SlideShare a Scribd company logo
1 of 70
Download to read offline
Dış Ticarete İlişkin Temel Kavramlar
ve
Kambiyo İşlemleri
Hazırlayan : İlker YILDIZ
Ders Sorumlusu : Doç. Dr. Hasan UYGURTÜRK
1
Dış Ticaretin Tanımı
Kazanç sağlama amacıyla yürütülen her türlü alım satım
etkinliğine ticaret denilmektedir. Söz konusu bu etkinlikleri,
ülke insanları kendi aralarında gerçekleştirebileceği gibi kendi
ülkeleri dışındaki diğer insanlarla da gerçekleştirebilmektedir.
Buradan hareketle dış ticareti şu şekilde tanımlayabiliriz;
2
Bir ülkenin, dış dünya ile yaptığı ve yalnızca mal alım ve
satımlarını kapsayan işlemlere ‘’dış ticaret’’ adı verilmektedir.
Bu mal ve hizmet alışverişinin, ithalat ve ihracat olmak üzere
iki yönü bulunmaktadır.
3
Tanımdan da anlaşılacağı gibi dış ticaret yurt-içi ticaretin
aksine, farklı siyasal ve iktisadi egemenliğe sahip ülkeler
arasında yapılmaktadır. Bu özellik, dış ticareti iç ticaretten
ayıran en önemli fark olarak karşımıza çıkmaktadır.
4
Ancak bunun dışında dış ticareti iç ticaretten farklı kılan iki
temel husus daha bulunmaktadır;
a. Hukuki altyapı açısından dış ticaret, başlı başına uluslararası
bir nitelik arz etmektedir. Örneğin, bazı dış ticaret işlemlerinin
uygulanma koşulları Uluslararası Ticaret Odası tarafından
belirlenmektedir.
5
b. Dış ticarette, iç ticaretten daha fazla riskle
karşılaşılmaktadır. Bu riskler şu şekilde açıklanmaktadır;
6
i. Alıcı Riski-Ticari Risk: Kredi riski olarak da ifade edilen ticari
risk; alıcının iflası, borcunu ödeyememesi durumuna düşmesi
ya da ödemek istememesi gibi nedenlerle doğrudan doğruya
alıcıdan kaynaklanan ve ürün bedelinin tahsil edilememesine
yol açan risk olarak tanımlanmaktadır.
7
ii. Politik Risk: Ülke riski olarak da ifade edilen bu riskte;
alıcının elinde olmayan ancak ekonomik ve siyasal
nedenlerden dolayı çıkan mal bedelinin ödenmemesi durumu
ile karşılaşabilmektedir. Bu durumu, ülkede yaşanan savaş,
terör, doğal afet ve ekonomik kriz gibi olayları örnek
gösterebiliriz.
8
iii. Taşıma Riski: Bu risk, yurtdışına satılan veya yurtdışından
ülkeye getirilen malların taşınması sırasında uğrayabilecekleri
olası hasar, ziyan ve bozulmaları kapsamaktadır.
9
iv. Döviz Kuru Riski: Bir ülke parasının, bir diğer ülke parası
cinsinden değerini ifade eden döviz kurunda meydana
gelebilecek değişiklikler, özellikle yurtdışından vadeli alınan
veya yurtdışına vadeli satılan mallarda büyük risk
oluşturmaktadır. Özellikle, Türkiye gibi döviz kurunun
piyasadaki döviz arz ve talebine göre belirlendiği, diğer bir
deyişle serbest döviz kuru sisteminin uygulandığı ülkelerde ise
söz konusu bu risk daha önemli hale gelebilmektedir.
10
Sonuç olarak, gerek iç ticaret gerekse de dış ticaret temelde,
ticari faaliyet sonucu kar elde etmek amacıyla yapılmaktadır.
Fakat dünya ekonomisine bakıldığında ülkelerin birbirleriyle
ticaret yapmalarını zorunlu kılan başka nedenler olduğu da
gözlenmektedir.
11
Dış Ticaretin Yapılma Nedenleri
i. Ülkelerin Üretimlerinin Kendi Kendilerine Yeterli
Olmaması: Ülkeler kendi kendilerine yeterli üretim miktarını
ve bileşimini gerçekleştirememektedirler. Bu durum ise büyük
ölçüde ülkeler arasında doğal kaynakların dengesiz
dağılımından kaynaklanmaktadır.
12
Örneğin; bazı tarım ürünleri (çay, kahve, muz vb.) sadece
belirli ülkelerde bulunmaktadır. Böylelikle de, ülkeler arasında
ticaret kaçınılmaz olmaktadır.
13
ii. Bazı Malların Üretiminde Bazı Ülkelerin Uzmanlaşmış
Olması: Uluslararası ticaretin ikinci nedeni ise, ülkeler
arasında, belirli malların üretiminde uzmanlaşılmış olması
sonucunda bazı malların kalitelerinin iyi ve aynı zamanda
fiyatlarının da avantajlı olması oluşturmaktadır.
14
Örneğin; bazı ülkelerin ürettiği saatler, diğer ülkelerin
saatlerinden daha kaliteli olmakla beraber, bazı ülkelerin
ürettikleri video kameraları ise diğer ülkelerden hem kaliteli,
hem daha ucuz olabilmektedir. Netice itibariyle, bir yandan
farklı kalite, model ve nitelikli mal ihtiyacı, öbür taraftan bazı
malları üretmektense, daha ucuza satın alma isteği, ülkeleri
uluslararası ticarete yöneltmektedir.
15
Dış Ticaretle İlgili Kavramlar
Dış ticaret işlemlerinden kastedilen, ürün ve hizmet
hareketleriyle ilişkili işlemlerdir. Başka bir ifade ile ithalat ve
ihracat işlemleri ile bu ithalat ya da ihracat işlemlerinin
parasal karşılıkları ifade edilmektedir. Dış ticaretle ilgili çeşitli
kavramlar şu şekilde tanımlanmıştır.
16
İhracat
Bir eşyanın veya değerin ulusal ve uluslararası mevzuata
uygun bir şekilde bedelli veya bedelsiz olarak gümrükleme
işlemleri tamamlanarak Türkiye Gümrük Bölgesinden diğer
ülkelere veya serbest bölgelere satışını ifade eder.
17
Firmaların ihracatı gerçekleştirirken yapması gereken işlemler
vardır ve bu işlemleri bizler ihracat süreci içerisinde
değerlendiririz. İşte bu kapsamda ihracat süreçlerini iki temel
başlık altında detaylandırmakta fayda vardır.
• İhracatın gerçekleşme öncesi süreç
• İhracatın gerçekleşme süreci
18
19
İhracatın Gerçekleşme Öncesi Süreç
Buradaki süreçten kastedilen, firmanın ithalatçıya malları
göndermesinden önceki süreçtir ki bu süreç doğru yöneltildiği
takdirde ikinci süreç gerçekleşmektedir. İhracatın ön koşulu
olarak kabul edebileceğimiz bu sürecin kalitesi, firmanın bir
sonraki süreçteki kalitesini ve ihracatın sürekliliğini sağlayan
bir unsurdur.
20
21
İhracatın Gerçekleşme Süreci
Bu süreç ihracat sırasında yapılan işlemlerden oluşmaktadır.
