ‫بي‬ ‫اٿندڙ‬ ‫مان‬ ‫اندر‬ ‫پنهنجي‬ ‫الِء‬ ‫جي‬ ‫سماج‬ ‫اوهان‬ ‫پر‬ ‫پئي‬ ‫گهرجي‬ ‫هوند‬ ‫جي‬ ‫اطمينان‬ ‫ڪابه‬ ‫کي‬ ‫اوهان‬ ‫الِء‬ ‫ڀرڻ‬ ‫کي‬ ‫پرستيَء‬ ‫تقليد‬ ‫جي‬‫ڇڏيو‬ ‫بڻائي‬ ‫مجاور‬ ‫جو‬ ‫گروهن‬ ‫کي‬ ‫اوهان‬.‫جڏهن‬ ‫پوِء‬ ‫واٽ‬ ‫جي‬ ‫پوئواريَء‬ ‫جي‬ ‫مغرب‬ ‫۾‬ ‫ڳالهه‬ ‫هر‬ ‫ٻوٽي‬ ‫اکيون‬ ‫گروهن‬ ‫انهن‬ ‫ويوئ‬ ‫ٿي‬ ‫شامل‬ ‫۾‬ ‫قطار‬ ‫ان‬ ‫به‬ ‫اوهان‬ ‫ته‬ ‫ڪئي‬ ‫اختيار‬.‫سوويت‬ ‫۾‬ ‫مغرب‬
  • 14.
    * ‫سنڌ‬ ‫ايجيوڪيٽ‬* ‫ميمڻ‬ ‫عبدالرزاق‬ : ‫منظرڪشي‬ ‫۽‬ ‫ڪالما‬ُ‫م‬ ‫تحرير‬ ALL RIGHTS OF THIS SCRIPT, DIALOGUE, LOCATIONS, STORY ARE RESERVED WITH WRITER (Abdul Razzaque Memon) Page 14 ‫نڪري‬ ‫هوا‬ ‫سڄي‬ ‫جي‬ ‫ڏاهن‬ ‫سماجي‬ ‫جي‬ ‫هتان‬ ‫ته‬ ‫ٿيو‬ ‫زوال‬ ‫جو‬ ‫يونين‬ ‫وئي‬.‫سرمائ‬ ‫جي‬ ‫تان‬ ُ ‫ا‬ ‫سارتر‬ ‫۽‬ ‫فرائيڊ‬‫حالتن‬ ‫مخصوص‬ ،‫جي‬ ‫سوسائٽيَء‬ ‫يدارانه‬ ‫کي‬ ‫ماڻهن‬ ‫پنهنجي‬ ‫الِء‬ ‫ڪرڻ‬ ‫ختم‬ ‫ويڳاڻپ‬ ‫سرمائيداراڻي‬ ‫۾‬ ‫نتيجن‬ ‫۽‬ ‫بدران‬ ‫وٺڻ‬ ‫ڪم‬ ‫کان‬ ‫عقل‬ ‫به‬ ‫۾‬ ‫نقل‬ ‫اوهان‬ ‫پر‬ ‫هئي‬ ‫ڏني‬ ‫ڪڍي‬ ‫واٽ‬ ‫اوهان‬ ‫پر‬ ‫ڪيو‬ ‫شروع‬ ‫ڪڻ‬ ُ ‫ڊ‬ ‫تي‬ ‫واٽن‬ ‫انهن‬ ‫پاڻ‬ ‫صرف‬ ‫نه‬ ‫پائي‬ ‫ڊوڙون‬ ‫سوسائٽي‬ ‫ڏتڙيل‬ ‫۽‬ ‫غريب‬ ‫انتهائي‬ ‫ذريعي‬ ‫جي‬ ‫لکيتن‬ ‫پنهنجي‬‫ٻين‬ ‫جي‬ ‫ڪيو‬ ‫شروع‬ ‫ڊوڙائڻ‬ ‫تي‬ ‫واٽن‬ ‫انهن‬ ‫به‬ ‫کي‬ ‫اڻڄاڻن‬.‫جي‬ ‫منزل‬ ‫جي‬ ‫واٽن‬ ‫انهن‬ ‫جي‬ ‫اوهان‬ ‫طور‬ ‫فيشن‬ ‫جي‬ ‫جديديت‬ ‫اهو‬ ‫پر‬ ‫هئي‬ ‫ڪانه‬ ‫خبر‬ ‫به‬ ‫کي‬ ‫اوهان‬ ‫هو‬ ‫الزم‬ ‫الِء‬.‫حاصالت‬ ‫جي‬ ‫منزل‬ ‫سمجهي‬ ‫معتبر‬ ‫کي‬ ‫توهان‬ ‫جيڪي‬ ‫پر‬ ‫بيحال‬ ‫سهڪائي‬ ‫سهڪائي‬ ‫به‬ ‫کي‬ ‫انهن‬ ‫اوهان‬ ،‫ڊوڙيا‬ ‫پويان‬ ‫اوهان‬ ‫الِء‬ ‫ڇ‬ ‫ڪري‬‫وڌو‬ ‫نه‬ ‫پلئه‬ ‫کين‬ ‫به‬ ‫ڪجهه‬ ‫کانسواِء‬ ‫ڏڻ‬. ‫هئي‬ ‫پڙهي‬ ‫جدليات‬ ‫جي‬ ‫هيگل‬ ‫ماڻهن‬ ‫ڪيترن‬ ‫مان‬ ‫اوهان‬.‫ان‬ ‫کي‬ ‫اوهان‬ ‫يا‬ ‫حد‬ ‫هڪ‬ ‫تصور‬ ‫هر‬ ‫ته‬ ‫هو‬ ‫حاصل‬ ‫شعور‬ ‫هي‬ ‫۾‬ ‫روشنيَء‬ ‫جي‬ ‫جدليات‬ ‫ٽڪراَء‬ ‫جي‬ ‫تصورن‬ ‫۽‬ ‫آهي‬ ‫ڪندو‬ ‫نفي‬ ‫پنهنجي‬ ‫وڌي‬ ‫اڳتي‬ ‫کان‬ ‫نسبت‬ ‫ان‬ ‫اوهان‬ ‫ليڪن‬ ،‫آهي‬ ‫ٿيندو‬ ‫پيدا‬ ‫تصور‬ ‫نئون‬ ‫هڪ‬ ‫مان‬‫کان‬ ‫شعور‬ ‫هيَء‬ ‫سگهندو‬ ‫رهي‬ ‫نه‬ ‫جاري‬ ‫خودبخود‬ ‫عمل‬ ‫اهو‬ ‫جو‬ ‫جدليات‬ ‫ته‬ ‫رهيا‬ ‫عاري‬ ‫ضرورت‬ ‫جي‬ ‫ارادي‬ ‫۽‬ ‫فڪر‬ ،‫شعور‬ ‫الِء‬ ‫رکڻ‬ ‫جاري‬ ‫کي‬ ‫انهيَء‬ ‫بلڪه‬ ،‫آهي‬ ‫آهي‬ ‫هوندي‬.‫هڪ‬ ‫مان‬ ‫تصادم‬ ‫جي‬ ‫تصورات‬ ‫چوڌاري‬ ‫پنهنجي‬ ‫اوهان‬ ‫جيئن‬ ،‫رهيا‬ ‫۾‬ ‫انتظار‬ ‫جي‬ ‫ڏسڻ‬ ‫ڪرشمو‬ ‫جو‬ ‫ٿيڻ‬ ‫پيدا‬ ‫تصور‬ ‫نئين‬
  • 15.
