SMKTA, profile picture
Uploaded bySMKTA
13,331 views

Besta t4 2015 terkini

Dokumen ini adalah modul biologi tingkatan 4 yang ditulis oleh Zulkarnain bin Jamaluddin, yang membahas pengenalan biologi, kepentingan kajian biologi, dan kemahiran saintifik. Ia juga menerangkan tentang struktur dan fungsi sel, termasuk perbezaan antara sel haiwan dan tumbuhan, serta proses penyiasatan saintifik. Selain itu, modul ini menyentuh pelbagai bidang dan kerjaya berkaitan biologi.

Embed presentation

Downloaded 417 times
1 / 181
2 / 181
3 / 181
4 / 181
5 / 181
6 / 181
7 / 181
8 / 181
9 / 181
10 / 181
11 / 181
12 / 181
13 / 181
14 / 181
15 / 181
16 / 181
17 / 181
18 / 181
19 / 181
20 / 181
21 / 181
22 / 181
23 / 181
24 / 181
25 / 181
26 / 181
27 / 181
28 / 181
29 / 181
30 / 181
31 / 181
32 / 181
33 / 181
34 / 181
35 / 181
36 / 181
37 / 181
38 / 181
39 / 181
40 / 181
41 / 181
42 / 181
43 / 181
44 / 181
45 / 181
46 / 181
47 / 181
48 / 181
49 / 181
50 / 181
51 / 181
52 / 181
53 / 181
54 / 181
55 / 181
56 / 181
57 / 181
58 / 181
59 / 181
60 / 181
61 / 181
62 / 181
63 / 181
64 / 181
65 / 181
66 / 181
67 / 181
68 / 181
69 / 181
70 / 181
71 / 181
72 / 181
73 / 181
74 / 181
75 / 181
76 / 181
77 / 181
78 / 181
79 / 181
80 / 181
81 / 181
82 / 181
83 / 181
84 / 181
85 / 181
86 / 181
87 / 181
88 / 181
89 / 181
90 / 181
91 / 181
92 / 181
93 / 181
94 / 181
95 / 181
96 / 181
97 / 181
98 / 181
99 / 181
100 / 181
101 / 181
102 / 181
103 / 181
104 / 181
105 / 181
106 / 181
107 / 181
108 / 181
109 / 181
110 / 181
111 / 181
112 / 181
113 / 181
114 / 181
115 / 181
116 / 181
117 / 181
118 / 181
119 / 181
120 / 181
121 / 181
122 / 181
123 / 181
124 / 181
125 / 181
126 / 181
127 / 181
128 / 181
129 / 181
130 / 181
131 / 181
132 / 181
133 / 181
134 / 181
135 / 181
136 / 181
137 / 181
138 / 181
139 / 181
140 / 181
141 / 181
142 / 181
143 / 181
144 / 181
145 / 181
146 / 181
147 / 181
148 / 181
149 / 181
150 / 181
151 / 181
152 / 181
153 / 181
154 / 181
155 / 181
156 / 181
157 / 181
158 / 181
159 / 181
160 / 181
161 / 181
162 / 181
163 / 181
164 / 181
165 / 181
166 / 181
167 / 181
168 / 181
169 / 181
170 / 181
171 / 181
172 / 181
173 / 181
174 / 181
175 / 181
176 / 181
177 / 181
178 / 181
179 / 181
180 / 181
181 / 181
Modul Sempoi Biologi Tingkatan 4 Zulkarnain Jamaluddin @ 2015 Page 1 BESTARI SP SDN.BHD Edisi Murid Modifikasi mengikut perubahan pendidikan masa kini Cetakan Ketiga Modul Sempoi Biologi Tingkatan 4 Penulis: Zulkarnain bin Jamaluddin NAMA:............................................................................ TINGKATAN:.................................................................... SEKOLAH:........................................................................ Z U L K A R N A I N B I N J A M A L U D D I N S M K T E N G K U A B D U L L A H
Modul Sempoi Biologi Tingkatan 4 Zulkarnain Jamaluddin @ 2015 Page 2 BAB 1 PENGENALAN KEPADA BIOLOGI 1.1 Kajian Biologi 1. Perkataan ‘Biologi’ berasal daripada dua kata dasar bahasa Yunani, iaitu ‘bios’ dan ‘logos’. 2. ‘Bios’ bermaksud kehidupan dan ‘logos’ bermaksud kajian mengenai kehidupan. Kepentingan penyelidikan biologi 1. Memahami dengan lebih baik bagaimana badan manusia berfungsi 2. Mengetahui cara merawat penyakit 3. Menyelamatkan spesies terancam yang hampir pupus 4. Menguruskan masalah berkaitan dengan persekitaran dengan lebih baik Bidang kajian dalam biologi Biologi Biotek nologi Biokimia Perubatan Anatomi Genetik FisiologiTaksonomi Ekologi Botani Zoologi Mikrobiologi
Modul Sempoi Biologi Tingkatan 4 Zulkarnain Jamaluddin @ 2015 Page 3 Kerjaya yang berkaitan dengan biologi 1.2 Penyiasatan Saintifik 1. Kemahiran saintifik dibahagikan kepada ......... komponen iaitu kemahiran p.............. sains dan kemahiran m............................ 2. Kemahiran p............... sains melibatkan kemahiran p.................... secara kritis, analitis dan kreatif yang membolehkan seseorang ahli sains merumus persoalan dan mencari j................... serta penerangan untuk sesuatu fenomena dengan cara yang sistematik. 3. Kemahiran m....................... merupakan p....................... yang membolehkan ahlis ains menjalankan sesuatu penyiasatan s...................... Kaedah saintifik Langkah- langkah dalam penyiasatan saintifik: 1. Mengenal pasti m............... 2. Membuat h.................. 3. Merancang p.......................... 4. Mengenal pasti dan mengawal p................. u...... 5. Menjalankan e..................... 6. Mengumpulkan d.......... 7. M................... data 8. Mentafsir d........ 9. Membuat k...................... 10. Menulis l...............
Modul Sempoi Biologi Tingkatan 4 Zulkarnain Jamaluddin @ 2015 Page 4 Kemahiran proses sains Kemahiran manipulatif Sikap saintifik dan nilai-nilai murni
Modul Sempoi Biologi Tingkatan 4 Zulkarnain Jamaluddin @ 2015 Page 5 BAB 2 STRUKTUR SEL DAN ORGANISASI SEL 2.1 Struktur dan Fungsi Sel Lukiskan gambarajah sel tumbuhan Lukiskan gambarajah sel haiwan
Modul Sempoi Biologi Tingkatan 4 Zulkarnain Jamaluddin @ 2015 Page 6  Organel dan bukan organel yang ada dalam sel tumbuhan dan sel haiwan: Organel/ Bukan Organel Struktur Fungsi Membran PlaSma (SPM) S=Semi P=Permeable/Phospholipid, M=Model Mozek Bendalir* -S............. telap -d............... fosfolipid/ protein/kolesterol -d................./ bersifat bendalir/ keanjalan Membenarkan s........................... bahan masuk- keluar sel. SitoplaSMa (SMS) S=Sap sel, S=Salt=garam M=Mineral/medium -sap sel mengandungi a..... dan mineral. Medium tindak balas kimia. MiTOkondrion (MOT) O=Oval=bujur M=menjana, T=Tenaga -Bentuk b............ -Dua lapisan membran Menjana t.................... Jalinan EndosPlasmA Kasar (JPA) J=Jasad Golgi P=Protein, A=Angkut -vesikel a................. - r................. melekat padanya. Mengangkut p.............. ke Jasad Golgi Jalinan EndoplaSma Licin (SiLi) S=Sintesis, L=Lipid -t............. ribosom Mensintesis l........... RiboSoM (RiSM) R=Repair tissue by Protein S=Sintesis M=Melekat -kecil dan melekat pada Jalinan EK. Mensintesis p............... JAsad GolGi (AGKPB) A=Angkut G=GliKoProtein K=KarBohidrat P=Protein, Proses -Jalinan berbentuk m.......... yang mengandungi vesikel r................. Mengubah suai p.............. kepada e.......... Membungkus enzim ke dalam vesikel rembesan.
Modul Sempoi Biologi Tingkatan 4 Zulkarnain Jamaluddin @ 2015 Page 7 B=Bungkus ‘Aku Guru Kanan Panitia Biologi’ Bergerak dan bergabung dgn m.................. plasma. Untuk dirembes ke luar sel. NukleuS S=Semua Mengandungi m.............. nukleus, nukleolus dan nukleoplasma. Mengawal s............. aktiviti sel  Organel yang berbeza antara sel tumbuhan(SeTu) dan sel haiwan(SeHa): Organel Struktur Fungsi D................. sel (SeTu) -Gentian s................. yang liat dan kuat. -T............ sepenuhnya. Memastikan sel k........ dan tidak mudah pecah. K..................... (SeTu) -Mengandungi stroma dan grana. -dua lapisan membran. Memerangkap c.............. untuk fotosintesis. V................... (SeTu) - Kantung berisi c............. (sap sel) yang dikelilingi oleh membran s.............. telap yang disebut t.................. - Sap sel mengandungi air, asid o..............., gula, asid a.........., garam mineral, bahan b.............. dan p.............. Sap sel menyokong tumbuhan h........... supaya tidak l.......... dengan mudah. S.................. (SeHa) -Mula terbentuk pada peringkat p.............. mitosis sel haiwan. Menghasilkan g............... gelendong. L................. (SeHa) -Mengandungi enzim l................ Mencernakan organel r...............
Modul Sempoi Biologi Tingkatan 4 Zulkarnain Jamaluddin @ 2015 Page 8 Membandingkan dan membezakan struktur sel haiwan dengan sel tumbuhan. Persamaan Perbezaan Sel haiwan Struktur Sel tumbuhan Bentuk Dinding sel Vakuol Kloroplas Simpanan makanan SPM 2005 (Struktur) 1. Rajah menunjukkan organel-organel yang terlibat semasa sintesis dan rembesan suatu enzim dalam satu sel haiwan.
Modul Sempoi Biologi Tingkatan 4 Zulkarnain Jamaluddin @ 2015 Page 9 (a) Namakan organel yang berlabel P dan R. P:........................................................................................................................ R:........................................................................................................................ [2 markah] (b)(i) Nyatakan fungsi organel S. ....................................................................................................................... ....................................................................................................................... [2 markah] (ii) Terangkan peranan organel Q dalam sintesis enzim. ........................................................................................................................... ........................................................................................................................... [2 markah] SPM 2006 2. Rajah menunjukkan satu sel tumbuhan yang dilihat di bawah mikroskop elektron. (a)(i) Pada Rajah, lebelkan struktur P, Q, R dan S. [4 markah] (ii) Nyatakan fungsi struktur: P:.............................................................................................................................. S:.............................................................................................................................. [2 markah]
Modul Sempoi Biologi Tingkatan 4 Zulkarnain Jamaluddin @ 2015 Page 10 (b) Terangkan peranan R dalam mengekalkan kesegahan sel. ................................................................................................................................. ................................................................................................................................. [2 markah] SPM 2009 3. Rajah menunjukkan struktur satu sel tumbuhan. (a)(i) Namakan organel T. ......................................................................................................................... [1 markah] (ii) Nyatakan dua fungsi jasad Golgi. 1. ............................................................................................................................ 2. ............................................................................................................................ [2 markah] (b)(i) Namakan struktur dalam kloroplas yang terlibat dalam tindak balas cahaya fotosintesis. ................................................................................................................................. [1 markah] (ii) Jelaskan dengan ringkas fungsi kloroplas dalam fotosintesis. ................................................................................................................................. ................................................................................................................................. [2 markah]
Modul Sempoi Biologi Tingkatan 4 Zulkarnain Jamaluddin @ 2015 Page 11 SPM 2010 4. Rajah menunjukkan struktur satu sel haiwan. (a)(i) Pada Rajah, lebelkan P dan S. [2 markah] (ii) Terangkan fungsi kromosom. ................................................................................................................................. ................................................................................................................................. ................................................................................................................................. [2 markah]
Modul Sempoi Biologi Tingkatan 4 Zulkarnain Jamaluddin @ 2015 Page 12 (b) Terangkan apa yang akan berlaku kepada penghasilan enzim luar sel jika jasad Golgi dan S tidak ada. ................................................................................................................................. ................................................................................................................................. ................................................................................................................................. ................................................................................................................................. [4 markah] (c) Terangkan mengapa sel sperma mempunyai lebih mitokondrion. ................................................................................................................................. ................................................................................................................................. [2 markah] (d) Terangkan bagaimana lisosom membantu dalam penyingkiran organel- organel yang rosak di dalam sel. ................................................................................................................................. ................................................................................................................................. [2 markah] SPM 2012 5. Rajah menunjukkan struktur satu sel tumbuhan. (a)(i) Namakan struktur P dan Q. P: ........................................................................................................................... Q: ........................................................................................................................... [2 markah]
Modul Sempoi Biologi Tingkatan 4 Zulkarnain Jamaluddin @ 2015 Page 13 (ii) Nyatakan komponen yang membina struktur P dan kandungan Q. Struktur P: ................................................................................................................................. Kandungan Q: ................................................................................................................................. [2 markah] (b) Terangkan satu ciri struktur P yang berkait dengan fungsinya. ................................................................................................................................. ................................................................................................................................. ................................................................................................................................. [2 markah] (c) Terangkan satu peranan struktur Q kepada tumbuhan herba. ................................................................................................................................. ................................................................................................................................. ................................................................................................................................. [2 markah] SPM 2013 (Struktur) 1. Rajah menunjukkan struktur sel haiwan. (a) Pada Rajah, labelkan Q. [1 markah]
Modul Sempoi Biologi Tingkatan 4 Zulkarnain Jamaluddin @ 2015 Page 14 (b) Lukis satu anak panah ( ) untuk memadankan organel S kepada fungsinya. Organel Fungsi  Mengangkut protein yang telah disintesis S  Mengubahsuai protein yang telah disintesis  Mensintesis protein [1 markah] (c) Terangkan satu ciri P. ................................................................................................................................. ................................................................................................................................. [2 markah] (d) Huraikan fungsi R dalam pengangkutan enzim luar sel. ................................................................................................................................. ................................................................................................................................. [2 markah] (e) Rajah menunjukkan satu organel. (i) Terangkan mengapa organel dalam rajah tidak terdapat dalam sel haiwan. ................................................................................................................................. ................................................................................................................................. [2 markah]
Modul Sempoi Biologi Tingkatan 4 Zulkarnain Jamaluddin @ 2015 Page 15 (ii) Rajah menunjukkan keratan memanjang suatu bebawang. Bebawang itu ditanam di dalam tanah. Terangkan mengapa organel dalam Rajah tidak terdapat pada daun sisik bawang itu. ................................................................................................................................. ................................................................................................................................. [2 markah] (iii) Terangkan apakah yang berlaku pada pertumbuhan bebawang jika bebawang itu diletak dalam almari gelap. ................................................................................................................................. ................................................................................................................................. [2 markah]
Modul Sempoi Biologi Tingkatan 4 Zulkarnain Jamaluddin @ 2015 Page 16 Menghubungkan kepadatan sesuatu organel dengan fungsi khusus sel. Jenis sel Fungsi Jenis organel yang berkepadatan tinggi dalam sel Sel sperma Sel otot untuk penerbangan dalam serangga dan burung Sel meristem Sel mesofil palisad 2.2 Organisasi Sel (a )Amoeba sp. Lukiskan Amoeba sp.
Modul Sempoi Biologi Tingkatan 4 Zulkarnain Jamaluddin @ 2015 Page 17 Kriteria Penerangan Struktur 1. Tidak mempunyai bentuk yang t............... 2. Diselaputi oleh m.................. plasma. 3. Sitoplasma terdiri daripada ektoplasma yang lebih pejal di bahagian luar dan endoplasma yang lebih berair di bahagian dalam. 4. Terdapat vakuol m..................... dan vakuol mengecut dalam sitoplasma. 5. Mempunyai nukleus. Cara makan 1. Memakan bakteria, alga dan mikroorganisma. 2. Memakan melalui proses f.......................... 3. Ps........................ dihulurkan untuk mengelilingi makanan, lalu membentuk v................. makanan. Respirasi 1. Pertukaran gas respirasi merentasi membran plasma secara r..................... Perkumuhan 1. Pengosmokawalaturan dijalankan oleh vakuol m................ . 2. Air masuk ke dalam amoeba sp. akan dikumpul di dalam vakuol mengecut. 3. Apabila vakuol mengecut mencapai saiz m................., struktur ini mengecut untuk mengeluarkan kandungan di dalamnya. 4. Bahan buangan dikeluarkan merentas membran plasma melalui r................... Pergerakan 1. Bergerak dengan menghulurkan ps........................... ke arah pergerakan. 2. Pseudopodium dikenali sebagai kaki p............. 3. Sitoplasma mengalir ke dalam pseudopodium yang dihulurkan. 4. Pseudopodium yang lain ditarik balik.
Modul Sempoi Biologi Tingkatan 4 Zulkarnain Jamaluddin @ 2015 Page 18 (b) Paramecium sp. Bergerak balas terhadap rangsangan 1. Amoeba sp. bergerak ke arah r........................... yang sesuai seperti makanan dengan menggunakan pseudopodium. 2. Mikroorganisma ini m........................... rangsangan yang tidak sesuai seperti larutan asid atau alkali, cahaya terang dan suhu yang tinggi. Pembiakan 1. Membiak secara a............... - Belahan d.............. ketika keadaan sesuai. - Pembentukan s............ ketika keadaan tidak sesuai. Habitat 1. Kawasan air tawar seperti tasik dan kolam. 2. Air dalam tanah. 3. Sesetengah adalah parasitik. Kriteria Penerangan Struktur 1. Berbentuk s...................... 2. Permukaan paramecium sp. ditutup dengan silia. 3. Mempunyai dua nukleus; - Makronukleus yang mengandungi aktiviti sel kecuali proses pembiakan. - Mikronukleus yang terlibat dalam proses pembiakan. 4. Mempunyai v.............. mengecut pada setiap hujung sel. 5. Alur mulut dan sitostom terlibat dalam makanan.
Modul Sempoi Biologi Tingkatan 4 Zulkarnain Jamaluddin @ 2015 Page 19 Cara makan 1. Memakan mikroorganisma. 2. Pukulan beritma s........... sepanjang alur mulut menyapu makanan ke dalam sitostom. 3. V................. makanan terbentuk. 4. Enzim dirembes untuk mencerna makanan dalam vakuol makanan semasa bergerak dalam sitoplasma. 5. N................... diserap ke dalam sitoplasma manakala makanan yang t............. dicerna disingkir melalui liang dubur. Respirasi 1. Pertukaran gas respirasi merentas membran plasma melalui resapan. Perkumuhan 1. Pengosmokawalaturan dijalankan oleh v........ mengecut. 2. Air meresap ke dalam sitoplasma paramecium sp. dan dikumpul dalam vakuol mengecut. 3. Pengecutan vakuol mengecut yang penuh menyingkirkan kandungannya. 4. Bahan buangan dikumuhkan merentas membran plasma melalui r................. Pergerakan 1. Bergerak secara pukulan beritma silia. 2. Gelombang yang terhasil akibat pukulan s.......... menyebabkan paramecium sp. berputar dan berpilin sepanjang paksinya semasa bergerak ke hadapan. Bergerak balas terhadap rangsangan 1. Silia berfungsi seperti struktur deria. 2. Menjauhi rangsangan yang t......... sesuai seperti cahaya terang, larutan asid atau alkali dengan menggunakan silia. 3. Bergerak ke arah rangsangan yang sesuai seperti makanan dengan menggunakan silia. Pembiakan 1. Membiak secara s........ melalui k................... apabila keadaan tidak sesuai. 2. Pertukaran mikronukleus antara dua paramecium berlaku. 3. Membiak secara a.......... melalui belahan dedua apabila keadaan sesuai. Habitat 1. Kawasan air tawar seperti tasik dan kolam.
Modul Sempoi Biologi Tingkatan 4 Zulkarnain Jamaluddin @ 2015 Page 20 Pengkhususan sel dalam organisma multisel 1. Organisma multisel ialah organisma yang mempunyai l........... daripada s......... sel. 2. Sebagai contoh, manusia memulakan hayat hidup bermula daripada s........... sel tunggal yang disebut z............, iaitu sel yang terbentuk hasil p...................... antara gamet j............ dengan gamet b................ 3. Zigot membahagi membentuk d........., e.............., l............. sehingga beratus-ratus sel yang seiras yang disebut M.............. 4. M............. akan berkembang menjadi e................... 5. Sel ini akan mengalami pert................, perubahan bentuk dan pem................ bagi menjalankan fungsi k............. melalui proses pengk................. Organisasi sel dalam organisma multisel Ingat ‘STOSO’ Organisasi sel dalam haiwan Terdapat empat jenis tisu utama dalam haiwan: (a) Tisu epitelium (b) Tisu otot (c) Tisu saraf (d) Tisu penghubung Ingat ‘POSE’ Sel Tisu Otot Sistem Organisma
Modul Sempoi Biologi Tingkatan 4 Zulkarnain Jamaluddin @ 2015 Page 21 Jenis tisu Ciri-ciri Contoh Fungsi Tisu e................ (TE)  Satu atau lebih lapisan sel.  Tersusun r...........  Sel panjang dgn unjuran -kulit -ruang mulut -permukaan berongga -sel g............ di usus -silium di trakea -membentuk halangan dan pelindung drp jangkitan, kecederaan m.................. dan penyahidratan. -merembes m........... -memerangkap mikrob. Tisu o.......... (TO)  ada gentian otot  Tiga jenis TO iaitu otot l.......... otot r........... dan otot k.............. usus, salur d..........., salur kencing dan salur pembiakan -j................ M.................. dan mengendur. Tisu s................... (TS)  ada n........... atau sel saraf (jasad sel dan gentian saraf) -neuron deria, neuron perantaraan dan neuron motor. Menghantar i............... dari reseptor ke sistem saraf p............ dan ke efektor. Tisu penghubung (TP)  TP longgar.  TP bergentian. (kolagen)  R............... (kuat dan fleksibel)  T.................. (mineral spt. Kalsium fosfat) -tendon dan ligamen. -hidung, telinga, hujung tulang pada sendi. -semua tulang -memautkan TE dgn tisu dibawahnya. - hubungkan t.............. dgn otot dan hubungkan tulang dgn tulang. -memberi sokongan, menyerap tekanan -melindungi o............ dan menyokong badan.
Modul Sempoi Biologi Tingkatan 4 Zulkarnain Jamaluddin @ 2015 Page 22  Tisu d..........  Tisu a.............. (tersusun padat dan menyimpan lemak) Cara ingat: ‘LGRTDA’ ‘Lembu Gila Rempuh Tiang Dapur Aku’ -sel darah merah -Dermis kulit dan keliling organ utama. -pengangkutan -t.............. simpanan, penebat dan perlindungan Organ -Terdiri drp d...... atau lebih t....... yang bergabung bersama utk melakukan sesuatu fungsi khusus.  Contoh: Jantung, kulit, peparu, ginjal, mata dan telinga. Lukiskan keratan rentas kulit manusia
Modul Sempoi Biologi Tingkatan 4 Zulkarnain Jamaluddin @ 2015 Page 23 SPM 2008 (ESEI) 1. Rajah menunjukkan struktur satu organisma unisel yang hidup dalam kolam air tawar. Terangkan fungsi X dalam proses pengosmokawalaturan. [4 markah] ................................................................................................................................. ................................................................................................................................. ................................................................................................................................. ................................................................................................................................. .................................................................................................................................
Modul Sempoi Biologi Tingkatan 4 Zulkarnain Jamaluddin @ 2015 Page 24 SPM 2011 (STRUKTUR) Rajah menunjukkan aras yang berbeza dalam organisasi sel bagi manusia daripada sel ke organ. (a)(i) Namakan P, Q dan R. P: ....................................................................................................................... Q: ....................................................................................................................... R: ....................................................................................................................... [3 markah] (ii) Nyatakan satu fungsi sel darah. ................................................................................................................................. [1 markah] (b) Terangkan fungsi Q dalam mengawal atur aras glukosa darah. ................................................................................................................................. ................................................................................................................................. [2 markah]
Modul Sempoi Biologi Tingkatan 4 Zulkarnain Jamaluddin @ 2015 Page 25 SPM 2013 (Struktur) Rajah menunjukkan struktur kulit manusia dalam situasi P dan situasi Q. (a) Namakan struktur R dan struktur S. R: ........................................................................................................................ S: ........................................................................................................................ [2 markah] (b) (i) Nyatakan satu fungsi tisu adipos. ....................................................................................................................... [1 markah] SPM 2014 (Struktur) Rajah menunjukkan struktur suatu Amoeba sp. (a)(i) Nyatakan peringkat organisasi bagi Amoeba sp. ......................................................................................................................... [1 markah]
Modul Sempoi Biologi Tingkatan 4 Zulkarnain Jamaluddin @ 2015 Page 26 (ii) Dengan menggunakan anak panah ( ) padankan M kepada strukturnya.  Vakuol mengecut M  Nukleus Sistem -Terdiri daripada b................ organ yang bekerja secara bersepadu untuk melakukan sesuatu fungsi khusus. -Contoh: sistem integumen, sistem peredaran darah, sistem endokrin, sistem limfa, sistem saraf, sistem pencernaan, sistem otot, sistem perkumuhan, sistem rangka, sistem respirasi dan sistem pembiakan. Organisasi sel dalam tumbuhan Tisu  Terdapat dua jenis tisu iaitu: - Tisu m................... dan - Tisu k............ Tisu meristem Perbezaan Tisu kekal Bersaiz k.........., nukleus besar, sitoplasma padat, tiada vakuol. Ciri-ciri khusus Bersaiz b............... Tisu m............ Tahap tisu Tisu matang Tidak/ belum berlaku Proses pembezaan Sedang/ telah berlaku H.............. akar dan t............ pucuk Contoh Tisu e................., tisu a...... dan tisu v......................
Modul Sempoi Biologi Tingkatan 4 Zulkarnain Jamaluddin @ 2015 Page 27 Tisu kekal  Terdapat 3 jenis tisu kekal iaitu: - Tisu Epidermis - Tisu Asas - Tisu Vaskular CARA NAK INGAT!!! Tisu kekal Jenis tisu Gambarajah Struktur Fungsi Contoh Epidermis K............. Lapisan berlilin yg k.......... air Mengurangkan kehilangan air secara penyejatan, melindungi d......... drp kecederaan mekanikal dan menghalang jangkitan penyakit. Atas permukaan daun Tisu Kekal Epidermis Kutikel Sel pengawal Asas Tisu parenkima Tisu kolenkima Tisu sklerenkima Vaskular Xilem Floem EKsPerimen APliKaSi VaXiFlo
Modul Sempoi Biologi Tingkatan 4 Zulkarnain Jamaluddin @ 2015 Page 28 Sel Pengawal (daun dan akar) Mempunyai unjuran panjang (akar) Mengawal p................... dan pembukaan stoma Sel epidermis d........., Sel epidermis akar. Asas P............. Sel yg paling ringkas dan tidak khusus, dinding sel nipis, vakuol besar. Menyimpan k........... dan gula, memberi sokongan dan bentuk kpd tumbuhan herba. Semua o............ tumbuhan K............. Dinding sel yg menebal secara tidak s.................... Memberi sokongan Tumbuhan herba, batang muda dan petiol S............. Dinding sel ditebalkan dgn seragam oleh l............ dan tisu mati Sokongan dan k................. mekanikal Tumbuhan matang. Vaskular X............. Salur xilem yg memanjang dan bersambungan antara satu sama lain dr a........ ke daun, tiada sitoplasma, dinding berl........... Mengangkut air dan g.......... m........... dari akar ke bahagian- bahagian lain, memberi sokongan dan kekuatan mekanikal. Akar, batang dan daun.
Modul Sempoi Biologi Tingkatan 4 Zulkarnain Jamaluddin @ 2015 Page 29 F........... Sel tiub t.......... yg tersusun h........... ke hujung utk membentuk struktur tiub yg memanjang dan bersambungan Mengangkut sebatian organik, karbohidrat, asid amino dari daun ke bahagian tumbuhan lain. Akar, batang dan daun. SPM 2012 1(d) Rajah menunjukkan pembentukan salur xilem melalui proses X. Sel tumbuhan tersebut telah mengalami proses pembezaan. (i) Namakan proses X. ................................................................................................................................. [1 markah] (ii) Huraikan bagaimana salur xilem diadaptasi untuk mengangkut air dalam tumbuhan. ................................................................................................................................. ................................................................................................................................. ................................................................................................................................. [3 markah]
Modul Sempoi Biologi Tingkatan 4 Zulkarnain Jamaluddin @ 2015 Page 30 Pengawalaturan persekitaran dalam Maksud persekitaran dalam 1. Persekitaran dalam juga disebut Homeostasis iaitu p................................... persekitaran dalam yg secara relatifnya tetap utk sel berfungsi dlm keadaan optimum. 2. Faktor-faktor yang mempengaruhi persekitaran dalam :  Fizikal - suhu, t................. darah dan tekanan o............... .  Kimia - kandungan g............... dan gula serta nilai pH.
Modul Sempoi Biologi Tingkatan 4 Zulkarnain Jamaluddin @ 2015 Page 31 BAB 3 PERGERAKAN BAHAN MERENTAS MEMBRAN PLASMA 3.1 Pergerakan Bahan Merentas Membran Plasma - Model m.......... bendalir (MMB) - Ingat di mana struktur Kepala Hidrofilik, Ekor Hidrofobik, Protein Pembawa, Protein Liang, Dwilapisan Fosfolipid, Kolesterol dan Glikoprotein. Proses Jenis proses Definisi Contoh R............... Ringkas Pasif Proses pergerakan molekul g....... atau c........... dari kawasan berkepekatan t........... ke kawasan berkepekatan r......... Gas O2 dan CO2 Air O................. Proses pergerakan molekul air dari kawasan berkepekatan z..... terlarut r............ ke kawasan berkepekatan zat t............... tinggi melalui membran separa telap. A..... Resapan B............... Proses pergerakan molekul bersaiz b........... dari kawasan berkepekatan t.......... ke kawasan berkepekatan r.......... dengan bantuan protein pembawa. G.........., Asid amino, Asid nukleik Pengangkutan A............ Aktif Proses pergerakan molekul b........... atau berion dari kawasan berkepekatan r........... ke kawasan berkepekatan t......... dengan bantuan t............ ATP. Ion Na+, ion K+, ion Cl-
Modul Sempoi Biologi Tingkatan 4 Zulkarnain Jamaluddin @ 2015 Page 32 UJI KEFAHAMAN ANDA! 1. Huraikan struktur membran plasma. [3 markah] ....................................................................................................................... ....................................................................................................................... ....................................................................................................................... 2. Huraikan pergerakan bahan merentas membran plasma melalui pengangkutan aktif. [3 markah] ....................................................................................................................... ....................................................................................................................... ....................................................................................................................... 3. Bagaimana molekul-molekul berikut bergerak merentas membran plasma? (a) Molekul larut lipid (b) Asid amino (c) Ion kalium [3 markah] ....................................................................................................................... ....................................................................................................................... ....................................................................................................................... SPM 2006 (Esei) Membran plasma menyelaputi protoplasma sel. Secara keseluruhan membran plasma mempamerkan sifat bendalir seolah-olah ia adalah satu lapisan minyak di dalam sebikar air. Apakah yang dimaksudkan dengan membran plasma mempamerkan sifat bendalir? ................................................................................................................................. ................................................................................................................................. ................................................................................................................................. ................................................................................................................................. .................................................................................................................................
Modul Sempoi Biologi Tingkatan 4 Zulkarnain Jamaluddin @ 2015 Page 33 SPM 2008 (Esei) (b) Terangkan persamaan dan perbezaan antara resapan berbantu dan pengangkutan aktif dalam pergerakan molekul merentasi membran sel. [8 markah] ................................................................................................................................. ................................................................................................................................. ................................................................................................................................. ................................................................................................................................. ................................................................................................................................. ................................................................................................................................. ................................................................................................................................. ................................................................................................................................. ................................................................................................................................. SPM 2010 (Struktur) Rajah 2.1 dan Rajah 2.2 masing-masing menunjukkan pergerakan bahan X dan Y merentasi membran plasma. Pergerakan X memerlukan tenaga tetapi pergerakan Y tidak memerlukan tenaga. Rajah 2.1 Rajah 2.2 (a) Terangkan proses yang terlibat dalam pergerakan X dan Y. X: ............................................................................................................................. Y: ............................................................................................................................. [2 markah]
Modul Sempoi Biologi Tingkatan 4 Zulkarnain Jamaluddin @ 2015 Page 34 (b)(i) Namakan satu contoh X dan Y X: ................................................................................................................... Y: ................................................................................................................... [2 markah] (ii) Huraikan pergerakan Y seperti ditunjukkan pada Rajah 2.2. ....................................................................................................................... ....................................................................................................................... ....................................................................................................................... [2 markah] 3.2 Pergerakan Bahan Merentas Membran Plasma dalam Kehidupan Seharian Jenis larutan Definisi Sel haiwan Sel Tumbuhan H.......tonik ‘po=lo=rendah’ Larutan yang berkepekatan lebih ............. berbanding larutan bandingan Air dari luar meresap ................ ke dalam Sel darah merah (SDM) menyebabkan SDM semakin ............ dan pecah (h............) Air dari luar masuk ke dalam sel menyebabkan saiz ............. bertambah dan sel menjadi semakin s............ I......tonik ‘iso=sama’ Larutan yang berkepekatan ......... dengan larutan bandingan Pergerakan air keluar masuk sel adalah ............ . Tiada perubahan pada SDM. Pergerakan air keluar masuk sel adalah sama. Tiada perubahan pada Sel. H.........tonik ‘Hi=high=tinggi’ Larutan yang berkepekatan lebih ........... berbanding larutan bandingan Air dari dalam SDM meresap ............ ke persekitaran luar menyebabkan SDM semakin kecil dan mengecut (k............). Air dari dalam Sel meresap keluar ke persekitaran luar menyebabkan saiz ............ & sitoplasma mengecut dan membran plasma menjauhi dinding sel (P....................)
Modul Sempoi Biologi Tingkatan 4 Zulkarnain Jamaluddin @ 2015 Page 35 Kesan dan aplikasi osmosis dalam kehidupan seharian. Fenomena Keadaan kepekatan Kesan keadaan tersebut Tumbuhan akuatik Kepekatan zat terlarut dalam sel lebih t............... berbanding luar sel. Air dari luar m.............. masuk ke dalam sel secara o............. dan sel tumbuhan menjadi s................. Penggunaan baja berlebihan Kepekatan zat terlarut (air tanah) di luar sel lebih t............. berbanding dalam sel. Air meresap k................ sel secara o................. dan menyebabkan p....................../ flasid sel serta tumbuhan layu/ mati. Penjerukkan ikan Kepekatan zat terlarut (larutan garam) di luar sel ikan lebih t......... berbanding dalam sel ikan. Air meresap k........... daripada sel secara o.............. . Sel menjadi k.............../dihidrasi dan tidak sesuai untuk pertumbuhan bakteria. Kesannya makanan t............. lama. Penjerukkan sayur Kepekatan zat terlarut (larutan garam) di l.......... sel sayur lebih tinggi bebanding d............ sel. Air meresap k........... daripada sel secara osmosis. Sel menjadi kontang/d............ dan tidak sesuai utk pertumbuhan bakteria. Makanan tahan lama.
Modul Sempoi Biologi Tingkatan 4 Zulkarnain Jamaluddin @ 2015 Page 36 UJI KEFAHAMAN ANDA! 1. Apakah yang dimaksudkan dengan larutan hipotonik, hipertonik dan isotonik? [3 markah] ............................................................................................................................. ............................................................................................................................. ............................................................................................................................. 2. Terangkan maksud istilah flasid dan segah dalam sel tumbuhan. [2 markah] ............................................................................................................................. ............................................................................................................................. 3. Huraikan proses krenasi dalam sel haiwan. [3 markah] ............................................................................................................................. ............................................................................................................................. ............................................................................................................................. 4. Apakah kesan penggunaan baja berlebihan terhadap tumbuhan? Bagaimanakah kita boleh mengembalikan tumbuhan tersebut kepada keadaan asalnya? [2 markah] ............................................................................................................................. .............................................................................................................................
Modul Sempoi Biologi Tingkatan 4 Zulkarnain Jamaluddin @ 2015 Page 37 SPM 2007 (Struktur) Rajah 1 dan Rajah 2 menunjukkan dua jenis pergerakan yang berbeza bagi bahan merentas membran plasma. (a) Pada Rajah 1, label struktur- struktur berikut: - Dwilapisan fosfolipid, dengan huruf J - Protein pembawa, dengan huruf K [2 markah] (b) Nyatakan dua ciri dwilapisan fosfolipid ................................................................................................................................. ................................................................................................................................. [2 markah] (c) Namakan proses pergerakan bahan merentasi membran plasma yang ditunjukkan pada Rajah1 dan Rajah 2. Proses pada Rajah 1 ............................................................................................................................. Proses pada Rajah 2 .............................................................................................................................. [2 markah]
Modul Sempoi Biologi Tingkatan 4 Zulkarnain Jamaluddin @ 2015 Page 38 (d)(i) Molekul-molekul glukosa diangkut ke sel merentasi membran plasma melalui proses yang ditunjukkan pada Rajah 1.Terangkan mengapa. ......................................................................................................................... ......................................................................................................................... [2 markah] (ii) Jika bahan pada Rajah 2.2 adalah ion-ion kalsium, huraikan bagaimana ion-ion kalsium tersebut diangkut ke dalam sel. ....................................................................................................................... ....................................................................................................................... ....................................................................................................................... ....................................................................................................................... [4 markah] SPM 2008 (Esei) (c) Rajah 6.2 dan Rajah 6.3 menunjukkan dua cara pengawetan ikan dan sayur. Rajah 6.2 Rajah 6.3 Terangkan bagaimana bahan-bahan pengawet itu berkesan dalam pengawetan setiap bahan makanan tersebut. [8 markah] ................................................................................................................................. ................................................................................................................................. ................................................................................................................................. ................................................................................................................................. ................................................................................................................................. .................................................................................................................................
Modul Sempoi Biologi Tingkatan 4 Zulkarnain Jamaluddin @ 2015 Page 39 ................................................................................................................................. ................................................................................................................................. ................................................................................................................................. ................................................................................................................................. SPM 2009 (Struktur) (c) Seorang suri rumah bercadang untuk membuat kubis masin. Dia merendam kubis itu ke dalam larutan garam pekat pada tempoh masa tertentu. (i) Lukis rajah berlabel keadaan satu sel kubis itu selepas direndam dalam larutan garam pekat itu. [2 markah] (ii) Apakah yang berlaku kepada sel di dalam larutan garam pekat itu? Terangkan bagaimana ini berlaku. ....................................................................................................................... ....................................................................................................................... ....................................................................................................................... [4 markah]
Modul Sempoi Biologi Tingkatan 4 Zulkarnain Jamaluddin @ 2015 Page 40 SPM 2010 (Struktur) (c) Rajah menunjukkan keadaan sel tumbuhan sebelum dan selepas direndam dalam sejenis larutan. Terangkan keadaan sel selepas direndam dalam larutan tersebut. ................................................................................................................................. ................................................................................................................................. ................................................................................................................................. [3 markah] SPM 2011 (Struktur) Rajah menunjukkan sel tumbuhan yang telah direndam dalam larutan sukrosa 30%. (a)(i) Pada Rajah, labelkan X dan Y. [2 markah] (ii) Namakan larutan yang mengisi ruang antara dinding sel dan X. Terangkan bagaimana larutan itu mengisi ruang tersebut. Nama larutan: ................................................................................................. Penerangan: ................................................................................................... [2 markah]
Modul Sempoi Biologi Tingkatan 4 Zulkarnain Jamaluddin @ 2015 Page 41 (b) Sel tumbuhan dalam Rajah 2.1 telah mengalami plasmolisis. Terangkan bagaimana ini berlaku. ............................................................................................................................. ............................................................................................................................. ............................................................................................................................. [2 markah] (c) Rajah 2.2 dan Rajah 2.3 menunjukkan keadaan dua pokok yang telah diberi baja. Pokok pada Rajah 2.3 diberi baja secara berlebihan. Rajah 2.2 Rajah 2.3 Terangkan keadaan pokok pada Rajah 2.3. ....................................................................................................................... ....................................................................................................................... ....................................................................................................................... [3 markah] (d) Rajah 2.4 menunjukkan satu kaedah pengawetan sayur-sayuran. Rajah 2.4
Modul Sempoi Biologi Tingkatan 4 Zulkarnain Jamaluddin @ 2015 Page 42 Terangkan kaedah yang digunakan. ....................................................................................................................... ....................................................................................................................... ....................................................................................................................... [3 markah] SPM 2012 (Struktur) Rajah menunjukkan dua kawasan, R dan S, yang dipisahkan oleh satu membran separa telap. (a)(i) Berdasarkan Rajah 2.1, kawasan manakah yang hipotonik? .............................................................................................................. [1 markah] (ii) Beri satu sebab bagi jawapan dalam (a)(i). .............................................................................................................. [1 markah] (iii) Selepas 20 minit, keseimbangan antara kawasan R dan kawasan S tercapai. Lengkapkan Rajah untuk menunjukkan parkara berikut:  Bilangan molekul air dalam kedua-dua kawasan.  Aras larutan dalam kedua-dua kawasan.
Modul Sempoi Biologi Tingkatan 4 Zulkarnain Jamaluddin @ 2015 Page 43 (iv) Namakan proses yang berlaku dalam (a)(iii). ................................................................................................................ [1 markah] (b) Beberapa keeping kubis direndam dalam larutan garam yang pekat. (i) Terangkan mengapa tindakan di atas dapat mengawet kubis itu untuk jangka masa yang panjang. ................................................................................................................... ................................................................................................................... [2 markah] (ii) Lengkapkan Rajah dengan melukis keadaan sel kubis itu selepas proses pengawetan. [2 markah] (iii) Nyatakan keadaan sel kubis di (b)(ii). .................................................................................................................