Bu işlemler sırasıyla;
1. Ülke içi nakliye ve sigorta
2. Gümrükleme süreci
3. İhracatçılar birliği onayı
4. İlgili gümrüğün onayı
5. Banka süreci  Varsa akreditif çalışması, para transferi
6. Navlun süreci
22
23
İthalat
İthalat, ithalatı serbest olan bir malın ithalat ve gümrük
mevzuatına uygun olarak ithalatının yapılması, ithalat
bedelinin ise kambiyo mevzuatına göre transfer edilmesi
işlemine denir.
24
Ülkeler Neden İthalat Yaparlar
Ülkelerin hiçbiri dünya üzerindeki tüm kaynaklara sahip
değildir. Yani tüm ihtiyaçlarını günümüz koşullarında tek
başına üretmesi mümkün değildir. Bunun sebepleri arasında,
ülkelerin coğrafik ve iklimsel farklılıklardan tutun da
teknolojik seviyelerindeki farklılıklarına kadar geniş bir
yelpazede yer alan kaynak farklılıkları ve kıtlıklardır.
25
• Ülkeler mevcut kaynaklara sahip olmasına rağmen, bunları
çıkarırken veya çıkardığı kaynağı işlerken ihtiyacı olan ürün
ya da hizmet ithalatına gerek duyabilir.
• Ürettiği ürünün hammaddesi ülkede yok veya ülke içinde
pahalı ise ithalat yapabilir.
26
• Ülkenin üretmiş olduğu ürün, ülke içerisinde tüketim
ihtiyacını karşılamıyorsa, karşılayamadığı kısmını ithalat
yaparak tamamlayabilir.
• Teknolojik yetersizlikten dolayı son teknolojinin ithalatını
gerçekleştirebilir.
27
İthalat Süreci
Firmaların ithalat işlemlerini gerçekleştirirken karşılaştığı
süreçleri, iki temel başlık altında detaylandırabiliriz. Bunlar;
• İthalatın Gerçekleşme Öncesi Süreç
• İthalatın Gerçekleşme Süreci
28
29
İthalatın Gerçekleşme Öncesi Süreç
İthalatçı açısından bu sürecin zaman ve maliyet analizi
açısından doğru yönetildiği taktirde aslında ithalatın
gerçekleşme aşamasındaki süreci rahatlatan aynı zamanda da
karlılık oranını yükselten hatta zarar etmemesini sağlayan bir
süreçtir.
30
31
İthalatın Gerçekleşme Süreci
Bu süreç eşyanın ülkeye gelmesinden itibaren ithalatçı
firmanın karşı karşıya kalacağı süreci ifade etmektedir. Bu
süreç kendi içerisinde bürokratik işlemlerin yoğun olduğu bir
takım işlemleri barındırır.
32
33
Dış Ticaret Dengesi
Ülke ihracatı, ithalatından büyükse net ihracat 0’dan büyük
olur. Bu durumda, ülkenin dış ticaret fazlası vardır. Tam tersi
durumda, ülke ihracatı ithalatından küçükse net ihracat 0’dan
küçük olur. Bu durumdaysa ülkenin dış ticaret açığı vardır.
İthalatın ve ihracatın eşit olması durumundaysa dış ticaret
dengesi 0’dır. Ülke dış ticareti dengededir. Ülkemizin dış
ticaret dengesi yıllar itibariyle şu şekildedir.
34
35
Türkiye’nin Yıllar İtibariyle Dış Ticaret Açığı (milyon dolar)
2009 2010 2011 2012 2013 2014 2015
İhracat 102.143 113.899 134.907 152.561 151.803 157.610 143.838
İthalat 140.928 185.544 240.842 236.537 251.661 242.177 207.234
Dış Ticaret Hacmi 243.071 299.428 375.749 389.098 403.464 399.787 351.073
Dış Ticaret Açığı -38.786 -71.661 -105.934 -83.976 -99.859 -84.567 -63.395
Kaynak: www.ekonomi.gov.tr/05.10.2015
Serbest Bölgeler
Genel olarak serbest bölgeler; ülkede geçerli ticari, mali ve
iktisadi alanlara ilişkin hukuki ve idari düzenlemelerin
uygulanmadığı veya kısmen uygulandığı, sınai ve ticari
faaliyetler için daha geniş teşviklerin tanındığı ve fiziki olarak
ülkenin diğer kısımlarından ayrılan yerlerdir.
36
Serbest Bölgelerin Kuruluş Amacı
• İhracata yönelik yatırım ve üretimi teşvik etmek,
• Doğrudan yabancı yatırımları ve teknoloji girişini
hızlandırmak,
• İşletmeleri ihracata yönlendirmek,
• Uluslararası ticareti geliştirmek.
37
Kaynak: www.ekonomi.gov.tr
38
Kaynak: www.ekonomi.gov.tr 39
Kambiyo İşlemleri
Kambiyo kavramı İtalyanca kökenli bir kelime olup, İtalyanca
‘’cambiare’’ kelimesinden türemiş ‘’camio’’ sözcüğünden
gelmektedir. Cambia ise değiştirme, bozdurma, değer ve fiyat
anlamında kullanılmaktadır. Kambiyo Türkçe’de iki ülke
parasının birbiriyle değiştirilmesi işlemidir.
40
Günümüzde kambiyo işlemleri denilince yabancı paralar
üzerinden düzenlenen ticari senetler, çek, bono ve poliçe gibi
belgeler anlaşılmaktadır. Döviz ve kambiyo işlemleri eş
anlamda kullanılmaktadır. Türk Parasının Kıymetini Koruma
Hakkındaki Karar’da döviz terimi şu şekilde tanımlanmıştır.
Döviz, efektif dahil yabancı para ödemeyi sağlayan her türlü
hesap ve vasıtalardır.
41
Serbest piyasa işlemlerinin uygulandığı ülkelerde, yabancı
paraların ulusal paraya göre değeri arz ve talebe göre
piyasalarda belirlenir. Dış ticaret işlemlerinde yabancı para
üzerinden alacakların tahsil edilmesi, borçların ödenmesi ya
da para ve eşdeğer kıymetlerin ülkeler arası transferi kambiyo
işlemlerini oluşturur. Çünkü bu sayılan işlemler ülke
yasalarına uygun olarak devlet kontrolünde yapılabilir.
42
Kambiyo işlemlerinin denetimini, dış ticaret işlemlerine aracı
olan bankalar yapar. Aracı bankalar yasal süreler içinde yerine
getirilemeyen yükümlülükleri ve çıkarılmış yasalara uygun
olmayan dış ticaret işlemlerini Hazine Müsteşarlığı’na bağlı
Kambiyo Müdürlüğü’ne ihbar etme yükümlülüğü vardır. TPKK
Hakkındaki Karara göre Türkiye’de yerleşik kişiler ile dışarıda
yerleşik kişilerin bankalar aracılığıyla yurt dışına döviz transfer
etmeleri ve Türkiye’ye döviz getirmeleri, getirmiş oldukları bu
dövizleri istedikleri gibi tasarruf etmeleri serbesttir.
43
Kambiyo, nakit para veya para yerine geçen her türlü araç
ve senetlerin alım satımı iken milli para ve yabancı paraların
dolaşımına ilişkin olarak kambiyo ise; para yerine geçen ve
ödeme aracı olarak kullanılabilen her türlü bono, çek, poliçe