    * ‫سنڌ‬ ‫ايجيوڪيٽ‬* ‫ميمڻ‬ ‫عبدالرزاق‬ : ‫منظرڪشي‬ ‫۽‬ ‫ڪالما‬ُ‫م‬ ‫تحرير‬ ALL RIGHTS OF THIS SCRIPT, DIALOGUE, LOCATIONS, STORY ARE RESERVED WITH WRITER (Abdul Razzaque Memon) Page 15 ‫حا‬ ‫ڌريون‬ ‫مذهبي‬‫ڪنديون‬ ‫انتظار‬ ‫جو‬ ‫مهديَء‬ ‫امام‬ ‫۾‬ ‫بدلجڻ‬ ‫جي‬ ‫لتن‬ ‫ٻيهر‬ ‫۾‬ ‫روس‬ ‫الِء‬ ‫بدلجڻ‬ ‫جي‬ ‫حالتن‬ ‫هڪڙا‬ ‫مان‬ ‫اوهان‬ ‫تيئن‬ ،‫رهيون‬ ‫بدلجندڙ‬ ‫وري‬ ‫ٻيا‬ ‫۽‬ ‫رهيا‬ ‫تڪيندا‬ ‫کي‬ ‫امڪانن‬ ‫جي‬ ‫انقالب‬ ‫سوشلسٽ‬ ‫خودبخود‬ ‫کي‬ ‫ٻئي‬ ‫هڪ‬ ‫تي‬ ‫آسري‬ ‫جي‬ ‫تبديلين‬ ‫ڊيموگرافڪ‬ ‫عالمي‬ ‫رهيا‬ ‫ڏيندا‬ ‫دلداريون‬ ‫جو‬ ‫بدلجڻ‬ ‫قسمت‬.‫ج‬ ‫سالن‬ ‫سٺ‬‫کائڻ‬ ‫شڪست‬ ‫ي‬ ‫ته‬ ‫سگهيو‬ ‫ڪرائي‬ ‫نه‬ ‫باور‬ ‫اهو‬ ‫کي‬ ‫حواس‬ ‫هوش‬ ‫جي‬ ‫اوهان‬ ‫به‬ ‫عمل‬ ‫جو‬ ‫فڪري‬ ‫پنهنجي‬ ‫محيط‬ ‫تي‬ ‫صدين‬ ‫۽‬ ‫شعور‬ ‫جي‬ ‫مڪان‬ ‫۽‬ ‫زمان‬ ‫اوهان‬ ‫وڃو‬ ‫سامهون‬ ‫جي‬ ‫قوم‬ ‫کڻي‬ ‫ارادو‬ ‫۽‬ ‫عزم‬ ‫جو‬ ‫تبديليَء‬ ‫۾‬ ‫پاڻ‬ ‫سان‬ ‫روايتن‬. ‫دانشورو‬ ‫۽‬ ‫اديبو‬ ‫جا‬ ‫سنڌ‬ ‫اي‬! ‫ج‬ ‫هئي‬ ‫ويئي‬ ‫کسجي‬ ‫ڪري‬ ‫انهيَء‬ ‫مت‬ ‫جي‬ ‫اوهان‬‫ڏاهپ‬ ‫پنهنجي‬ ‫اوهان‬ ‫و‬ ‫نه‬ ‫شريڪ‬ ‫۽‬ ‫ساڻي‬ ‫پنهنجو‬ ‫کي‬ ‫خلقڻهار‬ ‫پنهنجي‬ ‫۾‬ ‫بنيادن‬ ‫جي‬ ‫شعور‬ ‫۽‬ ‫بڻايو‬.‫پاڻ‬ ‫کان‬ ‫عطا‬ ‫۽‬ ‫سمجهه‬ ‫انهيَء‬ ‫بخشيل‬ ‫جي‬ ‫خلقڻهار‬ ‫پنهنجي‬ ‫اوهان‬ ‫همت‬ ‫الِء‬ ‫جي‬ ‫بندن‬ ‫تڙپندڙ‬ ‫پنهنجي‬ ‫هن‬ ‫جيڪا‬ ‫رکيو‬ ‫محروم‬ ‫کي‬ ‫آهي‬ ‫رکي‬ ‫محفوظ‬ ‫۾‬ ‫الشعور‬ ‫تحت‬ ‫جي‬ ‫انسان‬ ‫تي‬ ‫طور‬ ‫جي‬ ‫۽عظمت‬. ‫۾‬ ‫نتيجي‬‫تڙپ‬ ،‫وابستگي‬ ‫سان‬ ‫ڌرتيَء‬ ‫پنهنجي‬ ‫۽‬ ‫ماڻهن‬ ‫پنهنجي‬ ،‫جي‬ ‫اوهان‬ ‫الِء‬ ‫جي‬ ‫سماج‬ ‫۾‬ ‫اوهان‬ ‫جو‬ ‫سگهي‬ ‫رسي‬ ‫نه‬ ‫ئي‬ ‫تي‬ ‫منزل‬ ‫انهيَء‬ ‫جستجو‬ ‫۽‬ ‫پوي‬ ‫ٿي‬ ‫پيدا‬ ‫ديوانگي‬ ‫جي‬ ‫هئڻ‬ ‫سڌارڪ‬ ‫۽‬ ‫سڄڻ‬.‫ارپنا‬ ‫۽‬ ‫امنگ‬ ‫اهڙي‬ ‫رهي‬ ‫مرڪ‬ ‫جو‬ ‫سڌارڪن‬ ‫۽‬ ‫سڄڻن‬ ‫جي‬ ‫سماج‬ ‫کان‬ ‫سالن‬ ‫هزارين‬ ‫جيڪا‬
  • 16.
    * ‫سنڌ‬ ‫ايجيوڪيٽ‬* ‫ميمڻ‬ ‫عبدالرزاق‬ : ‫منظرڪشي‬ ‫۽‬ ‫ڪالما‬ُ‫م‬ ‫تحرير‬ ALL RIGHTS OF THIS SCRIPT, DIALOGUE, LOCATIONS, STORY ARE RESERVED WITH WRITER (Abdul Razzaque Memon) Page 16 ‫آهي‬.‫ان‬ ‫جيڪا‬ ‫ديوانگي‬ ‫اهڙي‬‫بيخود‬ ‫کي‬ ‫انهن‬ ‫الِء‬ ‫ڪمن‬ ‫جي‬ ‫سانيت‬ ‫هئي‬ ‫رکندي‬ ‫بڻائي‬.‫سقراط‬ ‫الِء‬ ‫ساٿ‬ ‫جي‬ ‫سچ‬ ‫۽‬ ‫حق‬ ‫جنهن‬ ‫ديوانگي‬ ‫اهڙي‬ ‫پيارايو‬ ‫پيالو‬ ‫جو‬ ‫زهر‬ ‫کان‬.‫تڪميل‬ ‫جي‬ ‫مشن‬ ‫پنهنجي‬ ‫جنهن‬ ‫بيتابي‬ ‫اهڙي‬ ‫عيسي‬ ‫حضرت‬ ‫الِء‬ٰ‫امنگ‬ ‫اهڙي‬ ،‫ڇڏيو‬ ‫پهچائي‬ ‫تي‬ ‫صليب‬ ‫کي‬ ‫عه‬ ‫اعلي‬ ‫کي‬ ‫انسانيت‬ ‫جنهن‬ٰ‫س‬ ‫کان‬ ‫معاشري‬ ‫فالحي‬ ‫۽‬ ‫قدرن‬‫ڪرڻ‬ ‫رفراز‬ ‫محمد‬ ‫حضرت‬ ‫۾‬ ‫ذميداريَء‬ ‫جي‬ٰ‫کارايا‬ ‫پٿر‬ ‫۾‬ ‫بازارين‬ ‫جي‬ ‫طائف‬ ‫کي‬. ‫عوام‬ ‫ڪري‬ ‫جي‬ ‫چئلينج‬ ‫کي‬ ‫آمريت‬ ‫۽‬ ‫ملوڪيت‬ ‫جنهن‬ ‫حوالگي‬ ‫اهڙي‬ ‫پڄايو‬ ‫تي‬ ‫دار‬ ‫تخته‬ ‫کي‬ ‫حالج‬ ‫بن‬ ‫منصور‬ ‫الِء‬ ‫تحفظ‬ ‫جي‬ ‫حقن‬ ‫بنيادي‬ ‫جي‬ ‫هو‬.