Modul Sempoi Biologi Tingkatan 4 Zulkarnain Jamaluddin @ 2015 Page 44 (c) Seorang pemain badminton dinasihatkan meminum minuman isotonik semasa pertandingan. Berikan dua sebab. 1. ....................................................................................................................... 2. ....................................................................................................................... [ 2 markah] SPM 2014 (Struktur) Rajah menunjukkan struktur suatu Amoeba sp. (b)(i) Terangkan mengapa kandungan air di dalam M bertambah apabila Amoeba sp. itu berada dalam air tawar. ........................................................................................................................... ........................................................................................................................... ........................................................................................................................... [2 markah] (ii) Terangkan peranan M dalam mengawal keseimbangan air di dalam Amoeba sp. ......................................................................................................................... ......................................................................................................................... ......................................................................................................................... [2 markah]
Modul Sempoi Biologi Tingkatan 4 Zulkarnain Jamaluddin @ 2015 Page 45 (iii) Dalam satu aktiviti, seorang pelajar meletakkan Amoeba sp. itu dalam air laut. Ramalkan apakah yang akan berlaku kepada Amoeba sp. itu. Terangkan jawapan anda. Ramalan: ........................................................................................................... Penerangan: ......................................................................................................................... ......................................................................................................................... ......................................................................................................................... [3 markah] SPM 2014 (Esei) Rajah 6.1 menunjukkan suatu tumbuhan dalam dua keadaan yang berbeza, M dan N. Keadaan M Keadaan N (a) Berdasarkan Rajah 6.1, terangkan apa yang berlaku kepada tumbuhan itu dalam keadaan M. [4 markah] ........................................................................................................................... ........................................................................................................................... ........................................................................................................................... ...........................................................................................................................
Modul Sempoi Biologi Tingkatan 4 Zulkarnain Jamaluddin @ 2015 Page 46 (b) Terangkan satu kaedah yang membolehkan tumbuhan dalam keadaan M menjadi seperti di dalam keadaan N. [6 markah] ........................................................................................................................... ........................................................................................................................... ........................................................................................................................... ........................................................................................................................... ........................................................................................................................... ........................................................................................................................... (b) Seorang murid menjalankan eksperimen untuk menyiasat peratusan sel darah merah yang mengalami hemolisis apabila direndam ke dalam larutan natrium klorida berlainan kepekatan. Graf berikut menunjukkan keputusan eksperimen itu. Berdasarkan kepada graf, terangkan apakah yang berlaku kepada sel darah merah pada R dan S. [10 markah] ................................................................................................................................. ................................................................................................................................. ................................................................................................................................. ................................................................................................................................. .................................................................................................................................
Modul Sempoi Biologi Tingkatan 4 Zulkarnain Jamaluddin @ 2015 Page 47 ................................................................................................................................. ................................................................................................................................. ................................................................................................................................. ................................................................................................................................. .................................................................................................................................
Modul Sempoi Biologi Tingkatan 4 Zulkarnain Jamaluddin @ 2015 Page 48 BAB 4 KOMPOSISI KIMIA DALAM SEL 4.1 Komposisi kimia dalam sel  Unsur ialah bahan yang terdiri daripada s......... jenis atom sahaja dan t......... boleh diuraikan kepada bahan yang lebih ringkas melalui tindak balas kimia.  Terdapat lebih 25 unsur utama dan umumnya mempunyai karbon, hidrogen, oksigen dan nitrogen.  Sebatian organik ialah sebatian kimia yang mengandungi unsur karbon (C).  Unsur utama: Karbon (C), Hidrogen (H), Oksigen (O), Nitrogen(N)=CHONg  Unsur lain: Kalium (K), Klorin (Cl), Kalsium (Ca), Ferum (Fe),Magnesium (Mg), Sulfur (S), Natrium (Na) dan Fosforus (P) ‘Kamal Cuba CaKap Fizik Memang SeNang Pass’(lulus)  Unsur surih: Zink (Zn), Kobalt (Co), Mangan (Mn), Iodin (I), Selenium (Se), Boron(B),Kromium(Cr), Molibdenum(Mb), Kuprum (Cu), Besi (Be), Fluorin (F) ‘Fuhh! Zain Malik Cuba Cari Borang ‘Coba Makan Ikan Selar Besar’ 4.2 Karbohidrat  Terdiri daripada 3 unsur iaitu Karbon (C), Hidrogen (H) dan Oksigen (O)  Hanya ingat CHO.  Terdapat tiga jenis iaitu monosakarida, disakarida dan polisakarida.  Mono=satu, di= dua dan poli= lebih daripada dua atau banyak. Sakarida= bilangan gula  Contoh monosakarida ialah GlUkosa, GALAKtosa dan FRUktosa (GUGALAKFRU). ‘GUGALAKFRU= GurU GALAK makan FRUit’
Modul Sempoi Biologi Tingkatan 4 Zulkarnain Jamaluddin @ 2015 Page 49  Contoh disakarida ialah MAltosa, SUKrosa dan LAKtosa (MASUKLAK). ‘MASUKLAK= MAn SUKa LAKsa’  Contoh polisakarida ialah KAnji, GLIkogen dan SELulosa (KAGLISELU). KAGLISELU= KAmi GeLI SELalu  Bagaimana pula nak ingat persamaan kondensasi dan hidrolisis karbohidrat?  Monosakarida boleh membentuk disakarida melalui proses kondensasi manakala disakarida boleh diuraikan kepada monosakarida melalui proses hidrolisis.  Persamaan kondensasi monosakarida adalah seperti berikut: 1. GlUkosa + GlUkosa MALtoSA + air ‘GurU GurU MALaySiA’ 2. Glukosa + Galaktosa Laktosa + air ‘GurU GALAK LATihan’ 3. Glukosa + Fruktosa Sukrosa + air ‘GurU FRee SoKmo’ Kondensasi kondensasi 4. GlUkosa MALtoSA Kanji Hidrolisis hidrolisis # Nota: Jika pertukaran dari molekul ringkas ke molekul kompleks= proses kondensasi, manakala Jika pertukaran dari molekul kompleks ke molekul ringkas= proses hidrolisis.
Modul Sempoi Biologi Tingkatan 4 Zulkarnain Jamaluddin @ 2015 Page 50 4.3 Protein  Terdiri daripada Karbon, Hidrogen, Oksigen dan Nitrogen.  Ingatlah CHON!  Daripada perkataan protein jadilah PROTEiN P=Protein R=Ringkas=Asid amino O=Organik (ada unsur C), Oksigen. T=Tak perlu dan perlu (Asid amino perlu dan asid amino tak perlu) E=Elektrik=Hidroelektrik (H) N=Nitrogen  Terdapat empat struktur protein iaitu: Primer = Pertama SekunDer= keDua. Ada Dua jenis iaitu heliks-α dan kepingan berlisu-β Tertier= keTiga KuartErner= KeEmpat Primer Sekunder Tertier Kuarterner
Modul Sempoi Biologi Tingkatan 4 Zulkarnain Jamaluddin @ 2015 Page 51  Persamaannya: kondensasi √ Asid amino+ Asid amino Dipeptida + air kondensasi √ Dipeptida Polipeptida + air SPM 2010 (Struktur) Rajah menunjukkan dua peringkat organisasi di dalam struktur protein. Peringkat organisasi dalam protein X: .................................................................... Peringkat organisasi dalam protein Y: .................................................................... (a) Dalam Rajah, namakan peringkatn organisasi di dalam struktur protein X dan Y. [2 markah] (b) Huraikan struktur protein X. ........................................................................................................................... ........................................................................................................................... [2 markah] AADP Agensi Anti-Dadah Pahang
Modul Sempoi Biologi Tingkatan 4 Zulkarnain Jamaluddin @ 2015 Page 52 (c) Rajah menunjukkan bagaimana protein X diuraikan untuk membentuk hasil. Terangkan bagaimana hasil-hasil dalam Rajah di atas dibentuk. ........................................................................................................................... ........................................................................................................................... [2 markah] (d) Nyatakan mengapa protein haiwan adalah protein kelas pertama. ............................................................................................................................ [1 markah] (e) Sutera adalah suatu contoh protein. Pakaian sutera menjadi berkedut apabila dibasuh menggunakan air panas pada suhu 650C. (i) Terangkan pernyataan di atas. ......................................................................................................................... ......................................................................................................................... ......................................................................................................................... [3 markah] (ii) Berdasarkan pernyataan di atas, cadangkan dua cara untuk mengekalkan kualiti pakaian sutera. 1. ..................................................................................................................... ..................................................................................................................... 2. ..................................................................................................................... ..................................................................................................................... [2 markah]
Modul Sempoi Biologi Tingkatan 4 Zulkarnain Jamaluddin @ 2015 Page 53 4.4 Lipid  Mengandungi CHO.  Terdapat lima jenis lipid iaitu Lemak, Minyak, Lilin, Fosfolipid dan Steroid.  Perbezaan antara Lemak Tepu (LT) dengan Lemak Tak Tepu: LT Perbezaan LTT T............. Kehadiran ikatan ganda dua antara atom-atom karbon dalam asid lemak A........ Tidak b......... Keupayaan bertindak dengan satu atom hidrogen tambahan Boleh Keadaan dalam suhu bilik Aras kolesterol Sumber lemak ............ seperti mentegadan minyak sapi contoh Sumber minyak daripada .................. seperti minyak masak, minyak jagung dan soya. Fuyoo! Lembu Suka Main Lumpur.
Modul Sempoi Biologi Tingkatan 4 Zulkarnain Jamaluddin @ 2015 Page 54 SPM 2013 (Struktur) Rajah menunjukkan pembentukan trigliserida. (a)(i) Namakan P dan Q. P: ................................................................................................................... Q: ................................................................................................................... [2 markah] (ii) Dalam jadual, nyatakan bilangan molekul bagi P dan Q. Jenis molekul Bilangan molekul P Q [2 markah] (b)(i) Namakan proses X. ........................................................................................................................ [1 markah] (ii) Terangkan proses X. ...................................................................................................................... ....................................................................................................................... [2 markah] (c) Trigliserida adalah sejenis lipid. Nyatakan satu fungsi trigliserida dalam manusia. ............................................................................................................................ [1 markah] 4.5 Enzim Definisi:  Enzim ialah p................ yang bertindak sebagai m................ organik utk mempercepatkan tindak balas biokimia dlm sel.  Ciri-ciri enzim iaitu: Cepat, tidak Musnah selepas tx, kuantiti Kecil, Kofaktor, Berbalik, Spesifik, Sensitif terhadap perubahan Suhu, Sensitif pada perubahan pH, Perencat.
Modul Sempoi Biologi Tingkatan 4 Zulkarnain Jamaluddin @ 2015 Page 55  Mekanisme tindakan enzim: ‘Hipotesis mangga dan kunci’ Mangga= Enzim Kunci= Substrat Enzim + Substrat Kompleks enzim-substrat molekul enzim + molekul hasil tindak balas  Terdapat empat faktor yang mempengaruhi tindakan enzim: 1. Suhu 2. pH 3. Kepekatan Enzim 4. Kepekatan Substrat ‘Susu Pekat Enak Sekali’ •Semakin bertambah suhu, semakin bertambah kadar tindak balas. •tindakan enzim paling optimum pada suhu 37oC Suhu •Tindakan optimum enzim pepsin pada pH 2, Enzim Amilase pH 7, Enzim Tripsin pH 12pH • Semakin bertambah kepekatan enzim, semakin bertambah kadar tindak balas. •sehingga dihadkan oleh faktor pengehad iaitu kepekatan substrat. Kepekatan Enzim •Semakin bertambah kepekatan substrat, semakin bertambah kadar tindak balas. •sehingga dihadkan oleh faktor pengehad iaitu kepekatan enzim. Kepekatan Substrat Cara nak ingat!! ‘Cikgu Minah Kata Kena Balik Solat Sunat Pagi Petang’
Modul Sempoi Biologi Tingkatan 4 Zulkarnain Jamaluddin @ 2015 Page 56 Kegunaan Enzim dlm kehidupan harian dan Industri. Enzim Kegunaan 1 Kegunaan 2 Kegunaan 3 Selulase Mengekstrak kulit tumbuhan Protease Melembutkan daging/ Menanggalkan bulu pada kulit Menanggalkan kotoran berasaskan daging Lipase Menanggalkan kotoran lemak dan minyak. Zimase Penapaian yis utk menghasilkan wain Membuat doh untuk menghasilkan roti SPM 2005 (Struktur) (c) Enzim banyak digunakan dalam kehidupan seharian dan dalam industri. Terangkan bagaimana enzim bertindak dalam: (i) memudahkan kerja memasak daging. ............................................................................................................................. ............................................................................................................................. [2 markah] (ii) mengekstrak agar-agar daripada rumpai laut. ............................................................................................................................ ............................................................................................................................ ............................................................................................................................ [3 markah]
Modul Sempoi Biologi Tingkatan 4 Zulkarnain Jamaluddin @ 2015 Page 57 (d) Rajah 4.2 menunjukkan struktur satu enzim dan substrat W, substrat X dan substrat Y. Berdasarkan Rajah di atas, lengkapkan rajah skema di bawah bagi menunjukkan mekanisme tindakan enzim ke atas substrat yang sesuai. [2 markah]
Modul Sempoi Biologi Tingkatan 4 Zulkarnain Jamaluddin @ 2015 Page 58 SPM 2006 (Struktur) (iii) Rajah menunjukkan suatu mekanisme tindakan enzim. Lukiskan rajah dalam petak III dan IV yang disediakan dalam Rajah di bawah untuk melengkapkan mekanisme tindakan enzim tersebut. (c) Dalam suatu proses penyediaan makanan, seorang suri rumah telah melakukan langkah-langkah berikut: Langkah 1: Perap kepingan daging dengan hirisan buah betik muda dalam sebuah besen. Langkah 2: Rendam besen itu ke dalam bekas berisi air pada suhu 400C selama 30 minit seperti dalam Rajah di bawah. Terangkan mengapa suri rumah itu melakukan Langkah 1 dan Langkah 2. ................................................................................................................................. ................................................................................................................................. ................................................................................................................................. ................................................................................................................................. [4 markah]
Modul Sempoi Biologi Tingkatan 4 Zulkarnain Jamaluddin @ 2015 Page 59 BAB 5 PEMBAHAGIAN SEL 5.1 Mitosis Keperluan pembahagian sel dalam organisma hidup - Apabila kulit tercedera, pem................. sel membantu menyembuhkan kecederaan. - Sel rambut baharu t............. menggantikan rambut yang gugur dan kuku baharu terbentuk untuk menggantikan kuku yang patah. Peringkat pembahagian sel dibahagikan kepada dua peringkat iaitu: - Pembahagian n.............. . - Pembahagian s...................... . Kepentingan mitosis - Menambahkan b.............. dan s......... sel. - Mengekalkan sifat d............ induk kepada anak. - Membaiki tisu yang r........... dengan tisu yang baharu. Kitar sel - Ialah suatu tempoh bermulanya peringkat sel baharu dihasilkan sehinggalah peringkat sel tersebut selesai memb........... dan menghasilkan d..... sel anak. - Dibahagikan kepada fasa i............... dan fasa m............... atau fasa M. - Fasa mitosis dibahagikan kpd pembahagian n.............. atau mitosis dan pembahagian s.................... atau sitokinesis. Fasa-fasa dalam kitar sel  Interfasa (I)  Profasa(P)  Metafasa(M)  Anafasa(A)
Modul Sempoi Biologi Tingkatan 4 Zulkarnain Jamaluddin @ 2015 Page 60  Telofasa(T)  Sitokinesis (S) ‘I Pak MAT Sudin’ Fasa Gambar rajah Perlakuan kromosom I................ Peringkat G1-Pertumbuhan aktif, p............. disintesis, kromosom tidak jelas kelihatan (kromatin). Peringkat S- S............... DNA yang menjalani proses r................... (mengganda) membentuk kromatid kembar. Peringkat G2-Protein dan enzim diperlukan. Tenaga dikumpulkan. P.............. Kromosom p............ dan berpilin. Kromosom lebih t.......... dan pendek. Kedua-dua kromatid bercantum pada s................. . M.............. Kromosom tersusun pada sentromer di satah k........................... . A.............. Kromosom t................. pada sentromer dan b............... ke kutub bertentangan.
Modul Sempoi Biologi Tingkatan 4 Zulkarnain Jamaluddin @ 2015 Page 61 T............... dan S.............. Kromosom membentuk bebenang halus k............... semula. Kromosom kurang jelas kelihatan. Pembahagian s................... berlaku sebaik sahaja nukleus terbentuk iaitu pada akhir telofasa. Kepentingan pembahagian sel yang terkawal  Membolehkan sel anak memperoleh jumlah k.................. dan kandungan g................ yg seiras seperti induknya. Kesan pembahagian sel yang tidak terkawal  Sel membahagi secara mitosis berulang kali secara tidak terkawal boleh menyebabkan sel k............. .  Pembentukan sel kanser ini menghasilkan t............ . Aplikasi pengetahuan mengenai mitosis dalam pengklonan.  Pengklonan ialah proses penghasilan k........ atau organisma yang seiras dengan organisma induk melalui pembiakan a.......... .  Aplikasi daripada pengklonan ialah k........... tisu.  Kultur tisu ialah teknik pengkulturan cebisan t....... organisma hidup dalam larutan medium kultur s.......... yang mengandungi n......... dan hormon pertumbuhan.  Tumbuhan boleh dikultur secara a.......... dengan menggunakan cebisan tisu kecil yang disebut e........... .  E............. yg telah disterilkan dimasukkan ke dalam medium kultur yang membahagi secara m............ membentuk k..........., iaitu sekumpulan tisu yg belum membeza.
Modul Sempoi Biologi Tingkatan 4 Zulkarnain Jamaluddin @ 2015 Page 62  Sel dalam kalus membesar menjadi e.......... dan seterusnya menjadi anak tumbuhan sebelum dipindahkan ke tanah.  Pengklonan pada haiwan melibatkan pemindahan n.......... daripada sel soma ke dalam o.......... atau sel embrio tanpa n.............. . Contohnya, Dolly. 5.2 Meiosis  Meiosis I dan Meiosis II ‘Pak MAT I dan Pak MAT II’ Fasa Gambar rajah Penerangan P.............. I Kromosom menjadi padat. Kromosom m.............., menebal dan jelas kelihatan. Kromosom membentuk b............ melalui proses sinapsis. Proses p............ silang berlaku di k............. . M.............. I Kromosom h.............. tersusun di satah khatulistiwa. Sentromer tidak membahagi. A.............. I Gentian gelendong m................. dan menarik setiap kromosom homolog. Kromosom h................. berpisah daripada pasangan homolognya dan b................. ke kutub bertentangan.
Modul Sempoi Biologi Tingkatan 4 Zulkarnain Jamaluddin @ 2015 Page 63 T............... I Gentian g................... menghilang. Nukleolus muncul semula dan membran n............... terbentuk. D..... sel anak terhasil. P............. II Gentian g................. mula terbentuk. Nukleolus dan membran plasma h.............. . M............. II Kromosom t................. secara rawak pada satah khatulistiwa. Setiap kromatid terikat kepada gentian g................. pada sentromer. A............. II Sentromer k............... kembar membahagi. Setiap kromatid kembar b............... dan bergerak ke kutub sel bertentangan dengan didahului oleh s................... . T.............. II Gentian gelendong h............ . Membran plasma dan nukleolus m............ semula. E............ sel anak terhasil dengan setiap sel anak mengandungi s............. daripada kromosom induk. Sel haploid ini akan membesar menjadi g........... .
Modul Sempoi Biologi Tingkatan 4 Zulkarnain Jamaluddin @ 2015 Page 64 Perbandingan antara meiosis dan mitosis Meiosis Persamaan Mitosis Meiosis Perbezaan Mitosis Tempat berlaku Bilangan pembahagian Bilangan sel anak terhasil Bilangan kromosom sel anak terhasil Pindah silang Kandungan genetik Sinapsis kromosom homolog Peranan
Modul Sempoi Biologi Tingkatan 4 Zulkarnain Jamaluddin @ 2015 Page 65 SPM 2005 (Struktur) Rajah menunjukkan sel P dan sel Q yang sedang mengalami pembahagian sel. (a)(i) Namakan struktur-struktur yang berlabel K dan L. K: .................................................................................................................. L: .................................................................................................................. [2 markah] (ii) Nyatakan fasa pembahagian sel P dan sel Q. Sel P: ........................................................................................................... Sel Q: .......................................................................................................... [2 markah] (b) Sel P mengalami pembahagian sebanyak tiga kali berturut-turut. Berapakah bilangan sel anak yang terhasil? ............................................................................................................................ [1 markah] (c)(i) Sel Q mengalami pembahagian nukleus pertama dan menghasilkan dua sel. Lengkapkan rajah untuk menunjukkan kromosom dalam satu daripada dua sel yang terhasil.
Modul Sempoi Biologi Tingkatan 4 Zulkarnain Jamaluddin @ 2015 Page 66 [1 markah] (ii) Namakan satu organ di mana sel didapati. ...................................................................................................................... [1 markah] (iii) Bilangan kromosom dalam satu sel soma lalat ialah 12. Nyatakan bilangan kromosom yang terdapat dalam sel anak yang dihasilkan di akhir jenis pembahagian sel seperti yang ditunjukkan oleh Q. ..................................................................................................................... [1 markah] (d) Kanser ialah penyakit yang menyebabkan pertumbuhan tisu tidak terkawal. Radioterapi adalah satu kaedah rawatan penyakit kanser yang menggunakan sinaran radioaktif. Terangkan bagaimana rawatan ini menyekat pertumbuhan sel kanser. ........................................................................................................................... ........................................................................................................................... [2 markah] (e) Seorang pengusaha kelapa sawit ingin menghasilkan pokok kelapa sawit yang banyak dalam masa yang singkat. Nyatakan teknik yang terbaik yang boleh digunakan oleh pengusaha itu dan satu masalah yang perlu diambil kira dalam menggunakan teknik tersebut.
Modul Sempoi Biologi Tingkatan 4 Zulkarnain Jamaluddin @ 2015 Page 67 ........................................................................................................................... ........................................................................................................................... [2 markah] SPM 2007 (Struktur) Rajah menunjukkan tiga peringkat mitosis, P, Q dan R, dalam sel haiwan. (a) Namakan peringkat P, Q dan R dalam ruang yang disediakan dalam Rajah di atas. [3 markah] (b) Terangkan apa yang berlaku pada peringkat Q. ........................................................................................................................... ........................................................................................................................... [3 markah] (c) Nyatakan perlakuan kromosom pada peringkat berikut: Peringkat P: ...................................................................................................... Peringkat R: ..................................................................................................... [2 markah] (d) Terangkan kepentingan mitosis dalam proses pengklonan pokok orkid. ........................................................................................................................... ........................................................................................................................... ........................................................................................................................... [3 markah]
Modul Sempoi Biologi Tingkatan 4 Zulkarnain Jamaluddin @ 2015 Page 68 (e) Rajah menunjukkan suatu sel pada peringkat P. Pada peringkat seterusnya, didapati kromososm M tidak berpisah. Lengkapkan rajah kedua-dua sel anak yang akan terbentuk pada ruang yang disediakan di bawah. Sel anak 1 Sel anak 2 [2 markah]
Modul Sempoi Biologi Tingkatan 4 Zulkarnain Jamaluddin @ 2015 Page 69 SPM 2008(Struktur) Rajah menunjukkan sebahagian daripada peringkat pembahagian sel secara meiosis dalam satu sel haiwan. Perlakuan kromosom di peringkat S tidak ditunjukkan. (a) Namakan struktur berlabel X. ............................................................................................................................ [1 markah]
Modul Sempoi Biologi Tingkatan 4 Zulkarnain Jamaluddin @ 2015 Page 70 (b)(i) Dalam Rajah di atas, lengkapkan rajah diperingkat S untuk menunjukkan perlakuan kromosom. [1 markah] (ii) Nyatakan satu perubahan yang berlaku di peringkat S. ......................................................................................................................... [1 markah] (c) Rajah di bawah menunjukkan proses Y yang berlaku di peringkat P. Permulaan proses Y Akhir proses Y (i) Dalam Rajah di atas, lukis rajah yang menunjukkan rupa kromosom di akhir proses Y. [1 markah] (ii) Namakan proses Y. ........................................................................................................................ [1 markah] (iii) Nyatakan satu kepentingan pross Y kepada semua organisma. .......................................................................................................................... [1 markah] (d) Rajah di bawah menunjukkan sel-sel kulit. Sel- sel X adalah sel kanser yang terbentuk selepas sel-sel normal terdedah kepada faktor W.
Modul Sempoi Biologi Tingkatan 4 Zulkarnain Jamaluddin @ 2015 Page 71 (i) Berikan dua contoh faktor W. 1....................................................................................................................... 2....................................................................................................................... [2 markah] (ii) Terangkan pembentukan sel X. ......................................................................................................................... ......................................................................................................................... [2 markah] (iii) Nyatakan dua cara untuk mengelakkan perkembangan sel X. ......................................................................................................................... ......................................................................................................................... [2 markah] SPM 2009 (Kertas 2) Rajah menunjukkan proses pembentukan sel R. (a)(i) Nyatakan bilangan kromosom dalam sel P dan sel Q. P: ............................................................................................................................. Q: ........................................................................................................................... [2 markah]
Modul Sempoi Biologi Tingkatan 4 Zulkarnain Jamaluddin @ 2015 Page 72 (ii) Terangkan apa yang berlaku yang menyebabkan perbezaan bilangan kromosom antara sel P dan sel Q. ......................................................................................................................... ......................................................................................................................... [2 markah] (b)(i) Dalam organ manakah sel R terbentuk? ........................................................................................................................ [1 markah] (ii) Namakan proses pembentukan sel R. ........................................................................................................................ [1 markah] SPM 2010 (Struktur) Rajah menunjukkan peringkat-peringkat yang berbeza dalam suatu pembahagian sel. (a)(i) Namakan jenis pembahagian sel itu. ........................................................................................................................ [1 markah] (ii) Susun peringkat-peringkat pembahagian sel itu mengikut urutan yang betul. [1 markah] (b)(i) Terangkan perlakuan kromosom dalam peringkat R. ........................................................................................................................ ........................................................................................................................ [2 markah]
Modul Sempoi Biologi Tingkatan 4 Zulkarnain Jamaluddin @ 2015 Page 73 (ii) Nyatakan satu kepentingan perlakuan kromosom dalam (b)(i). ....................................................................................................................... [1 markah] SPM 2012 (Struktur) Rajah 3 menunjukkan sel P dan sel Q mengalami 2 jenis pembahagian sel yang berlainan. Sel P Sel Q (a) Lengkapkan jadual di bawah dengan mengisi aspek-aspek berikut bagi sel P dan sel Q. Aspek Sel P Sel Q Jenis pembahagian sel Peringkat pembahagian sel Perlakuan kromosom
Modul Sempoi Biologi Tingkatan 4 Zulkarnain Jamaluddin @ 2015 Page 74 SPM 2013 (Struktur) Rajah menunjukkan sebuah ladang yang ditanam dengan pokok-pokok daripada spesies yang sama dalam dua plot yang berbeza, P dan Q. Ladang itu telah dijangkiti suatu penyakit. Semua pokok dalam plot P mati tetapi hanya sedikit pokok dalam plot Q yang mati akibat jangkitan itu. Terangkan mengapa semua pokok dalam plot P mati. ................................................................................................................................. ................................................................................................................................. ................................................................................................................................. [3 markah] SPM 2014 (Struktur) Rajah menunjukkan suatu peringkat meiosis dalam sel haiwan. (a)(i) Namakan peringkat itu. ........................................................................................................................ [1 markah]
Modul Sempoi Biologi Tingkatan 4 Zulkarnain Jamaluddin @ 2015 Page 75 (ii) Huraikan perlakuan kromosom semasa peringkat itu. ........................................................................................................................ ......................................................................................................................... [2 markah] (b) Terangkan kepentingan proses L. ........................................................................................................................... ........................................................................................................................... [2 markah] (c)(i) Namakan struktur K. ......................................................................................................................... [1 markah] (ii) Apakah yang berlaku kepada gamet terbentuk jika struktur K gagal berfungsi dalam proses pembentukan gamet? ...................................................................................................................... ...................................................................................................................... ...................................................................................................................... [3 markah]
Modul Sempoi Biologi Tingkatan 4 Zulkarnain Jamaluddin @ 2015 Page 76 BAB 6 NUTRISI 6.1 jenis-jenis nutrisi  Dibahagikan kepada d..... jenis iaitu a....trof dan h........trof. ‘auto’ = sendiri ‘hetero’ =yang lain ‘trof’ =makan  A.....trof dibahagikan pula kepada d..... iaitu f......sintesis dan k......sintesis. ‘foto’ =cahaya ‘kemo’ =kimia ‘sintesis’ =bina  H.........trof pula dibahagikan kepada t...... kategori iaitu h..............., s..........isme dan p..........isme. ‘holo’ =zoon= haiwan ‘saprofit’ =mati/reput ‘parasit’ =perosak ‘tisme’ =cara SPM 2006 (Esei) Rajah menunjukkan tiga organisma P, Q dan R. (a)(i) Huraikan jenis nutrisi pada P dan Q. [4 markah] Jenis-jenis nutrisi A................ F.....sintesis K.....sintesis H................... H.....zoik S............isme P............isme
Modul Sempoi Biologi Tingkatan 4 Zulkarnain Jamaluddin @ 2015 Page 77 ......................................................................................................................... ......................................................................................................................... ......................................................................................................................... ......................................................................................................................... 6.2 Gizi Seimbang  Kandungan nutrien yang mengandungi t........ kelas makanan pada kuantiti yang b........ pada masa yang b......... .  Nilai tenaga makanan = 4.2x j....... air x peningkatan s...... air J........ makanan  Faktor-faktor yang mempengaruhi keperluan tenaga harian ialah umur, jantina, berat badan, dan jenis pekerjaan.  Vitamin dibahagikan kepada d..... iaitu vitamin larut l......... (VLL) dan vitamin larut a..... (VLA).  Contoh VLL ialah Vitamin A, D, E, dan K, contoh VLA ialah vitamin B dan C. Vitamin larut air Sumber Makanan Fungsi dalam badan B1 B2 B3 B5
Modul Sempoi Biologi Tingkatan 4 Zulkarnain Jamaluddin @ 2015 Page 78 B6 B12 C Vitamin Larut lemak Sumber makanan Fungsi dalam badan A D E K
Modul Sempoi Biologi Tingkatan 4 Zulkarnain Jamaluddin @ 2015 Page 79  Mineral dibahagikan kepada d..... iaitu m........nutrien dan m..........nutrien. ‘makro’ =besar ‘mikro’ =kecil ‘nutrien’ =makanan Makronutrien Sumber makanan Fungsi Kalsium Magnesium Fosforus Natrium Kalium Mikronutrien Sumber makanan Fungsi Besi Florin
Modul Sempoi Biologi Tingkatan 4 Zulkarnain Jamaluddin @ 2015 Page 80 6.3 Malnutrisi  ‘Mal’ =lebih atau kurang Gizi Berlebihan Kekurangan K..................... Obesiti Diabetis m.............. Penyakit k........................... Lesu dan tidak bertenaga Protein G....... Kegagalan g........ dan h....... A....... urik berlebihan dalam darah K................. dan marasmus Vitamin C Pembentukan k.............. yang lemah menyebabkan s........... (gusi berdarah) Ferum A........ (kurang darah merah) Vitamin D, Kalsium dan fosforus R........... O............................. L............. O............ Penyakit kardiovaskular Lesu dan tidak bertenaga SPM 2006 (Esei) (b) Sembelit, rabun malam dan anemia adalah tiga masalah kesihatan. Nyatakan punca dan cadangkan cara untuk mengatasi setiap masalah kesihatan itu dari aspek nutrisi. [6 markah] ................................................................................................................................. ................................................................................................................................. .................................................................................................................................
Modul Sempoi Biologi Tingkatan 4 Zulkarnain Jamaluddin @ 2015 Page 81 ................................................................................................................................. ................................................................................................................................. ................................................................................................................................. ................................................................................................................................. SPM 2008 (Esei) (a)(ii) Malnutrisi adalah keadaan yang timbul akibat gizi yang tidak seimbang di mana ada nutrien tertentu yang kurang, berlebihan atau dalam nisbah yang salah. Terangkan kesan kepada seseorang kanak-kanak yang diberi mana-mana dua nutrien makanan dalam amaun yang tidak mengcukupi untuk satu tempoh masa yang panjang. [6 markah] ....................................................................................................................... ....................................................................................................................... ....................................................................................................................... ....................................................................................................................... ....................................................................................................................... ....................................................................................................................... ....................................................................................................................... ....................................................................................................................... 6.4 Pencernaan Makanan  Pencernaan di dalam mulut; a............. K......... + air maltose (Kami Anak Malaysia)  Pencernaan di dalam perut; p.......... √ Protein + air P.................... (Parti Progresif Penduduk) renin √Kaseinogen K............ (Kelas Rancangan Khas)
Modul Sempoi Biologi Tingkatan 4 Zulkarnain Jamaluddin @ 2015 Page 82  Pencernaan di dalam usus kecil; amilase √Kanji + air M.............. (KAM) tripsin √P..................... +air Peptida (Polis Tangkap Pencuri) l............... √Lipid + air Gliserol + lemak (Lantai Licin Geli Lah) e............... √Peptida + air Asid amino (PEA) m.............. √Maltosa +air G.............. (Malaysia Medical Group) s............. √S............. + air Glukosa + fruktosa (Sport Science Group Fun) l............ Laktosa + air Glukosa + G..................(Lebih Lebih Gila Gila) Rumusan : Kelas Makanan Mulut Perut Usus kecil Karbohidrat Kanji Kanji Maltosa Sukrosa Laktosa Protein Protein Kaseinogen Polipeptida Dipeptida Lipid Lipid
Modul Sempoi Biologi Tingkatan 4 Zulkarnain Jamaluddin @ 2015 Page 83  Gizi seimbang berdasarkan piramid makanan. Aras Kelas makanan Fungsi Kekurangan Berlebihan 1 Karbohidrat √Membekalkan tenaga Lesu, keletihan O............. 2 Vitamin, Mineral dan Serat √Kekalkan kesihatan √Metabolisme dalam badan. √Vit. A- mencegah rabun m............ √Vit. C- mencegah s........... 3 Protein √Membina sel-sel baru. √Menggantikan sel mati. √Pertumbuhan. Marasmus. K.................... √G...... √Kegagalan g.......... 4 Lipid, Gula, Garam Membekalkan tenaga yang lebih tinggi. Keletihan √O.............. √Penyakit kardiovaskular
Modul Sempoi Biologi Tingkatan 4 Zulkarnain Jamaluddin @ 2015 Page 84 Sistem Pencernaan Ruminan dan Rodensia.  Terdapat e............ ruang perut iaitu: R.........., Retikulum, O..............., Abomasom (RROA) ‘Rumah Rosak Ombak Air’  Perbandingan antara salur alimentari Ruminan dan Rodensia: (SPM 2006, Esei) Ruminan Persamaan Rodensia Kedua-dua salur alimentari mempunyai b............... atau protozoa untuk menghidrolisis s................ . Perbezaan Mempunyai ..... ruang perut Bilangan Perut Mempunyai .... ruang perut Di mana berlakunya pencernaan s................ K......... dan pendek Saiz Sekum Besar dan p........... Sekum adalah tempat b.............. menghidrolisis selulosa. D..... kali Bilangan makanan dihantar melalui ruang perut S.......... Untuk mencernakan makanan dengan cara meningkatkan kecekapan tindak balas s................ . R............ dan retikulum Dimana bakteria dan protozoa banyak dijumpai S.......... Bakteria merembeskan s........ untuk menghidrolisis selulosa kepada glukosa. Lembu, kambing, kerbau Contoh Arnab, tikus, tupai
Modul Sempoi Biologi Tingkatan 4 Zulkarnain Jamaluddin @ 2015 Page 85 SPM 2006 (Struktur) Rajah menunjukkan sistem pencernaan manusia. Struktur Q pada Rajah di atas terlibat dalam pencernaan lemak. (i) Namakan struktur Q. ............................................................................................................................. [1 markah] (ii) Namakan enzim yang mencernakan lemak dalam Q. ............................................................................................................................... [1 markah] (b)(i) Terangkan bagaimana kanji dicerna dalam duodenum. ........................................................................................................................ ........................................................................................................................ [2 markah] (ii) Seorang pelajar makan terlalu banyak buah limau. Terangkan kesan memakan terlalu banyak buah limau ke atas pencernaan kanji dalam duodenum. ....................................................................................................................... ....................................................................................................................... [2 markah]
Modul Sempoi Biologi Tingkatan 4 Zulkarnain Jamaluddin @ 2015 Page 86 SPM 2010 (Esei) Rajah menunjukkan sistem pencernaan dan organ-organ berkaitan pencernaan. Terangkan bagaimana ikan kukus dicernakan di bahagian R, S dan T di dalam sistem itu. [10 markah] ................................................................................................................................. ................................................................................................................................. ................................................................................................................................. ................................................................................................................................. ................................................................................................................................. ................................................................................................................................. ................................................................................................................................. ................................................................................................................................. ................................................................................................................................. ................................................................................................................................. ................................................................................................................................. ................................................................................................................................. ................................................................................................................................. ................................................................................................................................. ................................................................................................................................. .................................................................................................................................
Modul Sempoi Biologi Tingkatan 4 Zulkarnain Jamaluddin @ 2015 Page 87 SPM 2011(Struktur) (c) Rajah menunjukkan pergerakan bolus makanan dalam esofagus. Terangkan bagaimana bolus makanan bergerak turun dari esofagus ke perut. ................................................................................................................................. ................................................................................................................................. ................................................................................................................................. [3 markah] (d) Nyatakan fungsi renin, pepsin dan asid hidroklorik dalam perut. Fungsi Renin Pepsin Asid hidroklorik [3 markah]
Modul Sempoi Biologi Tingkatan 4 Zulkarnain Jamaluddin @ 2015 Page 88 SPM 2013 (Esei) (b) Rajah menunjukkan piramid makanan. Terangkan kepentingan makanan bagi setiap aras dalam piramid makanan. [10 markah] ................................................................................................................................. ................................................................................................................................. ................................................................................................................................. ................................................................................................................................. ................................................................................................................................. ................................................................................................................................. ................................................................................................................................. ................................................................................................................................. ................................................................................................................................. ................................................................................................................................. ................................................................................................................................. ................................................................................................................................. ................................................................................................................................. ................................................................................................................................. ................................................................................................................................. ................................................................................................................................. ................................................................................................................................. ................................................................................................................................. .................................................................................................................................
Modul Sempoi Biologi Tingkatan 4 Zulkarnain Jamaluddin @ 2015 Page 89 6.5 Penyerapan dan Asimilasi hasil pencernaan Makanan. Struktur vilus Penyerapan makanan tercerna  Melibatkan kedua-dua proses peresapan dan p....................... a.........  Pada mulanya, molekul-molekul g.................., a........ a............., v.................... dan m................... larut air meresap ke dalam sel e....................... dan diserap ke dalam k.................... d....................  G.................... dan asid lemak meresap masuk ke dalam sel e........................ dan bergabung membentuk titisan halus l............ yang kemudiannya meresap masuk ke dalam l....................  V..................... larut lemak juga meresap ke dalam l.................... untuk diangkut bersama lipid.  Lakteal-lakteal bergabung membentuk salur l............. yang lebih besar dalam rangkaian sistem .......................  Kapilari-kapilari darah yang membawa n................ larut air bergabung membentuk v.......... portal h.............. yang membawa darah ke h..........  Dari hati, nutrien diasimilasikan dan diangkut ke semua sel b............. Asimilasi makanan tercerna  Sebahagian hasil pencernaan dibawa terus ke h............. untuk diproses atau diasimilasi.  Asimilasi berlaku dalam s...... yang mana nutrien digunakan untuk membentuk sebatian kompleks atau komponen struktur.