ve diğer menkul kıymetler anlamında da tanımlanabilir.
Kambiyo ile ilgili işlemlerde en çok kullanılan tanımlar şu
şekildedir.
44
Kambiyo Mevzuatı: Para ve diğer menkul kıymetler ile
maden ve taşların iç piyasada tedavülü ve ülkeden ihraç veya
ülkeye ithaline ilişkin usul ve esasları düzenleyen hukuki
metinler bütününe kambiyo mevzuatı denilir.
45
Efektif: Banknot şeklindeki bütün yabancı ülke paralarını
ifade eder.
46
Ciro: Kambiyo senetlerinin imzalanılarak devredilmesi
işlemidir.
47
Deklarasyon Belgesi: Gümrüklerde beyan edilen dövizi
gösteren döviz beyan tutanağıdır.
48
Libor: (London Interbank Offered Rate) Londra bankalar arası
faiz oranıdır.
49
Vesaik: Dış ticaret işlemlerinde kullanılan her türlü mali ve
ticari belgelere denir.
50
Çapraz Kur: Birden fazla ulusal paraların aralarındaki kurların
bir temel para üzerinden hesaplanmasıdır. Yani bir yabancı
paranın başka bir yabancı para cinsinden değeri, dövizlerin
başka döviz cinslerine dönüşüm oranına "çapraz kur" denir.
Çapraz kur, iki döviz arasındaki ve her birinin bir üçüncü döviz
ile (genellikle ABD Doları)
olan paritesiyle tanımlanan kambiyo kurudur.
51
Döviz
Genel bir tanımlama ile yabancı ülke paralarına döviz
denmektedir. Nakit şeklinde olan eldeki paraya ‘’efektif’’,
nakde dönüştürülebilir herhangi bir araç şeklinde olanlara
(banka havalesi, ödeme emri, döviz poliçeleri, mevduat
sertifikaları, seyahat çekleri vb.) da ‘’döviz’’ adı verilmektedir.
52
Döviz, çeşitli şekillerde ifade edilen bir kelimedir. Türk
Parasını Koruma Kanunu, döviz efektif dahil, yabancı parayla
ödemeyi sağlayan her türlü hesap, belge ve araç olarak ifade
etmektedir.
53
Bu tarif, dövizin dar anlamda bir tarifidir. Geniş anlamda
döviz ise yabancı ülkelere ödeme yapmaya yarayan her çeşit
araçtır. Bu anlamda çek, poliçe, emre yazılı senet, hazine
bonosu, hisse senedi ve tahvil şeklindeki araçlar konvertibl
para rejimlerinde döviz olarak kullanılır. Özellikle bankacılık
uygulamalarında nakit yabancı paralara karşılık olarak, bu gibi
para yerine geçen ödeme araçlarına da döviz denmektedir.
54
Döviz Paritesi: Bir ülkenin parası esas alınarak, diğer iki ülke
parasının bu esas alınan ülke parası karşısındaki değeri olarak
kabul edilir. Örneğin günümüzde, uluslararası piyasalarda
Euro-dolar paritesi 1,1162, sterlin-dolar paritesi 1,2379, yen-
dolar paritesi ise 103,58 düzeyinde seyrediyor. Burada dolar
karşısında diğer ülkelerin paralarının değeri gösterilmiştir.
55
Bir başka deyişle, kamu otoritesinin ulusal para ile değer
standardı olan yabancı para arasında belirlemiş olduğu fiyata,
döviz paritesi denilmektedir.
56
Konvertibl Dövizler: Uluslararası para piyasalarında bütün
ülkelerce kabul gören ve bu sebeple diğer bir ülke parasına
serbestçe çevrilebilme imkanına sahip dövizlerdir.
57
TCMB Tarafından Belirlenen Konvertibl Paralar
58
ABD Doları USD İsviçre Frangı CHF
Avustralya Doları AUD Japon Yeni JPY
Bulgar Levası BGN Kanada Doları CAD
Çin Yuanı CNY Kuveyt Dinarı KWD
Danimarka Kronu DKK Norveç Kronu NOK
Euro EUR Pakistan Rupisi PKR
İngiliz Sterlini GBP Rumen Leyi RON
İran Riyali IRR Rus rublesi RUB
İsveç Kronu SEK Suudi Arabistan Riyali SAR
Kambiyo Kapsamında Düzenlenen Belgeler
• Döviz Alım Belgesi (DAB)
• Döviz Satım Belgesi (DSB)
• Türk Parası Transfer Belgesi (TPTB)
• Döviz Beyan Tutanağı (DBT)
59
Döviz Alım Belgesi (DAB)
Dış ticaret işlemlerinde mevzuat gereğince yurda getirilerek,
bankalar tarafından tahsili yapılan ihracat bedellerinin TL’ye
çevrilen döviz bakiyelerine bankalar Döviz Alım Belgesi
düzenlerler. Döviz Alım Belgesinin üzerinde satın alınan
dövizin cinsi, döviz kuru, dövizin geliş nedeni, tutarı, dövizi
satan kişi ve kuruluşun bilgileri bulunur.
60
61
Döviz Satım Belgesi
Dış ticaret işlemlerinde yapılan ithalatın bedelinin yurt
dışına transferi sırasında bankalar tarafından üç nüsha olarak
düzenlenen belgedir.
62
63
Türk Parası Transfer Belgesi : Bankalar tarafından yapılan yurt
dışına TL transferlerinde iki nüsha Türk Parası Transfer
Bildirim Formu düzenlemek zorundadır. Birinci nüshası
transferi yapan banka müşterisine verilir, ikinci nüsha ise
bankada saklanır.
64
65
Döviz Beyan Tutanağı (DBT): İhracat bedellerini yurda efektif
olarak getirmek isteyen kişiler bunu mevzuat gereğince
yapabilmektedirler. Fakat döviz bedellerini efektif olarak
getirirken, bu döviz bedellerinin yurt içinde temin edilmeyip
yurt dışından getirilmesinin kanıtlanması gerekmektedir. İşte
bu kapsamda yurda girişte ilgili gümrük idareleri tarafından
Döviz Beyan Tutanağı (DBT) düzenlenmektedir.
66
Türkiye’de Kambiyo Mevzuatının Yasal
Düzenlemesi
1567 sayılı TPKKHK kendi içerisinde kanun, karar, tebliğ,
genelge ve talimatlardan oluşmaktadır. Türk Kambiyo
Mevzuatının hangi kurumlardan oluştuğunu gösteren tablo şu
şekildedir.
67
Türkiye Kambiyo Mevzuatını Oluşturan Yasal Düzenleme ve
Bu Düzenlemeyi Oluşturan Kurumlar
DÜZENLEME DÜZENLEMEYİ YAPAN YETKİLİ MAKAM
1567 Sayılı TPKKHK TBMM
32 Sayılı Karar Bakanlar Kurulu
Tebliğler Bakanlığa Bağlı Hazine Müsteşarlığı
Genelgeler TC Merkez Bankası
Talimatlar Banka ve Kambiyo Genel Müdürlüğü
Uygulama ve Denetim Kambiyo Müdürlükleri 68
Kambiyo mevzuatının ana sistematiği yani hukuksal
altyapısı, 1930 yılında çıkarılan 1567 sayılı TPKKHK’dır. Bu
kanun TBMM tarafından kabul edilerek Resmi Gazete’de
yayımlanmıştır.
69
Dinlediğiniz için
teşekkür ederim.
70