‫مخدوم‬ ‫بڻجي‬ ‫للڪار‬ ‫الِء‬ ‫تسلط‬ ‫جي‬ ‫ڌارين‬ ‫جنهن‬ ‫وابستگي‬ ‫اهڙي‬ ‫گه‬ ‫کي‬ ‫بالول‬‫هو‬ ‫پيسرايو‬ ‫۾‬ ‫اڻي‬.‫جي‬ ‫ڌرتيَء‬ ‫هن‬ ‫جنهن‬ ‫قرباني‬ ‫اهڙي‬ ‫کي‬ ‫عنايت‬ ‫شاهه‬ ‫الِء‬ ‫ڏيارڻ‬ ‫حق‬ ‫پنهنجو‬ ‫کي‬ ‫هارين‬ ‫پيڙهيل‬ ‫۽‬ ‫مظلوم‬ ‫ڪرايو‬ ‫فائز‬ ‫تي‬ ‫مرتبي‬ ‫جي‬ ‫شهادت‬. ‫بحيثيت‬ ‫اوهان‬ ‫ته‬ ‫آهي‬ ‫اهو‬ ‫ڪارڻ‬ ‫اصل‬ ‫جو‬ ‫بحران‬ ‫شخصي‬ ‫جي‬ ‫اوهان‬ ‫ڏني‬ ‫ڇڏي‬ ‫تالش‬ ‫جي‬ ‫شناخت‬ ‫پنهنجي‬ ‫انسان‬.”‫پيدا‬ ‫ڇو‬ ‫آهيان؟‬ ‫ڪير‬ ‫مان‬ ‫ڪي‬‫آهي؟‬ ‫ڇا‬ ‫مقصد‬ ‫جو‬ ‫زندگيَء‬ ‫منهنجي‬ ‫آهيان؟‬ ‫ويو‬ ‫و‬“‫جي‬ ‫اوهان‬ ‫نه‬ ،‫رهي‬ ‫تالش‬ ‫ڪا‬ ‫نه‬ ‫جي‬ ‫جواب‬ ‫جي‬ ‫سوالن‬ ‫بنيادي‬ ‫انهن‬ ‫۾‬ ‫زندگيَء‬ ‫رهي‬ ‫اهميت‬ ‫ڪا‬.‫۾‬ ‫حقيقتن‬ ‫۽‬ ‫روين‬ ‫جي‬ ‫زندگيَء‬ ‫وٽ‬ ‫اوهان‬ ‫۾‬ ‫نتيجي‬ ‫ويا‬ ‫ايندا‬ ‫تي‬ ‫منظر‬ ‫تضاد‬ ‫بوقت‬ ‫وقت‬.‫نصب‬ ‫۾‬ ‫باري‬ ‫جي‬ ‫زندگيَء‬ ‫جڏهن‬
  • 17.
    * ‫سنڌ‬ ‫ايجيوڪيٽ‬* ‫ميمڻ‬ ‫عبدالرزاق‬ : ‫منظرڪشي‬ ‫۽‬ ‫ڪالما‬ُ‫م‬ ‫تحرير‬ ALL RIGHTS OF THIS SCRIPT, DIALOGUE, LOCATIONS, STORY ARE RESERVED WITH WRITER (Abdul Razzaque Memon) Page 17 ‫ت‬ ‫رهيو‬ ‫نه‬ ‫ئي‬ ‫تصور‬ ‫جو‬ ‫العين‬،‫استعداد‬ ،‫جوهر‬ ‫اهو‬ ‫مان‬ ‫پاڻ‬ ‫اوهان‬ ‫ه‬ ‫حسناڪين‬ ‫۽‬ ‫چٽاين‬ ‫جي‬ ‫دنيا‬ ‫۾‬ ‫جنهن‬ ،‫ويٺئو‬ ‫وڃائي‬ ‫لقاُء‬ ‫۽‬ ‫صالحيت‬ ‫آهي‬ ‫هوندي‬ ‫خاصيت‬ ‫جي‬ ‫ڪرڻ‬ ‫قبول‬ ‫کي‬.‫ئي‬ ‫استعداد‬ ‫اهو‬ ‫جڏهن‬ ‫هيڏي‬ ‫۽‬ ‫پسمنظر‬ ‫علمي‬ ‫۽‬ ‫تهذيبي‬ ‫ڊگهو‬ ‫هيڏو‬ ‫پوِء‬ ‫ته‬ ‫چڪو‬ ‫وڃائجي‬ ‫نه‬ ‫الئق‬ ‫ن‬ِ‫ا‬ ‫بچائي‬ ‫کي‬ ‫اوهان‬ ‫به‬ ‫زرخيزي‬ ‫جي‬ ‫فڪر‬ ‫صوفي‬ ‫ساري‬‫بڻائي‬ ‫سگهو‬ ‫ڪري‬ ‫ادا‬ ‫ڪردار‬ ‫فعال‬ ‫الِء‬ ‫جي‬ ‫بقا‬ ‫قومي‬ ‫اوهان‬ ‫جو‬ ‫سگهي‬. ‫تي‬ ‫اسان‬ ‫ڀٽائي‬ ‫عبداللطيف‬ ‫شاهه‬ ‫جوهر‬ ‫جو‬ ‫دانش‬ ‫۽‬ ‫محسن‬ ‫جو‬ ‫سنڌ‬ ‫نتيجي‬ ‫جي‬ ‫نظام‬ ‫ڪمزور‬ ‫پنهنجي‬ ‫۽‬ ‫يلغارن‬ ‫مسلسل‬ ‫جي‬ ‫غنيمن‬ ‫ڌارين‬ ‫اڀريو‬ ‫بڻجي‬ ‫گونجار‬ ‫الِء‬ ‫سڌاري‬ ‫جي‬ ‫خرابين‬ ‫ٿيل‬ ‫پيدا‬ ‫۾‬.‫جي‬ ‫فڪر‬ ‫جي‬ ‫هن‬ ‫ت‬ ‫جي‬ ‫هن‬ ،‫پرواز‬‫۽‬ ‫گهرائي‬ ‫جي‬ ‫اتساهيت‬ ‫الِء‬ ‫عمل‬ ‫جي‬ ‫هن‬ ،‫انتها‬ ‫جي‬ ‫ڙپ‬ ‫هن‬ ‫سنڌ‬ ‫سڄي‬ ،‫ڏسي‬ ‫شناسي‬ ‫نبض‬ ‫جي‬ ‫قوم‬ ‫وڪوڙيل‬ ‫۾‬ ‫آزارن‬ ‫انيڪ‬ ‫ويٺي‬ ‫ڪري‬ ‫اعتراف‬ ‫جو‬ ‫مسيحائي‬ ‫جي‬.‫کيس‬ ‫ته‬ ‫ماتر‬ ‫نالي‬ ‫به‬ ‫اوهان‬ ‫عاشق‬ ‫سڌڙيا‬ ‫جا‬ ‫ڀٽائيَء‬ ‫اوهان‬ ‫جو‬ ‫افسوس‬ ‫پر‬ ،‫ورتو‬ ‫ڪري‬ ‫رهبر‬ ‫پنهنجو‬ ‫ٿيو‬ ‫ثابت‬.‫پنهنج‬ ‫جيترو‬ ‫کي‬ ‫ڀٽائي‬ ‫اوهان‬‫لڌو‬ ‫پورو‬ ‫تي‬ ‫پيمانن‬ ‫جي‬ ‫سوچ‬ ‫ي‬ ‫جو‬ ‫خواهشن‬ ‫نفسي‬ ‫جي‬ ‫اوهان‬ ‫جتي‬ ‫۽‬ ‫مڃي‬ ‫مسيحائي‬ ‫جي‬ ‫ان‬ ‫اوتري‬ ‫لوچ‬ ‫جتي‬ ،‫هو‬ ‫مطالبو‬ ‫جو‬ ‫قبوليت‬ ‫جي‬ ‫پيغام‬ ‫آفاقي‬ ‫جتي‬ ،‫هو‬ ‫مسئلو‬ ‫اتي‬ ،‫هئي‬ ‫مرڻي‬ ‫کي‬ ‫سوڀ‬ ‫سورهيائپ‬ ‫جتي‬ ‫۽‬ ‫هئي‬ ‫جهد‬ ‫جتي‬ ،‫هئي‬ ‫هيون‬ ‫تاويلون‬ ‫۽‬ ‫بهانا‬ ‫حيال‬ ‫طرفان‬ ‫اوهانجي‬.‫عقيدي‬ ‫پختي‬ ‫هڪ‬ ‫ڀٽائي‬ ‫وا‬‫تفصيل‬ ‫جو‬ ‫آيتن‬ ‫االهي‬ ‫کي‬ ‫رسالي‬ ‫پنهنجي‬ ‫۾‬ ‫حيثيت‬ ‫جي‬ ‫مسلمان‬ ‫ري‬
  • 18.
