Paisaia edo pertsonen deskribapen bat egiterakoan kontutan izateko puntuak aipatzen ditu.

1. AZALPENEZKO TESTUA: DESKRIBAPENA
IDAZTERAKOAN, KONTUTAN IZATEKO:
PAISAIA
MOTA: kostaldea, barrualdea, oihana, lautada, desertua, itsasertza, mendia
ELEMENTUAK EDO ATALAK: Modu ezberdinetan:
▪ AURREKO ALDEAN – ZENTRUAN - ATZEAN
▪ ZENTRUAN – INGURUAN
▪ ESKUMATIK EZKERRERA
Elementuen KOKAPENA adierazteko hiztegia: -z inguratuta, inguruan, -ren
ondoan, -tik hurbil, aurrean, atzean, gainean, azpian, -en artean, aurrez aurre,
gertuago, urrutiago, ezkerraldean, eskuinaldean
Elementuak NOLAKOAK DIREN adierazteko hiztegia:
▪ ZERUA: urdin argia, grisa, oskarbi, iluna, goibel, argitsua, hodeitsu,
▪ ITSASOA: urdina, berdea, grisa, haserre, barea, gardena, hondartsua, harritsua.
Honekin lotuta: itsaslabarra, hondartza, kala, padura…
▪ ETXEAK: baxuak, altuak, zabalak, zaharrak, antzinakoak, modernoak, erosoak,
misteriotsuak, klasikoak, jenderik gabe, jendez gainezka, ederrak, itsusiak, korrokoila,
…

2. ▪ MENDIAK: gazteak, elurtuak, baxuak, garaiak, berdeak, idorra, elkorra,
aldapatsuak, zuhaitzez beteta…
▪ ZUHAITZAK: altuak, baxuak, lodiak, meheak, hostotsuak, luzangak, galantak, ..
Hauekin lotutako hitzak: basoa, oihana, lorategia, pinadia, zuhaiztia
▪ HIRIAK, HERRIAK, KALEAK, HIRIBILDUA: zaratatsua, isilak, baketsua,
atsegina, dibertigarriak, aspergarriak, modernoak, antzinakoak, historikoak…
▪ ZELAIAK: berdeak, horiak, ilunak, lehorrak, emankorrak, hutsak, elkorrak,
loretsuak, urrezkoak.
▪ IBAIAK, ERREKAK: luzeak, laburrak, lehorrak, emaritsuak, hotzak, beroak,
gardenak, sakonak, zikinak, garbiak, kutsatuak, nabigarriak,…
▪ KALEAK, ERREPIDEAK, BIDEAK, BIDEXIDORRAK: zuzenak,
bihurgunetsua,estuak, zabalak, lauak, zuloz beteta, harritsuak, lurrezkoak,
hondarrezkoak, zementuzkoak, ezpaaloiekin edo ezpaloi gabe, arekaz bete edo areka
gabe, bustiak, lehorrak, lokaztuta, hautsez estaliak,…
SENTSAZIOAK helarazteko adierazpenak: leku …..iruditzen zait, …
sentitzen da, … dirudi, … nabaritzen dut, …gogorarazten dit, …entzun
daiteke.
Hiztegia: beldurra, nekea, bakea, hotza, lasaitasuna, bertigoa, amorrua,
segurtasuna, tristura, asperraldia, pena, haserrea, urduritasuna, atsedena..

3. AZALPENEZKO TESTUA: DESKRIBAPENA
IDAZTERAKOAN, KONTUTAN IZATEKO:
OBJEKTUA
ZER DA: Aparatua, tresna, makina, garraioa, jostailua, instrumentua
NOLAKOA DA:
FORMA: biribila, esferikoa, karratua, obalatua, zuzena, kurbatua, argala, fina, estua, puntaduna
TAMAINA: handia, erraldoia, txikia, ñiminoa, altua, baxua, luzea, zabala
PISUA: arina, pisutsua, beruna bezalakoa, luma bezalakoa, asko, gutzi, hauskaitza, gogorra
KOLOREA: Adistiratsua, argia, gorrimina, ahula, deigarria, berdea, urdina, marraduna,
EGITURA: leuna, ligorra, zimurtua, latza, gozoa, laua, irristakorra, koipetsua, atsegina
MATERIALA: egurra, plastikoa, kristala, beira, altzairua, papera, metala, buztina, basa,
ZAPOREA: gozoa, mingotsa, gazia, geza, motela, garratza, zoragarria, samina, atseginan
USAINA: sendoa, desatsegina, nazkagarria, higuingarria,
ATALAK: goikoa, behekoa, zentrukoa, barrukoa, kanpokoa, ….
ERABILERA: margotzeko, irakurtzeko, jolasteko, idazteko, ebakitzeko, lurrintzeko, jateko, apaintzeko…
NORBERAREN PERTZEPZIOA: liluragarria, miresgarria, nabarmena, ikaragarria, zatarra, berria,
zaharra, itsusia,