More Related Content

Similar to Dış ticarete ilişkin temel kavramlar ve kambiyo işlemleri

Deloitte Gumruk ve Dis Ticaret Danismanlik Hizmetleri
Deloitte Gumruk ve Dis Ticaret Danismanlik HizmetleriDeloitte Gumruk ve Dis Ticaret Danismanlik Hizmetleri
Deloitte Gumruk ve Dis Ticaret Danismanlik HizmetleriBarış Demirel, MSc, LCB
 
Uluslararasılaşma
UluslararasılaşmaUluslararasılaşma
Uluslararasılaşmamercangrel1
 
15 küreselleşeme sürecinde değişim yönetimi
15   küreselleşeme sürecinde değişim yönetimi15   küreselleşeme sürecinde değişim yönetimi
15 küreselleşeme sürecinde değişim yönetimiSerdal KOÇİYİT
 
DIŞ TİCARETTE SERBESTLEŞME ve İKTİSADİ ETKİLERİ
DIŞ TİCARETTE SERBESTLEŞME ve İKTİSADİ ETKİLERİDIŞ TİCARETTE SERBESTLEŞME ve İKTİSADİ ETKİLERİ
DIŞ TİCARETTE SERBESTLEŞME ve İKTİSADİ ETKİLERİCOSKUN CAN AKTAN
 
Halka Arz ve Borsada İşlem Görme, İbrahim Turhan, 13 Haziran 2013
Halka Arz ve Borsada İşlem Görme, İbrahim Turhan, 13 Haziran 2013Halka Arz ve Borsada İşlem Görme, İbrahim Turhan, 13 Haziran 2013
Halka Arz ve Borsada İşlem Görme, İbrahim Turhan, 13 Haziran 2013M. İbrahim Turhan
 
Dış Ticarette Kullanılan Belgeler
Dış Ticarette Kullanılan BelgelerDış Ticarette Kullanılan Belgeler
Dış Ticarette Kullanılan BelgelerBAZGRM
 
İhracata yönelik sanayileşme ve büyüme
İhracata yönelik sanayileşme ve büyümeİhracata yönelik sanayileşme ve büyüme
İhracata yönelik sanayileşme ve büyümeProf.Dr.Havva TUNC
 
Ekonomi̇k bi̇rleşmeler
Ekonomi̇k bi̇rleşmeler Ekonomi̇k bi̇rleşmeler
Ekonomi̇k bi̇rleşmeler UĞUR GÜVEN
 
100 soruda dis_ticaret
100 soruda dis_ticaret100 soruda dis_ticaret
100 soruda dis_ticaretSunay Çakır
 
İTHAL İKAMECİ SANAYİLEŞME VE İKTİSADİ BÜYÜME
İTHAL İKAMECİ SANAYİLEŞME VE İKTİSADİ BÜYÜMEİTHAL İKAMECİ SANAYİLEŞME VE İKTİSADİ BÜYÜME
İTHAL İKAMECİ SANAYİLEŞME VE İKTİSADİ BÜYÜMEProf.Dr.Havva TUNC
 
Halka Arz ve Borsada İşlem Görme, Trabzon, İbrahim Turhan, 22 Mayıs 2012
Halka Arz ve Borsada İşlem Görme, Trabzon, İbrahim Turhan, 22 Mayıs 2012Halka Arz ve Borsada İşlem Görme, Trabzon, İbrahim Turhan, 22 Mayıs 2012
Halka Arz ve Borsada İşlem Görme, Trabzon, İbrahim Turhan, 22 Mayıs 2012M. İbrahim Turhan
 
Kri̇z yöneti̇mi̇
Kri̇z yöneti̇mi̇Kri̇z yöneti̇mi̇
Kri̇z yöneti̇mi̇Isa Karaşın
 
Serbest Bölgeler
Serbest BölgelerSerbest Bölgeler
Serbest BölgelerBAZGRM
 
Körfez Vizyon Dergisi 4. sayı
Körfez Vizyon Dergisi 4. sayıKörfez Vizyon Dergisi 4. sayı
Körfez Vizyon Dergisi 4. sayıFevzi Torun
 

Similar to Dış ticarete ilişkin temel kavramlar ve kambiyo işlemleri (20)

Deloitte Gumruk ve Dis Ticaret Danismanlik Hizmetleri
Deloitte Gumruk ve Dis Ticaret Danismanlik HizmetleriDeloitte Gumruk ve Dis Ticaret Danismanlik Hizmetleri
Deloitte Gumruk ve Dis Ticaret Danismanlik Hizmetleri
 
Uluslararasılaşma
UluslararasılaşmaUluslararasılaşma
Uluslararasılaşma
 
15 küreselleşeme sürecinde değişim yönetimi
15   küreselleşeme sürecinde değişim yönetimi15   küreselleşeme sürecinde değişim yönetimi
15 küreselleşeme sürecinde değişim yönetimi
 
DIŞ TİCARETTE SERBESTLEŞME ve İKTİSADİ ETKİLERİ
DIŞ TİCARETTE SERBESTLEŞME ve İKTİSADİ ETKİLERİDIŞ TİCARETTE SERBESTLEŞME ve İKTİSADİ ETKİLERİ
DIŞ TİCARETTE SERBESTLEŞME ve İKTİSADİ ETKİLERİ
 
Halka Arz ve Borsada İşlem Görme, İbrahim Turhan, 13 Haziran 2013
Halka Arz ve Borsada İşlem Görme, İbrahim Turhan, 13 Haziran 2013Halka Arz ve Borsada İşlem Görme, İbrahim Turhan, 13 Haziran 2013
Halka Arz ve Borsada İşlem Görme, İbrahim Turhan, 13 Haziran 2013
 
Dış Ticarette Kullanılan Belgeler
Dış Ticarette Kullanılan BelgelerDış Ticarette Kullanılan Belgeler
Dış Ticarette Kullanılan Belgeler
 
İhracata yönelik sanayileşme ve büyüme
İhracata yönelik sanayileşme ve büyümeİhracata yönelik sanayileşme ve büyüme
İhracata yönelik sanayileşme ve büyüme
 
Ekonomi̇k bi̇rleşmeler
Ekonomi̇k bi̇rleşmeler Ekonomi̇k bi̇rleşmeler
Ekonomi̇k bi̇rleşmeler
 
100 soruda dis_ticaret
100 soruda dis_ticaret100 soruda dis_ticaret
100 soruda dis_ticaret
 