    * ‫سنڌ‬ ‫ايجيوڪيٽ‬* ‫ميمڻ‬ ‫عبدالرزاق‬ : ‫منظرڪشي‬ ‫۽‬ ‫ڪالما‬ُ‫م‬ ‫تحرير‬ ALL RIGHTS OF THIS SCRIPT, DIALOGUE, LOCATIONS, STORY ARE RESERVED WITH WRITER (Abdul Razzaque Memon) Page 18 ‫۾‬ ‫شعبن‬ ‫سڀني‬ ‫جي‬ ‫زندگيَء‬ ‫پنهنجي‬ ‫اوهان‬ ‫ليڪن‬ ،‫ڪيو‬ ‫پيش‬ ‫ڪري‬ ‫رهيو‬ ‫نه‬ ‫روادار‬ ‫جا‬ ‫پابنديَء‬ ‫جي‬ ‫ضابطن‬ ‫جي‬ ‫پالڻهار‬.‫آفاقي‬ ‫پنهنجي‬ ‫پالڻهار‬ ‫محمد‬ ‫حضرت‬ ‫مجيد‬ ‫قرآن‬ ‫ايڊيشن‬ ‫آخري‬ ‫جو‬ ‫ضابطن‬ٰ‫ذريعي‬ ‫جي‬ ‫اوهان‬ ،‫ڪيو‬ ‫عطا‬ ‫کي‬ ‫انسانيت‬‫ئي‬ ‫نسبت‬ ‫ڪا‬ ‫جي‬ ‫وابستگيَء‬ ‫سان‬ ‫ان‬ ‫جوڙي‬ ‫نه‬.‫ڪتاب‬ ‫جيڪو‬ ،‫هو‬ ‫ڀنڊار‬ ‫جو‬ ‫ڏاهپ‬ ‫ڪتاب‬ ‫جيڪو‬ ،‫هو‬ ‫سرچشمو‬ ‫جو‬ ‫اصولن‬ ‫فطري‬ ‫جي‬ ‫فالح‬ ‫۽‬ ‫ڪامراني‬ ‫جي‬ ‫انسانيت‬ ،‫هو‬ ‫ڪندڙ‬ ‫تعين‬ ‫جو‬ ‫منزل‬ ‫۽‬ ‫العين‬ ‫نصب‬ ‫جي‬ ‫انسان‬ ‫ڪتاب‬ ‫جيڪو‬ ‫ڏنو‬ ‫ڪونه‬ ‫ئي‬ ‫پوڻ‬ ‫پاڇو‬ ‫جو‬ ‫ان‬ ‫تي‬ ‫پاڻ‬ ‫اوهان‬. ‫سڌار‬ ‫سماج‬ ‫جي‬ ‫دنيا‬ ‫سڄي‬ ‫ڀٽائي‬‫۾‬ ‫وچ‬ ‫جي‬ ‫ڌرتيَء‬ ‫۽‬ ‫پنهنجي‬ ‫وانگر‬ ‫ڪن‬ ‫بڻايو‬ ‫ٽڪنڊو‬ ‫جو‬ ‫اتساهيت‬ ‫۽‬ ‫عمل‬ ‫بڻائي‬ ‫شاهد‬ ‫کي‬ ‫خلقڻهار‬ ‫پنهنجي‬ ‫کان‬ ‫اوهان‬ ‫تشڪيل‬ ‫۽‬ ‫رهيا‬ ‫ڊوڙندا‬ ‫تي‬ ‫لڪيرن‬ ‫هميشه‬ ‫اوهان‬ ‫ليڪن‬ ‫سگهي‬ ‫ڪانه‬ ‫ٿي‬ ‫ڪابه‬.‫ڪردار‬ ‫وڏي‬ ‫به‬ ‫ڪنهن‬ ‫کان‬ ‫اوهان‬ ‫۾‬ ‫نتيجي‬ ‫رهي‬ ‫ڪونه‬ ‫به‬ ‫توقع‬ ‫جي‬ ‫ڪارگذاريَء‬ ‫غيرمعمولي‬ ‫۽‬ ‫ادائيگي‬ ‫جي‬. ‫کي‬ ‫ماڻهن‬ ‫جي‬ ‫هتان‬ ‫۾‬ ‫حيثيت‬ ‫جي‬ ‫سڌارڪ‬ ‫شناس‬ ‫نبض‬ ‫هڪ‬ ‫ڀٽائي‬ ‫ڏنو‬ ‫پيغام‬ ‫جو‬ ‫فڪر‬ ‫الوجودي‬ ‫وحدت‬.‫۽‬ ‫خدا‬ ‫سان‬ ‫روِء‬ ‫جي‬ ‫فڪر‬ ‫ان‬ ‫هيون‬ ‫نفاستون‬ ‫ته‬ ‫ڇا‬ ‫جون‬ ‫تعلق‬ ‫۾‬ ‫بندي‬!‫جي‬ ‫نفاستن‬ ‫انهن‬ ‫اوهان‬ ‫الِء‬ ‫حاصالت‬”‫لهان‬ ‫م‬ ‫ڳوليان‬ ‫ڳوليان‬”‫ڪونه‬ ‫ئي‬ ‫مان‬ ‫کورا‬ ‫هورا‬ ‫جي‬ ‫گذريوئ‬.”‫آ‬ ‫عيال‬ ‫جو‬ ‫اهلل‬ ‫ماڻهو‬‫هن‬“‫۽‬”‫۾‬ ‫حقن‬ ‫جي‬ ‫انسانيت‬ ‫ماڻهو‬ ‫سڀ‬
  • 19.