Modul Sempoi Biologi Tingkatan 4 Zulkarnain Jamaluddin @ 2015 Page 90  Kebanyakan g................ ditukar menjadi gli.............. dan disimpan di dalam hati.  Apabila paras gula darah men............ dan badan memerlukan tenaga, gli............... simpanan ditukarkan semula kepada g.................  Apabila g................... tiba di sel, g.................... dioksidakan untuk membebaskan t.............. melalui r....................... sel.  Apabila simpanan gli................ di dalam hati menjadi penuh, g.................... berlebihan ditukarkan menjadi l..................  Hati mensintesiskan p................. plasma dengan menggunakan a............. a................  Asid amino yang memasuki sel digunakan untuk mensintesiskan pro..................... baru dan memperbaiki t........... yang rosak  Ia juga bertindak sebagai unit asas untuk sintesis e................ dan hor...........  Asid amino yang berlebihan tidak boleh disimpan dalam badan dan diuraikan oleh h........... melalui proses pend...................... yang menghasilkan u............  L............... seperti lemak merupakan sumber tenaga utama badan.  Lipid ber.................... disimpan dalm t............. a......................  Beberapa lipid lain seperti f..................... dan ko..................... merupakan komponen m................ p...................... Ringkasan proses penyerapan dan asimilasi makanan tercerna. Hasil makanan tercerna Hormon/ enzim/ proses terlibat Ditukarkan kpd Tempat diproses dan ke mana? Glukosa berlebihan Glukosa berkurangan Insulin Glukagon Glikogen Dari Hati ke sel badan melalui Respirasi sel Asid Amino berlebihan pendeaminaan Urea Hati Lemak dan Gliserol Meresap ke sel Lakteal Tisu Adipos
Modul Sempoi Biologi Tingkatan 4 Zulkarnain Jamaluddin @ 2015 Page 91 Vitamin larut lemak epitelium utk bergabung membentuk titisan halus lipid Sistem limfa SPM 2009 (Esei) Rajah menunjukkan laluan molekul lemak melalui suatu sistem. Pundi hempedu, pankreas dan usus kecil adalah struktur-struktur yang terlibat dalam memproses molekul lemak. Terangkan proses-proses yang berlaku kepada molekul lemak sehingga boleh digunakan oleh sel-sel badan. [10 markah] ................................................................................................................................. ................................................................................................................................. ................................................................................................................................. ................................................................................................................................. ................................................................................................................................. ................................................................................................................................. ................................................................................................................................. ................................................................................................................................. .................................................................................................................................
Modul Sempoi Biologi Tingkatan 4 Zulkarnain Jamaluddin @ 2015 Page 92 ................................................................................................................................. ................................................................................................................................. ................................................................................................................................. ................................................................................................................................. ................................................................................................................................. ................................................................................................................................. ................................................................................................................................. 6.6 Pembentukan tinja dan penyahtinjaan  Selepas penyerapan n................. selesai berlaku di dalam usus kecil, kandungan usus bergerak masuk ke dalam k..............  Kandungan usus adalah a......., bahan makanan t.......... dicernakan dan s...............  Sebahagian besar s............. itu ialah sel............. dinding sel tumbuhan.  Bahan-bahan tidak tercerna ini bergerak dengan sangat p................. melalui k................ dengan dibantu oleh pe.......................  Penyerapan semula a....... daripada sisa-baki dalam k............ itu akan menghasilkan t........... iaitu sisa separa p.............  T............ juga mengandungi sel-sel mati yang tersingkir daripada lapisan sebelah dalam u.............., bahan b................... seperti pigmen h.................. dan bahan-bahan bertoksik yang perlu disingkirkan daripada badan.  K................ juga merupakan habitat satu populasi besar b.................  Mikroorganisma berfaedah ini memainkan peranan yang penting untuk mengekalkan persekitaran yang s.............. dalam salur a........................  Dinding k............... merembes m.............. yang melekatkan t............ berada di dalam k............. selama 12 hingga ....... jam sebelum bergerak masuk ke dalam re............ untuk disimpan buat sementara waktu.  Apabila t................ mula berkumpul, t.................... di dalam rectum meningkat dan ini menyebabkan keinginan untuk menyingkirkan t........... daripada badan.
Modul Sempoi Biologi Tingkatan 4 Zulkarnain Jamaluddin @ 2015 Page 93  Penyingkiran t.............. disebut p................................... yang dikawal oleh otot-otot di sekeliling d............. Masalah-masalah yang berkaitan dengan penyahtinjaan  Sembelit  Hemoroid  Kanser kolon SPM 2008 (Esei) Selepas penyerapan nutrien dalam usus kecil, bahan-bahan yang tidak tercerna dalam usus besar akan membentuk tinja. Terangkan pembentukan tinja dalam manusia. [4 markah] ................................................................................................................................. ................................................................................................................................. ................................................................................................................................. ................................................................................................................................. ................................................................................................................................. 6.7 Menilai Tabiat Pemakanan Masalah kesihatan yang berkaitan dengan tabiat pemakanan Penyakit Punca terjadinya penyakit Kesan penyakit Cara mengatasinya? Gastritis √Tidak m.......... pada masanya. √Pengambilan a............. yang berlebihan. √T............... √Pengambilan aspirin atau ubat tahan sakit. √Jus gastrik bertindak terhadap lapisan e................ perut √U........... gastrik √Ubah tabiat dan gaya hidup √Mengambil ubat antasid Obesiti √Pengambilan makanan yang mengandungi √Penyakit kardiovaskular. √Lakukan s............ secara
Modul Sempoi Biologi Tingkatan 4 Zulkarnain Jamaluddin @ 2015 Page 94 l......... dan karbohidrat yang berlebihan √Tekanan d........... tinggi. √D............... berkala. √Kurangkan makanan berlemak Anoreksia nervosa √Mengelak untuk makan kerana takut gemuk √Gangguan psikologi dan maut. √Kurus kering √Kaunseling dan pemulihan jisim badan Bulimia √Makan secara banyak pada masa s.............. dan memuntahkan semula. √Memakan laksatif. √Mencederakan salur alimentari. √Cirit birit √Ketidakseimbangan ion m.......... dalam darah. √Penyakit kardiovaskular √Kerosakan g.......... √Kaunseling SPM 2008 (Esei) Jadual menunjukkan makanan yang diambil oleh seorang budak lelaki berumur 15 tahun dalam menu hariannya. Keperluan tenaga harian budak itu ialah 12500 kJ. Jenis makanan Kuantitit yang diambil/g Kandungan tenaga/ kJ Nasi 400 1600 Kentang goreng 500 1000 Kari ayam 300 300 Telur rebus 150 630 Mentega 50 3000 Susu 280 300 Sosej 300 500 Sardin 150 900
Modul Sempoi Biologi Tingkatan 4 Zulkarnain Jamaluddin @ 2015 Page 95 (i) Berdasarkan jadual di atas, nyatakan nilai tenaga yang terkandung dalam pemakanan hariannya. Adakah pengambilan makanan itu memenuhi keperluan tenaga hariannya? [2 markah] ............................................................................................................................. ............................................................................................................................. (ii) Budak lelaki ini mengambil menu ini secara berterusan dalam jangka masa yang panjang. Terangkan akibatnya terhadap kesihatan budak lelaki ini. [8 markah] ............................................................................................................................. ............................................................................................................................. ............................................................................................................................. ............................................................................................................................. ............................................................................................................................. ............................................................................................................................. ............................................................................................................................. ............................................................................................................................. ............................................................................................................................. ............................................................................................................................. ............................................................................................................................. .............................................................................................................................
Modul Sempoi Biologi Tingkatan 4 Zulkarnain Jamaluddin @ 2015 Page 96 SPM 2009 (Esei) (b) Rajah 9.2, 9.3 dan 9.4 menunjukkan keadaan fizikal tiga orang, yang berkaitan dengan tabiat makan mereka. Rajah 9.3 Rajah 9.4 Terangkan hubungan antara tabiat makan dengan keadaan fizikal setiap individu itu. [10 markah] ................................................................................................................................. ................................................................................................................................. ................................................................................................................................. ................................................................................................................................. ................................................................................................................................. ................................................................................................................................. ................................................................................................................................. ................................................................................................................................. ................................................................................................................................. ................................................................................................................................. ................................................................................................................................. ................................................................................................................................. ................................................................................................................................. .................................................................................................................................
Modul Sempoi Biologi Tingkatan 4 Zulkarnain Jamaluddin @ 2015 Page 97 ................................................................................................................................. ................................................................................................................................. ................................................................................................................................. ................................................................................................................................. ................................................................................................................................. ................................................................................................................................. ................................................................................................................................. SPM 2010 (Esei) (b) Rajah menunjukkan tiga jenis makanan. Terangkan kesan jangka masa panjang pengambilan makanan-makanan yang berlebihan ke atas kesihatan individu. [10 markah] ................................................................................................................................. ................................................................................................................................. ................................................................................................................................. ................................................................................................................................. ................................................................................................................................. ................................................................................................................................. ................................................................................................................................. ................................................................................................................................. ................................................................................................................................. ................................................................................................................................. ................................................................................................................................. ................................................................................................................................. ................................................................................................................................. .................................................................................................................................
Modul Sempoi Biologi Tingkatan 4 Zulkarnain Jamaluddin @ 2015 Page 98 ................................................................................................................................. ................................................................................................................................. ................................................................................................................................. ................................................................................................................................. ................................................................................................................................. ................................................................................................................................. ................................................................................................................................. SPM 2014 (Esei) (a) Maklumat berikut ialah berkaitan tabiat makan bagi individu U dan individu W. Individu U Makan tidak mengikut masa yang menyebabkan perut selalu kosong Individu W Makan dengan banyak dalam masa yang singkat diikuti dengan memuntahkannya semula secara sengaja setiap kali selepas makan. (a) Terangkan bagaimana tabiat makan itu mempengaruhi kesihatan: (i) individu U (ii) individu W [10 markah] ................................................................................................................................. ................................................................................................................................. ................................................................................................................................. ................................................................................................................................. ................................................................................................................................. ................................................................................................................................. .................................................................................................................................
Modul Sempoi Biologi Tingkatan 4 Zulkarnain Jamaluddin @ 2015 Page 99 ................................................................................................................................. ................................................................................................................................. ................................................................................................................................. ................................................................................................................................. ................................................................................................................................. ................................................................................................................................. ................................................................................................................................. ................................................................................................................................. ................................................................................................................................. ................................................................................................................................. ................................................................................................................................. ................................................................................................................................. ................................................................................................................................. ................................................................................................................................. (b) Rajah menunjukkan satu set nasi lemak. Seorang kanak-kanak perempuan mengambil satu set nasi lemak sebagai sarapan setiap hari dalam jangka masa panjang. Bincangkan kesan baik dan kesan buruk diet itu terhadap kesihatannya. [10 markah] ................................................................................................................................. ................................................................................................................................. ................................................................................................................................. ................................................................................................................................. .................................................................................................................................
Modul Sempoi Biologi Tingkatan 4 Zulkarnain Jamaluddin @ 2015 Page 100 ................................................................................................................................. ................................................................................................................................. ................................................................................................................................. ................................................................................................................................. ................................................................................................................................. ................................................................................................................................. ................................................................................................................................. ................................................................................................................................. ................................................................................................................................. ................................................................................................................................. ................................................................................................................................. ................................................................................................................................. ................................................................................................................................. ................................................................................................................................. ................................................................................................................................. ................................................................................................................................. 6.9 Kepentingan Makronutrien dan Mikronutrien dalam Tumbuhan Elemen-elemen makronutrien: Elemen-elemen mikronutrien  karbon (C)  hidrogen(H)  oksigen(O)  nitrogen (N)  fosforus(P)  kalium(K)  kalsium(Ca)  magnesium(Mg)  sulphur(S)  boron(B)  kuprum(Cu)  ferum(Fe)  mangan(Mn)  molibdenum(Mo)  zink(Zn) Cara nak ingat! ‘CHONg Pergi Ke China Menaiki Sampan’ Cara nak ingat! ‘Best Copy Filem Muzik Maher Zain’
Modul Sempoi Biologi Tingkatan 4 Zulkarnain Jamaluddin @ 2015 Page 101 Makronutrien Fungsi Kesan kekurangan Fosforus Sintesis a......... n................, ATP dan f..................... dalam membrane plasma; bertindak sebagai ko................. dalam fotosintesis dan r......................... Pertumbuhan akar yang tidak sihat dan pembentukan daun yang berwarna h.......... tua dan pudar; bintik m............ atau ungu kelihatan pada daun tua. Kalium Sintesis protein, metabolisme k.......................... dan sebagai ko.................. bagi beberapa e...............; mengekalkan kesegahan tumbuhan. Sintesis p.............. yang kurang; kematian tumbuhan pramatang. Kalsium Komponen utama l............... tengah dinding sel; pembentukan gentian g....................... semasa pembahagian sel. Pertumbuhan terbantut; daun yang terherot dan bercuping; bahagian di antara u............ daun menjadi k................ Magnesium Komponen utama struktur molekul k..............; mengaktifkan beberapa enzim tumbuhan; terlibat dalam metabolisme k................................. Bahagian di antara urat daun matang menjadi k.................; bintik merah pada permukaan d...........; daun bercuping. Sulfur Komponen beberapa a........... amino; salah satu juzuk vitamin ...... dan beberapa jenis ko................ Daun yang terjejas atau seluruh tumbuhan menjadi k................
Modul Sempoi Biologi Tingkatan 4 Zulkarnain Jamaluddin @ 2015 Page 102 Mikronutrien fungsi Kesan kekurangan Boron Membantu akar dalam pengambilan i........ kalsium dan tr.................... gula; terlibat dalam metabolisme k.......................... dan membantu perc................... debunga; diperlukan untuk pembahagian m............... dalam sel m....................... dan bertindak sebagai ko................ dalam sintesis kl.................... Kematian t.............. terminal dan pertumbuhan yang abnormal; daun menjadi t................, bergulung dan rapuh Kuprum Komponen penting e..............; terlibat dalam metabolisme ni................. dan f.............................; penting bagi pertumbuhan pembiakan dan pembentukan b............. dalam tumbuhan. Kematian a............ pucuk muda; bintik perang kelihatan pada d............ terminal; tumbuhan menjadi terbantut. Ferum Bertindak sebagai ko................ dalam sintesis klorofil; penting bagi bahagian muda yang sedang t................... Daun m.......... menjadi kuning. Mangan Mengaktifkan enzim-enzim f.......................; respirasi sel dan metabolisme n................... Jaringan u.......... hijau tua berlatarbelakangkan hijau m.........; bintik perang atau kelabu di antara urat daun. Molibdenum Terlibat dalam pengikatan n................. dan penurunan Klo............. pada bahagian antara urat
Modul Sempoi Biologi Tingkatan 4 Zulkarnain Jamaluddin @ 2015 Page 103 nitrat semasa sintesis p............... daun matang; daun berwarna hijau pucat; hasil tanaman berkurangan. Zink Pembentukan daun; sintesis a............. (hormon pertumbuhan) dan sebagai ko................ dalam metabolisme k............................... Permukaan daun berbintik dengan bahagian berk....................; pertumbuhan terbantut. 6.10 Fotosintesis Adaptasi struktur dan fungsi daun; Struktur Fungsi Tersusun dalam bentuk m........... daun Menerima c............ dengan banyak Leper, nipis dan berwarna hijau (l..............) Menyerap cahaya matahari secara m............... dan membolehkan gas-gas meresap dengan cekap. Urat daun bersambung dengan tisu x.......... dan floem Xilem mengangkut air dan g......... mineral dari akar ke daun. Floem mengangkut h.......... organik melalui fotosintesis Satu lapisan epidermis yang berk......... dan berlilin Mengurangkan k.................. air daripada daun. Banyak s........... Meningkatkan proses fotosintesis Banyak sel mesofil p.............. Tersusun secara t............ dan rapat untuk memperoleh cahaya maksimum
Modul Sempoi Biologi Tingkatan 4 Zulkarnain Jamaluddin @ 2015 Page 104 6.11 Mekanisme Fotosintesis  Persamaan fotosintesis; cahaya Karbon dioksida + air glukosa + oksigen (KAckGO) klorofil ‘kulat air celup klorok ganti obat’  Mekanisme tindak balas fotosintesis; Tindak balas cahaya Tindak balas gelap Molekul H2O ditukarkan kepada ion H+ dan Ion OH-. Ion H+ menerima elektron drp klorofil dan membentuk atom H. Pada masa sama, ion OH- kehilangan elektron untuk membentuk gas O2 dan air. Atom H menurunkan gas CO2 utk menghasilkan glukosa. Monomer-monomer glukosa terkondensasi utk membentuk molekul kanji.  Perbezaan antara tindak balas cahaya dan tindak balas gelap; Tx Cahaya Aspek Tx Gelap Tenaga c............ Bentuk tenaga yg diperlukan Tenaga k......... G............./grana Tapak tx s........... air Bahan tx Karbon d............... o.............. Hasil tx g............
Modul Sempoi Biologi Tingkatan 4 Zulkarnain Jamaluddin @ 2015 Page 105 SPM 2006 (Esei) Tumbuhan hijau mensintesis makanan melalui proses fotosintesis. Proses kimia fotosintesis boleh diringkaskan seperti rajah skema dalam Rajah di bawah. (a) Nyatakan maksud fotosintesis berpandukan rajah skema dalam Rajah di atas. [2 markah] ............................................................................................................................. ............................................................................................................................. (b) Bermula daripada air dan karbon dioksida sebagai bahan mentah, terangkan bagaimana tumbuhan hijau menghasilkan kanji. [8 markah] ................................................................................................................................. ................................................................................................................................. ................................................................................................................................. ................................................................................................................................. ................................................................................................................................. ................................................................................................................................. ................................................................................................................................. ................................................................................................................................. ................................................................................................................................. .................................................................................................................................
Modul Sempoi Biologi Tingkatan 4 Zulkarnain Jamaluddin @ 2015 Page 106 6.12 Faktor-Faktor yg mempengaruhi Fotosintesis.  Terdapat tiga faktor iaitu keamatan cahaya (KC), Kepekatan karbon dioksida (KKO) dan Suhu (S). ‘Foto’ = cahaya ‘sintesis’ = bina Faktor-Faktor Graf Penerangan Keamatan cahaya Jika kepekatan k............... d.................. dan s............ dikawal pada aras sekata, kadar f............................. berkadar terus dengan k..................... c............... sehingga mencapai satu tahap tertentu. k...................... d................. atau s............ menjadi faktor p.................... Kepekatan karbon dioksida Peningkatan kepekatan k.................... d................... akan menyebabkan peningkatan kadar f............................. selagi tiada faktor p...................... k....................... c................ menjadi faktor p..................... Suhu Peningkatan s........... persekitaran sebanyak .........0C akan meningkatkan kadar f.......................... sebanyak d........ kali ganda
Modul Sempoi Biologi Tingkatan 4 Zulkarnain Jamaluddin @ 2015 Page 107 SPM 2011 (Esei) Rumah hijau digunakan untuk mengawal faktor biotik dan abiotik untuk meningkatkan hasil tanaman. Rajah menunjukkan pokok tomato yang ditanam dalam rumah hijau. Terangkan bagaimana rumah hijau mempengaruhi produktiviti pokok tomato itu. [10 markah] ................................................................................................................................. ................................................................................................................................. ................................................................................................................................. ................................................................................................................................. ................................................................................................................................. ................................................................................................................................. ................................................................................................................................. ................................................................................................................................. ................................................................................................................................. ................................................................................................................................. ................................................................................................................................. ................................................................................................................................. ................................................................................................................................. .................................................................................................................................
Modul Sempoi Biologi Tingkatan 4 Zulkarnain Jamaluddin @ 2015 Page 108 6.14 Teknologi dalam pengeluaran makanan Teknologi Kelebihan Kekurangan/ cabaran Contoh Penanaman langsung Anak-anak benih akan tumbuh c............. dan meningkatkan hasil tanaman, mudah dan menj............. kos. Padi H......ponik Kesemua makronutrien dan mikronutrien dapat disediakan pada kadar yang betul, t....... memerlukan tanah dan ruang besar, S............. dijaga. Kos agak t.......... untuk menyediakan alatan dan larutan k.......... . Bayam, salad, tomato dan cili A.......ponik Keamatan cahaya dan suhu dapat dikawal, penanaman sepanjang tahun, dan hasil yang lebih cepat, tidak memerlukan t........ dan ruang besar. Kos agak t......... untuk menyediakan alatan dan larutan n......... . Bayam, salad, tomato dan cili Pembiakbakaan tumbuhan Nilai nutrisi yg tinggi, Mengeluarkan h......... yang lebih banyak, dan menunjukkan ketahanan yg lebih tinggi terhadap p............ dan cuaca. Memerlukan kemahiran tinggi dan t........... yang betul. Kelapa sawit T........... sp. hasil kacukan D....... sp. antara P............. sp.
Modul Sempoi Biologi Tingkatan 4 Zulkarnain Jamaluddin @ 2015 Page 109 Pembiakbakaan haiwan Meningkatkan hasil susu, daging. Memerlukan k................ tinggi dengan teknik yang betul. Lembu h........ jenis Mafriwal Kultur tisu Meningkatkan h........ pertanian dalam masa yang singkat K...... terdedah kepada kerosakan sekiranya ada yang berpenyakit. Betik, nanas dan belimbing Kejuruteraan genetik Meningkatkan k............ dan kuantiti makanan. Memerlukan kemahiran tinggi dengan teknik yang betul. Penanaman tumbuhan transgenik seperti gandum, tomato, tumbuhan legum, kacang soya, dan ubi kentang. Pengurusan tanah Mengekal dan membaiki k................ tanah dan mengelakkan pertambahan makhluk perosak Terdedah kepada h............... tanah dan tanah runtuh jika proses pengurusan tanah tertangguh setelah tanah digondolkan. Kaedah penggiliran tanaman Kawalan biologi Mengawal perosak dengan cara-cara biologi tanpa menggunakan pestisid Mungkin pemangsa akan memakan mangsa lain menyebabkan ketidakseimbangan ekologi semula jadi. Burung hantu dan ular mengawal populasi tikus di ladang kelapa sawit.
Modul Sempoi Biologi Tingkatan 4 Zulkarnain Jamaluddin @ 2015 Page 110 6.15 Perkembangan Teknologi dalam Pemprosesan Makanan Teknologi Kebaikan keburukan Memasak Membunuh mikroorganisma yang merosakkan makanan, Enzim yang memecah makanan mengalami d................., cara paling mudah untuk mengelakkan kerosakan makanan, Membunuh mikroorganisma yg menyebabkan penyakit, Melembutkan makanan, makanan menjadi lebih s............ . Tidak t........... lama, Kualilti kesegaran berkurangan, perubahan r......... asli, vitamin musnah. P......................... Menghalang pertumbuhan m............................., meningkatkan rasa, nilai komersial, tahan lama dan melonjakkan industri makanan. Garam yang tinggi menyebabkan h.................., gula yg tinggi menyebabkan d.............., cuka yg tinggi menyebabkan g............., bahan pewarna di dalam makanan boleh menyebabkan k........., kandungan nutrien kurang. Pengeringan Mikroorganisma tidak boleh hidup tanpa air, mudah dijalankan, tahan lama. Hilang n............. dan berubah rasa asli. Pempasteuran Membunuh b................... yg menyebabkan tuberkulosis, Mengekalkan rasa asli susu, mengekalkan nutrien, Tidak memusnahkan s................ mikroorganisma, hanya sesuai untuk
Modul Sempoi Biologi Tingkatan 4 Zulkarnain Jamaluddin @ 2015 Page 111 Melonjakkan industri makanan. makanan cecair/ susu shj. Tidak t............ lama selepas dibuka. Pengetinan Membunuh semua mikroorganisma dan sporanya, menghalang pertumbuhan mikroorganisma, tahan lama, lebih m.................., mudah dihadam dan melonjakkan i................ makanan. Boleh menyebabkan k.................. makanan sekiranya terdapat kerosakan pada bekas itu, K................. nutrien, kurang rasa asli perisa/pewarna boleh menyebabkan kanser. Rawatan U......... Haba (UHT) Membunuh bakteria dan spora, T............ lama dan melonjakkan industri makanan. Rasa akan berubah, kehilangan nutrien dan beberapa vitamin. Fermentasi Mengelakkan j........ dari menjadi rosak, tahan lama, memperbaiki rasa, meningkatkan vitamin Memabukkan dan menukarkan r....... asli. SPM 2010 (Struktur) (d) Seorang suri rumah membuat jeruk mangga dengan merendam kepingan buah mangga dalam larutan gula yang pekat. Nyatakan satu kebaikan dan dua keburukan kaedah yang digunakan berbanding dengan menyimpan mangga segar. Kebaikan: ............................................................................................................................ Keburukan: 1) ....................................................................................................................... 2) ....................................................................................................................... [3 markah]
Modul Sempoi Biologi Tingkatan 4 Zulkarnain Jamaluddin @ 2015 Page 112 SPM 2011 (Esei) Terdapat pelbagai kaedah yang digunakan dalam pemprosesan makanan. Cadangkan dua kaedah dan bincangkan kebaikan dan keburukan setiap kaedah itu. [10 markah] ................................................................................................................................. ................................................................................................................................. ................................................................................................................................. ................................................................................................................................. ................................................................................................................................. ................................................................................................................................. ................................................................................................................................. ................................................................................................................................. ................................................................................................................................. ................................................................................................................................. ................................................................................................................................. ................................................................................................................................. ................................................................................................................................. SPM 2013 (Esei) (a) Rajah menunjukkan pelbagai jenis makanan yang telah diproses melalui kaedah pemprosesan makanan. (i) Terangkan tujuan pemprosesan makanan. [5 markah] ......................................................................................................................... ......................................................................................................................... ......................................................................................................................... ......................................................................................................................... ......................................................................................................................... ......................................................................................................................... ......................................................................................................................... .........................................................................................................................
Modul Sempoi Biologi Tingkatan 4 Zulkarnain Jamaluddin @ 2015 Page 113 (ii) Terangkan kesan buruk kaedah pemprosesan makanan terhadap kesihatan manusia. [5 markah] ......................................................................................................................... ......................................................................................................................... ......................................................................................................................... ......................................................................................................................... ......................................................................................................................... ......................................................................................................................... ......................................................................................................................... ......................................................................................................................... Jawapan:  Tahan lebih lama// mengelakkan pembaziran/ menjimatkan wang/ membunuh mikroorganisma/ menghalang pertumbuhan bacteria.  Menambahkan bahan pengawet/ penstabil.  Secara pemanasan/ suhu tinggi.  Penggaraman/pengeringan  Untuk meningkatkan nilai komersial// Nampak menarik  Secara pembungkusan/ Menambah pewarna  Rasa makanan lebih sedap/ membaiki tekstur  Menambahkan perisa  Mempelbagaikan jenis makanan.  Melalui penyelidikan dan pembangunan/ resepi yang inovatif  Meningkatkan ekonomi negara  Promosi/ menggalakkan penghasilan makanan dalam skala yang besar.  Untuk kesihatan yang lebih  Persediaan kebersihan// membekalkan nutrien/ melalui pemanasan  Mudah dicerna/ hadam  Mudah dibawa  Pembungkusan/pengetinan
Modul Sempoi Biologi Tingkatan 4 Zulkarnain Jamaluddin @ 2015 Page 114 (ii)  Kandungan nutrien rendah  Suhu tinggi memusnahkan vitamin/ nutrient  Menyebabkan pening/ lemah/ malnutrisi  Bahan karsinogenik tinggi  Pewarna/ pengawet/ penstabil menyebabkan kanser  Menggalakkan mutasi  Kandungan gula tinggi  Meningkatkan aras glukosa darah  Menyebabkan kencing manis  Kandungan garam tinggi  Meningkatkantekanan osmosis darah  Meningkatkan tekanan osmosis darah  Menyebabkan tekanan darah tinggi/ hipertensi  Kandungan lemak yang tinggi  Meningkatkan jisim badan  Menyebabkan obesiti/ penyakit kardiovaskular
Modul Sempoi Biologi Tingkatan 4 Zulkarnain Jamaluddin @ 2015 Page 115 BAB 7 RESPIRASI 7.1 Proses Respirasi dalam penghasilan tenaga. Apakah respirasi? - Respirasi merupakan proses hidup yang penting dan berlaku dalam d........ peringkat: - Respirasi l......... dan respirasi d............. - Respirasi l............ atau pernafasan luar ialah proses pertukaran g...... antara permukaan r................. organisma dengan persekitarannya secara berterusan. - Respirasi d.............. atau respirasi s...... ialah proses b................. yang mana t.......... dihasilkan untuk sel hidup.  Persamaan respirasi aerob; Glukosa + Oksigen Karbon dioksida + Air + Tenaga (GO KAT)  Persamaan respirasi anaerob dalam otot manusia; Glukosa Asid Laktik + Tenaga (GALT)  Persamaan respirasi anaerob dalam yis; Glukosa Etanol + karbon dioksida + Tenaga (GEKT) Persamaan dan perbezaan antara respirasi aerob dengan respirasi anaerob; Respirasi aerob Persamaan Respirasi anaerob  Kedua-dua memerlukan g................... sebagai bahan mentah.  Kedua-dua menghasilkan t................ Respirasi aerob Perbezaan Respirasi anaerob Kehadiran oksigen Pengoksidaan glukosa
Modul Sempoi Biologi Tingkatan 4 Zulkarnain Jamaluddin @ 2015 Page 116 Jumlah tenaga dihasilkan Tempat berlaku Persamaan kimia SPM 2007 (Esei) Rajah menunjukkan tisu P dan sel Q. P terdapat dalam organisma multisel. Q terdapat dalam organisma unisel. Tisu P Sel Q Persamaan respirasi Glukosa + Oksigen Karbon dioksida + Air+ Tenaga Persamaan respirasi Glukosa Karbon dioksida + Etanol + Tenaga (a) Berdasarkan Rajah di atas, terangkan proses respirasi sel yang berlaku di P dan di Q. [4 markah] ........................................................................................................................... ........................................................................................................................... ........................................................................................................................... ........................................................................................................................... ...........................................................................................................................
Modul Sempoi Biologi Tingkatan 4 Zulkarnain Jamaluddin @ 2015 Page 117 (b) Rajah di bawah menunjukkan dua individu, M dan N, dalam dua situasi yang berbeza. M sedang melakukan satu aktiviti cergas manakala N berada dalam keadaan rehat. Berdasarkan Rajah di atas, terangkan perbezaan proses fisiologi yang berlaku pada organ R, S dan T bagi individu M dan individu N. [6 markah] ........................................................................................................................... ........................................................................................................................... ........................................................................................................................... ........................................................................................................................... ........................................................................................................................... ........................................................................................................................... ........................................................................................................................... ........................................................................................................................... SPM 2011 (Struktur) Rajah menunjukkan sejenis organel yang terdapat dalam sel otot. Tindak balas biokimia berlaku dalam sel tersebut.
Modul Sempoi Biologi Tingkatan 4 Zulkarnain Jamaluddin @ 2015 Page 118 (a) (i) Namakan organel ini. ....................................................................................................................... [1 markah] (ii) Terangkan mengapa membran X dalam keadaan berlipat-lipat. ....................................................................................................................... ....................................................................................................................... [2 markah] (b) Tindak balas biokimia yang belaku dalam organel ini diringkaskan seperti berikut: (i) Namakan gas P. ....................................................................................................................... [1 markah] (ii) Namakan hasil Q ....................................................................................................................... [1 markah] (iii)Terangkan mengapa sel otot mengandungi banyak organel ini. ....................................................................................................................... ....................................................................................................................... [2 markah] SPM 2012 (Esei) (a) Gula dioksidakan semasa respirasi. Terangkan proses itu. [4 markah] ........................................................................................................................... ........................................................................................................................... ........................................................................................................................... ........................................................................................................................... ...........................................................................................................................
Modul Sempoi Biologi Tingkatan 4 Zulkarnain Jamaluddin @ 2015 Page 119 (b) Selepas menamatkan lumba lari, seorang atlet masih terus bernafas dengan cepat dan dalam untuk beberapa minit. Terangkan mengapa. [6 markah] ........................................................................................................................... ........................................................................................................................... ........................................................................................................................... ........................................................................................................................... ........................................................................................................................... ........................................................................................................................... ........................................................................................................................... ........................................................................................................................... SPM 2013 (Esei) (b) Jadual menunjukkan kadar pernafasan seorang pelajar semasa rehat dan semasa melakukan aktiviti cergas. Kadar pernafasan (Pernafasan per minit) Semasa berehat Semasa aktiviti cergas 16 30 Terangkan mengapa kadar pernafasan pelajar itu berbeza semasa berehat dan semasa aktiviti cergas. [4 markah] ........................................................................................................................... ........................................................................................................................... ........................................................................................................................... ........................................................................................................................... ...........................................................................................................................