İTHAL İKAMECİ SANAYİLEŞME VE İKTİSADİ BÜYÜME
İTHAL İKAMECİ SANAYİLEŞME VE İKTİSADİ BÜYÜMEİTHAL İKAMECİ SANAYİLEŞME VE İKTİSADİ BÜYÜME
İTHAL İKAMECİ SANAYİLEŞME VE İKTİSADİ BÜYÜME
 
Uluslararası Pazarlama
Uluslararası PazarlamaUluslararası Pazarlama
Uluslararası Pazarlama
 
Uppsala modeli
Uppsala modeliUppsala modeli
Uppsala modeli
 
Halka Arz ve Borsada İşlem Görme, Trabzon, İbrahim Turhan, 22 Mayıs 2012
Halka Arz ve Borsada İşlem Görme, Trabzon, İbrahim Turhan, 22 Mayıs 2012Halka Arz ve Borsada İşlem Görme, Trabzon, İbrahim Turhan, 22 Mayıs 2012
Halka Arz ve Borsada İşlem Görme, Trabzon, İbrahim Turhan, 22 Mayıs 2012
 
Kri̇z yöneti̇mi̇
Kri̇z yöneti̇mi̇Kri̇z yöneti̇mi̇
Kri̇z yöneti̇mi̇
 
YABANCI SERMAYE REKABETİ
YABANCI SERMAYE REKABETİYABANCI SERMAYE REKABETİ
YABANCI SERMAYE REKABETİ
 
Serbest Bölgeler
Serbest BölgelerSerbest Bölgeler
Serbest Bölgeler
 
Dahilde isleme rejimi_seminer
Dahilde isleme rejimi_seminerDahilde isleme rejimi_seminer
Dahilde isleme rejimi_seminer
 
A'dan Z'ye Yatırım Teşvik Belgesi
A'dan Z'ye Yatırım Teşvik BelgesiA'dan Z'ye Yatırım Teşvik Belgesi
A'dan Z'ye Yatırım Teşvik Belgesi
 
Körfez Vizyon Dergisi 4. sayı
Körfez Vizyon Dergisi 4. sayıKörfez Vizyon Dergisi 4. sayı
Körfez Vizyon Dergisi 4. sayı
 
Chapter 19e
Chapter 19eChapter 19e
Chapter 19e
 

More from İlker YILDIZ

Yatırım kuruluşları çalışma notları 2
Yatırım kuruluşları çalışma notları 2Yatırım kuruluşları çalışma notları 2
Yatırım kuruluşları çalışma notları 2İlker YILDIZ
 
Yatirim kuruluşlari çalişma notlari 1
Yatirim kuruluşlari çalişma notlari 1Yatirim kuruluşlari çalişma notlari 1
Yatirim kuruluşlari çalişma notlari 1İlker YILDIZ
 
Türki̇ye'ni̇n diş ti̇careti̇
Türki̇ye'ni̇n diş ti̇careti̇Türki̇ye'ni̇n diş ti̇careti̇
Türki̇ye'ni̇n diş ti̇careti̇İlker YILDIZ
 
Fi̇nansman kaynaklari
Fi̇nansman kaynaklariFi̇nansman kaynaklari
Fi̇nansman kaynaklariİlker YILDIZ
 
Finansal başarısızlığın oran analizi ve diskriminant analizi kullanılarak ölç...
Finansal başarısızlığın oran analizi ve diskriminant analizi kullanılarak ölç...Finansal başarısızlığın oran analizi ve diskriminant analizi kullanılarak ölç...
Finansal başarısızlığın oran analizi ve diskriminant analizi kullanılarak ölç...İlker YILDIZ
 
Ri̇sk (gi̇ri̇şi̇m) sermayesi̇
Ri̇sk (gi̇ri̇şi̇m) sermayesi̇Ri̇sk (gi̇ri̇şi̇m) sermayesi̇
Ri̇sk (gi̇ri̇şi̇m) sermayesi̇İlker YILDIZ
 
Fi̇nansal yöneti̇m - finansal analiz ve kontrol
Fi̇nansal yöneti̇m - finansal analiz ve kontrolFi̇nansal yöneti̇m - finansal analiz ve kontrol
Fi̇nansal yöneti̇m - finansal analiz ve kontrolİlker YILDIZ
 

More from İlker YILDIZ (8)

Yatırım kuruluşları çalışma notları 2
Yatırım kuruluşları çalışma notları 2Yatırım kuruluşları çalışma notları 2
Yatırım kuruluşları çalışma notları 2
 
Yatirim kuruluşlari çalişma notlari 1
Yatirim kuruluşlari çalişma notlari 1Yatirim kuruluşlari çalişma notlari 1
Yatirim kuruluşlari çalişma notlari 1
 
Türki̇ye'ni̇n diş ti̇careti̇
Türki̇ye'ni̇n diş ti̇careti̇Türki̇ye'ni̇n diş ti̇careti̇
Türki̇ye'ni̇n diş ti̇careti̇
 
Fi̇nansman kaynaklari
Fi̇nansman kaynaklariFi̇nansman kaynaklari
Fi̇nansman kaynaklari
 
Finansal başarısızlığın oran analizi ve diskriminant analizi kullanılarak ölç...
Finansal başarısızlığın oran analizi ve diskriminant analizi kullanılarak ölç...Finansal başarısızlığın oran analizi ve diskriminant analizi kullanılarak ölç...
Finansal başarısızlığın oran analizi ve diskriminant analizi kullanılarak ölç...
 
Ri̇sk (gi̇ri̇şi̇m) sermayesi̇
Ri̇sk (gi̇ri̇şi̇m) sermayesi̇Ri̇sk (gi̇ri̇şi̇m) sermayesi̇
Ri̇sk (gi̇ri̇şi̇m) sermayesi̇
 
Ri̇sk sermayesi̇
Ri̇sk sermayesi̇Ri̇sk sermayesi̇
Ri̇sk sermayesi̇
 
Fi̇nansal yöneti̇m - finansal analiz ve kontrol
Fi̇nansal yöneti̇m - finansal analiz ve kontrolFi̇nansal yöneti̇m - finansal analiz ve kontrol
Fi̇nansal yöneti̇m - finansal analiz ve kontrol
 