    * ‫سنڌ‬ ‫ايجيوڪيٽ‬* ‫ميمڻ‬ ‫عبدالرزاق‬ : ‫منظرڪشي‬ ‫۽‬ ‫ڪالما‬ُ‫م‬ ‫تحرير‬ ALL RIGHTS OF THIS SCRIPT, DIALOGUE, LOCATIONS, STORY ARE RESERVED WITH WRITER (Abdul Razzaque Memon) Page 19 ‫آهن‬ ‫برابر‬“‫۽‬ ‫ايڪتا‬ ‫۾‬ ‫سنڌ‬ ‫اوهان‬ ‫سان‬ ‫اصولن‬ ‫الوجدي‬ ‫وحدت‬ ‫جهڙن‬ ، ‫بنياد‬ ‫فڪري‬ ‫سگهارا‬ ‫الِء‬ ‫ڪرڻ‬ ‫برپا‬ ‫انقالب‬ ‫سماجي‬ ‫شاندار‬ ‫جو‬ ‫ايثار‬ ‫سگهيو‬ ‫پئي‬ ‫ڪري‬ ‫فراهم‬.‫سڌي‬ ‫ڏسيل‬ ‫جي‬ ‫ڀٽائيَء‬ ‫کي‬ ‫اوهان‬ ‫ليڪن‬ ‫تي‬ ‫واٽن‬ ‫جي‬ ‫ڀانت‬ ‫ڀانت‬ ‫سان‬ ‫وراڪن‬ ‫ور‬ ‫بجاِء‬ ‫هلڻ‬ ‫تي‬ ‫دڳ‬‫جي‬ ‫ڀٽڪڻ‬ ‫هئي‬ ‫وئي‬ ‫پئجي‬ ‫هير‬.‫۽‬ ‫ڪريا‬ ‫ٿاٻڙجندي‬ ،‫ٿاٻڙيا‬ ‫ڪيترا‬ ‫۾‬ ‫اوجهڙ‬ ‫اوهان‬ ‫پيا‬ ‫پئي‬ ‫هلي‬ ‫وري‬ ‫ڇنڊي‬ ‫پلو‬ ‫اٿي‬ ‫ٻيهر‬.‫۽‬ ‫سرڪشي‬ ‫اديباڻي‬ ‫جي‬ ‫اوهان‬ ‫۽‬ ‫ڏنو‬ ‫نه‬ ‫ئي‬ ‫موقعو‬ ‫جو‬ ‫سنڀلجڻ‬ ‫کي‬ ‫اوهان‬ ‫غرور‬ ‫جي‬ ‫برتريَء‬ ‫دانشوراڻي‬ ‫ويا‬ ‫وهامندا‬ ‫سال‬ ‫جا‬ ‫سالن‬ ‫ايئن‬. ‫جي‬ ‫اوهان‬ ‫جو‬ ‫وڃڻ‬ ‫وهامي‬ ‫وقت‬ ‫ايئن‬‫ڪونه‬ ‫پوڻو‬ ‫اثر‬ ‫ڪو‬ ‫تي‬ ‫صحت‬ ‫هو‬.‫سان‬ ‫سماج‬ ‫۽‬ ‫هئا‬ ‫افراد‬ ‫چونڊ‬ ‫رجهيل‬ُ‫پ‬ ‫جا‬ ‫سماج‬ ‫هن‬ ‫۾‬ ‫نالي‬ ‫اوهان‬ ‫هئي‬ ‫آر‬ ‫پي‬ ‫اوهانجي‬ ‫ذريعي‬ ‫جي‬ ‫لکيتن‬.‫کي‬ ‫اوهان‬ ‫ڪري‬ ‫جي‬ ‫آر‬ ‫پي‬ ‫ان‬ ‫اوهان‬ ‫ڪري‬ ‫جي‬ ‫اسٽيٽس‬ ‫سماجي‬ ‫پنهنجي‬ ‫۽‬ ‫رهيون‬ ‫حاصل‬ ‫مڃتائون‬ ‫۽‬ ‫صدارتون‬ ‫جو‬ ‫مجلسن‬ ‫۽‬ ‫رهيون‬ ‫ملنديون‬ ‫به‬ ‫نوڪريون‬ ‫سڻڀيون‬ ‫کي‬ ‫رهيون‬ ‫رکنديون‬ ‫ريجهائي‬ ‫کي‬ ‫اوهان‬ ‫به‬ ‫مهمانيون‬ ‫خاص‬.‫اوهان‬ ‫ليڪن‬ ‫معمولي‬ ‫غير‬ ‫به‬ ‫ڪنهن‬ ‫کي‬ ‫اوهان‬ ‫دوريَء‬ ‫کان‬ ‫الالئي‬ ‫۽‬ ‫لوچ‬ ‫جي‬ ‫جي‬ ‫سماج‬ ‫هن‬ ‫بهرحال‬ ‫ڪيتو‬ ‫جو‬ ‫جنهن‬ ‫رکيو‬ ‫محروم‬ ‫کان‬ ‫حاصالت‬ ‫پيو‬ ‫ڀوڳڻو‬ ‫ماڻهن‬ ‫ڏتڙيل‬ ‫۽‬ ‫ڪسن‬ ‫بي‬ ،‫غريبن‬ ‫ڪروڙين‬.‫جي‬ ‫سماج‬ ‫اوهان‬ ‫طب‬ ‫موثر‬ ‫هڪ‬ ‫مان‬ ‫طبقن‬ ‫موثر‬ ‫انهن‬‫غالميَء‬ ‫جي‬ ‫گورن‬ ‫جيڪي‬ ‫هئا‬ ‫قو‬ ‫جان‬ ‫مان‬ ‫غالميَء‬ ‫نئين‬ ‫جي‬ ‫ڪارن‬ ‫کي‬ ‫قوم‬ ‫هن‬ ‫کانپوِء‬ ‫خاتمي‬ ‫جي‬
  • 20.
    * ‫سنڌ‬ ‫ايجيوڪيٽ‬* ‫ميمڻ‬ ‫عبدالرزاق‬ : ‫منظرڪشي‬ ‫۽‬ ‫ڪالما‬ُ‫م‬ ‫تحرير‬ ALL RIGHTS OF THIS SCRIPT, DIALOGUE, LOCATIONS, STORY ARE RESERVED WITH WRITER (Abdul Razzaque Memon) Page 20 ‫سگهيا‬ ‫پئي‬ ‫ٻڌائي‬ ‫واٽ‬ ‫جي‬ ‫عمل‬ ‫الِء‬ ‫ڇڏائڻ‬.‫ڌرتيَء‬ ‫هن‬ ‫۾‬ ‫واسين‬ ‫ديس‬ ‫سگهيا‬ ‫پئي‬ ‫ڪري‬ ‫تربيت‬ ‫جي‬ ‫ڪرڻ‬ ‫پيدا‬ ‫اهليت‬ ‫جي‬ ‫مالڪي‬ ‫جي‬. ‫سگهيا‬ ‫پئي‬ ‫گرمائي‬ ‫کي‬ ‫خون‬ ‫جي‬ ‫انهن‬ ‫ڪري‬ ‫سگهارو‬ ‫کي‬ ‫مهارتن‬ ‫سندن‬. ‫ا‬‫نروار‬ ‫وٿون‬ ‫جو‬ ‫ترقيَء‬ ‫سماجي‬ ‫سان‬ ‫پيٽي‬ ‫تاڃي‬ ‫جي‬ ‫روين‬ ‫فڪري‬ ‫وهان‬ ‫سگهيا‬ ‫پئي‬ ‫ڪري‬.‫ڏئي‬ ‫الٽ‬ ‫کي‬ ‫ٻاٽ‬ ‫ٻاري‬ ‫مشعلون‬ ‫جون‬ ‫انقالب‬ ‫اوهان‬ ‫سگهيا‬ ‫پئي‬.‫وقتي‬ ‫بجاِء‬ ‫جي‬ ‫ادائيَء‬ ‫حق‬ ‫جي‬ ‫منصبن‬ ‫هيڏن‬ ‫اوهان‬ ‫ليڪن‬ ‫سان‬ ‫هڪٻئي‬ ،‫ڀرمار‬ ‫جي‬ ‫قراردادن‬ ،‫مهم‬ ‫جي‬ ‫بازيَء‬ ‫بيان‬ ‫تي‬ ‫مسئلن‬ ‫سيمي‬ ‫۽‬ ‫ملهائڻ‬ ‫شامون‬‫پنهنجيون‬ ‫کان‬ ‫قوم‬ ‫سان‬ ‫انعقاد‬ ‫جي‬ ‫نارن‬ ‫رهيا‬ ‫روادار‬ ‫جا‬ ‫مڃرائڻ‬ ‫مهانتائون‬.