Modul Sempoi Biologi Tingkatan 4 Zulkarnain Jamaluddin @ 2015 Page 120 (c) Rajah menunjukkan kepekatan asid laktik dalam darah seorang atlet. Terangkan perbezaan kepekatan asid laktik dalam darah seorang atlet semasa dan selepas melakukan aktiviti cergas. [6 markah] ................................................................................................................................. ................................................................................................................................. ................................................................................................................................. ................................................................................................................................. ................................................................................................................................. ................................................................................................................................. ................................................................................................................................. ................................................................................................................................. ................................................................................................................................. ................................................................................................................................. .................................................................................................................................
Modul Sempoi Biologi Tingkatan 4 Zulkarnain Jamaluddin @ 2015 Page 121 SPM 2014 (Struktur) (c) Seorang atlet mengalami kekejangan otot semasa larian pecut 100 meter. Terangkan bagaimana aktiviti tersebut menyebabkan kekejangan otot. ........................................................................................................................... ........................................................................................................................... ........................................................................................................................... ........................................................................................................................... ........................................................................................................................... [3 markah] 7.2 Struktur Respirasi dan Mekanisme Pernafasan dalam Manusia dan Haiwan. Struktur respirasi ialah tempat berlakunya p......................... gas antara sel yang berespirasi dengan persekitaran. Gas-gas berespirasi bergerak antara p....................... r..................... dan persekitaran luar melalui r....................  Penyesuaian struktur respirasi melibatkan empat ciri iaitu: Penyesuaian Kepentingan Permukaan respirasi yang l............. Memudahkan gas respirasi terlarut Lapisan permukaan respirasi adalah n.............. Mempercepatkan pertukaran gas L........... permukaan yang besar Kadar r.............. menjadi cepat Jalinan kapilari d........... yang banyak Meningkatkan kadar resapan gas terlarut Lembap Nipis Luas Darah
Modul Sempoi Biologi Tingkatan 4 Zulkarnain Jamaluddin @ 2015 Page 122 Struktur respirasi dan mekanisme pernafasan serangga Sistem respirasi serangga dikenali sebagai s............... t................. yang terdiri daripada tiub-tiub udara yang disebut t.................. Udara memasuki trakea melalui liang pernafasan yang disebut s................... yang terdapat di kedua-dua belah sisi toraks dan abdomen serangga. S................. serangga seperti belalang mempunyai i............ Pembukaan dan penutupan s.................. dikawal oleh i................ yang membenarkan udara keluar dan masuk ke dalam badan. Dinding trakea diperkukuh oleh gelang-gelang k.............. supaya tidak k................ atau terlipat akibat tekanan u............. Trakea terbahagi kepada cabang-cabang halus yang disebut t................. yang merupakan respirasi untuk serangga dan tidak mempunyai gelang k............. T............... mempunyai dinding yang nipis dan l................ untuk meningkatkan kecekapan p....................... gas. Bilangan trakeol yang b................. juga menyediakan jumlah l........... p........................ yang besar untuk pertukaran gas secara r.................. ringkas. Sesetengah serangga seperti b.................... mempunyai k.................. udara dalam sistem t................. untuk mempercepatkan penghantaran g........ respirasi ke t........... serangga semasa aktiviti cergas. Udara masuk ke dalam dan ke luar t................. melalui pengembangan dan p......................... otot abdomen udara beritma untuk mempercepatkan r................... gas ke dalam sel. Semasa menarik nafas, otot a.................... mengendur dan i.............. spirakel terbuka. Isipadu abdomen bertambah, t..................... udara menurun. Udara memasuki t................ melalui s..................... . Semasa menghembus nafas, o........... abdomen mengecut. Isipadu a.................. menurun, t.................. udara meningkat, udara keluar melalui s...................
Modul Sempoi Biologi Tingkatan 4 Zulkarnain Jamaluddin @ 2015 Page 123 Struktur respirasi dan mekanisme pernafasan ikan I............... ialah struktur respirasi yang dikhaskan untuk pertukaran g........... di dalam air. Ikan bertulang mempunyai e................. pasang insang yang ditutup dan dilindungi oleh o......................... Setiap insang terdiri daripada dua baris f................. yang halus dan disokong oleh lengkung i................... yang bertulang. Terdapat sebaris sisir insang yang menapis zarah-zarah seperti pasir supaya tidak memasuki f................. dan merosakkannya. f.................. mempunyai banyak unjuran n............... dan p............. yang disebut l................ yang membekalkan luas p..................... yang besar untuk proses pertukaran g........ secara m................... membran f.................. insang adalah n.............. dan mempunyai b............... kapilari d........... untuk memudahkan penyerapan o................. dan penyingkiran k................ dioksida. Kecekapan pertukaran g....... oleh insang dibantu oleh mekanisme t............ ganti lawan- ............... yang mana aliran air yang melalui i................. adalah bert..................... dan menyongsang arah aliran darah dalam kapilari darah l................ Mekanisme ini meningkatkan k..................... pertukaran g....... kerana air yang membawa k........................ oksigen yang t................. bertembung dengan d.............. yang membawa kandungan o............... yang rendah dalam kapilari d................ lamela. Mekanisme pernafasan ikan dibantu oleh v................... yang dihasilkan oleh tindakan m............. dan o..................... . Ventilasi meningkatkan pengaliran air pada permukaan r.................... . Ikan melakukan v................ dengan berenang sambil membuka dan menutup o.......................... Apabila m............. dibuka (menarik nafas), bahagian dasar rongga m............. diturunkan. Pada masa yang sama, ruang o........................ dibesarkan
Modul Sempoi Biologi Tingkatan 4 Zulkarnain Jamaluddin @ 2015 Page 124 dan b................ operculum ditutup. Isipadu akan bert.............. dan ini akan mengurangkan t................. di dalam mulut. Akibatnya, air yang mengandungi o.............. terlarut dari luar akan memasuki mulut. Apabila mulut dit..............v (menghembus nafas), bahagian dasar rongga m.............. dinaikkan. Akibatnya, air mengalir melalui l................... insang dan pertukaran g............. antara kapilari darah dengan a......... berkalu secara r.................... . Pada masa sama, otot o....................... mengendur dan ruang o..................... dikecilkan. Isipadu rongga m................ dikurangkan dan t.................... di dalam rongga m.............. menjadi lebih t............... daripada t................ di persekitaran. Tekanan a...... yang tinggi menyebabkan air mengalir k.............. melalui bukaan o..................... yang terbuka. Struktur respirasi dan mekanisme pernafasan amfibia A................ seperti katak boleh hidup di darat dan di dalam air. Pertukaran gas respirasi bagi katak berlaku melalui k.............. dan p................ K............. katak adalah n.............. dan sangat t............ kepada gas respirasi. Ia juga sangat l............... kerana diselaputi oleh lapisan m............ yang membenarkan gas respirasi larut. M............. ini dirembes oleh kelenjar l............. yang terdapat pada epidermis kulit. Kedua-dua ciri ini membantu pertukaran g........ yang c............ dan e............... antara kulit dan persekitaran. Di bawah lapisan k............ terdapat jaringan k................... darah untuk mengangkut gas r.................... ke sel badan. P............... katak terdiri daripada sepasang kantung n............ yang disambungkan kepada m............ melalui b............... yang disebut g............ . Peparu mempunyai m................ yang nipis supaya gas-gas respirasi dapat m................keluar dan masuk dengan mudah. Dinding peparu sentiasa l............... kerana diselaputi selapisan c............... . Ini membolehkan gas respirasi mel.......... ke dalamnya. Ia juga kaya dengan jaringan k............... darah untuk mengangkut gas respirasi.
Modul Sempoi Biologi Tingkatan 4 Zulkarnain Jamaluddin @ 2015 Page 125 Apabila katak bernafas melalui lebang hidungnya, dasar rongga m............. diturunkan dan g............ ditutup. Udara ber................. akan masuk ke dalam rongga m.............. tetapi udara kurang ber................. masih terdapat di dalam peparu. Apabila lubang hidung ditutup dan g............ dibuka, dasar rongga m............. dinaikkan. Tekanan dalam rongga m............... yang t............. menyebabkan udara ber................... dari rongga mulut masuk ke dalam p.............. dan mengembang. Apabila otot p............. mengecut, tekanan dalam a................... mendesak udara kurang ber................... keluar dari p............... . Sebahagian udara disingkirkan melalui lubang h.............. yang terbuka. Manakala sebahagian lain bercampur dengan u........... di dalam rongga m.............. Struktur respirasi dan mekanisme pernafasan manusia Pertukaran gas dalam badan manusia berlaku dalam a................ peparu. Udara masuk ke dalam peparu melalui salur khas yang disebut t................ yang disokong oleh gelang-gelang r.............. yang memastikan t.............. sentiasa terbuka untuk menerima udara. Bahagian bawah t............... bercabang kepada dua salur utama iaitu b............... kiri dan b............... kanan. Setiap b............. bercabang membentuk cabang kecil yang disebut b................. . Setiap b................... berakhir dengan satu kelopok pundi udara mikroskopik yang disebut a............... Dalam badan manusia, mekanisme pernafasan melibatkan kombinasi tindakan otot i.......................... dan d...................... . Terdapat 2 set otot i.............................. di antara tulang- tulang r............. : otot i....................... luar dan d.............. D.................. ialah lapisan otot berbentuk k........... yang terdapat di bawah sangkar r............. .
Modul Sempoi Biologi Tingkatan 4 Zulkarnain Jamaluddin @ 2015 Page 126 Pernafasan ialah proses m.............. nafas dan meng............... nafas yang berlaku silih berganti. Semasa menarik nafas, otot interkosta luar meng.......... manakala otot interkosta dalam meng............ . Tindakan ini menyebabkan sangkar rusuk n.......... ke atas dan ke arah d........... . Pada masa sama, otot diafragma meng.......... dan diafragma t........... ke bawah menjadi l........... dan men.......... . Kedua- dua pergerakan ini menyebabkan isipadu rongga toraks ber................ dan tekanan rongga toraks ber.............. . Tekanan atmosfera yang lebih tinggi di luar mendesak udara m.......... ke dalam peparu. Semasa menghembus nafas, otot interkosta luar meng.......... manakala otot interkosta dalam meng............ . Tindakan ini menyebabkan sangkar rusuk t.......... ke bawah dan ke d........... . Pada masa sama, otot diafragma meng.......... dan diafragma m................. ke atas, berbentuk k........... . Kedua- dua pergerakan ini menyebabkan isipadu rongga toraks ber................ dan tekanan rongga toraks ber.............. . Udara dipaksa k.............. dari peparu. Organisma Struktur respirasi dan tempat pertukaran gas Mekanisme Serangga Sistem trakea dan trakeol dan otot Ikan Insang Tukar ganti lawan-arus Amfibia Kulit dan peparu Manusia Peparu dan alveolus Tarik dan hembus nafas (pernafasan)
Modul Sempoi Biologi Tingkatan 4 Zulkarnain Jamaluddin @ 2015 Page 127 SPM 2005 (Struktur) Rajah mewakili model peparu manusia dalam mekanisme respirasi. (a) Berdasarkan model peparu dalam Rajah di atas, apakah struktur yang sepadan dengan salur kaca dan serkup kaca pada sistem respirasi manusia? Salur kaca: ............................................................................................................. Serkup kaca: ......................................................................................................... [2 markah] (b)(i)Kepingan getah nipis mewakili diafragma dalam sistem respirasi manusia. Apakah fungsi kepingan getah nipis dalam model peparu itu? ......................................................................................................................... ......................................................................................................................... [1 markah] (ii) Belon mewakili peparu manusia. Terangkan satu ciri belon yang serupa dengan ciri peparu manusia. ......................................................................................................................... ......................................................................................................................... [2 markah] (c) Tali pada model peparu itu ditarik. Lukiskan keadaan pada kepingan getah nipis dan belon pada Rajah di bawah.
Modul Sempoi Biologi Tingkatan 4 Zulkarnain Jamaluddin @ 2015 Page 128 [1 markah] (ii) Perhatikan lukisan anda di (c)(i). Jelaskan perkaitan antara perubahan pada model peparu yang anda lukis dengan sistem respirasi manusia sebenar. ....................................................................................................................... ....................................................................................................................... ....................................................................................................................... [3 markah] (d)(i) Peratus gas oksigen dan karbon dioksida dalam udara sedutan dan udara hembusan ditentukan dengan menggunakan tiub-J. Mengapakah hujung tiub- J dicelupkan ke dalam larutan kalium hidroksida dan diikuti dengan larutan kalium pirogalat? ................................................................................................................... ................................................................................................................... [1 markah] (ii) Jadual menunjukkan keputusan kajian tentang kandungan udara sedutan dan udara hembusan.
Modul Sempoi Biologi Tingkatan 4 Zulkarnain Jamaluddin @ 2015 Page 129 Terangkan mengapa terdapat peningkatan peratus karbon dioksida dalam udara hembusan. ................................................................................................................... ................................................................................................................... [2 markah] SPM 2009 (Struktur) Rajah menunjukkan sebahagian daripada sistem respirasi manusia. (a) Pada Rajah, namakan P dan Q. [2 markah] (b) Rajah di bawah menunjukkan satu peringkat dalam pernafasan manusia. (i) Nyatakan peringkat pernafasan yang ditunjukkan dalam Rajah di atas. ......................................................................................................................... [1 markah]
Modul Sempoi Biologi Tingkatan 4 Zulkarnain Jamaluddin @ 2015 Page 130 (ii) Terangkan fungsi P dalam peringkat pernafasan di (b)(i). ........................................................................................................................ ........................................................................................................................ [2 markah] (c) Diafragma itu tidak boleh berfungsi. Terangkan bagaimana ini memberi kesan kepada mekanisme pernafasan. ........................................................................................................................... ........................................................................................................................... ........................................................................................................................... ........................................................................................................................... [3 markah] SPM 2012 (Esei) (c) Nyatakan persamaan dan perbezaan antara sistem respirasi manusia dengan sistem respirasi belalang berdasrkan struktur adaptasi untuk memaksimakan kadar pertukaran gas. [10 markah] ........................................................................................................................... ........................................................................................................................... ........................................................................................................................... ........................................................................................................................... ........................................................................................................................... ........................................................................................................................... ........................................................................................................................... ........................................................................................................................... ........................................................................................................................... ........................................................................................................................... ........................................................................................................................... ........................................................................................................................... ........................................................................................................................... ........................................................................................................................... ...........................................................................................................................
Modul Sempoi Biologi Tingkatan 4 Zulkarnain Jamaluddin @ 2015 Page 131 SPM 2013 (Esei) Rajah menunjukkan struktur respirasi seekor belalang. Terangkan bagaimana sel-sel badan memperoleh oksigen daripada udara. [4 markah] ................................................................................................................................. ................................................................................................................................. ................................................................................................................................. ................................................................................................................................. ................................................................................................................................. SPM 2014 (Struktur) Rajah menunjukkan keadaan toraks semasa proses J dan proses K dalam mekanisme pernafasan. (a)(i) Namakan proses J dan proses K. J: .................................................................................................................... K: ................................................................................................................... [2 markah]
Modul Sempoi Biologi Tingkatan 4 Zulkarnain Jamaluddin @ 2015 Page 132 (ii) Nyatakan tiga perbezaan antara proses J dan proses K. Proses J Proses K [3 markah] 7.3 Pertukaran Gas Merentas Permukaan Respirasi dan Pengangkutan Gas dalam Badan Manusia. Pertukaran Gas Merentas Permukaan Respirasi  Resapan gas berlaku dari kawasan tekanan separa (TS) t.......... ke kawasan TS r.............. .  Tekanan Separa O............ (TSO) dalam alveolus adalah lebih t........ berbanding dengan TSO dalam k............. darah. Oleh itu, oksigen m............... masuk dan merentas permukaan a............. dan kapilari darah ke dalam darah.  Tekanan separa karbon dioksida (TSKO) pula adalah r........... dalam alveolus dan tinggi dalam kapilari darah.  Karbon dioksida m.............. keluar dari kapilari darah ke dalam alveolus dan kemudiannya dihembus keluar melalui mulut atau hidung ke dalam atmosfera.
Modul Sempoi Biologi Tingkatan 4 Zulkarnain Jamaluddin @ 2015 Page 133 Gambar rajah pertukaran gas merentas permukaan alveolus dan kapilari darah dalam peparu. Pengangkutan Gas Respirasi dalam Badan Manusia. Oksigen Perbezaan Karbon dioksida Bergabung dengan h........................ Cara diangkut? Bergabung dgn h..................., berpadu dengan air (terlarut dalam plasma darah) dan ion b................... . O...................................... Membentuk apa? K...................hemoglobin, asid karbonik. Selepas pertukaran gas berlaku, o................ dalam darah yang meninggalkan alveolus akan diangkut ke sel-sel b............ untuk r.................... sel. Dalam darah, o................ akan berpadu dengan pigmen respirasi h.................... dalam eritrosit. Oksigen diangkut dalam bentuk o.................................. ke seluruh badan. Hemoglobin + Oksigen Oksihemoglobin
Modul Sempoi Biologi Tingkatan 4 Zulkarnain Jamaluddin @ 2015 Page 134 Dalam peparu, tekanan separa o................ adalah tinggi. Oksigen bergabung dengan h..................... untuk membentuk o................................. yang diangkut ke seluruh badan. Apabila sampai ke sel b............. yang mempunyai tekanan separa o........... yang rendah, o............................... akan terurai untuk membebaskan semula molekul o................. . Karbon dioksida yang dibebaskan oleh sel yang berespirasi diangkut dalam t........ cara. Lebih kurang 7% karbon dioksida diangkut dalam bentuk ter............ dalam p................. darah. 23% karbon dioksida bergabung dengan h..................... dalam eritrosit untuk membentuk k..................................... . Baki 70% diangkut dalam bentuk ion b....................... (HCO3 -) dalam plasma darah. Karbon dioksida meresap ke dalam eritrosit, kemudian berpadu dengan a...... dalam eritrosit untuk membentuk asid k................ (H2CO3). Enzim karbonik a................... dalam eritrosit memangkinkan tindak balas ini. Asid k................ kemudiannya terurai kepada ion b...................... dan ion h.................... . Kemudian ion b..................... meresap ke dalam plasma darah dan diangkut ke peparu. SPM 2009 (Struktur) (d) Pertukaran gas berlaku merentasi permukaan alveolus. (i) Terangkan kepentingan pertukaran gas dalam manusia. ......................................................................................................................... ............................................................................................................................. ............................................................................................................................. [2 markah] (ii) Nyatakan dua cara alveolus mengadaptasi untuk pertukaran gas yang efisien. ............................................................................................................................ ............................................................................................................................ [2 markah]
Modul Sempoi Biologi Tingkatan 4 Zulkarnain Jamaluddin @ 2015 Page 135 7.4 Mekanisme Kawal Atur Respirasi  Semasa melakukan aktiviti cergas, Tekanan Separa Karbon Dioksida (TSKO) b................ akibat respirasi yg aktif.  Pertambahan kepekatan CO2 dlm badan dikesan melalui perubahan pH darah dan pH bendalir tisu otak.  Aras CO2 yg tinggi dlm darah akan mer............... pH darah dan nilai pH bendalir tisu yg membasahi otak.  Asid k................. akan terurai kpd ion hidrogen/ ion bikarbonat.  pH darah yg r.............. adalah berbahaya.  Perubahan ini dikesan oleh sel khas, iaitu k.................... pusat yg terdapat dlm medulla oblongata.  Penurunan nilai pH dlm darah menyebabkan sel k................... pusat dirangsang utk menghasilkan i............. ke organ yg teribat dgn respirasi spt otot i............... dan d............... supaya mengecut dan mengendur dgn lebih cepat.  Kadar v................. dan kadar pernafasan meningkat.  Kadar denyutan jantung juga meningkat utk mempercepatkan proses pengangkutan o................. ke sel badan dan proses penyingkiran CO2.  Kepekatan CO2 dan aras pH darah akan kembali ke paras normal. SPM 2014 (Struktur) (b) Pernafasan adalah proses luar kawal yang dikawal oleh pusat pernafasan dalam medula oblongata. Jelaskan apa yang berlaku kepada kadar pernafasan bagi seorang pendaki apabila berada di puncak gunung yang tinggi. ........................................................................................................................... ........................................................................................................................... ........................................................................................................................... ........................................................................................................................... ........................................................................................................................... [4 markah]
Modul Sempoi Biologi Tingkatan 4 Zulkarnain Jamaluddin @ 2015 Page 136 7.5 Kepentingan mengekalkan sistem respirasi yang sihat  Peparu ialah salah satu o........... paling penting dalam badan.  Salur r................ mempunyai lapisan membran l............... dan berm........... yang sentiasa terdedah kepada persekitaran kerana u............. yang disedut mengandungi d......... dan j........... serta pelbagai perengsa dan bahan cemar yang berbahaya.  Dinding t............. terdiri daripada sel e.................... bersilium dan sel perembes m......... .  M........... yang dirembes melindungi permukaan salur r.................... dengan memerangkap butir-butir d...... dan mikroorganisma yang masuk ke dalam t..............  Seseorang perokok menyedut terus a......... rokok yang mengandungi gas t............. seperti k............. m........................, tar, dan n.................... ke dalam peparunya.  Bahan- bahan kimia ini merosakkan f............. peparu.  Asap rokok mengandungi lebih daripada 4000 jenis bahan kimia termasuklah t......, n..................., karbon m..................., aseton, benzena, dan f............................  Kebanyakan bahan kimia ini merupakan bahan k....................... yang boleh meningkatkan risiko mendapat k............... . SPM 2013 (Esei) Rajah 6.3(a) menunjukkan alveolus individu yang sihat. Rajah 6.3(b) menunjukkan alveolus individu yang menghidap emfisema. Rajah 6.3(a) Rajah 6.3(b)
Modul Sempoi Biologi Tingkatan 4 Zulkarnain Jamaluddin @ 2015 Page 137 Emfisema adalah sejenis penyakit peparu. Terangkan kesan penyakit tersebut kepada kesihatan individu itu. [6 markah] ................................................................................................................................. ................................................................................................................................. ................................................................................................................................. ................................................................................................................................. ................................................................................................................................. ................................................................................................................................. ................................................................................................................................. ................................................................................................................................. ................................................................................................................................. ................................................................................................................................. 7.6 Respirasi dalam tumbuhan  Oksigen m............... masuk dan keluar tumbuhan melalui liang s........... dan l.............. .  Kandungan o............. yang tinggi di luar menyebabkan o............. meresap masuk ke dalam ruang antara sel dalam daun.  Ini menyebabkan kepekatan o.......... tinggi berbanding kepekatan oksigen di d.......... sel.  Pada masa yg sama, r................ sel menghasilkan CO2 yang digunakan untuk fotosintesis.  CO2 yang berlebihan m.............. ke dalam ruang udara di antara sel dan keluar melalui s......... ke atmosfera. Respirasi aerob dan anaerob dalam tumbuhan  Respirasi a.............. biasanya dijalankan oleh tumbuhan sepanjang hari. Manakala dalam keadaan tertentu, tumbuhan boleh menjalankan respirasi an............. untuk tempoh waktu yang pendek.  Misalnya, semasa b..............., tumbuhan boleh hidup untuk beberapa hari walaupun t....................... sepenuhnya di dalam air.
Modul Sempoi Biologi Tingkatan 4 Zulkarnain Jamaluddin @ 2015 Page 138  Tumbuhan padi boleh hidup untuk beberapa minggu dalam keadaan air bert............. di sawah padi.  Respirasi an............... juga berlaku pada peringkat permulaan perc................ apabila e............ diselaputi sepenuhnya di dalam t............ yang kedap udara. Perbezaan antara respirasi dan fotosintesis; Respirasi Aspek Fotosintesis G............... dan O.............. Bahan mentah K.......... d............... dan Air Karbon dioksida , Air dan T................. Hasil tindak balas G............... dan O................ M...................... Tempat berlaku K.................. Tenaga k............. ke tenaga h......... Perubahan tenaga Tenaga c.............. ke tenaga k............ berlaku sepanjang hari Masa ia berlaku Berlaku dengan kehadiran c............  Titik pampasan ialah a......... keamatan cahaya apabila kadar penghasilan k........... d............... dalam r................ adalah s......... dengan kadar p................... karbon dioksida dalam f....................  Pada titik pampasan, kadar f..................... adalah s........ dengan kadar r......................  Glukosa yang dihasilkan dalam fotosintesis menggantikan g............... yang dioksidakan dalam respirasi.  Kadar f..................... mesti melebihi kadar respirasi setiap hari untuk memastikan p........................ dan penghasilan b..........., biji b.......... dan b....... berlaku.  Ini membolehkan kadar penghasilan g............. melebihi kadar penggunaan g........... dan glukosa yang berlebihan boleh digunakan untuk pert.............. dan semua proses-proses penting dalam tumbuhan.
Modul Sempoi Biologi Tingkatan 4 Zulkarnain Jamaluddin @ 2015 Page 139  Dalam masa yang sama, o................. berlebihan daripada proses f........................ dibebaskan ke atmosfera untuk menyokong hidupan lain. SPM 2007 (Esei) (c) Sebuah kolam mengandungi banyak tumbuhan akuatik. Rajah di bawah ialah graf yang menunjukkan perubahan peratusan kandungan oksigen terlarut dan karbon dioksida terlarut dalam kolam itu bagi tempoh 24 jam. Lukiskan dan labelkan graf keamatan cahaya dan titik pampasan.
Modul Sempoi Biologi Tingkatan 4 Zulkarnain Jamaluddin @ 2015 Page 140 Berdasarkan graf pada Rajah di atas, terangkan perbezaan perubahan peratusan kandungan oksigen terlarut dan karbon dioksida terlarut dalam kolam itu di peringkat X, peringkat Y dan peringkat Z. [10 markah] ................................................................................................................................. ................................................................................................................................ ................................................................................................................................ ................................................................................................................................ ................................................................................................................................ ................................................................................................................................ ................................................................................................................................. ................................................................................................................................ ................................................................................................................................ ................................................................................................................................ ................................................................................................................................ ................................................................................................................................ SPM 2013 (Struktur) (c) Satu tumbuhan ditenggelami air semasa banjir selama beberapa hari. Terangkan kesan kejadian tersebut kepada proses respirasi tumbuhan itu. ............................................................................................................................ ............................................................................................................................ ............................................................................................................................
Modul Sempoi Biologi Tingkatan 4 Zulkarnain Jamaluddin @ 2015 Page 141 BAB 8 EKOSISTEM DINAMIK 8.1 Komponen Abiosis dan Biosis dalam persekitaran  Abiosis = benda bukan hidup Seperti nilai pH, s........., keamatan cahaya, k..................., t............... dan iklim mikro.  Biosis = benda hidup  Komponen Biosis terdiri daripada p.................... (tumbuhan hijau), pengguna p..............., pengguna s......................., pengguna t................ dan pengurai.  Rantai makanan ditakrifkan sebagai hubungan pemakanan dan pemindahan t............ melalui urutan yang mana satu organisma m............. organisma sebelumnya.  Jaringan makanan terdiri daripada b.................. rantai makanan yang organismanya saling bersandaran antara satu sama lain. Lukiskan piramid aliran tenaga dalam satu rantai makanan
Modul Sempoi Biologi Tingkatan 4 Zulkarnain Jamaluddin @ 2015 Page 142 Interaksi antara komponen biosis dari segi pemakanan;  Simbiosis terdiri drp tiga iaitu k...............isme, m........isme dan p........isme. Interaksi Penumpang Perumah (hos) Contoh 1 Contoh 2 K.................... U.............. Tak untung dan tak rugi E........... (paku pakis langsuir) Epizoit (ikan r.............) pada ikan yu M................... untung u.................... Kulampair (alga dan kulat) Pokok l........... dan bakteria p............... nitrogen P.................... untung r........... P............ pada kulit Bunga Rafflesia sp. Mangsa- pemangsa Mangsa r.......... Pemangsa u............... Helang memakan a............ S............. memakan rusa  Persaingan= i.................... antara organisma-organisma yang hidup dalam satu habitat dan bersaing untuk sumber yang sama dan bekalannya terhad.  Persaingan dibahagikan kepada dua iaitu persaingan i......................... (PINER) dan persaingan intraspesies (PINAR).  PINER ialah persaingan antara individu daripada dua atau l........... spesies berl............  PINAR ialah persaingan yang berlaku antara individu daripada spesies yang s...........
Modul Sempoi Biologi Tingkatan 4 Zulkarnain Jamaluddin @ 2015 Page 143 SPM 2005 (Struktur) P, Q dan R dalam Rajah menunjukkan tiga jenis interaksi antara organisma. (a)(i) Namakan jenis interaksi yang diwakili oleh P dan Q. P: ................................................................................................................... Q: ................................................................................................................... [2 markah] (ii) Huraikan interaksi yang diwakili oleh P. ....................................................................................................................... ....................................................................................................................... ....................................................................................................................... [3 markah] (b)(i) Dalam interaksi yang diwakili oleh Q dan R, apakah istilah yang digunakan untuk menghuraikan organisma X dan organisma Y? Organisma X: ............................................................................................... Organisma Y: ............................................................................................... [2 markah] (ii) Nyatakan satu ciri penyesuaian bagi organisma X dalam interaksi itu. ........................................................................................................................ [1 markah]
Modul Sempoi Biologi Tingkatan 4 Zulkarnain Jamaluddin @ 2015 Page 144 (c) Pokok getah dalam interaksi yang diwakili oleh Q mati. Terangkan apa yang akan berlaku kepada organisma X. ........................................................................................................................... ........................................................................................................................... (d) Serbuk kayu boleh digunakan dalam interaksi yang diwakili oleh R untuk penanaman cendawan secara komersial. Terangkan bagaimana cendawan boleh tumbuh pada serbuk kayu. ........................................................................................................................... ........................................................................................................................... ........................................................................................................................... [3 markah] SPM 2007 (Esei) Organisma-organisma berikut terdapat dalam satu komuniti sawah padi. Belalang, Pokok padi, Beluncas, Katak, Burung hantu, Ular, Tikus Organisma-organisma ini saling berinteraksi antara satu sama lain dalam komuniti tersebut. (a)(i) Berdasarkan organisma-organisma di atas, bina: - Satu jaringan makanan yang menunjukkan interaksi semua organisma - Satu piramid nombor yang mengandungi empat aras trof [4 markah] ....................................................................................................................... ....................................................................................................................... ....................................................................................................................... ....................................................................................................................... ....................................................................................................................... ....................................................................................................................... ....................................................................................................................... (ii) Belalang dan beluncas merupakan perosak bagi pokok padi. Bagaimanakah populasi belalang dan beluncas dapat dikawal? Terangkan impak kaedah pengawalan itu ke atas komuniti sawah padi. [6 markah]
Modul Sempoi Biologi Tingkatan 4 Zulkarnain Jamaluddin @ 2015 Page 145 ....................................................................................................................... ....................................................................................................................... ....................................................................................................................... ....................................................................................................................... ....................................................................................................................... ....................................................................................................................... ....................................................................................................................... ....................................................................................................................... ....................................................................................................................... ....................................................................................................................... ....................................................................................................................... ....................................................................................................................... ....................................................................................................................... ....................................................................................................................... SPM 2009 (Esei) Rajah menunjukkan sejenis interaksi antara organisma. Namakan dan huraikan interaksi yang ditunjukkan dalam Rajah di atas. [4 markah] ................................................................................................................................. ................................................................................................................................. ................................................................................................................................. ................................................................................................................................. .................................................................................................................................
Modul Sempoi Biologi Tingkatan 4 Zulkarnain Jamaluddin @ 2015 Page 146 (b) Seorang peladang mendapati apabila bilangan tikus bertambah, hasil buah kelapa sawit berkurangan. Cadangkan bagaimana peladang itu dapat mengawal populasi tikus tanpa menggunakan racun perosak. Terangkan bagaimana kaedah itu berfungsi. [5 markah] ........................................................................................................................... ........................................................................................................................... ........................................................................................................................... ........................................................................................................................... ........................................................................................................................... ........................................................................................................................... ........................................................................................................................... ........................................................................................................................... SPM 2014 (Esei) Rajah menunjukkan satu rantai makanan di sawah padi. Pokok padi 6x 103 kJ Beluncas 6x 102 kJ Burung 6x 10 kJ Burung helang Terangkan kepentingan setiap organisma di dalam rantai makanan itu untuk mengekalkan keseimbangan ekosistem. [10 markah] ................................................................................................................................. ................................................................................................................................. ................................................................................................................................. ................................................................................................................................. ................................................................................................................................. ................................................................................................................................. ................................................................................................................................. ................................................................................................................................. ................................................................................................................................. ................................................................................................................................. .................................................................................................................................
Modul Sempoi Biologi Tingkatan 4 Zulkarnain Jamaluddin @ 2015 Page 147 ................................................................................................................................. ................................................................................................................................. ................................................................................................................................. 8.2 Pengkolonian dan Sesaran dalam suatu ekosistem Istilah Maksud istilah Habitat Tempat h............. semula jadi sesuatu organisma Nic P................ yg dimainkan dan aktiviti yg dilakukan oleh sesuatu organism dalam sesuatu ekosistem Spesies (S) Sekumpulan organisma s................ yg berkongsi ciri sepunya, memainkan peranan yg s........... dlm ekosistem serta boleh saling membiak antara satu sama lain utk menghasilkan anak. Populasi (P) Sekumpulan organisma drp s................ yg s......... dan hidup di suatu habitat yg sama pada masa yg sama. Komuniti (K) Beberapa p................ drp spesies berl............... yg hidup dlm habitat yg s............ dlm sesuatu ekosistem. Ekosistem (E) Unit semula jadi yg s............. serta terdiri drp pelbagai k................ yg saling berinteraksi antara satu sama lain dan persekitarannya iaitu air, udara dan tanah. Pengkolonian dan sesaran.  Pengkolonian ialah proses di mana satu s............... mengkoloni dan hidup dalam satu kawasan b............  Sesaran ialah satu proses di mana satu spesies organisma meng......... persekitaran/ habitat yang lain di mana ia lebih dapat menyesuaikan diri dengan habitat tersebut secara beransur-ansur dan berturutan. Proses sesaran Tanah terdedah spesies perintis (rumput) spesies penyesar (tumbuhan herba) spesies dominan (pokok renek) komuniti klimaks (pokok)
Modul Sempoi Biologi Tingkatan 4 Zulkarnain Jamaluddin @ 2015 Page 148 Adaptasi pokok paya bakau terhadap persekitarannya Masalah Adaptasi Tanah yang l............. Sistem akar yang bercabang luas/ akar j................ Kepekatan g........... yang tinggi Sap sel akar mempunyai kandungan g......... yang lebih tinggi, dan dengan itu tekanan o...............nya lebih tinggi berbanding air laut// garam yang masuk disingkirkan melalui h............. Kandungan o.............. rendah Akar pernafasan tegak /p...................... Tiupan a.......... yang kencang dan pukulan o.......... yang kuat Sistem akar yang bercabang luas Tanah berl............ dan pasang surut air laut Biji benih v.................., iaitu biji benihnya bercambah semasa masih melekat pada induk. Bentuk r.............. yang panjang dan runcing terpacak pada tanah. Keamatan c........... yang tinggi Daun berkutikel tebal yang membantu mengurangkan transpirasi// daunnya adalah s............... untuk menyimpan air. Pengkolonian di ekosistem paya bakau. Spesies bakau Adaptasi A..................... sp. dan Sonneratia sp. Spesies p................... Sistem akar yang meluas untuk perangkap lumpur dan bahan organik. R...................... sp. Menggantikan spesies perintis. Akar j...................... berselirat yang memerangkap ranting kayu dan lumpur dan menyekat aliran arus air. Pemerangkapan ini menyebabkan pemendapan berlaku dengan lebih cepat. Tebing menjadi tinggi dan kering kerana kurang dilimpahi air laut semasa air pasang. Tanah menjadi keras dan padat.