Dış ticarete ilişkin temel kavramlar ve kambiyo işlemleri

  • 1. Dış Ticarete İlişkin Temel Kavramlar ve Kambiyo İşlemleri Hazırlayan : İlker YILDIZ Ders Sorumlusu : Doç. Dr. Hasan UYGURTÜRK 1
  • 2. Dış Ticaretin Tanımı Kazanç sağlama amacıyla yürütülen her türlü alım satım etkinliğine ticaret denilmektedir. Söz konusu bu etkinlikleri, ülke insanları kendi aralarında gerçekleştirebileceği gibi kendi ülkeleri dışındaki diğer insanlarla da gerçekleştirebilmektedir. Buradan hareketle dış ticareti şu şekilde tanımlayabiliriz; 2
  • 3. Bir ülkenin, dış dünya ile yaptığı ve yalnızca mal alım ve satımlarını kapsayan işlemlere ‘’dış ticaret’’ adı verilmektedir. Bu mal ve hizmet alışverişinin, ithalat ve ihracat olmak üzere iki yönü bulunmaktadır. 3
  • 4. Tanımdan da anlaşılacağı gibi dış ticaret yurt-içi ticaretin aksine, farklı siyasal ve iktisadi egemenliğe sahip ülkeler arasında yapılmaktadır. Bu özellik, dış ticareti iç ticaretten ayıran en önemli fark olarak karşımıza çıkmaktadır. 4
  • 5. Ancak bunun dışında dış ticareti iç ticaretten farklı kılan iki temel husus daha bulunmaktadır; a. Hukuki altyapı açısından dış ticaret, başlı başına uluslararası bir nitelik arz etmektedir. Örneğin, bazı dış ticaret işlemlerinin uygulanma koşulları Uluslararası Ticaret Odası tarafından belirlenmektedir. 5
  • 6. b. Dış ticarette, iç ticaretten daha fazla riskle karşılaşılmaktadır. Bu riskler şu şekilde açıklanmaktadır; 6
  • 7. i. Alıcı Riski-Ticari Risk: Kredi riski olarak da ifade edilen ticari risk; alıcının iflası, borcunu ödeyememesi durumuna düşmesi ya da ödemek istememesi gibi nedenlerle doğrudan doğruya alıcıdan kaynaklanan ve ürün bedelinin tahsil edilememesine yol açan risk olarak tanımlanmaktadır. 7
  • 8. ii. Politik Risk: Ülke riski olarak da ifade edilen bu riskte; alıcının elinde olmayan ancak ekonomik ve siyasal nedenlerden dolayı çıkan mal bedelinin ödenmemesi durumu ile karşılaşabilmektedir. Bu durumu, ülkede yaşanan savaş, terör, doğal afet ve ekonomik kriz gibi olayları örnek gösterebiliriz. 8
  • 9. iii. Taşıma Riski: Bu risk, yurtdışına satılan veya yurtdışından ülkeye getirilen malların taşınması sırasında uğrayabilecekleri olası hasar, ziyan ve bozulmaları kapsamaktadır. 9
  • 10. iv. Döviz Kuru Riski: Bir ülke parasının, bir diğer ülke parası cinsinden değerini ifade eden döviz kurunda meydana gelebilecek değişiklikler, özellikle yurtdışından vadeli alınan veya yurtdışına vadeli satılan mallarda büyük risk oluşturmaktadır. Özellikle, Türkiye gibi döviz kurunun piyasadaki döviz arz ve talebine göre belirlendiği, diğer bir deyişle serbest döviz kuru sisteminin uygulandığı ülkelerde ise söz konusu bu risk daha önemli hale gelebilmektedir. 10
  • 11. Sonuç olarak, gerek iç ticaret gerekse de dış ticaret temelde, ticari faaliyet sonucu kar elde etmek amacıyla yapılmaktadır. Fakat dünya ekonomisine bakıldığında ülkelerin birbirleriyle ticaret yapmalarını zorunlu kılan başka nedenler olduğu da gözlenmektedir. 11
  • 12. Dış Ticaretin Yapılma Nedenleri i. Ülkelerin Üretimlerinin Kendi Kendilerine Yeterli Olmaması: Ülkeler kendi kendilerine yeterli üretim miktarını ve bileşimini gerçekleştirememektedirler. Bu durum ise büyük ölçüde ülkeler arasında doğal kaynakların dengesiz dağılımından kaynaklanmaktadır. 12
  • 13. Örneğin; bazı tarım ürünleri (çay, kahve, muz vb.) sadece belirli ülkelerde bulunmaktadır. Böylelikle de, ülkeler arasında ticaret kaçınılmaz olmaktadır. 13
  • 14. ii. Bazı Malların Üretiminde Bazı Ülkelerin Uzmanlaşmış Olması: Uluslararası ticaretin ikinci nedeni ise, ülkeler arasında, belirli malların üretiminde uzmanlaşılmış olması sonucunda bazı malların kalitelerinin iyi ve aynı zamanda fiyatlarının da avantajlı olması oluşturmaktadır. 14
  • 15. Örneğin; bazı ülkelerin ürettiği saatler, diğer ülkelerin saatlerinden daha kaliteli olmakla beraber, bazı ülkelerin ürettikleri video kameraları ise diğer ülkelerden hem kaliteli, hem daha ucuz olabilmektedir. Netice itibariyle, bir yandan farklı kalite, model ve nitelikli mal ihtiyacı, öbür taraftan bazı malları üretmektense, daha ucuza satın alma isteği, ülkeleri uluslararası ticarete yöneltmektedir. 15
  • 16. Dış Ticaretle İlgili Kavramlar Dış ticaret işlemlerinden kastedilen, ürün ve hizmet hareketleriyle ilişkili işlemlerdir. Başka bir ifade ile ithalat ve ihracat işlemleri ile bu ithalat ya da ihracat işlemlerinin parasal karşılıkları ifade edilmektedir. Dış ticaretle ilgili çeşitli kavramlar şu şekilde tanımlanmıştır. 16
  • 17. İhracat Bir eşyanın veya değerin ulusal ve uluslararası mevzuata uygun bir şekilde bedelli veya bedelsiz olarak gümrükleme işlemleri tamamlanarak Türkiye Gümrük Bölgesinden diğer ülkelere veya serbest bölgelere satışını ifade eder. 17
  • 18. Firmaların ihracatı gerçekleştirirken yapması gereken işlemler vardır ve bu işlemleri bizler ihracat süreci içerisinde değerlendiririz. İşte bu kapsamda ihracat süreçlerini iki temel başlık altında detaylandırmakta fayda vardır. • İhracatın gerçekleşme öncesi süreç • İhracatın gerçekleşme süreci 18
  • 19. 19
  • 20. İhracatın Gerçekleşme Öncesi Süreç Buradaki süreçten kastedilen, firmanın ithalatçıya malları göndermesinden önceki süreçtir ki bu süreç doğru yöneltildiği takdirde ikinci süreç gerçekleşmektedir. İhracatın ön koşulu olarak kabul edebileceğimiz bu sürecin kalitesi, firmanın bir sonraki süreçteki kalitesini ve ihracatın sürekliliğini sağlayan bir unsurdur. 20
  • 21. 21