‫جا‬ ‫غالميَء‬ ‫۽‬ ‫ويو‬ ‫وهامندو‬ ‫وقت‬ ‫ائين‬ ‫ويا‬ ‫ٻوساٽيندا‬ ‫۽‬ ‫گهٽيندا‬ ‫کي‬ ‫ماڻهن‬ ‫جي‬ ‫ديس‬ ‫هن‬ ‫ڳٽ‬. ‫جي‬ ‫ديس‬ ‫هن‬ ‫۾‬ ‫عرصي‬ ‫سڄي‬ ‫واري‬ ‫سالن‬ ‫سٺ‬ ‫جي‬ ‫ٻوسٽ‬ ،‫هٽ‬ ُ ‫گ‬ ‫ان‬ ‫ٿي‬ ‫نه‬ ‫ميسر‬ ‫سڄڻائپ‬ ‫۽‬ ‫پنهنجائپ‬ ‫جي‬ ‫رياست‬ ‫کي‬ ‫ماڻهن‬.‫انهن‬‫بنيادي‬ ‫کي‬ ‫ويو‬ ‫رکيو‬ ‫محروم‬ ‫تائين‬ ‫حد‬ ‫ظالماڻي‬ ‫کان‬ ‫حقن‬.‫کان‬ ‫جديد‬ ‫جي‬ ‫روزگار‬ ‫کين‬ ‫۽‬ ‫بئراج‬ ‫تي‬ ‫درياهه‬ ‫الٽو‬ ،‫تي‬ ‫جاِء‬ ‫پنهنجي‬ ‫ته‬ ‫ٿيڻ‬ ‫ور‬ ‫بهره‬ ‫کان‬ ‫موقعن‬ ‫جديد‬ ‫ڪرڻ‬ ‫ختم‬ ‫به‬ ‫کي‬ ‫آسري‬ ‫جي‬ ‫جياپي‬ ‫سندن‬ ‫کان‬ ‫سالن‬ ‫هزارين‬ ‫اڏي‬ ‫ڊيم‬ ‫وئي‬ ‫ڪئي‬ ‫ڪوشش‬ ‫جي‬.‫۽‬ ‫اغوائن‬ ،‫ڌاڙن‬ ‫کي‬ ‫ڪالس‬ ‫مڊل‬ ‫جي‬ ‫انهن‬ ‫جڳاڙ‬‫ويو‬ ‫ڪيو‬ ‫تباهه‬ ‫ذريعي‬ ‫جي‬ ‫ڪلچر‬ ‫سياسي‬ ‫ي‬.‫۽‬ ‫تعليم‬ ‫سندن‬ ‫ويو‬ ‫بگاڙيو‬ ‫وٺي‬ ‫هٿ‬ ‫کي‬ ‫معاشرت‬.‫الِء‬ ‫جي‬ ‫انهن‬ ‫صنعت‬ ‫۽‬ ‫تجارت‬ ،‫شهر‬
  • 21.
    * ‫سنڌ‬ ‫ايجيوڪيٽ‬* ‫ميمڻ‬ ‫عبدالرزاق‬ : ‫منظرڪشي‬ ‫۽‬ ‫ڪالما‬ُ‫م‬ ‫تحرير‬ ALL RIGHTS OF THIS SCRIPT, DIALOGUE, LOCATIONS, STORY ARE RESERVED WITH WRITER (Abdul Razzaque Memon) Page 21 ‫وئي‬ ‫بڻائي‬ ‫اوپري‬.‫جي‬ ‫انهن‬ ‫ڪڍي‬ ‫طريقا‬ ‫نوان‬ ‫نوان‬ ‫جا‬ ‫عذاب‬ ‫۽‬ ‫ڪرب‬ ‫ويو‬ ‫رهڙيو‬ ‫کي‬ ‫جسمن‬ ‫۽‬ ‫روحن‬. ‫حاڪميت‬ ‫جي‬ ‫ڌرتيَء‬ ،‫ويا‬ ‫ٿي‬ ‫حوالي‬ ‫جي‬ ‫ڌارين‬ ‫وسيال‬ ‫جا‬ ‫ڌرتيَء‬ ‫کسڪ‬‫وئي‬ ‫ائي‬!‫حڪومتن‬ ‫شهري‬ ‫۽‬ ‫ويا‬ ‫بڻايا‬ ‫اوپرا‬ ‫الِء‬ ‫ڄاون‬ ‫ڌرتي‬ ‫شهر‬ ‫ڇڏيون‬ ‫وجهي‬ ‫بندشون‬ ‫تي‬ ‫نوڪرين‬ ‫۽‬ ‫تعليم‬.‫به‬ ‫کان‬ ‫انصاف‬ ‫۽‬ ‫امن‬ ‫الِء‬ ‫ماڻهوَء‬ ‫غريب‬ ‫۽‬ ‫ڪمزور‬ ‫ڪنهن‬ ‫به‬ ‫ڪٿي‬ ‫۽‬ ‫ويو‬ ‫ڪيو‬ ‫محروم‬ ‫رهي‬ ‫نه‬ ‫ضمانت‬ ‫ڪابه‬ ‫جي‬ ‫حفاظت‬ ‫۽‬ ‫تحفظ‬.‫ڪروڙ‬ ‫ٽي‬ ‫ساڍا‬ ‫۾‬ ‫نتيجي‬ ‫سن‬ ‫باقي‬ ‫ڇڏي‬ ‫کي‬ ‫لکن‬ ‫چند‬ ‫مان‬ ‫سنڌين‬‫اوپرائپ‬ ‫رياستي‬ ‫مٿان‬ ‫جي‬ ‫ڌين‬ ‫آهي‬ ‫رهي‬ ‫گذرندي‬ ‫قيامت‬ ‫جي‬.‫جي‬ ‫روزگار‬ ‫۽‬ ‫انصاف‬ ،‫تحفظ‬ ،‫امن‬ ‫اهي‬ ‫آهن‬ ‫ويا‬ ‫ماريا‬ ‫ڊوڙائي‬ ‫ڊوڙائي‬ ‫الِء‬ ‫حاصالت‬.‫۾‬ ‫سيني‬ ‫جي‬ ‫ڌرتيَء‬ ‫جي‬ ‫انهن‬ ‫ان‬ ‫پر‬ ‫آهي‬ ‫موجود‬ ‫معدنيات‬ ‫ٻي‬ ‫۽‬ ‫ڪوئلو‬ ،‫گئس‬ ،‫تيل‬ ‫جو‬ ‫رپين‬ ‫کربين‬ ‫به‬ ‫اطمينان‬ ‫جو‬ ‫مانيَء‬ ‫جي‬ ‫ويلن‬ ‫ٽن‬ ‫ڄاوا‬ ‫جا‬ ‫ڌرتيَء‬‫نه‬ ‫ڪري‬ ‫حاصل‬ ‫آهن‬ ‫سگهيا‬. ‫قسمين‬ ‫۽‬ ‫ڇوٽڪارو‬ ‫مان‬ ‫حالتن‬ ‫بدترين‬ ‫اهڙين‬ ‫کي‬ ‫ماڻهن‬ ‫جي‬ ‫هتان‬ ‫ڪير‬ ‫ته‬ ‫ڪري‬ ‫فراهم‬ ‫رهنمائي‬ ‫جي‬ ‫آزاديَء‬ ‫مان‬ ‫سنگهرن‬ ‫قسمين‬ ‫انهن‬ ‫اڀاري؟‬ ‫ڪير‬ ‫سال‬ ‫جا‬ ‫سرگرميَء‬ ‫۽‬ ‫اعتماد‬ ،‫محبت‬ ‫۾‬ ‫انهن‬ ‫ڪري؟‬ ‫دلين‬ ‫۽‬ ‫ذهنن‬ ‫جي‬ ‫انهن‬ ‫ڪڍي؟‬ ‫ڇڪي‬ ‫ڪير‬ ‫مان‬ ‫ڌٻڻ‬ ‫جي‬ ‫جهالتن‬ ‫کي‬ ‫۽‬ ‫اميد‬ ‫۾‬‫مهارتن‬ ‫۽‬ ‫قابليتن‬ ‫جي‬ ‫انهن‬ ‫ڪري؟‬ ‫روشن‬ ‫ڪير‬ ‫ڏيئا‬ ‫جا‬ ‫امنگ‬
  • 22.