Modul Sempoi Biologi Tingkatan 4 Zulkarnain Jamaluddin @ 2015 Page 149 B...................... sp. Menggantikan Rhizophora sp. Mempunyai akar b............ yang membentuk lingkaran yang keluar daripada tanah dan dapat memerangkap lumpur dan kelodak. Ia mengubah struktur tanah secara beransur-ansur. Nypa fruticans dan Pandanus sp. Menggantikan Bruguiera sp. Akhirnya terbentuk pokok-pokok lain untuk membentuk hutan hujan tropika yang merupakan k................. klimaks. SPM 2007 (Esei) Rajah menunjukkan proses pengkolonian dan penyesaran dalam suatu habitat. Apakah yang dimaksudkan dengan “pengkolonian dan penyesaran dalam suatu habitat”? Berdasarkan Rajah di atas, terangkan bagaimana pengkolonian dan penyesaran membawa kepada pembentukan hutan primer? [10 markah]
Modul Sempoi Biologi Tingkatan 4 Zulkarnain Jamaluddin @ 2015 Page 150 Jawapan:  Pengkolonian ialah proses di mana sesuatu s.............. Berjaya memandiri di suatu kawasan yang b........ terbentuk.  Penyesaran ialah proses apabila sesuatu k................ menukarkan persekitarannya dan mengakibatkan ia dig......... oleh suatu k.................. lain.  Spesies p................ (tumbuhan tenggelam) seperti Hydrilla sp./Cabomba sp./ Elodea sp. menyebabkan p................... dalam persekitaran, menjadikan ia lebih sesuai untuk spesies lain.  Tumbuhan yang lain akan tenggelam dan terenap didasar kolam.  Menyebabkan aras air kolam b.................  Ini disebabkan pertambahan n............ ke dalam kolam dan mengubah pH air dan tanah.  Ini juga meningkatkan pertumbuhan tumbuhan t..................... yang berjaya menyesarkan tumbuhan tenggelam.  Tumbuhan terapung ini akan mel............... permukaan air, mencegah cahaya daripada matahari menembusi air.  Menyebabkan kadar f................... berkurang.  Ini menghasilkan lebih banyak kadar tumbuhan mati ke dalam dasar kolam.  Ini meninggikan a........ lumpur/ kolam semakin cetek.  Tumbuhan terapung secara beransur-ansur dig.............. dengan tumbuhan amfibia.  Penyesar menyebabkan p................. seterusnya kepada habitat/ kolam, membuatkan ia tidak sesuai lagi untuk tumbuhan terapung dan amfibia.  Tumbuhan-tumbuhan ini akan digantikan oleh tanah/ komuniti daratan yang mendominasi kawasan itu.
Modul Sempoi Biologi Tingkatan 4 Zulkarnain Jamaluddin @ 2015 Page 151 SPM 2009 (Struktur) (c) Sejenis tumbuhan hidup di kawasan paya yang mempunyai tanah lumpur yang lembut dan kekurangan oksigen. Terangkan penyesuaian tumbuhan tersebut untuk hidup di habitat itu. [3 markah] ........................................................................................................................... ........................................................................................................................... ........................................................................................................................... SPM 2012 (Struktur) Rajah menunjukkan urutan perubahan pada ekosistem sebuah kolam. (a) Namakan proses K dan proses L. Proses K: .......................................................................................................... Proses L: .......................................................................................................... [2 markah]
Modul Sempoi Biologi Tingkatan 4 Zulkarnain Jamaluddin @ 2015 Page 152 (b)(i) Terangkan bagaimana peringkat III terbentuk daripada peringkat II melalui proses L. ........................................................................................................................ ........................................................................................................................ ........................................................................................................................ (ii) Pada peringkat III, aktiviti perladangan telah dijalankan berhampiran kolam. Terangkan bagaimana aktiviti perladangan mempengaruhi ekosistem. ....................................................................................................................... ....................................................................................................................... [2 markah] (iii) Nyatakan dua perbezaan antara peringkat I dan peringkat IV. 1. ................................................................................................................... 2. ................................................................................................................... 8.3 Ekologi Populasi  Ekologi populasi ialah cabang ekologi yang mengkaji s......... populasi dan faktor-faktor yang mempengaruhi saiz populasi.  Saiz populasi merujuk kepada b.................. organisma yang terdapat dalam sesuatu populasi.  Kepadatan populasi merujuk kepada b................. individu suatu spesies per unit luas habitat.  Terdapat d...... cara untuk menganggar saiz dan kepadatan sesuatu populasi iaitu melalui perh................ terus dan teknik pers.........an.  Kaedah persampelan kuadrat (PK) dan kaedah tangkap, t............., lepas dan tangkap semula (TTLTS).  Perbezaan antara PK dan TTLTS;
Modul Sempoi Biologi Tingkatan 4 Zulkarnain Jamaluddin @ 2015 Page 153 Persampelan kuadrat Kriteria TTLTS T.................... Jenis Sampel H.............. / serangga Pokok semalu (Mimosa pudica) Contoh sampel Belalang, rama-rama, katak, burung pipit, siput dan kutu kayu. Tidak bergerak Ciri-ciri sampel Tidak bergerak dan Bergerak  Formula PK; Frekuensi = Bilangan kuadrat yang mengandungi spesies yg dikaji x 100% Jumlah bilangan kuadrat yang digunakan Kepadatan= Jumlah bil. individu spesies yang dikaji dalam semua kuadrat Jumlah bil. kuadrat x luas kuadrat Peratus litupan= Jumlah luas litupan spesies yg dikaji dlm semua kuadrat x 100% Jumlah bilangan kuadrat x luas kuadrat  Formula TTLTS; Saiz populasi= Bil.haiwan dlm tangkapan pertama x bil.haiwan dlm tangkapan kedua Bilangan yg didapati bertanda dlm tangkapan kedua
Modul Sempoi Biologi Tingkatan 4 Zulkarnain Jamaluddin @ 2015 Page 154 SPM 2012 (Struktur) (c) sekumpulan pelajar telah menjalankan satu aktiviti untuk menganggarkan populasi tumbuhan P dan tumbuhan Q di kawasan sekolah menggunakan prosedur berikut. i. Kuadrat (1 m x 1 m) diletakkan secara rawak di kawasan itu. ii. Tumbuhan P dan tumbuhan Q di dalam kuadrat dikira. iii. Langkah i dan ii diulang lima kali seperti ditunjukkan dalam Rajah di bawah. Kekunci: Tumbuhan P Tumbuhan Q (i) Rekod jumlah bilangan tumbuhan P dan tumbuhan Q dalam kelima-lima kuadarat ke dalam Jadual di bawah. Tumbuhan Jumlah bilangan P Q [2 markah] (ii) Berdasarkan keputusan dalam (c)(i), tumbuhan manakah yang dominan? ............................................................................................................................ [1 markah] (iii) Berikan satu sebab bagi jawapan dalam (c)(ii). ........................................................................................................................... [1 markah]
Modul Sempoi Biologi Tingkatan 4 Zulkarnain Jamaluddin @ 2015 Page 155 8.4 Biokepelbagaian Pengelasan organisma; ‘MPFPA’= Manchester Protes Fasal Pengadil Angkuh. Hierarki pengelasan Organisma; ‘AFi KO FaGS= Ahmad Firdaus Ke Oman Fasal Guru Suruh’  Contoh: Nama saintifik Manusia = Homo sapiens Alam Animalia Filum Chordata Kelas Mammalia Order Primates Famili Hominidae Genus Homo Spesies sapiens M................. •prokariotik •u.................... •a.... dinding sel •tiada membran nukleus •contohnya: bakteria dan sianobakteria. Pl...................... •autotrof atau h..................... atau kedua- duanya •unisel dan multisel •a...... nukleus •ada membran nukleus •Amoeba sp., paramecium sp., Spirogyra sp. dan Clamidomonas sp. F............... •unisel atau multisel •unisel (yis) atau multisel (cendawan/ kulat) • dinding sel berkitin yg bukan s.............. •t............ klorofil •contoh: Mucor sp., cendawan dan yis. Pr.................... •semua jenis tumbuhan daratan dan akuatik. •contoh:lumut, lumut hati, paku pakis, konifer, tumbuhan monokotiledon dan tumbuhan dikotiledon. A.................... •semua haiwan heterotrof m.................... •tiada klorofil dan menyimpan karbohidrat dlm btk g................... •contoh: ikan, burung, mamalia, reptilia dan amfibia. Alam Filum Kelas Order Famili Genus Spesies
Modul Sempoi Biologi Tingkatan 4 Zulkarnain Jamaluddin @ 2015 Page 156  Contoh-contoh lain: Nama biasa Nama saintifik Durian Durio zibethinus Kelapa sawit Elaeis guineensis Singa Panther leo Semalu Mimosa pudica Padi Oryza sativa Tongkat Ali Eurycoma longifolia Rambutan Nephelium lappaceum SPM 2007 (Esei) (b) Rajah menunjukkan suatu ekosistem di Malaysia. Berdasarkan Rajah di atas, bincangkan kenapa ekosistem ini perlu dikekalkan. [10 markah] ............................................................................................................................. ............................................................................................................................. ............................................................................................................................. ............................................................................................................................. ............................................................................................................................. ............................................................................................................................. ............................................................................................................................. .............................................................................................................................
Modul Sempoi Biologi Tingkatan 4 Zulkarnain Jamaluddin @ 2015 Page 157 ............................................................................................................................. ............................................................................................................................. ............................................................................................................................. ............................................................................................................................. ............................................................................................................................. ............................................................................................................................. ............................................................................................................................. ............................................................................................................................. ............................................................................................................................. SPM 2010 (Esei) Terangkan mengapa ekosistem paya bakau perlu dipelihara dan dipulihara? Jawapan:  Bertindak sebagai p.................... pantai// benteng terhadap tiupan angin kencang/ombak.  Untuk mengelakkan h............. tanah/ tanah runtuh/ banjir kilat/ kerosakan akibat tsunami.  Akar bercabang meluas/ akar jangkang untuk s................ di dalam tanah yg lembut dan berlumpur.  Akar memerangkap lumpur/ tanah/ sampah  Ole itu, kualiti a...... dikekalkan.  Mengekalkan/ menambah biodiversiti.  Sebagai tempat untuk pembiakan/ mencari makanan kepada f.........../ haiwan akuatik/ contoh yg sesuai// bertindak sebagai kawasan nurseri kepada organisma.  Sebagai h.................. kepada fauna/ haiwan.  Memulihara spesies/ organisma/ fauna// mengelakkan k.................... spesies/ organisma/ fauna.  Menambahkan jangka h.............. organisma akuatik.
Modul Sempoi Biologi Tingkatan 4 Zulkarnain Jamaluddin @ 2015 Page 158  Mengekalkan populasi spesies/ organisma/fauna//mengekalkan keseimbangan ekosistem/ r............. makanan/ siratan makanan.  Sumber bahan mentah utk p................ bangunan/ c............... /perabot/ bot/ rumah/ penghasilan kayu arang/ tannin/ makanan contoh yang sesuai.  Sebagai tarikan eko-p......................  Mengekalkan corak c.............. normal.  Mengurangkan perubahan i........../ kemarau/ cuaca yang melampau.  Mengekalkan kandungan k............... d.................. di atmosfera.  Menghalang kesan rumah hijau/ p.................... global. SPM 2013 (Esei) (b)(i) Terangkan kepentingan mengekalkan sungai sebagai satu habitat dalam ekosistem itu. [4 markah] ......................................................................................................................... ......................................................................................................................... ......................................................................................................................... ......................................................................................................................... ......................................................................................................................... ......................................................................................................................... (ii) Huraikan cara-cara untuk menambahbaik kualiti air sungai untuk kemandirian organisma akuatik yang lebih baik. [6 markah] ......................................................................................................................... ......................................................................................................................... ......................................................................................................................... ......................................................................................................................... ......................................................................................................................... ......................................................................................................................... ......................................................................................................................... .........................................................................................................................
Modul Sempoi Biologi Tingkatan 4 Zulkarnain Jamaluddin @ 2015 Page 159 8.5 Impak Mikroorganisma Terhadap Kehidupan Mikroorganisma Struktur/ ciri-ciri Contoh B.................... √Bentuk kokus (sfera), vibrio (koma), basilus (rod) dan pilin (spirilum) √Mempunyai d................. sel, membran plasma, dan DNA. √Sesetengah menghasilkan s........... dalam keadaan tidak sesuai. Lactobacillus sp. dan Streptococcus sp. A......... √Mempunyai k.................., kloroplas dan dinding sel. √Tidak mempunyai b............., daun dan akar. √Berfotosintesis. Fitoplankton, Spirogyra sp. dan Pleuroccoccus sp. K............. √Organisma multisel atau unisel. √Mempunyai d................ sel drp kitin. √Tiada klorofil. M............ sp. dan Yis P.................... √Organisma u............... √Mempunyai nukleus, sitoplasma dan membran plasma. E............... sp., P...................... sp. dan Amoeba sp. Virus  P............. kecil.  Bukan organisma bersel.  Menjangkiti dan menggunakan sel hidup utk membiak.  Terdrp DNA atau RNA.  Tidak mempunyai membran plasma, sitoplasma dan m....................... Bakteriofaj dan virus mozek tembakau.
Modul Sempoi Biologi Tingkatan 4 Zulkarnain Jamaluddin @ 2015 Page 160 Peranan mikroorganisma yg berfaedah dlm ekosistem. Ekosistem Contoh mikroorganisma Apa yg dibuat olehnya? Pereputan √Kulat dan bakteria saprofit Mengurai bahan o............... kompleks spt najis haiwan, bangkai haiwan dan pokok reput kpd ammonia. Kitar N............... √Bakteria P............... Nitrogen (BPN) – Nostoc sp. dlm tanah dan Rhizobium sp. dlm nodul pokok legum. √Bakteria penitritan(BN) –Nitrosomonas sp. dan Nitrobacter sp. √BPN menukarkan N dlm atmosfera kpd Nitrat (NO3-). √NO3- diserap oleh akar utk sintesis protein. √Apb tumb. dan haiwan mati, pereputan oleh mikroorganisma p................. spt bakteria dan kulat sapfofit kpd A..................... (NH3) √NH3 ditukarkan kpd nitrit (NO2-) melalui pro. Penitritan. √NO2- ditukarkan kpd NO3- melalui pendenitritan. √NO3- ditukarkan semula gas N............. Salur a............... anai-anai Protozoa berflagelum- Trichonympha sp. √Mempunyai hubungan mutualisme dgn anai2. √Merembeskan enzim s.................. utk mencernakan selulosa. Sistem pencernaan manusia Bakteria simbiosis dalam kolon-Escherichia coli (E. Coli) sintesis vitamin B12 utk pembentukan darah dan vitamin K utk pembekuan darah.
Modul Sempoi Biologi Tingkatan 4 Zulkarnain Jamaluddin @ 2015 Page 161 Kitar Nitrogen
Modul Sempoi Biologi Tingkatan 4 Zulkarnain Jamaluddin @ 2015 Page 162 Mikroorganisma berbahaya; Patogen/ Vektor Nama penyakit Cara jangkitan Simptom penyakit Protozoa/ Nyamuk M................ Nyamuk Anopheles sp. Demam panas, menggigil, berpeluh dgn byk. Virus/ Nyamuk A............. Demam denggi Suntikan v......... drp nyamuk Aedes ke dlm darah Demam, sakit kepala, sakit otot dan sendi Bakteria/Lalat K................ Makanan atau minuman yg tercemar Cirit birit, perut tegang, mual, muntah dan kekeringan K.............. Tinea Sentuhan, tempat lembap, haiwan peliharaan Radang kulit/tisu Bakteria/Lalat Keracunan makanan L.......... lalat bertelur pada makanan dimakan Muntah, cirit-birit, pening kepala Virus H..... AIDS Sentuhan (hubungan seks), berkongsi jarum suntikan, ibu kpd anak Radang paru-paru, Kaposi’s sarcoma, kurang berat badan, bengkak limfa, demam, hati dan hempedu bengkak. Virus hepatitis Hepatitis A,B, C,D,E,X dan G Makanan dan air dijangkiti oleh HAV (Hepatitis A Virus), Sexual Transmitted Deseases (STD) Kurang selera makan, sakit otot dan sendi, demam, loya, sakit kepala dan demam kuning V....... SARS Penyakit berjangkit melalui batuk, bersin. Selesema, batuk kering, sakit kepala, sakit badan, sesak nafas, pneumonia
Modul Sempoi Biologi Tingkatan 4 Zulkarnain Jamaluddin @ 2015 Page 163 SPM 2009 (Esei) Rajah menunjukkan peranan mikroorganisma dalam suatu ekosistem. Disinfektan -Bahan peny.................... yg digunakan utk membunuh mikroorganisma pd permukaan lantai, hospital, tandas dan perabot. - Ia juga digunakan utk mensterilkan alatan pembedahan. -Contoh : fenol, formaldehid dan asid karbolik Vaksin -Ampaian b................... atau virus mati atau dilemahkan yg disuntik ke dalam badan seseorang utk merangsang sistem k.............. badan bagi menghasilkan antibodi yg dikehendaki utk melawan penyakit tertentu. -Contoh: vaksin Sabine dan BCG Antiseptik -Bahan kimia yg disapu pada permukaan kulit yg terluka utk mencegah kemasukan serta pembiakan patogen dlm badan melalui luka tersebut. - Contoh: larutan iodin dan akriflavin Antibiotik -Bahan kimia yg dihasilkan oleh mikroorganisma utk merencat pert.............. dan membunuh mikroorganisma lain terutamanya bakteria. -Contoh: penisilin dan streptomisin Kaedah Mengawal Patogen
Modul Sempoi Biologi Tingkatan 4 Zulkarnain Jamaluddin @ 2015 Page 164 (i) Berdasarkan Rajah di atas, terangkan bagaimana mikroorganisma mengekalkan kandungan sebatian X dalam tanah. [8 markah] ............................................................................................................................. ............................................................................................................................. ............................................................................................................................. ............................................................................................................................. ............................................................................................................................. ............................................................................................................................. ............................................................................................................................. ............................................................................................................................. ............................................................................................................................. ............................................................................................................................. ............................................................................................................................. ............................................................................................................................. ............................................................................................................................. ............................................................................................................................. ............................................................................................................................. (ii) Terangkan apa yang akan berlaku kepada ekosistem itu jika semua bakteria pengurai dan kulat mati. [3 markah] ............................................................................................................................. ............................................................................................................................. ............................................................................................................................. ............................................................................................................................. .............................................................................................................................
Modul Sempoi Biologi Tingkatan 4 Zulkarnain Jamaluddin @ 2015 Page 165 BAB 9 EKOSISTEM TERANCAM 9.1 Aktiviti manusia yg mengancam ekosistem Bagaimanakah aktiviti manusia boleh mempengaruhi ekosistem? Aktiviti manusia Kesan Penyahhutanan Kehilangan kawasan tadahan karbon bumi, tanah runtuh, banjir kilat, perubahan cuaca, kehilangan biokepelbagaian bumi, kehilangan kawasan tadahan air, kehilangan habitat, kepupusan flora dan fauna, pencemaran udara, kesan rumah hijau, pemanasan global -Penggunaan t........... secara berlebihan. -Penggunaan b.......... tak organik dlm pertanian. E.................. meningkatkan BOD air dan menambahkan populasi alga, hidupan akuatik mati dan kehilangan sumber air utk kegunaan domestik. Pembuangan bahan buangan d................ dan industri Pencemaran air, udara dan kesihatan manusia terjejas.
Modul Sempoi Biologi Tingkatan 4 Zulkarnain Jamaluddin @ 2015 Page 166  Terdapat e........... jenis pencemaran iaitu;  Pencemaran u.........., b.......... a..... dan t........... . “ubat” Jenis pencemaran Punca Kesan U................ √Pembakaran bahan api f.......... melalui ekzos kenderaan bermotor seperti plumbum, karbon m...................., oksida nitrogen dan hidrokarbon. √Pembebasan gas karbon dioksida oleh stesen jana kuasa elektrik. √Pembakaran h............ secara terbuka. √Asap Kilang mengeluarkan gas CO, NO dan SO2 ke atmosfera Jerebu, asbut, asma, sesak nafas, hujan a......., kesuburan tanah terjejas, k............. paru-paru. Air √Baja pertanian yg mengandungi NO3, PO43- mengalir ke sungai. √Aliran l................ berat spt Pb, Hg dan Zn ke sungai oleh kilang industri. BOD air bertambah, pencemaran air, k...................... hidupan akuatik, kanser (leukemia), kadar f...................... berkurang. T................ √Air p............. dari stesen jana kuasa elektrik dialirkan ke sungai. Hidupan akuatik musnah, BOD meningkat, r............. makanan musnah. B.................. Kereta, motosikal, kapal terbang, tapak pembinaan, mesin pertanian dan mesin industri. T.............. darah tinggi, pekak, penyakit kardiovaskular, ulser, kemurungan dan sakit kepala.
Modul Sempoi Biologi Tingkatan 4 Zulkarnain Jamaluddin @ 2015 Page 167 SPM 2005 (Esei) (b) Rajah menunjukkan satu aktiviti yang dilakukan berhampiran satu kawasan perumahan dengan hasrat untuk membangunkan kawasan itu. Walau bagaimanapun, penduduk di kawasan tersebut bimbang tentang kesan buruk daripada aktiviti itu. Jika anda penduduk di kawasan itu, bincangkan kesan baik dan kesan buruk aktiviti tersebut. [10 markah] ................................................................................................................................. ................................................................................................................................. ................................................................................................................................. ................................................................................................................................. ................................................................................................................................. ................................................................................................................................. ................................................................................................................................. ................................................................................................................................. ................................................................................................................................. ................................................................................................................................. ................................................................................................................................. .................................................................................................................................
Modul Sempoi Biologi Tingkatan 4 Zulkarnain Jamaluddin @ 2015 Page 168 SPM 2006 (Esei) (c) Proses fotosintesis didapati dapat menyumbang kepada keseimbangan alam sekitar. Terangkan bagaimana pencemaran udara memberi kesan terhadap fotosintesis dan keseimbangan alam. [10 markah] ........................................................................................................................... ........................................................................................................................... ........................................................................................................................... ........................................................................................................................... ........................................................................................................................... ........................................................................................................................... ........................................................................................................................... ........................................................................................................................... ........................................................................................................................... ........................................................................................................................... ........................................................................................................................... ........................................................................................................................... SPM 2008 (Esei) Rajah menunjukkan aktiviti pembakaran hutan. Bincangkan bagaimana aktiviti ini menyebabkan bencana terhadap alam sekitar. [7 markah]
Modul Sempoi Biologi Tingkatan 4 Zulkarnain Jamaluddin @ 2015 Page 169 ................................................................................................................................. ................................................................................................................................. ................................................................................................................................. ................................................................................................................................. ................................................................................................................................. ................................................................................................................................. ................................................................................................................................. ................................................................................................................................. ................................................................................................................................. ................................................................................................................................. (b) Rajah menunjukkan dua aktiviti pertanian yang menggunakan produk bahan kimia. Bincangkan kesan baik dan kesan buruk kedua-dua aktiviti yang ditunjukkan pada Rajah di atas. Perbincangan harus berdasarkan impak pada pertanian dan alam sekitar. [10 markah] ................................................................................................................................. ................................................................................................................................. ................................................................................................................................. ................................................................................................................................. ................................................................................................................................. .................................................................................................................................
Modul Sempoi Biologi Tingkatan 4 Zulkarnain Jamaluddin @ 2015 Page 170 ................................................................................................................................. ................................................................................................................................. ................................................................................................................................. ................................................................................................................................. ................................................................................................................................. ................................................................................................................................. ................................................................................................................................. ................................................................................................................................. ................................................................................................................................. ................................................................................................................................. SPM 2011 (Esei) (a) Rajah menunjukkan kesan-kesan aktiviti pertanian berhampiran sebuah kolam. Aktiviti pertanian Pertumbuhan alga secara mendadak Kuantiti jirim organik mereput yang banyak Tumbuhan akuatik dan ikan mati Terangkan bagaimana aktiviti-aktiviti pertanian tersebut menyebabkan kematian tumbuhan akuatik dan ikan-ikan di dalam kolam itu. [10 markah] ............................................................................................................................. .............................................................................................................................
Modul Sempoi Biologi Tingkatan 4 Zulkarnain Jamaluddin @ 2015 Page 171 ............................................................................................................................. ............................................................................................................................. ............................................................................................................................. ............................................................................................................................. ............................................................................................................................. ............................................................................................................................. ............................................................................................................................. ............................................................................................................................. ............................................................................................................................. ............................................................................................................................. ............................................................................................................................. ............................................................................................................................. ............................................................................................................................. (b) Rajah menunjukkan satu kawasan perindustrian baru berdekatan dengan kawasan perumahan. Bincangkan kesan baik dan kesan buruk yang disebabkan oleh aktiviti-aktiviti perindustrian terhadap manusia dan alam sekitar pada tahun-tahun akan datang. [10 markah] ........................................................................................................................... ........................................................................................................................... ...........................................................................................................................
Modul Sempoi Biologi Tingkatan 4 Zulkarnain Jamaluddin @ 2015 Page 172 ........................................................................................................................... ........................................................................................................................... ........................................................................................................................... ........................................................................................................................... ........................................................................................................................... ........................................................................................................................... ........................................................................................................................... ........................................................................................................................... ........................................................................................................................... ........................................................................................................................... ........................................................................................................................... ........................................................................................................................... SPM 2013 (Esei) Rajah menunjukkan suatu ekosistem. (a) Banyak kilang baharu didirikan berdekatan dengan sungai. Terangkan kesan buruk kewujudan kilang-kilang tersebut terhadap ekosistem itu. [10 markah]
Modul Sempoi Biologi Tingkatan 4 Zulkarnain Jamaluddin @ 2015 Page 173 Jawapan:  Membebaskan banyak gas berb........................../ gas beracun// gas bertoksik.  Karbon d.................. terperangkap di atmosfera.  Memerangkap h........... .  Meningkatkan s.......... persekitaran.  Menyebabkan kesan rumah h........../ pemanasan g............  Menyahasli e............. fotosintesis.  Kadar f.......................... lambat/ rendah.  Kadar pert...................... tumbuhan perlahan.  Populasi tumbuhan/ hasil tumbuhan berk................./ pupus.  Biod.................. berkurangan.  Sulfur d..................../ nitrogen o...............  Terlarut dalam a..... hujan.  Membentuk h............ a........... .  Mengalir ke dalam s............./ tanah.  pH air sungai/ tanah berk.................. .  menyebabkan p....................... air.  K..................... organisma.  Ekosistem t............. seimbang.  Bahan pencemar/ karbon m...................../ karbon doiksida/ z............/ h............./ kotoran.  Menyebabkan j.............../ kabut.  Menutup s................ daun.  Mengurangkan kadar f.........................  H.......... terbebas dari janakuasa.  Meningkatkan s............. air sungai.  Menyebabkan pencemaran t............ .  Mengurangkan o.............. terlarut.  Kematian organisma a.............. .
Modul Sempoi Biologi Tingkatan 4 Zulkarnain Jamaluddin @ 2015 Page 174 SPM 2014 (Esei) Rajah menunjukkan dua jenis aktiviti manusia dalam suatu ekosistem. Aktiviti manusia Baja berlebihan digunakan dalam kebun sayur Penebangan pokok secara berleluasa Terangkan impak setiap aktiviti kepada ekosistem tersebut. [10 markah] ........................................................................................................................... ........................................................................................................................... ........................................................................................................................... ........................................................................................................................... ........................................................................................................................... ........................................................................................................................... ........................................................................................................................... ........................................................................................................................... ........................................................................................................................... ........................................................................................................................... ........................................................................................................................... ........................................................................................................................... ........................................................................................................................... ........................................................................................................................... ...........................................................................................................................
Modul Sempoi Biologi Tingkatan 4 Zulkarnain Jamaluddin @ 2015 Page 175 9.2 Fenomena kesan rumah hijau (KRH) dan penipisan lapisan ozon (PLO) SPM 2005 (Esei) (a) Rajah menunjukkan satu daripada fenomena alam sekitar yang menjadi isu perbincangan masa kini. Namakan fenomena ini dan terangkan bagaimana fenomena ini berlaku. Jika anda adalah seorang aktivis alam sekitar, cadangkan bagaimana anda akan menerangkan kepada orang ramai tentang langkah-langkah yang diperlukan untuk mengatasi fenomena ini. [10 markah] ........................................................................................................................... ........................................................................................................................... ........................................................................................................................... ........................................................................................................................... ........................................................................................................................... ........................................................................................................................... ........................................................................................................................... ........................................................................................................................... ........................................................................................................................... ........................................................................................................................... ........................................................................................................................... ........................................................................................................................... ........................................................................................................................... ...........................................................................................................................
Modul Sempoi Biologi Tingkatan 4 Zulkarnain Jamaluddin @ 2015 Page 176 SPM 2008 (Esei) (a) Rajah menunjukkan satu fenomena yang berlaku dalam atmosfera bumi. Terangkan kesan fenomena tersebut terhadap alam sekitar jika aras kepekatan karbon dioksida, CO2 semakin meningkat. [3 markah] ........................................................................................................................... ........................................................................................................................... ........................................................................................................................... ........................................................................................................................... SPM 2010 (Esei) (b) Rajah menunjukkan beberapa aktiviti manusia yang membebaskan karbon dioksida ke atmosfera dalam suatu ekosistem. Terangkan kesan pertambahan kepekatan CO2 pada ekosistem itu. [10 markah]
Modul Sempoi Biologi Tingkatan 4 Zulkarnain Jamaluddin @ 2015 Page 177 Jawapan:  Kesan R........... Hijau.  Pertambahan kepekatan gas-gas Rumah Hijau/CO2 memerangkap/ menyerap l............ banyak haba di atmosfera.  Lapisan gas-gas Rumah Hijau bertindak sebagai p...............  Penghalang t............. haba drp berpindah ke angkasa.  Menyebabkan peningkatan s........./ pemanasan g...........  Kesan Rumah Hijau menyebabkan pengembangan termal air laut// pencairan g............/ ketulan ais.  Menyebabkan a.......... air laut naik.  Menyebabkan perubahan dlm arah a........./ arus laut.  Menyebabkan p...................... cuaca.  Suhu lampau tinggi yg memberi kesan kpd f.................... .  Penghasilan t................/ haiwan berkurang.  Pemusnahan rantai/ j................. makanan.  Kepupusan spesies// biod.............. berkurangan. SPM 2012 (esei) (b) Rajah menunjukkan alatan kegunaan harian di rumah. Terangkan kesan pembebasan klorofluorokarbon ke atas kesihatan manusia dan ekosistem.
Modul Sempoi Biologi Tingkatan 4 Zulkarnain Jamaluddin @ 2015 Page 178 Jawapan:  Lapisan o......... melindungi/ menghalang permukaan bumi/organisma drp sinar UV.  CFC menyebabkan p....................... lapisan ozon.  CFC melepaskan atom k............. melalui pertambahan UV.  Klorin memecahkan/ bertindak ke atas molekul o......... kepada oksigen.  Penipisan lapisan ozon menyebabkan l............ banyak cahaya/ sinar UV menembusi atmosfera bumi.  K................ iaitu kornea mata mengeras.  K............... kulit iaitu pembahagian sel luar biasa/tidak terkawal.  Kecacatan/penyakit genetik melalui m..................  Penurunan sistem k................. dengan kemusnahan sistem keimunan.  Kemusnahan r............./ jaringan makanan menyebabkan fitoplankton/z......plankton/pengeluar/pengguna mati/musnah.  Kepupusan organisma yang tidak dapat menyesuaikan dengan p................. persekitaran.  Kemusnahan kitar k................// penurunan kadar f...................... apabila klorofil/sel daun musnah// e............ ternyahasli.  Perubahan c............ yg menyebabkan peningkatan s........./kemarau/ banjir kilat.
Modul Sempoi Biologi Tingkatan 4 Zulkarnain Jamaluddin @ 2015 Page 179 9.3 Kepentingan pengurusan terancang aktiviti pembangunan dan ekosistem. SPM 2007 (Esei) (b) Kawasan sawah padi dibangunkan menjadi kawasan perindustrian seperti yang ditunjukkan pada Rajah di bawah. Bincangkan kesan baik dan kesan buruk sosial, ekonomi dan persekitaran akibat pembangunan ini. [10 markah] ................................................................................................................................. ................................................................................................................................. ................................................................................................................................. ................................................................................................................................. ................................................................................................................................. ................................................................................................................................. ................................................................................................................................. ................................................................................................................................. ................................................................................................................................. ................................................................................................................................. ................................................................................................................................. ................................................................................................................................. ................................................................................................................................. ................................................................................................................................. ................................................................................................................................. ................................................................................................................................. ................................................................................................................................. .................................................................................................................................
Modul Sempoi Biologi Tingkatan 4 Zulkarnain Jamaluddin @ 2015 Page 180 SPM 2012 (Esei) Rajah menunjukkan tiga tong sampah kitar semula P, Q dan R. Tong sampah kitar semula ini digunakan untuk mengumpul bahan-bahan terpakai. Kertas terpakai Kaca terpakai Plastik terpakai Bahan-bahan terpakai tersebut adalah daripada sumber semula jadi.  Kertas daripada pokok  Kaca daripada mineral  Plastik daripada petroleum Terangkan bagaimana amalan mengitar semula bahan-bahan terpakai dalam Rajah di atas menyumbangkan kepada pengekalan keseimbangan alam. [10 markah] Jawapan: Kertas,  Dengan menggunakan s................. kertas terpakai kurang pokok akan ditebang/ lebih banyak pokok yg dipelihara.  Banyak habitat f............ dan fauna dapat dipelihara  Kurang/ tiada g...................... jaringan/rantai makanan.  Kepupusan flora/f............ dapat dielakkan.  Memelihara biod.................... .  Kitar k.............. dapat dikekalkan// kepekatan CO2/ O2 dikekalkan.  Kawasan t.................. air dipelihara.  Mencegah banjir kilat/ h................. tanah/ banjir lumpur/tanah runtuh/pemanasan global.  Mengekalkan kawasan r..................
Modul Sempoi Biologi Tingkatan 4 Zulkarnain Jamaluddin @ 2015 Page 181  Mengurangkan pencemaran air/udara.  Mengurangkan tapak p................... sampah. Kaca,  Kurang kaca b............ dihasilkan daripada kilang-kilang.  L.......... tenaga/wang dapat dijimatkan.  Kurang/ halang ketandusan m.............// kurang bahan api f.......... digunakan// mineral boleh diselamatkan.  Eksploitasi sumber bumi dapat dikurangkan.  Kurang p..................... air/udara.  Mengurangkan tapak pelupusan sampah. Plastik,  Kurang p................. diperlukan untuk menghasilkan plastik baru.  B............. petroleum dalam bumi dapat dipelihara untuk masa depan.  Pembuangan p............ boleh mencemarkan persekitaran/ plastik menyumbat l................ menyebabkan banjir kilat.  Plastik tidak terbiodegradasi/ tidak dimusnahkan oleh b.............../pengurai.  Merosakkan permandangan/ boleh dilihat disepanjang jalan/ pantai.  Gas b...................... dikeluarkan jika ia dibakar.  Hidupan akuatik akan m........ disebabkan tersilap memakan plastik yg disangkakan makanan.  Mengurangkan masalah bahan s......... pepejal/ kurangkan tapak pelupusan sampah.  Kurangkan p.................... udara/ air. “Semoga anda mencapai kecemerlangan dalam SPM”