4. AZALPENEZKO TESTUA: DESKRIBAPENA
IDAZTERAKOAN, KONTUTAN IZATEKO:
PERTSONA
EZAUGARRI FISIKOAK
EZAUGARRI OROKORRAK:
GARAIERA: baxua, pinua bezain altua, lerdena, liraina, mozkotea, galanta, ondo proportzionatua,
tamainakoa,…
GORPUZKERA: gizena, haria bezain argala, atletikoa, haritza bezain sendoa eta gogorra,
tripaundia, gihartsua, hezur hutsa, gaixotia, osasuntsua, mengela, mehea, makala, trebea, traketsa
ADINA: gaztea, heldua, umea, nerabea, adinekoa, nagusia …
EZAUGARRI BEREZIAK:
BEKOKIA: zimurtua, zabala, lisua, kopetiluna…
AURPEGIA: potoloa, betea, biribila, argala, tristea, alaia, atsegina, lasaia, irritsua, masaila gorriak,
…
ILEA: luzea, laburra, kizkurra (kiribildua), leuna, beltza, orraztua, horia (kirrua), garbia, zikina
AZALA: gorrixka, zurbila, beltzarana, algodoia bezain leuna,
BEGIAK: biziak, biribilak, urdinxka, samurrak , negartsuak, alaiak, tristeak, txinatar.eratakoak,
irtenak, bizkorrak, begiokerra, goibelak, malenkoniatusak, distiratsuak,
BEKAINA: zuzenak, zeiharrak, finak,

5. BELARRIAK: handiak, txikia, okerrak, elefantearenak bezalakoak,
SUDURRA: zuzena, okerra, luzea, motza, zorrotza, biribila, harroa, konkorra
AHOA: mamitsua, beritsua, handia, fina,
HORTZAK: zuriak, ilunak, osasuntsuak, sendoak, horixkak, lerroan, okerrak…
BIZARRA: trinkoa, urria, bizargabea
GORPUTZ-ADARRAK: luzeak, arrgalak, trebeak, traketsak, esku finak,
EZAUGARRI PSIKIKOAK:
IZAERA: atsegina, begikoa, maitagarria, zakarra,,alaia, aspergarria, bihozbera, urduria, berritsua,
ahozabala, iruzurtia, urduria, isila, langilea, alferra, bihurria, zuhurra, maltzurra, azkarra,
zentzuduna, lotsatia, nagia, haserrekorra, suminkorra, pazientzia gutxikoa, burugogorra, tematia,
adigalkorra, lagunkoia, lotsakorra, harroa, handikia, pinpirina/pertxenta (andrea), baldarra,
baikorra, ezkorra, gaiztoa, txoriburua, burugabea, apala, irekia, esanekoa, mantsoa, obeditzailea,
mutiria, bihurria, baketsua, desobeditzailea, diziplina gabekoa, zalapartatsua, oldartsua, sutsua,
asaldatuta, pazientea, zuhurra, mukatuta, behatzailea, handinahia, zintzoa, hipokrita, argia, trebea,
zorigaiztokoa, zehatza, haizakorra, trebea, arduraduna, zaputza, harroa, adeitsua, zekena, xuhurra,
herdoildua, anbizio handikoa, zikina, argia, zorrotza, gezurtia, isekaria, fanatikoa, zintzoa,
beldurtia, zuhurra, leloa, baboa, astakirtena, fidagarria, bakartia, amesgile, askojakina, erabakita,
inuzentea, lotsagabea, zaputza, gogotsua, ausarta, beldurtia, espresio gabekoa, lotsabakoa, leloa,
irribarretsua, negartia,

6. JANZKERA ETA ITXURA:
Jantzi formalak: jakarekin, gorbata, takoiak, traje luzea
Jantzi informala: kiroletakoarekin, zapata lauak, bakeroak, txandala …
Arropa: adabatuta, gastatuta, koloregabeak, zarpailak.
Itxura osasungarri edo osasuntsua. Itxura gaixotia. Garbituta, finduta, dotorea, zarpaila, arlotea,
deskuidatuta, baldrestuta, erakargarria.
Bitxia, xelebrea, fina eta berezia, latza, edo baldarra.