    * ‫سنڌ‬ ‫ايجيوڪيٽ‬* ‫ميمڻ‬ ‫عبدالرزاق‬ : ‫منظرڪشي‬ ‫۽‬ ‫ڪالما‬ُ‫م‬ ‫تحرير‬ ALL RIGHTS OF THIS SCRIPT, DIALOGUE, LOCATIONS, STORY ARE RESERVED WITH WRITER (Abdul Razzaque Memon) Page 22 ‫ڪير‬ ‫الِء‬ ‫جي‬ ‫مقابلي‬ ‫۽‬ ‫مسابقت‬ ‫کين‬ ‫۽‬ ‫ڪري‬ ‫سگهارو‬ ‫ڪير‬ ‫کي‬ ‫ڪري؟‬ ‫منظم‬ ‫اديبو‬ ‫جا‬ ‫اسان‬! ‫بحيثيت‬ ‫اسين‬ ‫۽‬ ‫آهي‬ ‫چڪو‬ ‫وهي‬ ‫پاڻي‬ ‫گهڻو‬ ‫هيٺان‬ ‫جي‬ ‫ل‬ُ‫پ‬ ‫هيستائين‬ ‫آهيون‬ ‫بيٺل‬ ‫تي‬ ‫صورتحال‬ ‫ڪن‬ ‫فيصله‬ ‫قوم‬.‫قومن‬ ‫جي‬ ‫دنيا‬ ‫وقت‬ ‫اهڙي‬ ‫طرفان‬‫رکندي‬ ‫۾‬ ‫نظر‬ ‫کي‬ ‫جدوجهد‬ ‫ڪامياب‬ ‫ڪيل‬ ‫الِء‬ ‫آجپي‬ ‫پنهنجي‬ ‫ڪيون‬ ‫عزم‬ ‫جو‬ ‫بدالئڻ‬ ‫پاڻ‬ ‫اسان‬.‫غالميَء‬ ‫ظالماڻي‬ ‫۽‬ ‫جهالت‬ ‫قهاري‬ ‫۽‬ ‫انقالب‬ ‫جنهن‬ ‫الِء‬ ‫جي‬ ‫ڪڍڻ‬ ‫اڪاري‬ ‫کي‬ ‫ماڻهن‬ ‫ڦاٿل‬ ‫۾‬ ‫سنگهرن‬ ‫جي‬ ،‫ڌرميون‬ ‫هٺ‬ ‫جون‬ ‫سالن‬ ‫سٺ‬ ‫کي‬ ‫اسان‬ ‫الِء‬ ‫ان‬ ،‫آهي‬ ‫ضرورت‬ ‫جي‬ ‫جاکوڙ‬ ‫پونديون‬ ‫ڇڏڻيون‬ ‫انائون‬ ‫۽‬ ‫ضديتون‬.‫نالي‬ ‫۽‬ ‫طريقن‬ ‫ادبي‬ ‫رسمي‬ ‫کي‬ ‫اسان‬ ‫سياسي‬ ‫۽‬ ‫سماجي‬ ‫وڏي‬ ‫هڪ‬ ‫ڇڏي‬ ‫کي‬ ‫رينگٽ‬ ‫جي‬ ‫دانشوريَء‬ ‫جي‬ ‫پوندا‬ ‫وجهڻا‬ ‫بنياد‬ ‫جا‬ ‫تبديليَء‬.‫ته‬ ‫آهي‬ ‫هيَء‬ ‫پيشرفت‬ ‫فوري‬ ‫الِء‬ ‫جي‬ ‫انهيَء‬ ‫۽‬ ‫بداليون‬ ‫پاڻ‬ ‫ڪري‬ ‫اعتراف‬ ‫جو‬ ‫ناڪامين‬ ‫۽‬ ‫غلطين‬ ‫جي‬ ‫ماضيَء‬ ‫اسان‬ ‫ڪريون‬ ‫پيدا‬ ‫شعوري‬ ‫خود‬ ‫پسند‬ ‫ترقي‬ ‫۾‬ ‫پاڻ‬.‫ص‬ ‫اسان‬‫سماج‬ ‫کان‬ ‫دين‬ ‫جي‬ ‫مذهبن‬ ‫۽‬ ‫سڌارڪن‬ ‫سماج‬ ‫عملي‬ ‫پتوڙيندڙ‬ ‫الِء‬ ‫جي‬ ‫تبديليَء‬ ‫جي‬ ‫وٺون‬ ‫واٽ‬ ‫جي‬ ‫بانين‬.‫آخري‬ ‫الِء‬ ‫خاتمي‬ ‫جي‬ ‫پستيَء‬ ‫۽‬ ‫پرستي‬ ‫توهم‬ ،‫ظلم‬ ‫محمد‬ ‫حضرت‬ ‫انسانيت‬ ‫محسن‬ ‫پيغمبر‬ٰ‫کي‬ ‫طريقي‬ ‫واري‬ ‫تبديليَء‬ ‫جي‬ ‫بڻايون‬ ‫مثال‬ ‫الِء‬ ‫پنهنجي‬.
  • 23.
    * ‫سنڌ‬ ‫ايجيوڪيٽ‬* ‫ميمڻ‬ ‫عبدالرزاق‬ : ‫منظرڪشي‬ ‫۽‬ ‫ڪالما‬ُ‫م‬ ‫تحرير‬ ALL RIGHTS OF THIS SCRIPT, DIALOGUE, LOCATIONS, STORY ARE RESERVED WITH WRITER (Abdul Razzaque Memon) Page 23 ‫جي‬ ‫انسانيت‬ ‫صرف‬ ‫نه‬ ‫اسين‬ ‫سان‬ ‫عمل‬ ‫انهيَء‬‫۽‬ ‫هدايت‬ ‫ابدي‬ ‫الِء‬ ‫تخليق‬ ‫کي‬ ‫امڪانن‬ ‫نون‬ ‫جي‬ ‫تبديليَء‬ ‫جڙي‬ ‫سان‬ ‫سلسلي‬ ‫جي‬ ‫رهنمائي‬ ‫به‬ ‫کان‬ ‫ڪروڌن‬ ‫انهن‬ ‫جي‬ ‫مذهبيت‬ ‫ٿيل‬ ‫مسخ‬ ‫بلڪه‬ ‫وٺنداسون‬ ‫ڪري‬ ‫کين‬ ‫کان‬ ‫ايامن‬ ‫جيڪا‬ ،‫وٺنداسين‬ ‫ڪري‬ ‫آجو‬ ‫کي‬ ‫ماڻهن‬ ‫پنهنجي‬ ‫آهي‬ ‫رهي‬ ‫بڻجندي‬ ‫ڪارڻ‬ ‫جو‬ ‫سورن‬ ‫سندن‬ ‫ڀٽڪائي‬. ‫دانشورو‬ ‫۽‬ ‫اديبو‬ ‫سنڌجا‬ ‫اي‬! ‫اوه‬‫جو‬ ‫نڀائڻ‬ ‫ڳالهيون‬ ‫پنج‬ ‫هي‬ ‫صرف‬ ‫۽‬ ‫ڪريو‬ ‫عهد‬ ‫جو‬ ‫بدلجڻ‬ ‫پاڻ‬ ‫ان‬ ‫تخليق‬ ‫ٿا‬ ‫ڪيئن‬ ‫امڪان‬ ‫سوين‬ ‫جا‬ ‫تبديليَء‬ ‫ته‬ ‫ڏسو‬ ‫پوِء‬ ،‫ڪريو‬ ‫عهد‬ ‫ٿين‬: 1-‫اعلي‬ ‫۽‬ ‫چٽي‬ ‫هڪ‬ ‫زندگي‬ ‫پنهنجي‬ٰ‫عزم‬ ‫جو‬ ‫گذارڻ‬ ‫هيٺ‬ ‫مقصد‬ ‫۽‬ ‫ارپنا‬ ‫واري‬ ‫ماڻهن‬ ‫مثالي‬ ‫اندر‬ ‫پنهنجي‬ ‫الِء‬ ‫ڀلي‬ ‫جي‬ ‫سماج‬ ‫۽‬ ‫ڪريو‬ ‫ڪريو‬ ‫پيدا‬ ‫ديوانگي‬. 2-‫عملي‬ ‫۽‬ ‫شعوري‬ ‫خود‬ ‫پسند‬ ‫ترقي‬ ‫ڇڏي‬ ‫کي‬ ‫تنقيد‬ ‫۽‬ ‫بحثن‬ ‫اجاين‬ ‫کي‬ ‫ادارن‬ ‫بگڙيل‬ ‫چوڌاري‬ ‫پنهنجي‬ ‫۽‬ ‫وٺو‬ ‫واٽ‬ ‫جي‬ ‫تبديليَء‬ ‫سان‬ ‫ڪردار‬ ‫کڻو‬ ‫ذمو‬ ‫جو‬ ‫قيام‬ ‫جي‬ ‫ادارن‬ ‫نون‬ ‫۽‬ ‫سنوارڻ‬.