More Related Content

DOCX
Pertandingan asas pertolongan cemas
byTeacher Nasrah
 
DOC
Minit mesyuarat panitia 4
bykesavan24
 
DOC
Ladap buku yusa
byYusa Yusuf
 
DOCX
Pelan intervensi muzik.docx
byANNESEBESTINAAPMIACH
 
PDF
PERANCANGAN STRATEGIK KOKURIKULUM 2021-2023.pdf
byYAP FUI YEE
 
DOCX
Sijil penghargaan dana
byazrina zainuddin
 
DOC
Borang transit bm thn 2(band 1 6)
byAsrul Hisham Jasiman
 
PDF
Manual pbppp
byNor AB
 
Pertandingan asas pertolongan cemas
byTeacher Nasrah
 
Minit mesyuarat panitia 4
bykesavan24
 
Ladap buku yusa
byYusa Yusuf
 
Pelan intervensi muzik.docx
byANNESEBESTINAAPMIACH
 
PERANCANGAN STRATEGIK KOKURIKULUM 2021-2023.pdf
byYAP FUI YEE
 
Sijil penghargaan dana
byazrina zainuddin
 
Borang transit bm thn 2(band 1 6)
byAsrul Hisham Jasiman
 
Manual pbppp
byNor AB
 

What's hot

DOCX
Borang pemarkahan nyanyian lagu patriotik
byirenelina91
 
PDF
MESYUARAT PENGURUSAN bil 4 2022.pdf
bysklokbuanilahaddatu
 
DOC
Borang pelaporan PLC
byUng Eleanor
 
DOCX
Borang pemarkahan
byAsniem CA
 
PDF
soalan linus matematik tahun 1 untuk murid lemah
byZakri Nyan
 
DOCX
PROGRAM KECEMERLANGAN SMK PUTERA 2023-1 (2).docx
byNoorhamnyzakaria
 
PPT
Pendidikan Sivik Dalam Koku2.ppt
byparahinnurol
 
DOCX
Contoh keberhasilan guru akademik
byHazura Abu Bakar
 
DOC
Bundar tahun 1
byyardh
 
DOCX
Tentatif program mesyuarat agung pibg kali ke 36
byYati Harun
 
DOCX
Program pembangunan guru baharu
byCikgu Nur
 
PPT
NOTA-MATEMATIK-edited-by-MAZIAH.ppt
bySIAWSINGONGKPMGuru
 
DOCX
Contoh penulisan sasaran keberhasilan HEM
byamuradhamid edidik edu my
 
DOCX
Contoh laporan plc
bysalllash
 
DOC
Fail meja guru pkhas
byPPKI SMK SEKSYEN 19
 
DOCX
Borang penerimaan buku teks sesi persekolahan 2015
byAidah66
 
DOC
Borang semakan buku kerja murid
bySiti Musiah Matnor
 
PPTX
Tugasan Modul 4.pptx
byWany Hardy
 
PDF
Kuasa kepimpinan 4 e jeffrey a. krames
bynorhizamohdsalleh1
 
DOCX
Teks ucapan hari anugerah kecemerlangan skc 2009
byShika Nara
 
Borang pemarkahan nyanyian lagu patriotik
byirenelina91
 
MESYUARAT PENGURUSAN bil 4 2022.pdf
bysklokbuanilahaddatu
 
Borang pelaporan PLC
byUng Eleanor
 
Borang pemarkahan
byAsniem CA
 
soalan linus matematik tahun 1 untuk murid lemah
byZakri Nyan
 
PROGRAM KECEMERLANGAN SMK PUTERA 2023-1 (2).docx
byNoorhamnyzakaria
 
Pendidikan Sivik Dalam Koku2.ppt
byparahinnurol
 
Contoh keberhasilan guru akademik
byHazura Abu Bakar
 
Bundar tahun 1
byyardh
 
Tentatif program mesyuarat agung pibg kali ke 36
byYati Harun
 
Program pembangunan guru baharu
byCikgu Nur
 
NOTA-MATEMATIK-edited-by-MAZIAH.ppt
bySIAWSINGONGKPMGuru
 
Contoh penulisan sasaran keberhasilan HEM
byamuradhamid edidik edu my
 
Contoh laporan plc
bysalllash
 
Fail meja guru pkhas
byPPKI SMK SEKSYEN 19
 
Borang penerimaan buku teks sesi persekolahan 2015
byAidah66
 
Borang semakan buku kerja murid
bySiti Musiah Matnor
 
Tugasan Modul 4.pptx
byWany Hardy
 
Kuasa kepimpinan 4 e jeffrey a. krames
bynorhizamohdsalleh1
 
Teks ucapan hari anugerah kecemerlangan skc 2009
byShika Nara
 

More from SMKTA

PDF
[Spmsoalan]soalan kbat bio 16
bySMKTA
 
PDF
[Spmsoalan]soalan kbat bio 15
bySMKTA
 
PDF
[Spmsoalan]soalan kbat bio 14
bySMKTA
 
PDF
[Spmsoalan]soalan kbat bio 12
bySMKTA
 
PDF
[Spmsoalan]soalan kbat bio 11
bySMKTA
 
DOC
Tingkatan 5 bab 6 variation
bySMKTA
 
DOC
Tingkatan 5 bab 5 inheritence
bySMKTA
 
DOC
Tingkatan 5 bab 4 reproduction and growth
bySMKTA
 
DOC
Tingkatan 5 bab 3 coordination and response
bySMKTA
 
DOC
Tingkatan 5 bab 2 locomotion and support
bySMKTA
 
DOC
Tingkatan 4 bab 7 respiration
bySMKTA
 
PDF
[Spmsoalan]soalan kbat bio 6
bySMKTA
 
DOC
03 strategi menjawab kertas 3 soalan 2 shahril_2012
bySMKTA
 
DOC
03 strategi menjawab kertas 3 soalan 1 shahril_2013
bySMKTA
 
DOC
Tingkatan 4 bab 6 nutrition
bySMKTA
 
PDF
[Spmsoalan]soalan kbat bio 5
bySMKTA
 
PDF
[Spmsoalan]soalan kbat bio 5
bySMKTA
 
DOC
Tingkatan 4 bab 5 cell division
bySMKTA
 
PDF
[Spmsoalan]soalan kbat bio 4
bySMKTA
 
PDF
[Spmsoalan]soalan kbat bio 3
bySMKTA
 
[Spmsoalan]soalan kbat bio 16
bySMKTA
 
[Spmsoalan]soalan kbat bio 15
bySMKTA
 
[Spmsoalan]soalan kbat bio 14
bySMKTA
 
[Spmsoalan]soalan kbat bio 12
bySMKTA
 
[Spmsoalan]soalan kbat bio 11
bySMKTA
 
Tingkatan 5 bab 6 variation
bySMKTA
 
Tingkatan 5 bab 5 inheritence
bySMKTA
 
Tingkatan 5 bab 4 reproduction and growth
bySMKTA
 
Tingkatan 5 bab 3 coordination and response
bySMKTA
 
Tingkatan 5 bab 2 locomotion and support
bySMKTA
 
Tingkatan 4 bab 7 respiration
bySMKTA
 
[Spmsoalan]soalan kbat bio 6
bySMKTA
 
03 strategi menjawab kertas 3 soalan 2 shahril_2012
bySMKTA
 
03 strategi menjawab kertas 3 soalan 1 shahril_2013
bySMKTA
 
Tingkatan 4 bab 6 nutrition
bySMKTA
 
[Spmsoalan]soalan kbat bio 5
bySMKTA
 
[Spmsoalan]soalan kbat bio 5
bySMKTA
 
Tingkatan 4 bab 5 cell division
bySMKTA
 
[Spmsoalan]soalan kbat bio 4
bySMKTA
 
[Spmsoalan]soalan kbat bio 3
bySMKTA
 

Besta t4 2015 terkini

  • 1.
    Modul Sempoi BiologiTingkatan 4 Zulkarnain Jamaluddin @ 2015 Page 1 BESTARI SP SDN.BHD Edisi Murid Modifikasi mengikut perubahan pendidikan masa kini Cetakan Ketiga Modul Sempoi Biologi Tingkatan 4 Penulis: Zulkarnain bin Jamaluddin NAMA:............................................................................ TINGKATAN:.................................................................... SEKOLAH:........................................................................ Z U L K A R N A I N B I N J A M A L U D D I N S M K T E N G K U A B D U L L A H
  • 2.
    Modul Sempoi BiologiTingkatan 4 Zulkarnain Jamaluddin @ 2015 Page 2 BAB 1 PENGENALAN KEPADA BIOLOGI 1.1 Kajian Biologi 1. Perkataan ‘Biologi’ berasal daripada dua kata dasar bahasa Yunani, iaitu ‘bios’ dan ‘logos’. 2. ‘Bios’ bermaksud kehidupan dan ‘logos’ bermaksud kajian mengenai kehidupan. Kepentingan penyelidikan biologi 1. Memahami dengan lebih baik bagaimana badan manusia berfungsi 2. Mengetahui cara merawat penyakit 3. Menyelamatkan spesies terancam yang hampir pupus 4. Menguruskan masalah berkaitan dengan persekitaran dengan lebih baik Bidang kajian dalam biologi Biologi Biotek nologi Biokimia Perubatan Anatomi Genetik FisiologiTaksonomi Ekologi Botani Zoologi Mikrobiologi
  • 3.
    Modul Sempoi BiologiTingkatan 4 Zulkarnain Jamaluddin @ 2015 Page 3 Kerjaya yang berkaitan dengan biologi 1.2 Penyiasatan Saintifik 1. Kemahiran saintifik dibahagikan kepada ......... komponen iaitu kemahiran p.............. sains dan kemahiran m............................ 2. Kemahiran p............... sains melibatkan kemahiran p.................... secara kritis, analitis dan kreatif yang membolehkan seseorang ahli sains merumus persoalan dan mencari j................... serta penerangan untuk sesuatu fenomena dengan cara yang sistematik. 3. Kemahiran m....................... merupakan p....................... yang membolehkan ahlis ains menjalankan sesuatu penyiasatan s...................... Kaedah saintifik Langkah- langkah dalam penyiasatan saintifik: 1. Mengenal pasti m............... 2. Membuat h.................. 3. Merancang p.......................... 4. Mengenal pasti dan mengawal p................. u...... 5. Menjalankan e..................... 6. Mengumpulkan d.......... 7. M................... data 8. Mentafsir d........ 9. Membuat k...................... 10. Menulis l...............
  • 4.
    Modul Sempoi BiologiTingkatan 4 Zulkarnain Jamaluddin @ 2015 Page 4 Kemahiran proses sains Kemahiran manipulatif Sikap saintifik dan nilai-nilai murni
  • 5.
    Modul Sempoi BiologiTingkatan 4 Zulkarnain Jamaluddin @ 2015 Page 5 BAB 2 STRUKTUR SEL DAN ORGANISASI SEL 2.1 Struktur dan Fungsi Sel Lukiskan gambarajah sel tumbuhan Lukiskan gambarajah sel haiwan
  • 6.
    Modul Sempoi BiologiTingkatan 4 Zulkarnain Jamaluddin @ 2015 Page 6  Organel dan bukan organel yang ada dalam sel tumbuhan dan sel haiwan: Organel/ Bukan Organel Struktur Fungsi Membran PlaSma (SPM) S=Semi P=Permeable/Phospholipid, M=Model Mozek Bendalir* -S............. telap -d............... fosfolipid/ protein/kolesterol -d................./ bersifat bendalir/ keanjalan Membenarkan s........................... bahan masuk- keluar sel. SitoplaSMa (SMS) S=Sap sel, S=Salt=garam M=Mineral/medium -sap sel mengandungi a..... dan mineral. Medium tindak balas kimia. MiTOkondrion (MOT) O=Oval=bujur M=menjana, T=Tenaga -Bentuk b............ -Dua lapisan membran Menjana t.................... Jalinan EndosPlasmA Kasar (JPA) J=Jasad Golgi P=Protein, A=Angkut -vesikel a................. - r................. melekat padanya. Mengangkut p.............. ke Jasad Golgi Jalinan EndoplaSma Licin (SiLi) S=Sintesis, L=Lipid -t............. ribosom Mensintesis l........... RiboSoM (RiSM) R=Repair tissue by Protein S=Sintesis M=Melekat -kecil dan melekat pada Jalinan EK. Mensintesis p............... JAsad GolGi (AGKPB) A=Angkut G=GliKoProtein K=KarBohidrat P=Protein, Proses -Jalinan berbentuk m.......... yang mengandungi vesikel r................. Mengubah suai p.............. kepada e.......... Membungkus enzim ke dalam vesikel rembesan.
  • 7.
    Modul Sempoi BiologiTingkatan 4 Zulkarnain Jamaluddin @ 2015 Page 7 B=Bungkus ‘Aku Guru Kanan Panitia Biologi’ Bergerak dan bergabung dgn m.................. plasma. Untuk dirembes ke luar sel. NukleuS S=Semua Mengandungi m.............. nukleus, nukleolus dan nukleoplasma. Mengawal s............. aktiviti sel  Organel yang berbeza antara sel tumbuhan(SeTu) dan sel haiwan(SeHa): Organel Struktur Fungsi D................. sel (SeTu) -Gentian s................. yang liat dan kuat. -T............ sepenuhnya. Memastikan sel k........ dan tidak mudah pecah. K..................... (SeTu) -Mengandungi stroma dan grana. -dua lapisan membran. Memerangkap c.............. untuk fotosintesis. V................... (SeTu) - Kantung berisi c............. (sap sel) yang dikelilingi oleh membran s.............. telap yang disebut t.................. - Sap sel mengandungi air, asid o..............., gula, asid a.........., garam mineral, bahan b.............. dan p.............. Sap sel menyokong tumbuhan h........... supaya tidak l.......... dengan mudah. S.................. (SeHa) -Mula terbentuk pada peringkat p.............. mitosis sel haiwan. Menghasilkan g............... gelendong. L................. (SeHa) -Mengandungi enzim l................ Mencernakan organel r...............
  • 8.
    Modul Sempoi BiologiTingkatan 4 Zulkarnain Jamaluddin @ 2015 Page 8 Membandingkan dan membezakan struktur sel haiwan dengan sel tumbuhan. Persamaan Perbezaan Sel haiwan Struktur Sel tumbuhan Bentuk Dinding sel Vakuol Kloroplas Simpanan makanan SPM 2005 (Struktur) 1. Rajah menunjukkan organel-organel yang terlibat semasa sintesis dan rembesan suatu enzim dalam satu sel haiwan.
  • 9.
    Modul Sempoi BiologiTingkatan 4 Zulkarnain Jamaluddin @ 2015 Page 9 (a) Namakan organel yang berlabel P dan R. P:........................................................................................................................ R:........................................................................................................................ [2 markah] (b)(i) Nyatakan fungsi organel S. ....................................................................................................................... ....................................................................................................................... [2 markah] (ii) Terangkan peranan organel Q dalam sintesis enzim. ........................................................................................................................... ........................................................................................................................... [2 markah] SPM 2006 2. Rajah menunjukkan satu sel tumbuhan yang dilihat di bawah mikroskop elektron. (a)(i) Pada Rajah, lebelkan struktur P, Q, R dan S. [4 markah] (ii) Nyatakan fungsi struktur: P:.............................................................................................................................. S:.............................................................................................................................. [2 markah]
  • 10.
    Modul Sempoi BiologiTingkatan 4 Zulkarnain Jamaluddin @ 2015 Page 10 (b) Terangkan peranan R dalam mengekalkan kesegahan sel. ................................................................................................................................. ................................................................................................................................. [2 markah] SPM 2009 3. Rajah menunjukkan struktur satu sel tumbuhan. (a)(i) Namakan organel T. ......................................................................................................................... [1 markah] (ii) Nyatakan dua fungsi jasad Golgi. 1. ............................................................................................................................ 2. ............................................................................................................................ [2 markah] (b)(i) Namakan struktur dalam kloroplas yang terlibat dalam tindak balas cahaya fotosintesis. ................................................................................................................................. [1 markah] (ii) Jelaskan dengan ringkas fungsi kloroplas dalam fotosintesis. ................................................................................................................................. ................................................................................................................................. [2 markah]
  • 11.
    Modul Sempoi BiologiTingkatan 4 Zulkarnain Jamaluddin @ 2015 Page 11 SPM 2010 4. Rajah menunjukkan struktur satu sel haiwan. (a)(i) Pada Rajah, lebelkan P dan S. [2 markah] (ii) Terangkan fungsi kromosom. ................................................................................................................................. ................................................................................................................................. ................................................................................................................................. [2 markah]
  • 12.
    Modul Sempoi BiologiTingkatan 4 Zulkarnain Jamaluddin @ 2015 Page 12 (b) Terangkan apa yang akan berlaku kepada penghasilan enzim luar sel jika jasad Golgi dan S tidak ada. ................................................................................................................................. ................................................................................................................................. ................................................................................................................................. ................................................................................................................................. [4 markah] (c) Terangkan mengapa sel sperma mempunyai lebih mitokondrion. ................................................................................................................................. ................................................................................................................................. [2 markah] (d) Terangkan bagaimana lisosom membantu dalam penyingkiran organel- organel yang rosak di dalam sel. ................................................................................................................................. ................................................................................................................................. [2 markah] SPM 2012 5. Rajah menunjukkan struktur satu sel tumbuhan. (a)(i) Namakan struktur P dan Q. P: ........................................................................................................................... Q: ........................................................................................................................... [2 markah]
  • 13.
    Modul Sempoi BiologiTingkatan 4 Zulkarnain Jamaluddin @ 2015 Page 13 (ii) Nyatakan komponen yang membina struktur P dan kandungan Q. Struktur P: ................................................................................................................................. Kandungan Q: ................................................................................................................................. [2 markah] (b) Terangkan satu ciri struktur P yang berkait dengan fungsinya. ................................................................................................................................. ................................................................................................................................. ................................................................................................................................. [2 markah] (c) Terangkan satu peranan struktur Q kepada tumbuhan herba. ................................................................................................................................. ................................................................................................................................. ................................................................................................................................. [2 markah] SPM 2013 (Struktur) 1. Rajah menunjukkan struktur sel haiwan. (a) Pada Rajah, labelkan Q. [1 markah]
  • 14.
    Modul Sempoi BiologiTingkatan 4 Zulkarnain Jamaluddin @ 2015 Page 14 (b) Lukis satu anak panah ( ) untuk memadankan organel S kepada fungsinya. Organel Fungsi  Mengangkut protein yang telah disintesis S  Mengubahsuai protein yang telah disintesis  Mensintesis protein [1 markah] (c) Terangkan satu ciri P. ................................................................................................................................. ................................................................................................................................. [2 markah] (d) Huraikan fungsi R dalam pengangkutan enzim luar sel. ................................................................................................................................. ................................................................................................................................. [2 markah] (e) Rajah menunjukkan satu organel. (i) Terangkan mengapa organel dalam rajah tidak terdapat dalam sel haiwan. ................................................................................................................................. ................................................................................................................................. [2 markah]
  • 15.
    Modul Sempoi BiologiTingkatan 4 Zulkarnain Jamaluddin @ 2015 Page 15 (ii) Rajah menunjukkan keratan memanjang suatu bebawang. Bebawang itu ditanam di dalam tanah. Terangkan mengapa organel dalam Rajah tidak terdapat pada daun sisik bawang itu. ................................................................................................................................. ................................................................................................................................. [2 markah] (iii) Terangkan apakah yang berlaku pada pertumbuhan bebawang jika bebawang itu diletak dalam almari gelap. ................................................................................................................................. ................................................................................................................................. [2 markah]
  • 16.
    Modul Sempoi BiologiTingkatan 4 Zulkarnain Jamaluddin @ 2015 Page 16 Menghubungkan kepadatan sesuatu organel dengan fungsi khusus sel. Jenis sel Fungsi Jenis organel yang berkepadatan tinggi dalam sel Sel sperma Sel otot untuk penerbangan dalam serangga dan burung Sel meristem Sel mesofil palisad 2.2 Organisasi Sel (a )Amoeba sp. Lukiskan Amoeba sp.
  • 17.
    Modul Sempoi BiologiTingkatan 4 Zulkarnain Jamaluddin @ 2015 Page 17 Kriteria Penerangan Struktur 1. Tidak mempunyai bentuk yang t............... 2. Diselaputi oleh m.................. plasma. 3. Sitoplasma terdiri daripada ektoplasma yang lebih pejal di bahagian luar dan endoplasma yang lebih berair di bahagian dalam. 4. Terdapat vakuol m..................... dan vakuol mengecut dalam sitoplasma. 5. Mempunyai nukleus. Cara makan 1. Memakan bakteria, alga dan mikroorganisma. 2. Memakan melalui proses f.......................... 3. Ps........................ dihulurkan untuk mengelilingi makanan, lalu membentuk v................. makanan. Respirasi 1. Pertukaran gas respirasi merentasi membran plasma secara r..................... Perkumuhan 1. Pengosmokawalaturan dijalankan oleh vakuol m................ . 2. Air masuk ke dalam amoeba sp. akan dikumpul di dalam vakuol mengecut. 3. Apabila vakuol mengecut mencapai saiz m................., struktur ini mengecut untuk mengeluarkan kandungan di dalamnya. 4. Bahan buangan dikeluarkan merentas membran plasma melalui r................... Pergerakan 1. Bergerak dengan menghulurkan ps........................... ke arah pergerakan. 2. Pseudopodium dikenali sebagai kaki p............. 3. Sitoplasma mengalir ke dalam pseudopodium yang dihulurkan. 4. Pseudopodium yang lain ditarik balik.
  • 18.
    Modul Sempoi BiologiTingkatan 4 Zulkarnain Jamaluddin @ 2015 Page 18 (b) Paramecium sp. Bergerak balas terhadap rangsangan 1. Amoeba sp. bergerak ke arah r........................... yang sesuai seperti makanan dengan menggunakan pseudopodium. 2. Mikroorganisma ini m........................... rangsangan yang tidak sesuai seperti larutan asid atau alkali, cahaya terang dan suhu yang tinggi. Pembiakan 1. Membiak secara a............... - Belahan d.............. ketika keadaan sesuai. - Pembentukan s............ ketika keadaan tidak sesuai. Habitat 1. Kawasan air tawar seperti tasik dan kolam. 2. Air dalam tanah. 3. Sesetengah adalah parasitik. Kriteria Penerangan Struktur 1. Berbentuk s...................... 2. Permukaan paramecium sp. ditutup dengan silia. 3. Mempunyai dua nukleus; - Makronukleus yang mengandungi aktiviti sel kecuali proses pembiakan. - Mikronukleus yang terlibat dalam proses pembiakan. 4. Mempunyai v.............. mengecut pada setiap hujung sel. 5. Alur mulut dan sitostom terlibat dalam makanan.
  • 19.
    Modul Sempoi BiologiTingkatan 4 Zulkarnain Jamaluddin @ 2015 Page 19 Cara makan 1. Memakan mikroorganisma. 2. Pukulan beritma s........... sepanjang alur mulut menyapu makanan ke dalam sitostom. 3. V................. makanan terbentuk. 4. Enzim dirembes untuk mencerna makanan dalam vakuol makanan semasa bergerak dalam sitoplasma. 5. N................... diserap ke dalam sitoplasma manakala makanan yang t............. dicerna disingkir melalui liang dubur. Respirasi 1. Pertukaran gas respirasi merentas membran plasma melalui resapan. Perkumuhan 1. Pengosmokawalaturan dijalankan oleh v........ mengecut. 2. Air meresap ke dalam sitoplasma paramecium sp. dan dikumpul dalam vakuol mengecut. 3. Pengecutan vakuol mengecut yang penuh menyingkirkan kandungannya. 4. Bahan buangan dikumuhkan merentas membran plasma melalui r................. Pergerakan 1. Bergerak secara pukulan beritma silia. 2. Gelombang yang terhasil akibat pukulan s.......... menyebabkan paramecium sp. berputar dan berpilin sepanjang paksinya semasa bergerak ke hadapan. Bergerak balas terhadap rangsangan 1. Silia berfungsi seperti struktur deria. 2. Menjauhi rangsangan yang t......... sesuai seperti cahaya terang, larutan asid atau alkali dengan menggunakan silia. 3. Bergerak ke arah rangsangan yang sesuai seperti makanan dengan menggunakan silia. Pembiakan 1. Membiak secara s........ melalui k................... apabila keadaan tidak sesuai. 2. Pertukaran mikronukleus antara dua paramecium berlaku. 3. Membiak secara a.......... melalui belahan dedua apabila keadaan sesuai. Habitat 1. Kawasan air tawar seperti tasik dan kolam.
  • 20.
    Modul Sempoi BiologiTingkatan 4 Zulkarnain Jamaluddin @ 2015 Page 20 Pengkhususan sel dalam organisma multisel 1. Organisma multisel ialah organisma yang mempunyai l........... daripada s......... sel. 2. Sebagai contoh, manusia memulakan hayat hidup bermula daripada s........... sel tunggal yang disebut z............, iaitu sel yang terbentuk hasil p...................... antara gamet j............ dengan gamet b................ 3. Zigot membahagi membentuk d........., e.............., l............. sehingga beratus-ratus sel yang seiras yang disebut M.............. 4. M............. akan berkembang menjadi e................... 5. Sel ini akan mengalami pert................, perubahan bentuk dan pem................ bagi menjalankan fungsi k............. melalui proses pengk................. Organisasi sel dalam organisma multisel Ingat ‘STOSO’ Organisasi sel dalam haiwan Terdapat empat jenis tisu utama dalam haiwan: (a) Tisu epitelium (b) Tisu otot (c) Tisu saraf (d) Tisu penghubung Ingat ‘POSE’ Sel Tisu Otot Sistem Organisma
  • 21.
    Modul Sempoi BiologiTingkatan 4 Zulkarnain Jamaluddin @ 2015 Page 21 Jenis tisu Ciri-ciri Contoh Fungsi Tisu e................ (TE)  Satu atau lebih lapisan sel.  Tersusun r...........  Sel panjang dgn unjuran -kulit -ruang mulut -permukaan berongga -sel g............ di usus -silium di trakea -membentuk halangan dan pelindung drp jangkitan, kecederaan m.................. dan penyahidratan. -merembes m........... -memerangkap mikrob. Tisu o.......... (TO)  ada gentian otot  Tiga jenis TO iaitu otot l.......... otot r........... dan otot k.............. usus, salur d..........., salur kencing dan salur pembiakan -j................ M.................. dan mengendur. Tisu s................... (TS)  ada n........... atau sel saraf (jasad sel dan gentian saraf) -neuron deria, neuron perantaraan dan neuron motor. Menghantar i............... dari reseptor ke sistem saraf p............ dan ke efektor. Tisu penghubung (TP)  TP longgar.  TP bergentian. (kolagen)  R............... (kuat dan fleksibel)  T.................. (mineral spt. Kalsium fosfat) -tendon dan ligamen. -hidung, telinga, hujung tulang pada sendi. -semua tulang -memautkan TE dgn tisu dibawahnya. - hubungkan t.............. dgn otot dan hubungkan tulang dgn tulang. -memberi sokongan, menyerap tekanan -melindungi o............ dan menyokong badan.
  • 22.
    Modul Sempoi BiologiTingkatan 4 Zulkarnain Jamaluddin @ 2015 Page 22  Tisu d..........  Tisu a.............. (tersusun padat dan menyimpan lemak) Cara ingat: ‘LGRTDA’ ‘Lembu Gila Rempuh Tiang Dapur Aku’ -sel darah merah -Dermis kulit dan keliling organ utama. -pengangkutan -t.............. simpanan, penebat dan perlindungan Organ -Terdiri drp d...... atau lebih t....... yang bergabung bersama utk melakukan sesuatu fungsi khusus.  Contoh: Jantung, kulit, peparu, ginjal, mata dan telinga. Lukiskan keratan rentas kulit manusia
  • 23.
    Modul Sempoi BiologiTingkatan 4 Zulkarnain Jamaluddin @ 2015 Page 23 SPM 2008 (ESEI) 1. Rajah menunjukkan struktur satu organisma unisel yang hidup dalam kolam air tawar. Terangkan fungsi X dalam proses pengosmokawalaturan. [4 markah] ................................................................................................................................. ................................................................................................................................. ................................................................................................................................. ................................................................................................................................. .................................................................................................................................
  • 24.
    Modul Sempoi BiologiTingkatan 4 Zulkarnain Jamaluddin @ 2015 Page 24 SPM 2011 (STRUKTUR) Rajah menunjukkan aras yang berbeza dalam organisasi sel bagi manusia daripada sel ke organ. (a)(i) Namakan P, Q dan R. P: ....................................................................................................................... Q: ....................................................................................................................... R: ....................................................................................................................... [3 markah] (ii) Nyatakan satu fungsi sel darah. ................................................................................................................................. [1 markah] (b) Terangkan fungsi Q dalam mengawal atur aras glukosa darah. ................................................................................................................................. ................................................................................................................................. [2 markah]
  • 25.
    Modul Sempoi BiologiTingkatan 4 Zulkarnain Jamaluddin @ 2015 Page 25 SPM 2013 (Struktur) Rajah menunjukkan struktur kulit manusia dalam situasi P dan situasi Q. (a) Namakan struktur R dan struktur S. R: ........................................................................................................................ S: ........................................................................................................................ [2 markah] (b) (i) Nyatakan satu fungsi tisu adipos. ....................................................................................................................... [1 markah] SPM 2014 (Struktur) Rajah menunjukkan struktur suatu Amoeba sp. (a)(i) Nyatakan peringkat organisasi bagi Amoeba sp. ......................................................................................................................... [1 markah]
  • 26.
    Modul Sempoi BiologiTingkatan 4 Zulkarnain Jamaluddin @ 2015 Page 26 (ii) Dengan menggunakan anak panah ( ) padankan M kepada strukturnya.  Vakuol mengecut M  Nukleus Sistem -Terdiri daripada b................ organ yang bekerja secara bersepadu untuk melakukan sesuatu fungsi khusus. -Contoh: sistem integumen, sistem peredaran darah, sistem endokrin, sistem limfa, sistem saraf, sistem pencernaan, sistem otot, sistem perkumuhan, sistem rangka, sistem respirasi dan sistem pembiakan. Organisasi sel dalam tumbuhan Tisu  Terdapat dua jenis tisu iaitu: - Tisu m................... dan - Tisu k............ Tisu meristem Perbezaan Tisu kekal Bersaiz k.........., nukleus besar, sitoplasma padat, tiada vakuol. Ciri-ciri khusus Bersaiz b............... Tisu m............ Tahap tisu Tisu matang Tidak/ belum berlaku Proses pembezaan Sedang/ telah berlaku H.............. akar dan t............ pucuk Contoh Tisu e................., tisu a...... dan tisu v......................
  • 27.
    Modul Sempoi BiologiTingkatan 4 Zulkarnain Jamaluddin @ 2015 Page 27 Tisu kekal  Terdapat 3 jenis tisu kekal iaitu: - Tisu Epidermis - Tisu Asas - Tisu Vaskular CARA NAK INGAT!!! Tisu kekal Jenis tisu Gambarajah Struktur Fungsi Contoh Epidermis K............. Lapisan berlilin yg k.......... air Mengurangkan kehilangan air secara penyejatan, melindungi d......... drp kecederaan mekanikal dan menghalang jangkitan penyakit. Atas permukaan daun Tisu Kekal Epidermis Kutikel Sel pengawal Asas Tisu parenkima Tisu kolenkima Tisu sklerenkima Vaskular Xilem Floem EKsPerimen APliKaSi VaXiFlo
  • 28.
    Modul Sempoi BiologiTingkatan 4 Zulkarnain Jamaluddin @ 2015 Page 28 Sel Pengawal (daun dan akar) Mempunyai unjuran panjang (akar) Mengawal p................... dan pembukaan stoma Sel epidermis d........., Sel epidermis akar. Asas P............. Sel yg paling ringkas dan tidak khusus, dinding sel nipis, vakuol besar. Menyimpan k........... dan gula, memberi sokongan dan bentuk kpd tumbuhan herba. Semua o............ tumbuhan K............. Dinding sel yg menebal secara tidak s.................... Memberi sokongan Tumbuhan herba, batang muda dan petiol S............. Dinding sel ditebalkan dgn seragam oleh l............ dan tisu mati Sokongan dan k................. mekanikal Tumbuhan matang. Vaskular X............. Salur xilem yg memanjang dan bersambungan antara satu sama lain dr a........ ke daun, tiada sitoplasma, dinding berl........... Mengangkut air dan g.......... m........... dari akar ke bahagian- bahagian lain, memberi sokongan dan kekuatan mekanikal. Akar, batang dan daun.
  • 29.
    Modul Sempoi BiologiTingkatan 4 Zulkarnain Jamaluddin @ 2015 Page 29 F........... Sel tiub t.......... yg tersusun h........... ke hujung utk membentuk struktur tiub yg memanjang dan bersambungan Mengangkut sebatian organik, karbohidrat, asid amino dari daun ke bahagian tumbuhan lain. Akar, batang dan daun. SPM 2012 1(d) Rajah menunjukkan pembentukan salur xilem melalui proses X. Sel tumbuhan tersebut telah mengalami proses pembezaan. (i) Namakan proses X. ................................................................................................................................. [1 markah] (ii) Huraikan bagaimana salur xilem diadaptasi untuk mengangkut air dalam tumbuhan. ................................................................................................................................. ................................................................................................................................. ................................................................................................................................. [3 markah]
  • 30.
    Modul Sempoi BiologiTingkatan 4 Zulkarnain Jamaluddin @ 2015 Page 30 Pengawalaturan persekitaran dalam Maksud persekitaran dalam 1. Persekitaran dalam juga disebut Homeostasis iaitu p................................... persekitaran dalam yg secara relatifnya tetap utk sel berfungsi dlm keadaan optimum. 2. Faktor-faktor yang mempengaruhi persekitaran dalam :  Fizikal - suhu, t................. darah dan tekanan o............... .  Kimia - kandungan g............... dan gula serta nilai pH.
  • 31.
    Modul Sempoi BiologiTingkatan 4 Zulkarnain Jamaluddin @ 2015 Page 31 BAB 3 PERGERAKAN BAHAN MERENTAS MEMBRAN PLASMA 3.1 Pergerakan Bahan Merentas Membran Plasma - Model m.......... bendalir (MMB) - Ingat di mana struktur Kepala Hidrofilik, Ekor Hidrofobik, Protein Pembawa, Protein Liang, Dwilapisan Fosfolipid, Kolesterol dan Glikoprotein. Proses Jenis proses Definisi Contoh R............... Ringkas Pasif Proses pergerakan molekul g....... atau c........... dari kawasan berkepekatan t........... ke kawasan berkepekatan r......... Gas O2 dan CO2 Air O................. Proses pergerakan molekul air dari kawasan berkepekatan z..... terlarut r............ ke kawasan berkepekatan zat t............... tinggi melalui membran separa telap. A..... Resapan B............... Proses pergerakan molekul bersaiz b........... dari kawasan berkepekatan t.......... ke kawasan berkepekatan r.......... dengan bantuan protein pembawa. G.........., Asid amino, Asid nukleik Pengangkutan A............ Aktif Proses pergerakan molekul b........... atau berion dari kawasan berkepekatan r........... ke kawasan berkepekatan t......... dengan bantuan t............ ATP. Ion Na+, ion K+, ion Cl-
  • 32.
    Modul Sempoi BiologiTingkatan 4 Zulkarnain Jamaluddin @ 2015 Page 32 UJI KEFAHAMAN ANDA! 1. Huraikan struktur membran plasma. [3 markah] ....................................................................................................................... ....................................................................................................................... ....................................................................................................................... 2. Huraikan pergerakan bahan merentas membran plasma melalui pengangkutan aktif. [3 markah] ....................................................................................................................... ....................................................................................................................... ....................................................................................................................... 3. Bagaimana molekul-molekul berikut bergerak merentas membran plasma? (a) Molekul larut lipid (b) Asid amino (c) Ion kalium [3 markah] ....................................................................................................................... ....................................................................................................................... ....................................................................................................................... SPM 2006 (Esei) Membran plasma menyelaputi protoplasma sel. Secara keseluruhan membran plasma mempamerkan sifat bendalir seolah-olah ia adalah satu lapisan minyak di dalam sebikar air. Apakah yang dimaksudkan dengan membran plasma mempamerkan sifat bendalir? ................................................................................................................................. ................................................................................................................................. ................................................................................................................................. ................................................................................................................................. .................................................................................................................................
  • 33.
    Modul Sempoi BiologiTingkatan 4 Zulkarnain Jamaluddin @ 2015 Page 33 SPM 2008 (Esei) (b) Terangkan persamaan dan perbezaan antara resapan berbantu dan pengangkutan aktif dalam pergerakan molekul merentasi membran sel. [8 markah] ................................................................................................................................. ................................................................................................................................. ................................................................................................................................. ................................................................................................................................. ................................................................................................................................. ................................................................................................................................. ................................................................................................................................. ................................................................................................................................. ................................................................................................................................. SPM 2010 (Struktur) Rajah 2.1 dan Rajah 2.2 masing-masing menunjukkan pergerakan bahan X dan Y merentasi membran plasma. Pergerakan X memerlukan tenaga tetapi pergerakan Y tidak memerlukan tenaga. Rajah 2.1 Rajah 2.2 (a) Terangkan proses yang terlibat dalam pergerakan X dan Y. X: ............................................................................................................................. Y: ............................................................................................................................. [2 markah]
  • 34.
    Modul Sempoi BiologiTingkatan 4 Zulkarnain Jamaluddin @ 2015 Page 34 (b)(i) Namakan satu contoh X dan Y X: ................................................................................................................... Y: ................................................................................................................... [2 markah] (ii) Huraikan pergerakan Y seperti ditunjukkan pada Rajah 2.2. ....................................................................................................................... ....................................................................................................................... ....................................................................................................................... [2 markah] 3.2 Pergerakan Bahan Merentas Membran Plasma dalam Kehidupan Seharian Jenis larutan Definisi Sel haiwan Sel Tumbuhan H.......tonik ‘po=lo=rendah’ Larutan yang berkepekatan lebih ............. berbanding larutan bandingan Air dari luar meresap ................ ke dalam Sel darah merah (SDM) menyebabkan SDM semakin ............ dan pecah (h............) Air dari luar masuk ke dalam sel menyebabkan saiz ............. bertambah dan sel menjadi semakin s............ I......tonik ‘iso=sama’ Larutan yang berkepekatan ......... dengan larutan bandingan Pergerakan air keluar masuk sel adalah ............ . Tiada perubahan pada SDM. Pergerakan air keluar masuk sel adalah sama. Tiada perubahan pada Sel. H.........tonik ‘Hi=high=tinggi’ Larutan yang berkepekatan lebih ........... berbanding larutan bandingan Air dari dalam SDM meresap ............ ke persekitaran luar menyebabkan SDM semakin kecil dan mengecut (k............). Air dari dalam Sel meresap keluar ke persekitaran luar menyebabkan saiz ............ & sitoplasma mengecut dan membran plasma menjauhi dinding sel (P....................)
  • 35.
    Modul Sempoi BiologiTingkatan 4 Zulkarnain Jamaluddin @ 2015 Page 35 Kesan dan aplikasi osmosis dalam kehidupan seharian. Fenomena Keadaan kepekatan Kesan keadaan tersebut Tumbuhan akuatik Kepekatan zat terlarut dalam sel lebih t............... berbanding luar sel. Air dari luar m.............. masuk ke dalam sel secara o............. dan sel tumbuhan menjadi s................. Penggunaan baja berlebihan Kepekatan zat terlarut (air tanah) di luar sel lebih t............. berbanding dalam sel. Air meresap k................ sel secara o................. dan menyebabkan p....................../ flasid sel serta tumbuhan layu/ mati. Penjerukkan ikan Kepekatan zat terlarut (larutan garam) di luar sel ikan lebih t......... berbanding dalam sel ikan. Air meresap k........... daripada sel secara o.............. . Sel menjadi k.............../dihidrasi dan tidak sesuai untuk pertumbuhan bakteria. Kesannya makanan t............. lama. Penjerukkan sayur Kepekatan zat terlarut (larutan garam) di l.......... sel sayur lebih tinggi bebanding d............ sel. Air meresap k........... daripada sel secara osmosis. Sel menjadi kontang/d............ dan tidak sesuai utk pertumbuhan bakteria. Makanan tahan lama.
  • 36.
    Modul Sempoi BiologiTingkatan 4 Zulkarnain Jamaluddin @ 2015 Page 36 UJI KEFAHAMAN ANDA! 1. Apakah yang dimaksudkan dengan larutan hipotonik, hipertonik dan isotonik? [3 markah] ............................................................................................................................. ............................................................................................................................. ............................................................................................................................. 2. Terangkan maksud istilah flasid dan segah dalam sel tumbuhan. [2 markah] ............................................................................................................................. ............................................................................................................................. 3. Huraikan proses krenasi dalam sel haiwan. [3 markah] ............................................................................................................................. ............................................................................................................................. ............................................................................................................................. 4. Apakah kesan penggunaan baja berlebihan terhadap tumbuhan? Bagaimanakah kita boleh mengembalikan tumbuhan tersebut kepada keadaan asalnya? [2 markah] ............................................................................................................................. .............................................................................................................................
  • 37.
    Modul Sempoi BiologiTingkatan 4 Zulkarnain Jamaluddin @ 2015 Page 37 SPM 2007 (Struktur) Rajah 1 dan Rajah 2 menunjukkan dua jenis pergerakan yang berbeza bagi bahan merentas membran plasma. (a) Pada Rajah 1, label struktur- struktur berikut: - Dwilapisan fosfolipid, dengan huruf J - Protein pembawa, dengan huruf K [2 markah] (b) Nyatakan dua ciri dwilapisan fosfolipid ................................................................................................................................. ................................................................................................................................. [2 markah] (c) Namakan proses pergerakan bahan merentasi membran plasma yang ditunjukkan pada Rajah1 dan Rajah 2. Proses pada Rajah 1 ............................................................................................................................. Proses pada Rajah 2 .............................................................................................................................. [2 markah]
  • 38.
    Modul Sempoi BiologiTingkatan 4 Zulkarnain Jamaluddin @ 2015 Page 38 (d)(i) Molekul-molekul glukosa diangkut ke sel merentasi membran plasma melalui proses yang ditunjukkan pada Rajah 1.Terangkan mengapa. ......................................................................................................................... ......................................................................................................................... [2 markah] (ii) Jika bahan pada Rajah 2.2 adalah ion-ion kalsium, huraikan bagaimana ion-ion kalsium tersebut diangkut ke dalam sel. ....................................................................................................................... ....................................................................................................................... ....................................................................................................................... ....................................................................................................................... [4 markah] SPM 2008 (Esei) (c) Rajah 6.2 dan Rajah 6.3 menunjukkan dua cara pengawetan ikan dan sayur. Rajah 6.2 Rajah 6.3 Terangkan bagaimana bahan-bahan pengawet itu berkesan dalam pengawetan setiap bahan makanan tersebut. [8 markah] ................................................................................................................................. ................................................................................................................................. ................................................................................................................................. ................................................................................................................................. ................................................................................................................................. .................................................................................................................................
  • 39.
    Modul Sempoi BiologiTingkatan 4 Zulkarnain Jamaluddin @ 2015 Page 39 ................................................................................................................................. ................................................................................................................................. ................................................................................................................................. ................................................................................................................................. SPM 2009 (Struktur) (c) Seorang suri rumah bercadang untuk membuat kubis masin. Dia merendam kubis itu ke dalam larutan garam pekat pada tempoh masa tertentu. (i) Lukis rajah berlabel keadaan satu sel kubis itu selepas direndam dalam larutan garam pekat itu. [2 markah] (ii) Apakah yang berlaku kepada sel di dalam larutan garam pekat itu? Terangkan bagaimana ini berlaku. ....................................................................................................................... ....................................................................................................................... ....................................................................................................................... [4 markah]
  • 40.
    Modul Sempoi BiologiTingkatan 4 Zulkarnain Jamaluddin @ 2015 Page 40 SPM 2010 (Struktur) (c) Rajah menunjukkan keadaan sel tumbuhan sebelum dan selepas direndam dalam sejenis larutan. Terangkan keadaan sel selepas direndam dalam larutan tersebut. ................................................................................................................................. ................................................................................................................................. ................................................................................................................................. [3 markah] SPM 2011 (Struktur) Rajah menunjukkan sel tumbuhan yang telah direndam dalam larutan sukrosa 30%. (a)(i) Pada Rajah, labelkan X dan Y. [2 markah] (ii) Namakan larutan yang mengisi ruang antara dinding sel dan X. Terangkan bagaimana larutan itu mengisi ruang tersebut. Nama larutan: ................................................................................................. Penerangan: ................................................................................................... [2 markah]
  • 41.
    Modul Sempoi BiologiTingkatan 4 Zulkarnain Jamaluddin @ 2015 Page 41 (b) Sel tumbuhan dalam Rajah 2.1 telah mengalami plasmolisis. Terangkan bagaimana ini berlaku. ............................................................................................................................. ............................................................................................................................. ............................................................................................................................. [2 markah] (c) Rajah 2.2 dan Rajah 2.3 menunjukkan keadaan dua pokok yang telah diberi baja. Pokok pada Rajah 2.3 diberi baja secara berlebihan. Rajah 2.2 Rajah 2.3 Terangkan keadaan pokok pada Rajah 2.3. ....................................................................................................................... ....................................................................................................................... ....................................................................................................................... [3 markah] (d) Rajah 2.4 menunjukkan satu kaedah pengawetan sayur-sayuran. Rajah 2.4
  • 42.
    Modul Sempoi BiologiTingkatan 4 Zulkarnain Jamaluddin @ 2015 Page 42 Terangkan kaedah yang digunakan. ....................................................................................................................... ....................................................................................................................... ....................................................................................................................... [3 markah] SPM 2012 (Struktur) Rajah menunjukkan dua kawasan, R dan S, yang dipisahkan oleh satu membran separa telap. (a)(i) Berdasarkan Rajah 2.1, kawasan manakah yang hipotonik? .............................................................................................................. [1 markah] (ii) Beri satu sebab bagi jawapan dalam (a)(i). .............................................................................................................. [1 markah] (iii) Selepas 20 minit, keseimbangan antara kawasan R dan kawasan S tercapai. Lengkapkan Rajah untuk menunjukkan parkara berikut:  Bilangan molekul air dalam kedua-dua kawasan.  Aras larutan dalam kedua-dua kawasan.
  • 43.
    Modul Sempoi BiologiTingkatan 4 Zulkarnain Jamaluddin @ 2015 Page 43 (iv) Namakan proses yang berlaku dalam (a)(iii). ................................................................................................................ [1 markah] (b) Beberapa keeping kubis direndam dalam larutan garam yang pekat. (i) Terangkan mengapa tindakan di atas dapat mengawet kubis itu untuk jangka masa yang panjang. ................................................................................................................... ................................................................................................................... [2 markah] (ii) Lengkapkan Rajah dengan melukis keadaan sel kubis itu selepas proses pengawetan. [2 markah] (iii) Nyatakan keadaan sel kubis di (b)(ii). .................................................................................................................
  • 44.
    Modul Sempoi BiologiTingkatan 4 Zulkarnain Jamaluddin @ 2015 Page 44 (c) Seorang pemain badminton dinasihatkan meminum minuman isotonik semasa pertandingan. Berikan dua sebab. 1. ....................................................................................................................... 2. ....................................................................................................................... [ 2 markah] SPM 2014 (Struktur) Rajah menunjukkan struktur suatu Amoeba sp. (b)(i) Terangkan mengapa kandungan air di dalam M bertambah apabila Amoeba sp. itu berada dalam air tawar. ........................................................................................................................... ........................................................................................................................... ........................................................................................................................... [2 markah] (ii) Terangkan peranan M dalam mengawal keseimbangan air di dalam Amoeba sp. ......................................................................................................................... ......................................................................................................................... ......................................................................................................................... [2 markah]
  • 45.
    Modul Sempoi BiologiTingkatan 4 Zulkarnain Jamaluddin @ 2015 Page 45 (iii) Dalam satu aktiviti, seorang pelajar meletakkan Amoeba sp. itu dalam air laut. Ramalkan apakah yang akan berlaku kepada Amoeba sp. itu. Terangkan jawapan anda. Ramalan: ........................................................................................................... Penerangan: ......................................................................................................................... ......................................................................................................................... ......................................................................................................................... [3 markah] SPM 2014 (Esei) Rajah 6.1 menunjukkan suatu tumbuhan dalam dua keadaan yang berbeza, M dan N. Keadaan M Keadaan N (a) Berdasarkan Rajah 6.1, terangkan apa yang berlaku kepada tumbuhan itu dalam keadaan M. [4 markah] ........................................................................................................................... ........................................................................................................................... ........................................................................................................................... ...........................................................................................................................
  • 46.
    Modul Sempoi BiologiTingkatan 4 Zulkarnain Jamaluddin @ 2015 Page 46 (b) Terangkan satu kaedah yang membolehkan tumbuhan dalam keadaan M menjadi seperti di dalam keadaan N. [6 markah] ........................................................................................................................... ........................................................................................................................... ........................................................................................................................... ........................................................................................................................... ........................................................................................................................... ........................................................................................................................... (b) Seorang murid menjalankan eksperimen untuk menyiasat peratusan sel darah merah yang mengalami hemolisis apabila direndam ke dalam larutan natrium klorida berlainan kepekatan. Graf berikut menunjukkan keputusan eksperimen itu. Berdasarkan kepada graf, terangkan apakah yang berlaku kepada sel darah merah pada R dan S. [10 markah] ................................................................................................................................. ................................................................................................................................. ................................................................................................................................. ................................................................................................................................. .................................................................................................................................
  • 47.
    Modul Sempoi BiologiTingkatan 4 Zulkarnain Jamaluddin @ 2015 Page 47 ................................................................................................................................. ................................................................................................................................. ................................................................................................................................. ................................................................................................................................. .................................................................................................................................
  • 48.
    Modul Sempoi BiologiTingkatan 4 Zulkarnain Jamaluddin @ 2015 Page 48 BAB 4 KOMPOSISI KIMIA DALAM SEL 4.1 Komposisi kimia dalam sel  Unsur ialah bahan yang terdiri daripada s......... jenis atom sahaja dan t......... boleh diuraikan kepada bahan yang lebih ringkas melalui tindak balas kimia.  Terdapat lebih 25 unsur utama dan umumnya mempunyai karbon, hidrogen, oksigen dan nitrogen.  Sebatian organik ialah sebatian kimia yang mengandungi unsur karbon (C).  Unsur utama: Karbon (C), Hidrogen (H), Oksigen (O), Nitrogen(N)=CHONg  Unsur lain: Kalium (K), Klorin (Cl), Kalsium (Ca), Ferum (Fe),Magnesium (Mg), Sulfur (S), Natrium (Na) dan Fosforus (P) ‘Kamal Cuba CaKap Fizik Memang SeNang Pass’(lulus)  Unsur surih: Zink (Zn), Kobalt (Co), Mangan (Mn), Iodin (I), Selenium (Se), Boron(B),Kromium(Cr), Molibdenum(Mb), Kuprum (Cu), Besi (Be), Fluorin (F) ‘Fuhh! Zain Malik Cuba Cari Borang ‘Coba Makan Ikan Selar Besar’ 4.2 Karbohidrat  Terdiri daripada 3 unsur iaitu Karbon (C), Hidrogen (H) dan Oksigen (O)  Hanya ingat CHO.  Terdapat tiga jenis iaitu monosakarida, disakarida dan polisakarida.  Mono=satu, di= dua dan poli= lebih daripada dua atau banyak. Sakarida= bilangan gula  Contoh monosakarida ialah GlUkosa, GALAKtosa dan FRUktosa (GUGALAKFRU). ‘GUGALAKFRU= GurU GALAK makan FRUit’