  • 22. İhracatın Gerçekleşme Süreci Bu süreç ihracat sırasında yapılan işlemlerden oluşmaktadır. Bu işlemler sırasıyla; 1. Ülke içi nakliye ve sigorta 2. Gümrükleme süreci 3. İhracatçılar birliği onayı 4. İlgili gümrüğün onayı 5. Banka süreci  Varsa akreditif çalışması, para transferi 6. Navlun süreci 22
  • 23. 23
  • 24. İthalat İthalat, ithalatı serbest olan bir malın ithalat ve gümrük mevzuatına uygun olarak ithalatının yapılması, ithalat bedelinin ise kambiyo mevzuatına göre transfer edilmesi işlemine denir. 24
  • 25. Ülkeler Neden İthalat Yaparlar Ülkelerin hiçbiri dünya üzerindeki tüm kaynaklara sahip değildir. Yani tüm ihtiyaçlarını günümüz koşullarında tek başına üretmesi mümkün değildir. Bunun sebepleri arasında, ülkelerin coğrafik ve iklimsel farklılıklardan tutun da teknolojik seviyelerindeki farklılıklarına kadar geniş bir yelpazede yer alan kaynak farklılıkları ve kıtlıklardır. 25
  • 26. • Ülkeler mevcut kaynaklara sahip olmasına rağmen, bunları çıkarırken veya çıkardığı kaynağı işlerken ihtiyacı olan ürün ya da hizmet ithalatına gerek duyabilir. • Ürettiği ürünün hammaddesi ülkede yok veya ülke içinde pahalı ise ithalat yapabilir. 26
  • 27. • Ülkenin üretmiş olduğu ürün, ülke içerisinde tüketim ihtiyacını karşılamıyorsa, karşılayamadığı kısmını ithalat yaparak tamamlayabilir. • Teknolojik yetersizlikten dolayı son teknolojinin ithalatını gerçekleştirebilir. 27
  • 28. İthalat Süreci Firmaların ithalat işlemlerini gerçekleştirirken karşılaştığı süreçleri, iki temel başlık altında detaylandırabiliriz. Bunlar; • İthalatın Gerçekleşme Öncesi Süreç • İthalatın Gerçekleşme Süreci 28
  • 29. 29
  • 30. İthalatın Gerçekleşme Öncesi Süreç İthalatçı açısından bu sürecin zaman ve maliyet analizi açısından doğru yönetildiği taktirde aslında ithalatın gerçekleşme aşamasındaki süreci rahatlatan aynı zamanda da karlılık oranını yükselten hatta zarar etmemesini sağlayan bir süreçtir. 30
  • 31. 31
  • 32. İthalatın Gerçekleşme Süreci Bu süreç eşyanın ülkeye gelmesinden itibaren ithalatçı firmanın karşı karşıya kalacağı süreci ifade etmektedir. Bu süreç kendi içerisinde bürokratik işlemlerin yoğun olduğu bir takım işlemleri barındırır. 32
  • 33. 33
  • 34. Dış Ticaret Dengesi Ülke ihracatı, ithalatından büyükse net ihracat 0’dan büyük olur. Bu durumda, ülkenin dış ticaret fazlası vardır. Tam tersi durumda, ülke ihracatı ithalatından küçükse net ihracat 0’dan küçük olur. Bu durumdaysa ülkenin dış ticaret açığı vardır. İthalatın ve ihracatın eşit olması durumundaysa dış ticaret dengesi 0’dır. Ülke dış ticareti dengededir. Ülkemizin dış ticaret dengesi yıllar itibariyle şu şekildedir. 34
  • 35. 35 Türkiye’nin Yıllar İtibariyle Dış Ticaret Açığı (milyon dolar) 2009 2010 2011 2012 2013 2014 2015 İhracat 102.143 113.899 134.907 152.561 151.803 157.610 143.838 İthalat 140.928 185.544 240.842 236.537 251.661 242.177 207.234 Dış Ticaret Hacmi 243.071 299.428 375.749 389.098 403.464 399.787 351.073 Dış Ticaret Açığı -38.786 -71.661 -105.934 -83.976 -99.859 -84.567 -63.395 Kaynak: www.ekonomi.gov.tr/05.10.2015
  • 36. Serbest Bölgeler Genel olarak serbest bölgeler; ülkede geçerli ticari, mali ve iktisadi alanlara ilişkin hukuki ve idari düzenlemelerin uygulanmadığı veya kısmen uygulandığı, sınai ve ticari faaliyetler için daha geniş teşviklerin tanındığı ve fiziki olarak ülkenin diğer kısımlarından ayrılan yerlerdir. 36
  • 37. Serbest Bölgelerin Kuruluş Amacı • İhracata yönelik yatırım ve üretimi teşvik etmek, • Doğrudan yabancı yatırımları ve teknoloji girişini hızlandırmak, • İşletmeleri ihracata yönlendirmek, • Uluslararası ticareti geliştirmek. 37
  • 40. Kambiyo İşlemleri Kambiyo kavramı İtalyanca kökenli bir kelime olup, İtalyanca ‘’cambiare’’ kelimesinden türemiş ‘’camio’’ sözcüğünden gelmektedir. Cambia ise değiştirme, bozdurma, değer ve fiyat anlamında kullanılmaktadır. Kambiyo Türkçe’de iki ülke parasının birbiriyle değiştirilmesi işlemidir. 40
  • 41. Günümüzde kambiyo işlemleri denilince yabancı paralar üzerinden düzenlenen ticari senetler, çek, bono ve poliçe gibi belgeler anlaşılmaktadır. Döviz ve kambiyo işlemleri eş anlamda kullanılmaktadır. Türk Parasının Kıymetini Koruma Hakkındaki Karar’da döviz terimi şu şekilde tanımlanmıştır. Döviz, efektif dahil yabancı para ödemeyi sağlayan her türlü hesap ve vasıtalardır. 41
  • 42. Serbest piyasa işlemlerinin uygulandığı ülkelerde, yabancı paraların ulusal paraya göre değeri arz ve talebe göre piyasalarda belirlenir. Dış ticaret işlemlerinde yabancı para üzerinden alacakların tahsil edilmesi, borçların ödenmesi ya da para ve eşdeğer kıymetlerin ülkeler arası transferi kambiyo işlemlerini oluşturur. Çünkü bu sayılan işlemler ülke yasalarına uygun olarak devlet kontrolünde yapılabilir. 42
  • 43. Kambiyo işlemlerinin denetimini, dış ticaret işlemlerine aracı olan bankalar yapar. Aracı bankalar yasal süreler içinde yerine getirilemeyen yükümlülükleri ve çıkarılmış yasalara uygun olmayan dış ticaret işlemlerini Hazine Müsteşarlığı’na bağlı Kambiyo Müdürlüğü’ne ihbar etme yükümlülüğü vardır. TPKK Hakkındaki Karara göre Türkiye’de yerleşik kişiler ile dışarıda yerleşik kişilerin bankalar aracılığıyla yurt dışına döviz transfer etmeleri ve Türkiye’ye döviz getirmeleri, getirmiş oldukları bu dövizleri istedikleri gibi tasarruf etmeleri serbesttir. 43
  • 44. Kambiyo, nakit para veya para yerine geçen her türlü araç ve senetlerin alım satımı iken milli para ve yabancı paraların dolaşımına ilişkin olarak kambiyo ise; para yerine geçen ve ödeme aracı olarak kullanılabilen her türlü bono, çek, poliçe ve diğer menkul kıymetler anlamında da tanımlanabilir. Kambiyo ile ilgili işlemlerde en çok kullanılan tanımlar şu şekildedir. 44