  • 24.
    * ‫سنڌ‬ ‫ايجيوڪيٽ‬* ‫ميمڻ‬ ‫عبدالرزاق‬ : ‫منظرڪشي‬ ‫۽‬ ‫ڪالما‬ُ‫م‬ ‫تحرير‬ ALL RIGHTS OF THIS SCRIPT, DIALOGUE, LOCATIONS, STORY ARE RESERVED WITH WRITER (Abdul Razzaque Memon) Page 24 3-‫بڻائي‬ ‫بنياد‬ ‫جو‬ ‫ترقيَء‬ ‫علمي‬ ‫پنهنجي‬ ‫کي‬ ‫رياضيَء‬ ‫۽‬ ‫فلسفي‬ ،‫سائنس‬ ‫سگهاري‬ ‫کي‬ ‫مهارتن‬ ‫۽‬ ‫صالحيتن‬ ‫جي‬ ‫عوام‬‫رخيون‬ ‫گهڻ‬ ‫جون‬ ‫ڪرڻ‬ ‫ڪريو‬ ‫ڪوششون‬. 4-‫ماڻهن‬ ‫پنهنجي‬ ،‫بڻائي‬ ‫محرڪ‬ ‫جو‬ ‫فڪر‬ ‫کي‬ ‫خلقڻهار‬ ‫۽‬ ‫ڌرتي‬ ،‫انسان‬ ‫بڻايو‬ ‫يقيني‬ ‫کي‬ ‫ڪردار‬ ‫ذميداراڻي‬ ‫الِء‬ ‫ڌرتيَء‬ ‫۽‬. 5-‫ٻاري‬ ‫چڻنگ‬ ‫جي‬ ‫تبديليَء‬ ‫۾‬ ‫دلين‬ ‫تي‬ ‫واٽ‬ ‫فڪري‬ ‫ٻڌايل‬ ‫جي‬ ‫ڀٽائيَء‬ ‫۽‬ ‫سوچ‬ ‫جي‬ ‫اجتماعيت‬ ،‫پختگي‬ ‫جي‬ ‫ڪردار‬ ‫جي‬ ‫ماڻهن‬ ‫جي‬ ‫سنڌ‬ ‫مزاح‬‫ڪيو‬ ‫سگهارو‬ ‫کي‬ ‫طريقن‬ ‫جي‬ ‫مت‬. ‫ڏسو‬ ‫ڪري‬ ‫مطالعو‬ ‫گهرو‬ ‫جو‬ ‫تاريخ‬ ‫انساني‬ ‫سڄي‬ ‫اوهان‬!‫۾‬ ‫دور‬ ‫به‬ ‫جنهن‬ ‫انهن‬ ‫ته‬ ‫آهي‬ ‫ڪيو‬ ‫ادا‬ ‫ڪردار‬ ‫پنهنجو‬ ‫دانش‬ ‫۽‬ ‫علم‬ ‫صاحبان‬ ‫جي‬ ‫اتان‬ ‫کي‬ ‫سماج‬ ‫پنهنجي‬ ‫ذريعي‬ ‫ڳالهين‬ ‫مٿين‬ ‫سان‬ ‫فڪريَء‬ ‫روشن‬ ‫پنهنجي‬ ‫آهي‬ ‫ڏيکاريو‬ ‫ڪري‬ ‫تبديل‬ ‫واقعي‬.‫تبديليَء‬ ‫ان‬ ‫اوهان‬ ‫جڏهن‬‫جا‬ ‫واٽ‬ ‫جي‬ ‫اوهان‬ ‫کي‬ ‫حاصالت‬ ‫عظيم‬ ‫انهيَء‬ ‫جي‬ ‫اطمينان‬ ‫وقت‬ ‫ان‬ ‫ته‬ ‫بڻبو‬ ‫پانڌيئڙا‬ ‫کي‬ ‫ڪاميابيَء‬ ‫جي‬ ‫فرانس‬ ‫انقالب‬ ‫جيڪا‬ ‫وٺندو‬ ‫ڪري‬ ‫حاصل‬ ‫به‬ ‫جي‬ ‫انقالب‬ ‫هن‬ ‫۽‬ ‫هئي‬ ‫ٿي‬ ‫حاصل‬ ‫کي‬ ‫ڪانٽ‬ ‫ڏسي‬ ‫سان‬ ‫اکين‬ ‫ته‬ ‫هيو‬ ‫چيو‬ ‫ٻڌندي‬ ‫خبر‬ ‫جي‬ ‫ڪاميابيَء‬”‫خلقڻهار‬ ‫منهنجا‬!‫اکين‬ ‫منهنجي‬
  • 25.
    * ‫سنڌ‬ ‫ايجيوڪيٽ‬* ‫ميمڻ‬ ‫عبدالرزاق‬ : ‫منظرڪشي‬ ‫۽‬ ‫ڪالما‬ُ‫م‬ ‫تحرير‬ ALL RIGHTS OF THIS SCRIPT, DIALOGUE, LOCATIONS, STORY ARE RESERVED WITH WRITER (Abdul Razzaque Memon) Page 25 ‫نجات‬ ‫ڪيل‬ ‫عطا‬ ‫تنهنجي‬‫هن‬ ‫پنهنجي‬ ‫هاڻي‬ ‫۽‬ ‫آهي‬ ‫ورتو‬ ‫ڏسي‬ ‫منظر‬ ‫جو‬ ‫عطا‬ ‫موقعو‬ ‫جو‬ ‫ٿيڻ‬ ‫حاضر‬ ‫۾‬ ‫بارگاهه‬ ‫پنهنجي‬ ‫سان‬ ‫سرخروئي‬ ‫کي‬ ‫بندي‬ ‫ڪر‬!“ ‫ڄاڻي‬ُ‫پ‬ SCREENPLAY Writer: Engr.AbdulRazzaque Memon Cell:0300 –2895691 & 0315 –2075056 E-Mail :sindhi_media@yahoo.com WEB : http://www.facebook.com/sindhi.media
  • 26.
    * ‫سنڌ‬ ‫ايجيوڪيٽ‬* ‫ميمڻ‬ ‫عبدالرزاق‬ : ‫منظرڪشي‬ ‫۽‬ ‫ڪالما‬ُ‫م‬ ‫تحرير‬ ALL RIGHTS OF THIS SCRIPT, DIALOGUE, LOCATIONS, STORY ARE RESERVED WITH WRITER (Abdul Razzaque Memon) Page 26 http://www.facebook/sollywood.sindhimedia