  • 49.
    Modul Sempoi BiologiTingkatan 4 Zulkarnain Jamaluddin @ 2015 Page 49  Contoh disakarida ialah MAltosa, SUKrosa dan LAKtosa (MASUKLAK). ‘MASUKLAK= MAn SUKa LAKsa’  Contoh polisakarida ialah KAnji, GLIkogen dan SELulosa (KAGLISELU). KAGLISELU= KAmi GeLI SELalu  Bagaimana pula nak ingat persamaan kondensasi dan hidrolisis karbohidrat?  Monosakarida boleh membentuk disakarida melalui proses kondensasi manakala disakarida boleh diuraikan kepada monosakarida melalui proses hidrolisis.  Persamaan kondensasi monosakarida adalah seperti berikut: 1. GlUkosa + GlUkosa MALtoSA + air ‘GurU GurU MALaySiA’ 2. Glukosa + Galaktosa Laktosa + air ‘GurU GALAK LATihan’ 3. Glukosa + Fruktosa Sukrosa + air ‘GurU FRee SoKmo’ Kondensasi kondensasi 4. GlUkosa MALtoSA Kanji Hidrolisis hidrolisis # Nota: Jika pertukaran dari molekul ringkas ke molekul kompleks= proses kondensasi, manakala Jika pertukaran dari molekul kompleks ke molekul ringkas= proses hidrolisis.
  • 50.
    Modul Sempoi BiologiTingkatan 4 Zulkarnain Jamaluddin @ 2015 Page 50 4.3 Protein  Terdiri daripada Karbon, Hidrogen, Oksigen dan Nitrogen.  Ingatlah CHON!  Daripada perkataan protein jadilah PROTEiN P=Protein R=Ringkas=Asid amino O=Organik (ada unsur C), Oksigen. T=Tak perlu dan perlu (Asid amino perlu dan asid amino tak perlu) E=Elektrik=Hidroelektrik (H) N=Nitrogen  Terdapat empat struktur protein iaitu: Primer = Pertama SekunDer= keDua. Ada Dua jenis iaitu heliks-α dan kepingan berlisu-β Tertier= keTiga KuartErner= KeEmpat Primer Sekunder Tertier Kuarterner
  • 51.
    Modul Sempoi BiologiTingkatan 4 Zulkarnain Jamaluddin @ 2015 Page 51  Persamaannya: kondensasi √ Asid amino+ Asid amino Dipeptida + air kondensasi √ Dipeptida Polipeptida + air SPM 2010 (Struktur) Rajah menunjukkan dua peringkat organisasi di dalam struktur protein. Peringkat organisasi dalam protein X: .................................................................... Peringkat organisasi dalam protein Y: .................................................................... (a) Dalam Rajah, namakan peringkatn organisasi di dalam struktur protein X dan Y. [2 markah] (b) Huraikan struktur protein X. ........................................................................................................................... ........................................................................................................................... [2 markah] AADP Agensi Anti-Dadah Pahang
  • 52.
    Modul Sempoi BiologiTingkatan 4 Zulkarnain Jamaluddin @ 2015 Page 52 (c) Rajah menunjukkan bagaimana protein X diuraikan untuk membentuk hasil. Terangkan bagaimana hasil-hasil dalam Rajah di atas dibentuk. ........................................................................................................................... ........................................................................................................................... [2 markah] (d) Nyatakan mengapa protein haiwan adalah protein kelas pertama. ............................................................................................................................ [1 markah] (e) Sutera adalah suatu contoh protein. Pakaian sutera menjadi berkedut apabila dibasuh menggunakan air panas pada suhu 650C. (i) Terangkan pernyataan di atas. ......................................................................................................................... ......................................................................................................................... ......................................................................................................................... [3 markah] (ii) Berdasarkan pernyataan di atas, cadangkan dua cara untuk mengekalkan kualiti pakaian sutera. 1. ..................................................................................................................... ..................................................................................................................... 2. ..................................................................................................................... ..................................................................................................................... [2 markah]
  • 53.
    Modul Sempoi BiologiTingkatan 4 Zulkarnain Jamaluddin @ 2015 Page 53 4.4 Lipid  Mengandungi CHO.  Terdapat lima jenis lipid iaitu Lemak, Minyak, Lilin, Fosfolipid dan Steroid.  Perbezaan antara Lemak Tepu (LT) dengan Lemak Tak Tepu: LT Perbezaan LTT T............. Kehadiran ikatan ganda dua antara atom-atom karbon dalam asid lemak A........ Tidak b......... Keupayaan bertindak dengan satu atom hidrogen tambahan Boleh Keadaan dalam suhu bilik Aras kolesterol Sumber lemak ............ seperti mentegadan minyak sapi contoh Sumber minyak daripada .................. seperti minyak masak, minyak jagung dan soya. Fuyoo! Lembu Suka Main Lumpur.
  • 54.
    Modul Sempoi BiologiTingkatan 4 Zulkarnain Jamaluddin @ 2015 Page 54 SPM 2013 (Struktur) Rajah menunjukkan pembentukan trigliserida. (a)(i) Namakan P dan Q. P: ................................................................................................................... Q: ................................................................................................................... [2 markah] (ii) Dalam jadual, nyatakan bilangan molekul bagi P dan Q. Jenis molekul Bilangan molekul P Q [2 markah] (b)(i) Namakan proses X. ........................................................................................................................ [1 markah] (ii) Terangkan proses X. ...................................................................................................................... ....................................................................................................................... [2 markah] (c) Trigliserida adalah sejenis lipid. Nyatakan satu fungsi trigliserida dalam manusia. ............................................................................................................................ [1 markah] 4.5 Enzim Definisi:  Enzim ialah p................ yang bertindak sebagai m................ organik utk mempercepatkan tindak balas biokimia dlm sel.  Ciri-ciri enzim iaitu: Cepat, tidak Musnah selepas tx, kuantiti Kecil, Kofaktor, Berbalik, Spesifik, Sensitif terhadap perubahan Suhu, Sensitif pada perubahan pH, Perencat.
  • 55.
    Modul Sempoi BiologiTingkatan 4 Zulkarnain Jamaluddin @ 2015 Page 55  Mekanisme tindakan enzim: ‘Hipotesis mangga dan kunci’ Mangga= Enzim Kunci= Substrat Enzim + Substrat Kompleks enzim-substrat molekul enzim + molekul hasil tindak balas  Terdapat empat faktor yang mempengaruhi tindakan enzim: 1. Suhu 2. pH 3. Kepekatan Enzim 4. Kepekatan Substrat ‘Susu Pekat Enak Sekali’ •Semakin bertambah suhu, semakin bertambah kadar tindak balas. •tindakan enzim paling optimum pada suhu 37oC Suhu •Tindakan optimum enzim pepsin pada pH 2, Enzim Amilase pH 7, Enzim Tripsin pH 12pH • Semakin bertambah kepekatan enzim, semakin bertambah kadar tindak balas. •sehingga dihadkan oleh faktor pengehad iaitu kepekatan substrat. Kepekatan Enzim •Semakin bertambah kepekatan substrat, semakin bertambah kadar tindak balas. •sehingga dihadkan oleh faktor pengehad iaitu kepekatan enzim. Kepekatan Substrat Cara nak ingat!! ‘Cikgu Minah Kata Kena Balik Solat Sunat Pagi Petang’
  • 56.
    Modul Sempoi BiologiTingkatan 4 Zulkarnain Jamaluddin @ 2015 Page 56 Kegunaan Enzim dlm kehidupan harian dan Industri. Enzim Kegunaan 1 Kegunaan 2 Kegunaan 3 Selulase Mengekstrak kulit tumbuhan Protease Melembutkan daging/ Menanggalkan bulu pada kulit Menanggalkan kotoran berasaskan daging Lipase Menanggalkan kotoran lemak dan minyak. Zimase Penapaian yis utk menghasilkan wain Membuat doh untuk menghasilkan roti SPM 2005 (Struktur) (c) Enzim banyak digunakan dalam kehidupan seharian dan dalam industri. Terangkan bagaimana enzim bertindak dalam: (i) memudahkan kerja memasak daging. ............................................................................................................................. ............................................................................................................................. [2 markah] (ii) mengekstrak agar-agar daripada rumpai laut. ............................................................................................................................ ............................................................................................................................ ............................................................................................................................ [3 markah]
  • 57.
    Modul Sempoi BiologiTingkatan 4 Zulkarnain Jamaluddin @ 2015 Page 57 (d) Rajah 4.2 menunjukkan struktur satu enzim dan substrat W, substrat X dan substrat Y. Berdasarkan Rajah di atas, lengkapkan rajah skema di bawah bagi menunjukkan mekanisme tindakan enzim ke atas substrat yang sesuai. [2 markah]
  • 58.
    Modul Sempoi BiologiTingkatan 4 Zulkarnain Jamaluddin @ 2015 Page 58 SPM 2006 (Struktur) (iii) Rajah menunjukkan suatu mekanisme tindakan enzim. Lukiskan rajah dalam petak III dan IV yang disediakan dalam Rajah di bawah untuk melengkapkan mekanisme tindakan enzim tersebut. (c) Dalam suatu proses penyediaan makanan, seorang suri rumah telah melakukan langkah-langkah berikut: Langkah 1: Perap kepingan daging dengan hirisan buah betik muda dalam sebuah besen. Langkah 2: Rendam besen itu ke dalam bekas berisi air pada suhu 400C selama 30 minit seperti dalam Rajah di bawah. Terangkan mengapa suri rumah itu melakukan Langkah 1 dan Langkah 2. ................................................................................................................................. ................................................................................................................................. ................................................................................................................................. ................................................................................................................................. [4 markah]
  • 59.
    Modul Sempoi BiologiTingkatan 4 Zulkarnain Jamaluddin @ 2015 Page 59 BAB 5 PEMBAHAGIAN SEL 5.1 Mitosis Keperluan pembahagian sel dalam organisma hidup - Apabila kulit tercedera, pem................. sel membantu menyembuhkan kecederaan. - Sel rambut baharu t............. menggantikan rambut yang gugur dan kuku baharu terbentuk untuk menggantikan kuku yang patah. Peringkat pembahagian sel dibahagikan kepada dua peringkat iaitu: - Pembahagian n.............. . - Pembahagian s...................... . Kepentingan mitosis - Menambahkan b.............. dan s......... sel. - Mengekalkan sifat d............ induk kepada anak. - Membaiki tisu yang r........... dengan tisu yang baharu. Kitar sel - Ialah suatu tempoh bermulanya peringkat sel baharu dihasilkan sehinggalah peringkat sel tersebut selesai memb........... dan menghasilkan d..... sel anak. - Dibahagikan kepada fasa i............... dan fasa m............... atau fasa M. - Fasa mitosis dibahagikan kpd pembahagian n.............. atau mitosis dan pembahagian s.................... atau sitokinesis. Fasa-fasa dalam kitar sel  Interfasa (I)  Profasa(P)  Metafasa(M)  Anafasa(A)
  • 60.
    Modul Sempoi BiologiTingkatan 4 Zulkarnain Jamaluddin @ 2015 Page 60  Telofasa(T)  Sitokinesis (S) ‘I Pak MAT Sudin’ Fasa Gambar rajah Perlakuan kromosom I................ Peringkat G1-Pertumbuhan aktif, p............. disintesis, kromosom tidak jelas kelihatan (kromatin). Peringkat S- S............... DNA yang menjalani proses r................... (mengganda) membentuk kromatid kembar. Peringkat G2-Protein dan enzim diperlukan. Tenaga dikumpulkan. P.............. Kromosom p............ dan berpilin. Kromosom lebih t.......... dan pendek. Kedua-dua kromatid bercantum pada s................. . M.............. Kromosom tersusun pada sentromer di satah k........................... . A.............. Kromosom t................. pada sentromer dan b............... ke kutub bertentangan.
  • 61.
    Modul Sempoi BiologiTingkatan 4 Zulkarnain Jamaluddin @ 2015 Page 61 T............... dan S.............. Kromosom membentuk bebenang halus k............... semula. Kromosom kurang jelas kelihatan. Pembahagian s................... berlaku sebaik sahaja nukleus terbentuk iaitu pada akhir telofasa. Kepentingan pembahagian sel yang terkawal  Membolehkan sel anak memperoleh jumlah k.................. dan kandungan g................ yg seiras seperti induknya. Kesan pembahagian sel yang tidak terkawal  Sel membahagi secara mitosis berulang kali secara tidak terkawal boleh menyebabkan sel k............. .  Pembentukan sel kanser ini menghasilkan t............ . Aplikasi pengetahuan mengenai mitosis dalam pengklonan.  Pengklonan ialah proses penghasilan k........ atau organisma yang seiras dengan organisma induk melalui pembiakan a.......... .  Aplikasi daripada pengklonan ialah k........... tisu.  Kultur tisu ialah teknik pengkulturan cebisan t....... organisma hidup dalam larutan medium kultur s.......... yang mengandungi n......... dan hormon pertumbuhan.  Tumbuhan boleh dikultur secara a.......... dengan menggunakan cebisan tisu kecil yang disebut e........... .  E............. yg telah disterilkan dimasukkan ke dalam medium kultur yang membahagi secara m............ membentuk k..........., iaitu sekumpulan tisu yg belum membeza.
  • 62.
    Modul Sempoi BiologiTingkatan 4 Zulkarnain Jamaluddin @ 2015 Page 62  Sel dalam kalus membesar menjadi e.......... dan seterusnya menjadi anak tumbuhan sebelum dipindahkan ke tanah.  Pengklonan pada haiwan melibatkan pemindahan n.......... daripada sel soma ke dalam o.......... atau sel embrio tanpa n.............. . Contohnya, Dolly. 5.2 Meiosis  Meiosis I dan Meiosis II ‘Pak MAT I dan Pak MAT II’ Fasa Gambar rajah Penerangan P.............. I Kromosom menjadi padat. Kromosom m.............., menebal dan jelas kelihatan. Kromosom membentuk b............ melalui proses sinapsis. Proses p............ silang berlaku di k............. . M.............. I Kromosom h.............. tersusun di satah khatulistiwa. Sentromer tidak membahagi. A.............. I Gentian gelendong m................. dan menarik setiap kromosom homolog. Kromosom h................. berpisah daripada pasangan homolognya dan b................. ke kutub bertentangan.
  • 63.
    Modul Sempoi BiologiTingkatan 4 Zulkarnain Jamaluddin @ 2015 Page 63 T............... I Gentian g................... menghilang. Nukleolus muncul semula dan membran n............... terbentuk. D..... sel anak terhasil. P............. II Gentian g................. mula terbentuk. Nukleolus dan membran plasma h.............. . M............. II Kromosom t................. secara rawak pada satah khatulistiwa. Setiap kromatid terikat kepada gentian g................. pada sentromer. A............. II Sentromer k............... kembar membahagi. Setiap kromatid kembar b............... dan bergerak ke kutub sel bertentangan dengan didahului oleh s................... . T.............. II Gentian gelendong h............ . Membran plasma dan nukleolus m............ semula. E............ sel anak terhasil dengan setiap sel anak mengandungi s............. daripada kromosom induk. Sel haploid ini akan membesar menjadi g........... .
  • 64.
    Modul Sempoi BiologiTingkatan 4 Zulkarnain Jamaluddin @ 2015 Page 64 Perbandingan antara meiosis dan mitosis Meiosis Persamaan Mitosis Meiosis Perbezaan Mitosis Tempat berlaku Bilangan pembahagian Bilangan sel anak terhasil Bilangan kromosom sel anak terhasil Pindah silang Kandungan genetik Sinapsis kromosom homolog Peranan
  • 65.
    Modul Sempoi BiologiTingkatan 4 Zulkarnain Jamaluddin @ 2015 Page 65 SPM 2005 (Struktur) Rajah menunjukkan sel P dan sel Q yang sedang mengalami pembahagian sel. (a)(i) Namakan struktur-struktur yang berlabel K dan L. K: .................................................................................................................. L: .................................................................................................................. [2 markah] (ii) Nyatakan fasa pembahagian sel P dan sel Q. Sel P: ........................................................................................................... Sel Q: .......................................................................................................... [2 markah] (b) Sel P mengalami pembahagian sebanyak tiga kali berturut-turut. Berapakah bilangan sel anak yang terhasil? ............................................................................................................................ [1 markah] (c)(i) Sel Q mengalami pembahagian nukleus pertama dan menghasilkan dua sel. Lengkapkan rajah untuk menunjukkan kromosom dalam satu daripada dua sel yang terhasil.
  • 66.
    Modul Sempoi BiologiTingkatan 4 Zulkarnain Jamaluddin @ 2015 Page 66 [1 markah] (ii) Namakan satu organ di mana sel didapati. ...................................................................................................................... [1 markah] (iii) Bilangan kromosom dalam satu sel soma lalat ialah 12. Nyatakan bilangan kromosom yang terdapat dalam sel anak yang dihasilkan di akhir jenis pembahagian sel seperti yang ditunjukkan oleh Q. ..................................................................................................................... [1 markah] (d) Kanser ialah penyakit yang menyebabkan pertumbuhan tisu tidak terkawal. Radioterapi adalah satu kaedah rawatan penyakit kanser yang menggunakan sinaran radioaktif. Terangkan bagaimana rawatan ini menyekat pertumbuhan sel kanser. ........................................................................................................................... ........................................................................................................................... [2 markah] (e) Seorang pengusaha kelapa sawit ingin menghasilkan pokok kelapa sawit yang banyak dalam masa yang singkat. Nyatakan teknik yang terbaik yang boleh digunakan oleh pengusaha itu dan satu masalah yang perlu diambil kira dalam menggunakan teknik tersebut.
  • 67.
    Modul Sempoi BiologiTingkatan 4 Zulkarnain Jamaluddin @ 2015 Page 67 ........................................................................................................................... ........................................................................................................................... [2 markah] SPM 2007 (Struktur) Rajah menunjukkan tiga peringkat mitosis, P, Q dan R, dalam sel haiwan. (a) Namakan peringkat P, Q dan R dalam ruang yang disediakan dalam Rajah di atas. [3 markah] (b) Terangkan apa yang berlaku pada peringkat Q. ........................................................................................................................... ........................................................................................................................... [3 markah] (c) Nyatakan perlakuan kromosom pada peringkat berikut: Peringkat P: ...................................................................................................... Peringkat R: ..................................................................................................... [2 markah] (d) Terangkan kepentingan mitosis dalam proses pengklonan pokok orkid. ........................................................................................................................... ........................................................................................................................... ........................................................................................................................... [3 markah]
  • 68.
    Modul Sempoi BiologiTingkatan 4 Zulkarnain Jamaluddin @ 2015 Page 68 (e) Rajah menunjukkan suatu sel pada peringkat P. Pada peringkat seterusnya, didapati kromososm M tidak berpisah. Lengkapkan rajah kedua-dua sel anak yang akan terbentuk pada ruang yang disediakan di bawah. Sel anak 1 Sel anak 2 [2 markah]
  • 69.
    Modul Sempoi BiologiTingkatan 4 Zulkarnain Jamaluddin @ 2015 Page 69 SPM 2008(Struktur) Rajah menunjukkan sebahagian daripada peringkat pembahagian sel secara meiosis dalam satu sel haiwan. Perlakuan kromosom di peringkat S tidak ditunjukkan. (a) Namakan struktur berlabel X. ............................................................................................................................ [1 markah]
  • 70.
    Modul Sempoi BiologiTingkatan 4 Zulkarnain Jamaluddin @ 2015 Page 70 (b)(i) Dalam Rajah di atas, lengkapkan rajah diperingkat S untuk menunjukkan perlakuan kromosom. [1 markah] (ii) Nyatakan satu perubahan yang berlaku di peringkat S. ......................................................................................................................... [1 markah] (c) Rajah di bawah menunjukkan proses Y yang berlaku di peringkat P. Permulaan proses Y Akhir proses Y (i) Dalam Rajah di atas, lukis rajah yang menunjukkan rupa kromosom di akhir proses Y. [1 markah] (ii) Namakan proses Y. ........................................................................................................................ [1 markah] (iii) Nyatakan satu kepentingan pross Y kepada semua organisma. .......................................................................................................................... [1 markah] (d) Rajah di bawah menunjukkan sel-sel kulit. Sel- sel X adalah sel kanser yang terbentuk selepas sel-sel normal terdedah kepada faktor W.
  • 71.
    Modul Sempoi BiologiTingkatan 4 Zulkarnain Jamaluddin @ 2015 Page 71 (i) Berikan dua contoh faktor W. 1....................................................................................................................... 2....................................................................................................................... [2 markah] (ii) Terangkan pembentukan sel X. ......................................................................................................................... ......................................................................................................................... [2 markah] (iii) Nyatakan dua cara untuk mengelakkan perkembangan sel X. ......................................................................................................................... ......................................................................................................................... [2 markah] SPM 2009 (Kertas 2) Rajah menunjukkan proses pembentukan sel R. (a)(i) Nyatakan bilangan kromosom dalam sel P dan sel Q. P: ............................................................................................................................. Q: ........................................................................................................................... [2 markah]
  • 72.
    Modul Sempoi BiologiTingkatan 4 Zulkarnain Jamaluddin @ 2015 Page 72 (ii) Terangkan apa yang berlaku yang menyebabkan perbezaan bilangan kromosom antara sel P dan sel Q. ......................................................................................................................... ......................................................................................................................... [2 markah] (b)(i) Dalam organ manakah sel R terbentuk? ........................................................................................................................ [1 markah] (ii) Namakan proses pembentukan sel R. ........................................................................................................................ [1 markah] SPM 2010 (Struktur) Rajah menunjukkan peringkat-peringkat yang berbeza dalam suatu pembahagian sel. (a)(i) Namakan jenis pembahagian sel itu. ........................................................................................................................ [1 markah] (ii) Susun peringkat-peringkat pembahagian sel itu mengikut urutan yang betul. [1 markah] (b)(i) Terangkan perlakuan kromosom dalam peringkat R. ........................................................................................................................ ........................................................................................................................ [2 markah]
  • 73.
    Modul Sempoi BiologiTingkatan 4 Zulkarnain Jamaluddin @ 2015 Page 73 (ii) Nyatakan satu kepentingan perlakuan kromosom dalam (b)(i). ....................................................................................................................... [1 markah] SPM 2012 (Struktur) Rajah 3 menunjukkan sel P dan sel Q mengalami 2 jenis pembahagian sel yang berlainan. Sel P Sel Q (a) Lengkapkan jadual di bawah dengan mengisi aspek-aspek berikut bagi sel P dan sel Q. Aspek Sel P Sel Q Jenis pembahagian sel Peringkat pembahagian sel Perlakuan kromosom
  • 74.
    Modul Sempoi BiologiTingkatan 4 Zulkarnain Jamaluddin @ 2015 Page 74 SPM 2013 (Struktur) Rajah menunjukkan sebuah ladang yang ditanam dengan pokok-pokok daripada spesies yang sama dalam dua plot yang berbeza, P dan Q. Ladang itu telah dijangkiti suatu penyakit. Semua pokok dalam plot P mati tetapi hanya sedikit pokok dalam plot Q yang mati akibat jangkitan itu. Terangkan mengapa semua pokok dalam plot P mati. ................................................................................................................................. ................................................................................................................................. ................................................................................................................................. [3 markah] SPM 2014 (Struktur) Rajah menunjukkan suatu peringkat meiosis dalam sel haiwan. (a)(i) Namakan peringkat itu. ........................................................................................................................ [1 markah]
  • 75.
    Modul Sempoi BiologiTingkatan 4 Zulkarnain Jamaluddin @ 2015 Page 75 (ii) Huraikan perlakuan kromosom semasa peringkat itu. ........................................................................................................................ ......................................................................................................................... [2 markah] (b) Terangkan kepentingan proses L. ........................................................................................................................... ........................................................................................................................... [2 markah] (c)(i) Namakan struktur K. ......................................................................................................................... [1 markah] (ii) Apakah yang berlaku kepada gamet terbentuk jika struktur K gagal berfungsi dalam proses pembentukan gamet? ...................................................................................................................... ...................................................................................................................... ...................................................................................................................... [3 markah]
  • 76.
    Modul Sempoi BiologiTingkatan 4 Zulkarnain Jamaluddin @ 2015 Page 76 BAB 6 NUTRISI 6.1 jenis-jenis nutrisi  Dibahagikan kepada d..... jenis iaitu a....trof dan h........trof. ‘auto’ = sendiri ‘hetero’ =yang lain ‘trof’ =makan  A.....trof dibahagikan pula kepada d..... iaitu f......sintesis dan k......sintesis. ‘foto’ =cahaya ‘kemo’ =kimia ‘sintesis’ =bina  H.........trof pula dibahagikan kepada t...... kategori iaitu h..............., s..........isme dan p..........isme. ‘holo’ =zoon= haiwan ‘saprofit’ =mati/reput ‘parasit’ =perosak ‘tisme’ =cara SPM 2006 (Esei) Rajah menunjukkan tiga organisma P, Q dan R. (a)(i) Huraikan jenis nutrisi pada P dan Q. [4 markah] Jenis-jenis nutrisi A................ F.....sintesis K.....sintesis H................... H.....zoik S............isme P............isme
  • 77.
    Modul Sempoi BiologiTingkatan 4 Zulkarnain Jamaluddin @ 2015 Page 77 ......................................................................................................................... ......................................................................................................................... ......................................................................................................................... ......................................................................................................................... 6.2 Gizi Seimbang  Kandungan nutrien yang mengandungi t........ kelas makanan pada kuantiti yang b........ pada masa yang b......... .  Nilai tenaga makanan = 4.2x j....... air x peningkatan s...... air J........ makanan  Faktor-faktor yang mempengaruhi keperluan tenaga harian ialah umur, jantina, berat badan, dan jenis pekerjaan.  Vitamin dibahagikan kepada d..... iaitu vitamin larut l......... (VLL) dan vitamin larut a..... (VLA).  Contoh VLL ialah Vitamin A, D, E, dan K, contoh VLA ialah vitamin B dan C. Vitamin larut air Sumber Makanan Fungsi dalam badan B1 B2 B3 B5
  • 78.
    Modul Sempoi BiologiTingkatan 4 Zulkarnain Jamaluddin @ 2015 Page 78 B6 B12 C Vitamin Larut lemak Sumber makanan Fungsi dalam badan A D E K
  • 79.
    Modul Sempoi BiologiTingkatan 4 Zulkarnain Jamaluddin @ 2015 Page 79  Mineral dibahagikan kepada d..... iaitu m........nutrien dan m..........nutrien. ‘makro’ =besar ‘mikro’ =kecil ‘nutrien’ =makanan Makronutrien Sumber makanan Fungsi Kalsium Magnesium Fosforus Natrium Kalium Mikronutrien Sumber makanan Fungsi Besi Florin
  • 80.
    Modul Sempoi BiologiTingkatan 4 Zulkarnain Jamaluddin @ 2015 Page 80 6.3 Malnutrisi  ‘Mal’ =lebih atau kurang Gizi Berlebihan Kekurangan K..................... Obesiti Diabetis m.............. Penyakit k........................... Lesu dan tidak bertenaga Protein G....... Kegagalan g........ dan h....... A....... urik berlebihan dalam darah K................. dan marasmus Vitamin C Pembentukan k.............. yang lemah menyebabkan s........... (gusi berdarah) Ferum A........ (kurang darah merah) Vitamin D, Kalsium dan fosforus R........... O............................. L............. O............ Penyakit kardiovaskular Lesu dan tidak bertenaga SPM 2006 (Esei) (b) Sembelit, rabun malam dan anemia adalah tiga masalah kesihatan. Nyatakan punca dan cadangkan cara untuk mengatasi setiap masalah kesihatan itu dari aspek nutrisi. [6 markah] ................................................................................................................................. ................................................................................................................................. .................................................................................................................................
  • 81.
    Modul Sempoi BiologiTingkatan 4 Zulkarnain Jamaluddin @ 2015 Page 81 ................................................................................................................................. ................................................................................................................................. ................................................................................................................................. ................................................................................................................................. SPM 2008 (Esei) (a)(ii) Malnutrisi adalah keadaan yang timbul akibat gizi yang tidak seimbang di mana ada nutrien tertentu yang kurang, berlebihan atau dalam nisbah yang salah. Terangkan kesan kepada seseorang kanak-kanak yang diberi mana-mana dua nutrien makanan dalam amaun yang tidak mengcukupi untuk satu tempoh masa yang panjang. [6 markah] ....................................................................................................................... ....................................................................................................................... ....................................................................................................................... ....................................................................................................................... ....................................................................................................................... ....................................................................................................................... ....................................................................................................................... ....................................................................................................................... 6.4 Pencernaan Makanan  Pencernaan di dalam mulut; a............. K......... + air maltose (Kami Anak Malaysia)  Pencernaan di dalam perut; p.......... √ Protein + air P.................... (Parti Progresif Penduduk) renin √Kaseinogen K............ (Kelas Rancangan Khas)
  • 82.
    Modul Sempoi BiologiTingkatan 4 Zulkarnain Jamaluddin @ 2015 Page 82  Pencernaan di dalam usus kecil; amilase √Kanji + air M.............. (KAM) tripsin √P..................... +air Peptida (Polis Tangkap Pencuri) l............... √Lipid + air Gliserol + lemak (Lantai Licin Geli Lah) e............... √Peptida + air Asid amino (PEA) m.............. √Maltosa +air G.............. (Malaysia Medical Group) s............. √S............. + air Glukosa + fruktosa (Sport Science Group Fun) l............ Laktosa + air Glukosa + G..................(Lebih Lebih Gila Gila) Rumusan : Kelas Makanan Mulut Perut Usus kecil Karbohidrat Kanji Kanji Maltosa Sukrosa Laktosa Protein Protein Kaseinogen Polipeptida Dipeptida Lipid Lipid
  • 83.
    Modul Sempoi BiologiTingkatan 4 Zulkarnain Jamaluddin @ 2015 Page 83  Gizi seimbang berdasarkan piramid makanan. Aras Kelas makanan Fungsi Kekurangan Berlebihan 1 Karbohidrat √Membekalkan tenaga Lesu, keletihan O............. 2 Vitamin, Mineral dan Serat √Kekalkan kesihatan √Metabolisme dalam badan. √Vit. A- mencegah rabun m............ √Vit. C- mencegah s........... 3 Protein √Membina sel-sel baru. √Menggantikan sel mati. √Pertumbuhan. Marasmus. K.................... √G...... √Kegagalan g.......... 4 Lipid, Gula, Garam Membekalkan tenaga yang lebih tinggi. Keletihan √O.............. √Penyakit kardiovaskular
  • 84.
    Modul Sempoi BiologiTingkatan 4 Zulkarnain Jamaluddin @ 2015 Page 84 Sistem Pencernaan Ruminan dan Rodensia.  Terdapat e............ ruang perut iaitu: R.........., Retikulum, O..............., Abomasom (RROA) ‘Rumah Rosak Ombak Air’  Perbandingan antara salur alimentari Ruminan dan Rodensia: (SPM 2006, Esei) Ruminan Persamaan Rodensia Kedua-dua salur alimentari mempunyai b............... atau protozoa untuk menghidrolisis s................ . Perbezaan Mempunyai ..... ruang perut Bilangan Perut Mempunyai .... ruang perut Di mana berlakunya pencernaan s................ K......... dan pendek Saiz Sekum Besar dan p........... Sekum adalah tempat b.............. menghidrolisis selulosa. D..... kali Bilangan makanan dihantar melalui ruang perut S.......... Untuk mencernakan makanan dengan cara meningkatkan kecekapan tindak balas s................ . R............ dan retikulum Dimana bakteria dan protozoa banyak dijumpai S.......... Bakteria merembeskan s........ untuk menghidrolisis selulosa kepada glukosa. Lembu, kambing, kerbau Contoh Arnab, tikus, tupai
  • 85.
    Modul Sempoi BiologiTingkatan 4 Zulkarnain Jamaluddin @ 2015 Page 85 SPM 2006 (Struktur) Rajah menunjukkan sistem pencernaan manusia. Struktur Q pada Rajah di atas terlibat dalam pencernaan lemak. (i) Namakan struktur Q. ............................................................................................................................. [1 markah] (ii) Namakan enzim yang mencernakan lemak dalam Q. ............................................................................................................................... [1 markah] (b)(i) Terangkan bagaimana kanji dicerna dalam duodenum. ........................................................................................................................ ........................................................................................................................ [2 markah] (ii) Seorang pelajar makan terlalu banyak buah limau. Terangkan kesan memakan terlalu banyak buah limau ke atas pencernaan kanji dalam duodenum. ....................................................................................................................... ....................................................................................................................... [2 markah]
  • 86.
    Modul Sempoi BiologiTingkatan 4 Zulkarnain Jamaluddin @ 2015 Page 86 SPM 2010 (Esei) Rajah menunjukkan sistem pencernaan dan organ-organ berkaitan pencernaan. Terangkan bagaimana ikan kukus dicernakan di bahagian R, S dan T di dalam sistem itu. [10 markah] ................................................................................................................................. ................................................................................................................................. ................................................................................................................................. ................................................................................................................................. ................................................................................................................................. ................................................................................................................................. ................................................................................................................................. ................................................................................................................................. ................................................................................................................................. ................................................................................................................................. ................................................................................................................................. ................................................................................................................................. ................................................................................................................................. ................................................................................................................................. ................................................................................................................................. .................................................................................................................................
  • 87.
    Modul Sempoi BiologiTingkatan 4 Zulkarnain Jamaluddin @ 2015 Page 87 SPM 2011(Struktur) (c) Rajah menunjukkan pergerakan bolus makanan dalam esofagus. Terangkan bagaimana bolus makanan bergerak turun dari esofagus ke perut. ................................................................................................................................. ................................................................................................................................. ................................................................................................................................. [3 markah] (d) Nyatakan fungsi renin, pepsin dan asid hidroklorik dalam perut. Fungsi Renin Pepsin Asid hidroklorik [3 markah]
  • 88.
    Modul Sempoi BiologiTingkatan 4 Zulkarnain Jamaluddin @ 2015 Page 88 SPM 2013 (Esei) (b) Rajah menunjukkan piramid makanan. Terangkan kepentingan makanan bagi setiap aras dalam piramid makanan. [10 markah] ................................................................................................................................. ................................................................................................................................. ................................................................................................................................. ................................................................................................................................. ................................................................................................................................. ................................................................................................................................. ................................................................................................................................. ................................................................................................................................. ................................................................................................................................. ................................................................................................................................. ................................................................................................................................. ................................................................................................................................. ................................................................................................................................. ................................................................................................................................. ................................................................................................................................. ................................................................................................................................. ................................................................................................................................. ................................................................................................................................. .................................................................................................................................
  • 89.
    Modul Sempoi BiologiTingkatan 4 Zulkarnain Jamaluddin @ 2015 Page 89 6.5 Penyerapan dan Asimilasi hasil pencernaan Makanan. Struktur vilus Penyerapan makanan tercerna  Melibatkan kedua-dua proses peresapan dan p....................... a.........  Pada mulanya, molekul-molekul g.................., a........ a............., v.................... dan m................... larut air meresap ke dalam sel e....................... dan diserap ke dalam k.................... d....................  G.................... dan asid lemak meresap masuk ke dalam sel e........................ dan bergabung membentuk titisan halus l............ yang kemudiannya meresap masuk ke dalam l....................  V..................... larut lemak juga meresap ke dalam l.................... untuk diangkut bersama lipid.  Lakteal-lakteal bergabung membentuk salur l............. yang lebih besar dalam rangkaian sistem .......................  Kapilari-kapilari darah yang membawa n................ larut air bergabung membentuk v.......... portal h.............. yang membawa darah ke h..........  Dari hati, nutrien diasimilasikan dan diangkut ke semua sel b............. Asimilasi makanan tercerna  Sebahagian hasil pencernaan dibawa terus ke h............. untuk diproses atau diasimilasi.  Asimilasi berlaku dalam s...... yang mana nutrien digunakan untuk membentuk sebatian kompleks atau komponen struktur.
  • 90.
    Modul Sempoi BiologiTingkatan 4 Zulkarnain Jamaluddin @ 2015 Page 90  Kebanyakan g................ ditukar menjadi gli.............. dan disimpan di dalam hati.  Apabila paras gula darah men............ dan badan memerlukan tenaga, gli............... simpanan ditukarkan semula kepada g.................  Apabila g................... tiba di sel, g.................... dioksidakan untuk membebaskan t.............. melalui r....................... sel.  Apabila simpanan gli................ di dalam hati menjadi penuh, g.................... berlebihan ditukarkan menjadi l..................  Hati mensintesiskan p................. plasma dengan menggunakan a............. a................  Asid amino yang memasuki sel digunakan untuk mensintesiskan pro..................... baru dan memperbaiki t........... yang rosak  Ia juga bertindak sebagai unit asas untuk sintesis e................ dan hor...........  Asid amino yang berlebihan tidak boleh disimpan dalam badan dan diuraikan oleh h........... melalui proses pend...................... yang menghasilkan u............  L............... seperti lemak merupakan sumber tenaga utama badan.  Lipid ber.................... disimpan dalm t............. a......................  Beberapa lipid lain seperti f..................... dan ko..................... merupakan komponen m................ p...................... Ringkasan proses penyerapan dan asimilasi makanan tercerna. Hasil makanan tercerna Hormon/ enzim/ proses terlibat Ditukarkan kpd Tempat diproses dan ke mana? Glukosa berlebihan Glukosa berkurangan Insulin Glukagon Glikogen Dari Hati ke sel badan melalui Respirasi sel Asid Amino berlebihan pendeaminaan Urea Hati Lemak dan Gliserol Meresap ke sel Lakteal Tisu Adipos
  • 91.
    Modul Sempoi BiologiTingkatan 4 Zulkarnain Jamaluddin @ 2015 Page 91 Vitamin larut lemak epitelium utk bergabung membentuk titisan halus lipid Sistem limfa SPM 2009 (Esei) Rajah menunjukkan laluan molekul lemak melalui suatu sistem. Pundi hempedu, pankreas dan usus kecil adalah struktur-struktur yang terlibat dalam memproses molekul lemak. Terangkan proses-proses yang berlaku kepada molekul lemak sehingga boleh digunakan oleh sel-sel badan. [10 markah] ................................................................................................................................. ................................................................................................................................. ................................................................................................................................. ................................................................................................................................. ................................................................................................................................. ................................................................................................................................. ................................................................................................................................. ................................................................................................................................. .................................................................................................................................
  • 92.
    Modul Sempoi BiologiTingkatan 4 Zulkarnain Jamaluddin @ 2015 Page 92 ................................................................................................................................. ................................................................................................................................. ................................................................................................................................. ................................................................................................................................. ................................................................................................................................. ................................................................................................................................. ................................................................................................................................. 6.6 Pembentukan tinja dan penyahtinjaan  Selepas penyerapan n................. selesai berlaku di dalam usus kecil, kandungan usus bergerak masuk ke dalam k..............  Kandungan usus adalah a......., bahan makanan t.......... dicernakan dan s...............  Sebahagian besar s............. itu ialah sel............. dinding sel tumbuhan.  Bahan-bahan tidak tercerna ini bergerak dengan sangat p................. melalui k................ dengan dibantu oleh pe.......................  Penyerapan semula a....... daripada sisa-baki dalam k............ itu akan menghasilkan t........... iaitu sisa separa p.............  T............ juga mengandungi sel-sel mati yang tersingkir daripada lapisan sebelah dalam u.............., bahan b................... seperti pigmen h.................. dan bahan-bahan bertoksik yang perlu disingkirkan daripada badan.  K................ juga merupakan habitat satu populasi besar b.................  Mikroorganisma berfaedah ini memainkan peranan yang penting untuk mengekalkan persekitaran yang s.............. dalam salur a........................  Dinding k............... merembes m.............. yang melekatkan t............ berada di dalam k............. selama 12 hingga ....... jam sebelum bergerak masuk ke dalam re............ untuk disimpan buat sementara waktu.  Apabila t................ mula berkumpul, t.................... di dalam rectum meningkat dan ini menyebabkan keinginan untuk menyingkirkan t........... daripada badan.
  • 93.
    Modul Sempoi BiologiTingkatan 4 Zulkarnain Jamaluddin @ 2015 Page 93  Penyingkiran t.............. disebut p................................... yang dikawal oleh otot-otot di sekeliling d............. Masalah-masalah yang berkaitan dengan penyahtinjaan  Sembelit  Hemoroid  Kanser kolon SPM 2008 (Esei) Selepas penyerapan nutrien dalam usus kecil, bahan-bahan yang tidak tercerna dalam usus besar akan membentuk tinja. Terangkan pembentukan tinja dalam manusia. [4 markah] ................................................................................................................................. ................................................................................................................................. ................................................................................................................................. ................................................................................................................................. ................................................................................................................................. 6.7 Menilai Tabiat Pemakanan Masalah kesihatan yang berkaitan dengan tabiat pemakanan Penyakit Punca terjadinya penyakit Kesan penyakit Cara mengatasinya? Gastritis √Tidak m.......... pada masanya. √Pengambilan a............. yang berlebihan. √T............... √Pengambilan aspirin atau ubat tahan sakit. √Jus gastrik bertindak terhadap lapisan e................ perut √U........... gastrik √Ubah tabiat dan gaya hidup √Mengambil ubat antasid Obesiti √Pengambilan makanan yang mengandungi √Penyakit kardiovaskular. √Lakukan s............ secara
  • 94.
    Modul Sempoi BiologiTingkatan 4 Zulkarnain Jamaluddin @ 2015 Page 94 l......... dan karbohidrat yang berlebihan √Tekanan d........... tinggi. √D............... berkala. √Kurangkan makanan berlemak Anoreksia nervosa √Mengelak untuk makan kerana takut gemuk √Gangguan psikologi dan maut. √Kurus kering √Kaunseling dan pemulihan jisim badan Bulimia √Makan secara banyak pada masa s.............. dan memuntahkan semula. √Memakan laksatif. √Mencederakan salur alimentari. √Cirit birit √Ketidakseimbangan ion m.......... dalam darah. √Penyakit kardiovaskular √Kerosakan g.......... √Kaunseling SPM 2008 (Esei) Jadual menunjukkan makanan yang diambil oleh seorang budak lelaki berumur 15 tahun dalam menu hariannya. Keperluan tenaga harian budak itu ialah 12500 kJ. Jenis makanan Kuantitit yang diambil/g Kandungan tenaga/ kJ Nasi 400 1600 Kentang goreng 500 1000 Kari ayam 300 300 Telur rebus 150 630 Mentega 50 3000 Susu 280 300 Sosej 300 500 Sardin 150 900
  • 95.
    Modul Sempoi BiologiTingkatan 4 Zulkarnain Jamaluddin @ 2015 Page 95 (i) Berdasarkan jadual di atas, nyatakan nilai tenaga yang terkandung dalam pemakanan hariannya. Adakah pengambilan makanan itu memenuhi keperluan tenaga hariannya? [2 markah] ............................................................................................................................. ............................................................................................................................. (ii) Budak lelaki ini mengambil menu ini secara berterusan dalam jangka masa yang panjang. Terangkan akibatnya terhadap kesihatan budak lelaki ini. [8 markah] ............................................................................................................................. ............................................................................................................................. ............................................................................................................................. ............................................................................................................................. ............................................................................................................................. ............................................................................................................................. ............................................................................................................................. ............................................................................................................................. ............................................................................................................................. ............................................................................................................................. ............................................................................................................................. .............................................................................................................................
  • 96.
    Modul Sempoi BiologiTingkatan 4 Zulkarnain Jamaluddin @ 2015 Page 96 SPM 2009 (Esei) (b) Rajah 9.2, 9.3 dan 9.4 menunjukkan keadaan fizikal tiga orang, yang berkaitan dengan tabiat makan mereka. Rajah 9.3 Rajah 9.4 Terangkan hubungan antara tabiat makan dengan keadaan fizikal setiap individu itu. [10 markah] ................................................................................................................................. ................................................................................................................................. ................................................................................................................................. ................................................................................................................................. ................................................................................................................................. ................................................................................................................................. ................................................................................................................................. ................................................................................................................................. ................................................................................................................................. ................................................................................................................................. ................................................................................................................................. ................................................................................................................................. ................................................................................................................................. .................................................................................................................................
  • 97.
    Modul Sempoi BiologiTingkatan 4 Zulkarnain Jamaluddin @ 2015 Page 97 ................................................................................................................................. ................................................................................................................................. ................................................................................................................................. ................................................................................................................................. ................................................................................................................................. ................................................................................................................................. ................................................................................................................................. SPM 2010 (Esei) (b) Rajah menunjukkan tiga jenis makanan. Terangkan kesan jangka masa panjang pengambilan makanan-makanan yang berlebihan ke atas kesihatan individu. [10 markah] ................................................................................................................................. ................................................................................................................................. ................................................................................................................................. ................................................................................................................................. ................................................................................................................................. ................................................................................................................................. ................................................................................................................................. ................................................................................................................................. ................................................................................................................................. ................................................................................................................................. ................................................................................................................................. ................................................................................................................................. ................................................................................................................................. .................................................................................................................................