  • 45. Kambiyo Mevzuatı: Para ve diğer menkul kıymetler ile maden ve taşların iç piyasada tedavülü ve ülkeden ihraç veya ülkeye ithaline ilişkin usul ve esasları düzenleyen hukuki metinler bütününe kambiyo mevzuatı denilir. 45
  • 46. Efektif: Banknot şeklindeki bütün yabancı ülke paralarını ifade eder. 46
  • 47. Ciro: Kambiyo senetlerinin imzalanılarak devredilmesi işlemidir. 47
  • 48. Deklarasyon Belgesi: Gümrüklerde beyan edilen dövizi gösteren döviz beyan tutanağıdır. 48
  • 49. Libor: (London Interbank Offered Rate) Londra bankalar arası faiz oranıdır. 49
  • 50. Vesaik: Dış ticaret işlemlerinde kullanılan her türlü mali ve ticari belgelere denir. 50
  • 51. Çapraz Kur: Birden fazla ulusal paraların aralarındaki kurların bir temel para üzerinden hesaplanmasıdır. Yani bir yabancı paranın başka bir yabancı para cinsinden değeri, dövizlerin başka döviz cinslerine dönüşüm oranına "çapraz kur" denir. Çapraz kur, iki döviz arasındaki ve her birinin bir üçüncü döviz ile (genellikle ABD Doları) olan paritesiyle tanımlanan kambiyo kurudur. 51
  • 52. Döviz Genel bir tanımlama ile yabancı ülke paralarına döviz denmektedir. Nakit şeklinde olan eldeki paraya ‘’efektif’’, nakde dönüştürülebilir herhangi bir araç şeklinde olanlara (banka havalesi, ödeme emri, döviz poliçeleri, mevduat sertifikaları, seyahat çekleri vb.) da ‘’döviz’’ adı verilmektedir. 52
  • 53. Döviz, çeşitli şekillerde ifade edilen bir kelimedir. Türk Parasını Koruma Kanunu, döviz efektif dahil, yabancı parayla ödemeyi sağlayan her türlü hesap, belge ve araç olarak ifade etmektedir. 53
  • 54. Bu tarif, dövizin dar anlamda bir tarifidir. Geniş anlamda döviz ise yabancı ülkelere ödeme yapmaya yarayan her çeşit araçtır. Bu anlamda çek, poliçe, emre yazılı senet, hazine bonosu, hisse senedi ve tahvil şeklindeki araçlar konvertibl para rejimlerinde döviz olarak kullanılır. Özellikle bankacılık uygulamalarında nakit yabancı paralara karşılık olarak, bu gibi para yerine geçen ödeme araçlarına da döviz denmektedir. 54
  • 55. Döviz Paritesi: Bir ülkenin parası esas alınarak, diğer iki ülke parasının bu esas alınan ülke parası karşısındaki değeri olarak kabul edilir. Örneğin günümüzde, uluslararası piyasalarda Euro-dolar paritesi 1,1162, sterlin-dolar paritesi 1,2379, yen- dolar paritesi ise 103,58 düzeyinde seyrediyor. Burada dolar karşısında diğer ülkelerin paralarının değeri gösterilmiştir. 55
  • 56. Bir başka deyişle, kamu otoritesinin ulusal para ile değer standardı olan yabancı para arasında belirlemiş olduğu fiyata, döviz paritesi denilmektedir. 56
  • 57. Konvertibl Dövizler: Uluslararası para piyasalarında bütün ülkelerce kabul gören ve bu sebeple diğer bir ülke parasına serbestçe çevrilebilme imkanına sahip dövizlerdir. 57
  • 58. TCMB Tarafından Belirlenen Konvertibl Paralar 58 ABD Doları USD İsviçre Frangı CHF Avustralya Doları AUD Japon Yeni JPY Bulgar Levası BGN Kanada Doları CAD Çin Yuanı CNY Kuveyt Dinarı KWD Danimarka Kronu DKK Norveç Kronu NOK Euro EUR Pakistan Rupisi PKR İngiliz Sterlini GBP Rumen Leyi RON İran Riyali IRR Rus rublesi RUB İsveç Kronu SEK Suudi Arabistan Riyali SAR
  • 59. Kambiyo Kapsamında Düzenlenen Belgeler • Döviz Alım Belgesi (DAB) • Döviz Satım Belgesi (DSB) • Türk Parası Transfer Belgesi (TPTB) • Döviz Beyan Tutanağı (DBT) 59
  • 60. Döviz Alım Belgesi (DAB) Dış ticaret işlemlerinde mevzuat gereğince yurda getirilerek, bankalar tarafından tahsili yapılan ihracat bedellerinin TL’ye çevrilen döviz bakiyelerine bankalar Döviz Alım Belgesi düzenlerler. Döviz Alım Belgesinin üzerinde satın alınan dövizin cinsi, döviz kuru, dövizin geliş nedeni, tutarı, dövizi satan kişi ve kuruluşun bilgileri bulunur. 60
  • 61. 61
  • 62. Döviz Satım Belgesi Dış ticaret işlemlerinde yapılan ithalatın bedelinin yurt dışına transferi sırasında bankalar tarafından üç nüsha olarak düzenlenen belgedir. 62
  • 63. 63
  • 64. Türk Parası Transfer Belgesi : Bankalar tarafından yapılan yurt dışına TL transferlerinde iki nüsha Türk Parası Transfer Bildirim Formu düzenlemek zorundadır. Birinci nüshası transferi yapan banka müşterisine verilir, ikinci nüsha ise bankada saklanır. 64
  • 65. 65
  • 66. Döviz Beyan Tutanağı (DBT): İhracat bedellerini yurda efektif olarak getirmek isteyen kişiler bunu mevzuat gereğince yapabilmektedirler. Fakat döviz bedellerini efektif olarak getirirken, bu döviz bedellerinin yurt içinde temin edilmeyip yurt dışından getirilmesinin kanıtlanması gerekmektedir. İşte bu kapsamda yurda girişte ilgili gümrük idareleri tarafından Döviz Beyan Tutanağı (DBT) düzenlenmektedir. 66
  • 67. Türkiye’de Kambiyo Mevzuatının Yasal Düzenlemesi 1567 sayılı TPKKHK kendi içerisinde kanun, karar, tebliğ, genelge ve talimatlardan oluşmaktadır. Türk Kambiyo Mevzuatının hangi kurumlardan oluştuğunu gösteren tablo şu şekildedir. 67
  • 68. Türkiye Kambiyo Mevzuatını Oluşturan Yasal Düzenleme ve Bu Düzenlemeyi Oluşturan Kurumlar DÜZENLEME DÜZENLEMEYİ YAPAN YETKİLİ MAKAM 1567 Sayılı TPKKHK TBMM 32 Sayılı Karar Bakanlar Kurulu Tebliğler Bakanlığa Bağlı Hazine Müsteşarlığı Genelgeler TC Merkez Bankası Talimatlar Banka ve Kambiyo Genel Müdürlüğü Uygulama ve Denetim Kambiyo Müdürlükleri 68
  • 69. Kambiyo mevzuatının ana sistematiği yani hukuksal altyapısı, 1930 yılında çıkarılan 1567 sayılı TPKKHK’dır. Bu kanun TBMM tarafından kabul edilerek Resmi Gazete’de yayımlanmıştır. 69