  • 98.
    Modul Sempoi BiologiTingkatan 4 Zulkarnain Jamaluddin @ 2015 Page 98 ................................................................................................................................. ................................................................................................................................. ................................................................................................................................. ................................................................................................................................. ................................................................................................................................. ................................................................................................................................. ................................................................................................................................. SPM 2014 (Esei) (a) Maklumat berikut ialah berkaitan tabiat makan bagi individu U dan individu W. Individu U Makan tidak mengikut masa yang menyebabkan perut selalu kosong Individu W Makan dengan banyak dalam masa yang singkat diikuti dengan memuntahkannya semula secara sengaja setiap kali selepas makan. (a) Terangkan bagaimana tabiat makan itu mempengaruhi kesihatan: (i) individu U (ii) individu W [10 markah] ................................................................................................................................. ................................................................................................................................. ................................................................................................................................. ................................................................................................................................. ................................................................................................................................. ................................................................................................................................. .................................................................................................................................
  • 99.
    Modul Sempoi BiologiTingkatan 4 Zulkarnain Jamaluddin @ 2015 Page 99 ................................................................................................................................. ................................................................................................................................. ................................................................................................................................. ................................................................................................................................. ................................................................................................................................. ................................................................................................................................. ................................................................................................................................. ................................................................................................................................. ................................................................................................................................. ................................................................................................................................. ................................................................................................................................. ................................................................................................................................. ................................................................................................................................. ................................................................................................................................. (b) Rajah menunjukkan satu set nasi lemak. Seorang kanak-kanak perempuan mengambil satu set nasi lemak sebagai sarapan setiap hari dalam jangka masa panjang. Bincangkan kesan baik dan kesan buruk diet itu terhadap kesihatannya. [10 markah] ................................................................................................................................. ................................................................................................................................. ................................................................................................................................. ................................................................................................................................. .................................................................................................................................
  • 100.
    Modul Sempoi BiologiTingkatan 4 Zulkarnain Jamaluddin @ 2015 Page 100 ................................................................................................................................. ................................................................................................................................. ................................................................................................................................. ................................................................................................................................. ................................................................................................................................. ................................................................................................................................. ................................................................................................................................. ................................................................................................................................. ................................................................................................................................. ................................................................................................................................. ................................................................................................................................. ................................................................................................................................. ................................................................................................................................. ................................................................................................................................. ................................................................................................................................. ................................................................................................................................. 6.9 Kepentingan Makronutrien dan Mikronutrien dalam Tumbuhan Elemen-elemen makronutrien: Elemen-elemen mikronutrien  karbon (C)  hidrogen(H)  oksigen(O)  nitrogen (N)  fosforus(P)  kalium(K)  kalsium(Ca)  magnesium(Mg)  sulphur(S)  boron(B)  kuprum(Cu)  ferum(Fe)  mangan(Mn)  molibdenum(Mo)  zink(Zn) Cara nak ingat! ‘CHONg Pergi Ke China Menaiki Sampan’ Cara nak ingat! ‘Best Copy Filem Muzik Maher Zain’
  • 101.
    Modul Sempoi BiologiTingkatan 4 Zulkarnain Jamaluddin @ 2015 Page 101 Makronutrien Fungsi Kesan kekurangan Fosforus Sintesis a......... n................, ATP dan f..................... dalam membrane plasma; bertindak sebagai ko................. dalam fotosintesis dan r......................... Pertumbuhan akar yang tidak sihat dan pembentukan daun yang berwarna h.......... tua dan pudar; bintik m............ atau ungu kelihatan pada daun tua. Kalium Sintesis protein, metabolisme k.......................... dan sebagai ko.................. bagi beberapa e...............; mengekalkan kesegahan tumbuhan. Sintesis p.............. yang kurang; kematian tumbuhan pramatang. Kalsium Komponen utama l............... tengah dinding sel; pembentukan gentian g....................... semasa pembahagian sel. Pertumbuhan terbantut; daun yang terherot dan bercuping; bahagian di antara u............ daun menjadi k................ Magnesium Komponen utama struktur molekul k..............; mengaktifkan beberapa enzim tumbuhan; terlibat dalam metabolisme k................................. Bahagian di antara urat daun matang menjadi k.................; bintik merah pada permukaan d...........; daun bercuping. Sulfur Komponen beberapa a........... amino; salah satu juzuk vitamin ...... dan beberapa jenis ko................ Daun yang terjejas atau seluruh tumbuhan menjadi k................
  • 102.
    Modul Sempoi BiologiTingkatan 4 Zulkarnain Jamaluddin @ 2015 Page 102 Mikronutrien fungsi Kesan kekurangan Boron Membantu akar dalam pengambilan i........ kalsium dan tr.................... gula; terlibat dalam metabolisme k.......................... dan membantu perc................... debunga; diperlukan untuk pembahagian m............... dalam sel m....................... dan bertindak sebagai ko................ dalam sintesis kl.................... Kematian t.............. terminal dan pertumbuhan yang abnormal; daun menjadi t................, bergulung dan rapuh Kuprum Komponen penting e..............; terlibat dalam metabolisme ni................. dan f.............................; penting bagi pertumbuhan pembiakan dan pembentukan b............. dalam tumbuhan. Kematian a............ pucuk muda; bintik perang kelihatan pada d............ terminal; tumbuhan menjadi terbantut. Ferum Bertindak sebagai ko................ dalam sintesis klorofil; penting bagi bahagian muda yang sedang t................... Daun m.......... menjadi kuning. Mangan Mengaktifkan enzim-enzim f.......................; respirasi sel dan metabolisme n................... Jaringan u.......... hijau tua berlatarbelakangkan hijau m.........; bintik perang atau kelabu di antara urat daun. Molibdenum Terlibat dalam pengikatan n................. dan penurunan Klo............. pada bahagian antara urat
  • 103.
    Modul Sempoi BiologiTingkatan 4 Zulkarnain Jamaluddin @ 2015 Page 103 nitrat semasa sintesis p............... daun matang; daun berwarna hijau pucat; hasil tanaman berkurangan. Zink Pembentukan daun; sintesis a............. (hormon pertumbuhan) dan sebagai ko................ dalam metabolisme k............................... Permukaan daun berbintik dengan bahagian berk....................; pertumbuhan terbantut. 6.10 Fotosintesis Adaptasi struktur dan fungsi daun; Struktur Fungsi Tersusun dalam bentuk m........... daun Menerima c............ dengan banyak Leper, nipis dan berwarna hijau (l..............) Menyerap cahaya matahari secara m............... dan membolehkan gas-gas meresap dengan cekap. Urat daun bersambung dengan tisu x.......... dan floem Xilem mengangkut air dan g......... mineral dari akar ke daun. Floem mengangkut h.......... organik melalui fotosintesis Satu lapisan epidermis yang berk......... dan berlilin Mengurangkan k.................. air daripada daun. Banyak s........... Meningkatkan proses fotosintesis Banyak sel mesofil p.............. Tersusun secara t............ dan rapat untuk memperoleh cahaya maksimum
  • 104.
    Modul Sempoi BiologiTingkatan 4 Zulkarnain Jamaluddin @ 2015 Page 104 6.11 Mekanisme Fotosintesis  Persamaan fotosintesis; cahaya Karbon dioksida + air glukosa + oksigen (KAckGO) klorofil ‘kulat air celup klorok ganti obat’  Mekanisme tindak balas fotosintesis; Tindak balas cahaya Tindak balas gelap Molekul H2O ditukarkan kepada ion H+ dan Ion OH-. Ion H+ menerima elektron drp klorofil dan membentuk atom H. Pada masa sama, ion OH- kehilangan elektron untuk membentuk gas O2 dan air. Atom H menurunkan gas CO2 utk menghasilkan glukosa. Monomer-monomer glukosa terkondensasi utk membentuk molekul kanji.  Perbezaan antara tindak balas cahaya dan tindak balas gelap; Tx Cahaya Aspek Tx Gelap Tenaga c............ Bentuk tenaga yg diperlukan Tenaga k......... G............./grana Tapak tx s........... air Bahan tx Karbon d............... o.............. Hasil tx g............
  • 105.
    Modul Sempoi BiologiTingkatan 4 Zulkarnain Jamaluddin @ 2015 Page 105 SPM 2006 (Esei) Tumbuhan hijau mensintesis makanan melalui proses fotosintesis. Proses kimia fotosintesis boleh diringkaskan seperti rajah skema dalam Rajah di bawah. (a) Nyatakan maksud fotosintesis berpandukan rajah skema dalam Rajah di atas. [2 markah] ............................................................................................................................. ............................................................................................................................. (b) Bermula daripada air dan karbon dioksida sebagai bahan mentah, terangkan bagaimana tumbuhan hijau menghasilkan kanji. [8 markah] ................................................................................................................................. ................................................................................................................................. ................................................................................................................................. ................................................................................................................................. ................................................................................................................................. ................................................................................................................................. ................................................................................................................................. ................................................................................................................................. ................................................................................................................................. .................................................................................................................................
  • 106.
    Modul Sempoi BiologiTingkatan 4 Zulkarnain Jamaluddin @ 2015 Page 106 6.12 Faktor-Faktor yg mempengaruhi Fotosintesis.  Terdapat tiga faktor iaitu keamatan cahaya (KC), Kepekatan karbon dioksida (KKO) dan Suhu (S). ‘Foto’ = cahaya ‘sintesis’ = bina Faktor-Faktor Graf Penerangan Keamatan cahaya Jika kepekatan k............... d.................. dan s............ dikawal pada aras sekata, kadar f............................. berkadar terus dengan k..................... c............... sehingga mencapai satu tahap tertentu. k...................... d................. atau s............ menjadi faktor p.................... Kepekatan karbon dioksida Peningkatan kepekatan k.................... d................... akan menyebabkan peningkatan kadar f............................. selagi tiada faktor p...................... k....................... c................ menjadi faktor p..................... Suhu Peningkatan s........... persekitaran sebanyak .........0C akan meningkatkan kadar f.......................... sebanyak d........ kali ganda
  • 107.
    Modul Sempoi BiologiTingkatan 4 Zulkarnain Jamaluddin @ 2015 Page 107 SPM 2011 (Esei) Rumah hijau digunakan untuk mengawal faktor biotik dan abiotik untuk meningkatkan hasil tanaman. Rajah menunjukkan pokok tomato yang ditanam dalam rumah hijau. Terangkan bagaimana rumah hijau mempengaruhi produktiviti pokok tomato itu. [10 markah] ................................................................................................................................. ................................................................................................................................. ................................................................................................................................. ................................................................................................................................. ................................................................................................................................. ................................................................................................................................. ................................................................................................................................. ................................................................................................................................. ................................................................................................................................. ................................................................................................................................. ................................................................................................................................. ................................................................................................................................. ................................................................................................................................. .................................................................................................................................
  • 108.
    Modul Sempoi BiologiTingkatan 4 Zulkarnain Jamaluddin @ 2015 Page 108 6.14 Teknologi dalam pengeluaran makanan Teknologi Kelebihan Kekurangan/ cabaran Contoh Penanaman langsung Anak-anak benih akan tumbuh c............. dan meningkatkan hasil tanaman, mudah dan menj............. kos. Padi H......ponik Kesemua makronutrien dan mikronutrien dapat disediakan pada kadar yang betul, t....... memerlukan tanah dan ruang besar, S............. dijaga. Kos agak t.......... untuk menyediakan alatan dan larutan k.......... . Bayam, salad, tomato dan cili A.......ponik Keamatan cahaya dan suhu dapat dikawal, penanaman sepanjang tahun, dan hasil yang lebih cepat, tidak memerlukan t........ dan ruang besar. Kos agak t......... untuk menyediakan alatan dan larutan n......... . Bayam, salad, tomato dan cili Pembiakbakaan tumbuhan Nilai nutrisi yg tinggi, Mengeluarkan h......... yang lebih banyak, dan menunjukkan ketahanan yg lebih tinggi terhadap p............ dan cuaca. Memerlukan kemahiran tinggi dan t........... yang betul. Kelapa sawit T........... sp. hasil kacukan D....... sp. antara P............. sp.
  • 109.
    Modul Sempoi BiologiTingkatan 4 Zulkarnain Jamaluddin @ 2015 Page 109 Pembiakbakaan haiwan Meningkatkan hasil susu, daging. Memerlukan k................ tinggi dengan teknik yang betul. Lembu h........ jenis Mafriwal Kultur tisu Meningkatkan h........ pertanian dalam masa yang singkat K...... terdedah kepada kerosakan sekiranya ada yang berpenyakit. Betik, nanas dan belimbing Kejuruteraan genetik Meningkatkan k............ dan kuantiti makanan. Memerlukan kemahiran tinggi dengan teknik yang betul. Penanaman tumbuhan transgenik seperti gandum, tomato, tumbuhan legum, kacang soya, dan ubi kentang. Pengurusan tanah Mengekal dan membaiki k................ tanah dan mengelakkan pertambahan makhluk perosak Terdedah kepada h............... tanah dan tanah runtuh jika proses pengurusan tanah tertangguh setelah tanah digondolkan. Kaedah penggiliran tanaman Kawalan biologi Mengawal perosak dengan cara-cara biologi tanpa menggunakan pestisid Mungkin pemangsa akan memakan mangsa lain menyebabkan ketidakseimbangan ekologi semula jadi. Burung hantu dan ular mengawal populasi tikus di ladang kelapa sawit.
  • 110.
    Modul Sempoi BiologiTingkatan 4 Zulkarnain Jamaluddin @ 2015 Page 110 6.15 Perkembangan Teknologi dalam Pemprosesan Makanan Teknologi Kebaikan keburukan Memasak Membunuh mikroorganisma yang merosakkan makanan, Enzim yang memecah makanan mengalami d................., cara paling mudah untuk mengelakkan kerosakan makanan, Membunuh mikroorganisma yg menyebabkan penyakit, Melembutkan makanan, makanan menjadi lebih s............ . Tidak t........... lama, Kualilti kesegaran berkurangan, perubahan r......... asli, vitamin musnah. P......................... Menghalang pertumbuhan m............................., meningkatkan rasa, nilai komersial, tahan lama dan melonjakkan industri makanan. Garam yang tinggi menyebabkan h.................., gula yg tinggi menyebabkan d.............., cuka yg tinggi menyebabkan g............., bahan pewarna di dalam makanan boleh menyebabkan k........., kandungan nutrien kurang. Pengeringan Mikroorganisma tidak boleh hidup tanpa air, mudah dijalankan, tahan lama. Hilang n............. dan berubah rasa asli. Pempasteuran Membunuh b................... yg menyebabkan tuberkulosis, Mengekalkan rasa asli susu, mengekalkan nutrien, Tidak memusnahkan s................ mikroorganisma, hanya sesuai untuk
  • 111.
    Modul Sempoi BiologiTingkatan 4 Zulkarnain Jamaluddin @ 2015 Page 111 Melonjakkan industri makanan. makanan cecair/ susu shj. Tidak t............ lama selepas dibuka. Pengetinan Membunuh semua mikroorganisma dan sporanya, menghalang pertumbuhan mikroorganisma, tahan lama, lebih m.................., mudah dihadam dan melonjakkan i................ makanan. Boleh menyebabkan k.................. makanan sekiranya terdapat kerosakan pada bekas itu, K................. nutrien, kurang rasa asli perisa/pewarna boleh menyebabkan kanser. Rawatan U......... Haba (UHT) Membunuh bakteria dan spora, T............ lama dan melonjakkan industri makanan. Rasa akan berubah, kehilangan nutrien dan beberapa vitamin. Fermentasi Mengelakkan j........ dari menjadi rosak, tahan lama, memperbaiki rasa, meningkatkan vitamin Memabukkan dan menukarkan r....... asli. SPM 2010 (Struktur) (d) Seorang suri rumah membuat jeruk mangga dengan merendam kepingan buah mangga dalam larutan gula yang pekat. Nyatakan satu kebaikan dan dua keburukan kaedah yang digunakan berbanding dengan menyimpan mangga segar. Kebaikan: ............................................................................................................................ Keburukan: 1) ....................................................................................................................... 2) ....................................................................................................................... [3 markah]
  • 112.
    Modul Sempoi BiologiTingkatan 4 Zulkarnain Jamaluddin @ 2015 Page 112 SPM 2011 (Esei) Terdapat pelbagai kaedah yang digunakan dalam pemprosesan makanan. Cadangkan dua kaedah dan bincangkan kebaikan dan keburukan setiap kaedah itu. [10 markah] ................................................................................................................................. ................................................................................................................................. ................................................................................................................................. ................................................................................................................................. ................................................................................................................................. ................................................................................................................................. ................................................................................................................................. ................................................................................................................................. ................................................................................................................................. ................................................................................................................................. ................................................................................................................................. ................................................................................................................................. ................................................................................................................................. SPM 2013 (Esei) (a) Rajah menunjukkan pelbagai jenis makanan yang telah diproses melalui kaedah pemprosesan makanan. (i) Terangkan tujuan pemprosesan makanan. [5 markah] ......................................................................................................................... ......................................................................................................................... ......................................................................................................................... ......................................................................................................................... ......................................................................................................................... ......................................................................................................................... ......................................................................................................................... .........................................................................................................................
  • 113.
    Modul Sempoi BiologiTingkatan 4 Zulkarnain Jamaluddin @ 2015 Page 113 (ii) Terangkan kesan buruk kaedah pemprosesan makanan terhadap kesihatan manusia. [5 markah] ......................................................................................................................... ......................................................................................................................... ......................................................................................................................... ......................................................................................................................... ......................................................................................................................... ......................................................................................................................... ......................................................................................................................... ......................................................................................................................... Jawapan:  Tahan lebih lama// mengelakkan pembaziran/ menjimatkan wang/ membunuh mikroorganisma/ menghalang pertumbuhan bacteria.  Menambahkan bahan pengawet/ penstabil.  Secara pemanasan/ suhu tinggi.  Penggaraman/pengeringan  Untuk meningkatkan nilai komersial// Nampak menarik  Secara pembungkusan/ Menambah pewarna  Rasa makanan lebih sedap/ membaiki tekstur  Menambahkan perisa  Mempelbagaikan jenis makanan.  Melalui penyelidikan dan pembangunan/ resepi yang inovatif  Meningkatkan ekonomi negara  Promosi/ menggalakkan penghasilan makanan dalam skala yang besar.  Untuk kesihatan yang lebih  Persediaan kebersihan// membekalkan nutrien/ melalui pemanasan  Mudah dicerna/ hadam  Mudah dibawa  Pembungkusan/pengetinan
  • 114.
    Modul Sempoi BiologiTingkatan 4 Zulkarnain Jamaluddin @ 2015 Page 114 (ii)  Kandungan nutrien rendah  Suhu tinggi memusnahkan vitamin/ nutrient  Menyebabkan pening/ lemah/ malnutrisi  Bahan karsinogenik tinggi  Pewarna/ pengawet/ penstabil menyebabkan kanser  Menggalakkan mutasi  Kandungan gula tinggi  Meningkatkan aras glukosa darah  Menyebabkan kencing manis  Kandungan garam tinggi  Meningkatkantekanan osmosis darah  Meningkatkan tekanan osmosis darah  Menyebabkan tekanan darah tinggi/ hipertensi  Kandungan lemak yang tinggi  Meningkatkan jisim badan  Menyebabkan obesiti/ penyakit kardiovaskular
  • 115.
    Modul Sempoi BiologiTingkatan 4 Zulkarnain Jamaluddin @ 2015 Page 115 BAB 7 RESPIRASI 7.1 Proses Respirasi dalam penghasilan tenaga. Apakah respirasi? - Respirasi merupakan proses hidup yang penting dan berlaku dalam d........ peringkat: - Respirasi l......... dan respirasi d............. - Respirasi l............ atau pernafasan luar ialah proses pertukaran g...... antara permukaan r................. organisma dengan persekitarannya secara berterusan. - Respirasi d.............. atau respirasi s...... ialah proses b................. yang mana t.......... dihasilkan untuk sel hidup.  Persamaan respirasi aerob; Glukosa + Oksigen Karbon dioksida + Air + Tenaga (GO KAT)  Persamaan respirasi anaerob dalam otot manusia; Glukosa Asid Laktik + Tenaga (GALT)  Persamaan respirasi anaerob dalam yis; Glukosa Etanol + karbon dioksida + Tenaga (GEKT) Persamaan dan perbezaan antara respirasi aerob dengan respirasi anaerob; Respirasi aerob Persamaan Respirasi anaerob  Kedua-dua memerlukan g................... sebagai bahan mentah.  Kedua-dua menghasilkan t................ Respirasi aerob Perbezaan Respirasi anaerob Kehadiran oksigen Pengoksidaan glukosa
  • 116.
    Modul Sempoi BiologiTingkatan 4 Zulkarnain Jamaluddin @ 2015 Page 116 Jumlah tenaga dihasilkan Tempat berlaku Persamaan kimia SPM 2007 (Esei) Rajah menunjukkan tisu P dan sel Q. P terdapat dalam organisma multisel. Q terdapat dalam organisma unisel. Tisu P Sel Q Persamaan respirasi Glukosa + Oksigen Karbon dioksida + Air+ Tenaga Persamaan respirasi Glukosa Karbon dioksida + Etanol + Tenaga (a) Berdasarkan Rajah di atas, terangkan proses respirasi sel yang berlaku di P dan di Q. [4 markah] ........................................................................................................................... ........................................................................................................................... ........................................................................................................................... ........................................................................................................................... ...........................................................................................................................
  • 117.
    Modul Sempoi BiologiTingkatan 4 Zulkarnain Jamaluddin @ 2015 Page 117 (b) Rajah di bawah menunjukkan dua individu, M dan N, dalam dua situasi yang berbeza. M sedang melakukan satu aktiviti cergas manakala N berada dalam keadaan rehat. Berdasarkan Rajah di atas, terangkan perbezaan proses fisiologi yang berlaku pada organ R, S dan T bagi individu M dan individu N. [6 markah] ........................................................................................................................... ........................................................................................................................... ........................................................................................................................... ........................................................................................................................... ........................................................................................................................... ........................................................................................................................... ........................................................................................................................... ........................................................................................................................... SPM 2011 (Struktur) Rajah menunjukkan sejenis organel yang terdapat dalam sel otot. Tindak balas biokimia berlaku dalam sel tersebut.
  • 118.
    Modul Sempoi BiologiTingkatan 4 Zulkarnain Jamaluddin @ 2015 Page 118 (a) (i) Namakan organel ini. ....................................................................................................................... [1 markah] (ii) Terangkan mengapa membran X dalam keadaan berlipat-lipat. ....................................................................................................................... ....................................................................................................................... [2 markah] (b) Tindak balas biokimia yang belaku dalam organel ini diringkaskan seperti berikut: (i) Namakan gas P. ....................................................................................................................... [1 markah] (ii) Namakan hasil Q ....................................................................................................................... [1 markah] (iii)Terangkan mengapa sel otot mengandungi banyak organel ini. ....................................................................................................................... ....................................................................................................................... [2 markah] SPM 2012 (Esei) (a) Gula dioksidakan semasa respirasi. Terangkan proses itu. [4 markah] ........................................................................................................................... ........................................................................................................................... ........................................................................................................................... ........................................................................................................................... ...........................................................................................................................
  • 119.
    Modul Sempoi BiologiTingkatan 4 Zulkarnain Jamaluddin @ 2015 Page 119 (b) Selepas menamatkan lumba lari, seorang atlet masih terus bernafas dengan cepat dan dalam untuk beberapa minit. Terangkan mengapa. [6 markah] ........................................................................................................................... ........................................................................................................................... ........................................................................................................................... ........................................................................................................................... ........................................................................................................................... ........................................................................................................................... ........................................................................................................................... ........................................................................................................................... SPM 2013 (Esei) (b) Jadual menunjukkan kadar pernafasan seorang pelajar semasa rehat dan semasa melakukan aktiviti cergas. Kadar pernafasan (Pernafasan per minit) Semasa berehat Semasa aktiviti cergas 16 30 Terangkan mengapa kadar pernafasan pelajar itu berbeza semasa berehat dan semasa aktiviti cergas. [4 markah] ........................................................................................................................... ........................................................................................................................... ........................................................................................................................... ........................................................................................................................... ...........................................................................................................................
  • 120.
    Modul Sempoi BiologiTingkatan 4 Zulkarnain Jamaluddin @ 2015 Page 120 (c) Rajah menunjukkan kepekatan asid laktik dalam darah seorang atlet. Terangkan perbezaan kepekatan asid laktik dalam darah seorang atlet semasa dan selepas melakukan aktiviti cergas. [6 markah] ................................................................................................................................. ................................................................................................................................. ................................................................................................................................. ................................................................................................................................. ................................................................................................................................. ................................................................................................................................. ................................................................................................................................. ................................................................................................................................. ................................................................................................................................. ................................................................................................................................. .................................................................................................................................
  • 121.
    Modul Sempoi BiologiTingkatan 4 Zulkarnain Jamaluddin @ 2015 Page 121 SPM 2014 (Struktur) (c) Seorang atlet mengalami kekejangan otot semasa larian pecut 100 meter. Terangkan bagaimana aktiviti tersebut menyebabkan kekejangan otot. ........................................................................................................................... ........................................................................................................................... ........................................................................................................................... ........................................................................................................................... ........................................................................................................................... [3 markah] 7.2 Struktur Respirasi dan Mekanisme Pernafasan dalam Manusia dan Haiwan. Struktur respirasi ialah tempat berlakunya p......................... gas antara sel yang berespirasi dengan persekitaran. Gas-gas berespirasi bergerak antara p....................... r..................... dan persekitaran luar melalui r....................  Penyesuaian struktur respirasi melibatkan empat ciri iaitu: Penyesuaian Kepentingan Permukaan respirasi yang l............. Memudahkan gas respirasi terlarut Lapisan permukaan respirasi adalah n.............. Mempercepatkan pertukaran gas L........... permukaan yang besar Kadar r.............. menjadi cepat Jalinan kapilari d........... yang banyak Meningkatkan kadar resapan gas terlarut Lembap Nipis Luas Darah
  • 122.
    Modul Sempoi BiologiTingkatan 4 Zulkarnain Jamaluddin @ 2015 Page 122 Struktur respirasi dan mekanisme pernafasan serangga Sistem respirasi serangga dikenali sebagai s............... t................. yang terdiri daripada tiub-tiub udara yang disebut t.................. Udara memasuki trakea melalui liang pernafasan yang disebut s................... yang terdapat di kedua-dua belah sisi toraks dan abdomen serangga. S................. serangga seperti belalang mempunyai i............ Pembukaan dan penutupan s.................. dikawal oleh i................ yang membenarkan udara keluar dan masuk ke dalam badan. Dinding trakea diperkukuh oleh gelang-gelang k.............. supaya tidak k................ atau terlipat akibat tekanan u............. Trakea terbahagi kepada cabang-cabang halus yang disebut t................. yang merupakan respirasi untuk serangga dan tidak mempunyai gelang k............. T............... mempunyai dinding yang nipis dan l................ untuk meningkatkan kecekapan p....................... gas. Bilangan trakeol yang b................. juga menyediakan jumlah l........... p........................ yang besar untuk pertukaran gas secara r.................. ringkas. Sesetengah serangga seperti b.................... mempunyai k.................. udara dalam sistem t................. untuk mempercepatkan penghantaran g........ respirasi ke t........... serangga semasa aktiviti cergas. Udara masuk ke dalam dan ke luar t................. melalui pengembangan dan p......................... otot abdomen udara beritma untuk mempercepatkan r................... gas ke dalam sel. Semasa menarik nafas, otot a.................... mengendur dan i.............. spirakel terbuka. Isipadu abdomen bertambah, t..................... udara menurun. Udara memasuki t................ melalui s..................... . Semasa menghembus nafas, o........... abdomen mengecut. Isipadu a.................. menurun, t.................. udara meningkat, udara keluar melalui s...................
  • 123.
    Modul Sempoi BiologiTingkatan 4 Zulkarnain Jamaluddin @ 2015 Page 123 Struktur respirasi dan mekanisme pernafasan ikan I............... ialah struktur respirasi yang dikhaskan untuk pertukaran g........... di dalam air. Ikan bertulang mempunyai e................. pasang insang yang ditutup dan dilindungi oleh o......................... Setiap insang terdiri daripada dua baris f................. yang halus dan disokong oleh lengkung i................... yang bertulang. Terdapat sebaris sisir insang yang menapis zarah-zarah seperti pasir supaya tidak memasuki f................. dan merosakkannya. f.................. mempunyai banyak unjuran n............... dan p............. yang disebut l................ yang membekalkan luas p..................... yang besar untuk proses pertukaran g........ secara m................... membran f.................. insang adalah n.............. dan mempunyai b............... kapilari d........... untuk memudahkan penyerapan o................. dan penyingkiran k................ dioksida. Kecekapan pertukaran g....... oleh insang dibantu oleh mekanisme t............ ganti lawan- ............... yang mana aliran air yang melalui i................. adalah bert..................... dan menyongsang arah aliran darah dalam kapilari darah l................ Mekanisme ini meningkatkan k..................... pertukaran g....... kerana air yang membawa k........................ oksigen yang t................. bertembung dengan d.............. yang membawa kandungan o............... yang rendah dalam kapilari d................ lamela. Mekanisme pernafasan ikan dibantu oleh v................... yang dihasilkan oleh tindakan m............. dan o..................... . Ventilasi meningkatkan pengaliran air pada permukaan r.................... . Ikan melakukan v................ dengan berenang sambil membuka dan menutup o.......................... Apabila m............. dibuka (menarik nafas), bahagian dasar rongga m............. diturunkan. Pada masa yang sama, ruang o........................ dibesarkan
  • 124.
    Modul Sempoi BiologiTingkatan 4 Zulkarnain Jamaluddin @ 2015 Page 124 dan b................ operculum ditutup. Isipadu akan bert.............. dan ini akan mengurangkan t................. di dalam mulut. Akibatnya, air yang mengandungi o.............. terlarut dari luar akan memasuki mulut. Apabila mulut dit..............v (menghembus nafas), bahagian dasar rongga m.............. dinaikkan. Akibatnya, air mengalir melalui l................... insang dan pertukaran g............. antara kapilari darah dengan a......... berkalu secara r.................... . Pada masa sama, otot o....................... mengendur dan ruang o..................... dikecilkan. Isipadu rongga m................ dikurangkan dan t.................... di dalam rongga m.............. menjadi lebih t............... daripada t................ di persekitaran. Tekanan a...... yang tinggi menyebabkan air mengalir k.............. melalui bukaan o..................... yang terbuka. Struktur respirasi dan mekanisme pernafasan amfibia A................ seperti katak boleh hidup di darat dan di dalam air. Pertukaran gas respirasi bagi katak berlaku melalui k.............. dan p................ K............. katak adalah n.............. dan sangat t............ kepada gas respirasi. Ia juga sangat l............... kerana diselaputi oleh lapisan m............ yang membenarkan gas respirasi larut. M............. ini dirembes oleh kelenjar l............. yang terdapat pada epidermis kulit. Kedua-dua ciri ini membantu pertukaran g........ yang c............ dan e............... antara kulit dan persekitaran. Di bawah lapisan k............ terdapat jaringan k................... darah untuk mengangkut gas r.................... ke sel badan. P............... katak terdiri daripada sepasang kantung n............ yang disambungkan kepada m............ melalui b............... yang disebut g............ . Peparu mempunyai m................ yang nipis supaya gas-gas respirasi dapat m................keluar dan masuk dengan mudah. Dinding peparu sentiasa l............... kerana diselaputi selapisan c............... . Ini membolehkan gas respirasi mel.......... ke dalamnya. Ia juga kaya dengan jaringan k............... darah untuk mengangkut gas respirasi.
  • 125.
    Modul Sempoi BiologiTingkatan 4 Zulkarnain Jamaluddin @ 2015 Page 125 Apabila katak bernafas melalui lebang hidungnya, dasar rongga m............. diturunkan dan g............ ditutup. Udara ber................. akan masuk ke dalam rongga m.............. tetapi udara kurang ber................. masih terdapat di dalam peparu. Apabila lubang hidung ditutup dan g............ dibuka, dasar rongga m............. dinaikkan. Tekanan dalam rongga m............... yang t............. menyebabkan udara ber................... dari rongga mulut masuk ke dalam p.............. dan mengembang. Apabila otot p............. mengecut, tekanan dalam a................... mendesak udara kurang ber................... keluar dari p............... . Sebahagian udara disingkirkan melalui lubang h.............. yang terbuka. Manakala sebahagian lain bercampur dengan u........... di dalam rongga m.............. Struktur respirasi dan mekanisme pernafasan manusia Pertukaran gas dalam badan manusia berlaku dalam a................ peparu. Udara masuk ke dalam peparu melalui salur khas yang disebut t................ yang disokong oleh gelang-gelang r.............. yang memastikan t.............. sentiasa terbuka untuk menerima udara. Bahagian bawah t............... bercabang kepada dua salur utama iaitu b............... kiri dan b............... kanan. Setiap b............. bercabang membentuk cabang kecil yang disebut b................. . Setiap b................... berakhir dengan satu kelopok pundi udara mikroskopik yang disebut a............... Dalam badan manusia, mekanisme pernafasan melibatkan kombinasi tindakan otot i.......................... dan d...................... . Terdapat 2 set otot i.............................. di antara tulang- tulang r............. : otot i....................... luar dan d.............. D.................. ialah lapisan otot berbentuk k........... yang terdapat di bawah sangkar r............. .
  • 126.
    Modul Sempoi BiologiTingkatan 4 Zulkarnain Jamaluddin @ 2015 Page 126 Pernafasan ialah proses m.............. nafas dan meng............... nafas yang berlaku silih berganti. Semasa menarik nafas, otot interkosta luar meng.......... manakala otot interkosta dalam meng............ . Tindakan ini menyebabkan sangkar rusuk n.......... ke atas dan ke arah d........... . Pada masa sama, otot diafragma meng.......... dan diafragma t........... ke bawah menjadi l........... dan men.......... . Kedua- dua pergerakan ini menyebabkan isipadu rongga toraks ber................ dan tekanan rongga toraks ber.............. . Tekanan atmosfera yang lebih tinggi di luar mendesak udara m.......... ke dalam peparu. Semasa menghembus nafas, otot interkosta luar meng.......... manakala otot interkosta dalam meng............ . Tindakan ini menyebabkan sangkar rusuk t.......... ke bawah dan ke d........... . Pada masa sama, otot diafragma meng.......... dan diafragma m................. ke atas, berbentuk k........... . Kedua- dua pergerakan ini menyebabkan isipadu rongga toraks ber................ dan tekanan rongga toraks ber.............. . Udara dipaksa k.............. dari peparu. Organisma Struktur respirasi dan tempat pertukaran gas Mekanisme Serangga Sistem trakea dan trakeol dan otot Ikan Insang Tukar ganti lawan-arus Amfibia Kulit dan peparu Manusia Peparu dan alveolus Tarik dan hembus nafas (pernafasan)
  • 127.
    Modul Sempoi BiologiTingkatan 4 Zulkarnain Jamaluddin @ 2015 Page 127 SPM 2005 (Struktur) Rajah mewakili model peparu manusia dalam mekanisme respirasi. (a) Berdasarkan model peparu dalam Rajah di atas, apakah struktur yang sepadan dengan salur kaca dan serkup kaca pada sistem respirasi manusia? Salur kaca: ............................................................................................................. Serkup kaca: ......................................................................................................... [2 markah] (b)(i)Kepingan getah nipis mewakili diafragma dalam sistem respirasi manusia. Apakah fungsi kepingan getah nipis dalam model peparu itu? ......................................................................................................................... ......................................................................................................................... [1 markah] (ii) Belon mewakili peparu manusia. Terangkan satu ciri belon yang serupa dengan ciri peparu manusia. ......................................................................................................................... ......................................................................................................................... [2 markah] (c) Tali pada model peparu itu ditarik. Lukiskan keadaan pada kepingan getah nipis dan belon pada Rajah di bawah.
  • 128.
    Modul Sempoi BiologiTingkatan 4 Zulkarnain Jamaluddin @ 2015 Page 128 [1 markah] (ii) Perhatikan lukisan anda di (c)(i). Jelaskan perkaitan antara perubahan pada model peparu yang anda lukis dengan sistem respirasi manusia sebenar. ....................................................................................................................... ....................................................................................................................... ....................................................................................................................... [3 markah] (d)(i) Peratus gas oksigen dan karbon dioksida dalam udara sedutan dan udara hembusan ditentukan dengan menggunakan tiub-J. Mengapakah hujung tiub- J dicelupkan ke dalam larutan kalium hidroksida dan diikuti dengan larutan kalium pirogalat? ................................................................................................................... ................................................................................................................... [1 markah] (ii) Jadual menunjukkan keputusan kajian tentang kandungan udara sedutan dan udara hembusan.
  • 129.
    Modul Sempoi BiologiTingkatan 4 Zulkarnain Jamaluddin @ 2015 Page 129 Terangkan mengapa terdapat peningkatan peratus karbon dioksida dalam udara hembusan. ................................................................................................................... ................................................................................................................... [2 markah] SPM 2009 (Struktur) Rajah menunjukkan sebahagian daripada sistem respirasi manusia. (a) Pada Rajah, namakan P dan Q. [2 markah] (b) Rajah di bawah menunjukkan satu peringkat dalam pernafasan manusia. (i) Nyatakan peringkat pernafasan yang ditunjukkan dalam Rajah di atas. ......................................................................................................................... [1 markah]
  • 130.
    Modul Sempoi BiologiTingkatan 4 Zulkarnain Jamaluddin @ 2015 Page 130 (ii) Terangkan fungsi P dalam peringkat pernafasan di (b)(i). ........................................................................................................................ ........................................................................................................................ [2 markah] (c) Diafragma itu tidak boleh berfungsi. Terangkan bagaimana ini memberi kesan kepada mekanisme pernafasan. ........................................................................................................................... ........................................................................................................................... ........................................................................................................................... ........................................................................................................................... [3 markah] SPM 2012 (Esei) (c) Nyatakan persamaan dan perbezaan antara sistem respirasi manusia dengan sistem respirasi belalang berdasrkan struktur adaptasi untuk memaksimakan kadar pertukaran gas. [10 markah] ........................................................................................................................... ........................................................................................................................... ........................................................................................................................... ........................................................................................................................... ........................................................................................................................... ........................................................................................................................... ........................................................................................................................... ........................................................................................................................... ........................................................................................................................... ........................................................................................................................... ........................................................................................................................... ........................................................................................................................... ........................................................................................................................... ........................................................................................................................... ...........................................................................................................................
  • 131.
    Modul Sempoi BiologiTingkatan 4 Zulkarnain Jamaluddin @ 2015 Page 131 SPM 2013 (Esei) Rajah menunjukkan struktur respirasi seekor belalang. Terangkan bagaimana sel-sel badan memperoleh oksigen daripada udara. [4 markah] ................................................................................................................................. ................................................................................................................................. ................................................................................................................................. ................................................................................................................................. ................................................................................................................................. SPM 2014 (Struktur) Rajah menunjukkan keadaan toraks semasa proses J dan proses K dalam mekanisme pernafasan. (a)(i) Namakan proses J dan proses K. J: .................................................................................................................... K: ................................................................................................................... [2 markah]
  • 132.
    Modul Sempoi BiologiTingkatan 4 Zulkarnain Jamaluddin @ 2015 Page 132 (ii) Nyatakan tiga perbezaan antara proses J dan proses K. Proses J Proses K [3 markah] 7.3 Pertukaran Gas Merentas Permukaan Respirasi dan Pengangkutan Gas dalam Badan Manusia. Pertukaran Gas Merentas Permukaan Respirasi  Resapan gas berlaku dari kawasan tekanan separa (TS) t.......... ke kawasan TS r.............. .  Tekanan Separa O............ (TSO) dalam alveolus adalah lebih t........ berbanding dengan TSO dalam k............. darah. Oleh itu, oksigen m............... masuk dan merentas permukaan a............. dan kapilari darah ke dalam darah.  Tekanan separa karbon dioksida (TSKO) pula adalah r........... dalam alveolus dan tinggi dalam kapilari darah.  Karbon dioksida m.............. keluar dari kapilari darah ke dalam alveolus dan kemudiannya dihembus keluar melalui mulut atau hidung ke dalam atmosfera.
  • 133.
    Modul Sempoi BiologiTingkatan 4 Zulkarnain Jamaluddin @ 2015 Page 133 Gambar rajah pertukaran gas merentas permukaan alveolus dan kapilari darah dalam peparu. Pengangkutan Gas Respirasi dalam Badan Manusia. Oksigen Perbezaan Karbon dioksida Bergabung dengan h........................ Cara diangkut? Bergabung dgn h..................., berpadu dengan air (terlarut dalam plasma darah) dan ion b................... . O...................................... Membentuk apa? K...................hemoglobin, asid karbonik. Selepas pertukaran gas berlaku, o................ dalam darah yang meninggalkan alveolus akan diangkut ke sel-sel b............ untuk r.................... sel. Dalam darah, o................ akan berpadu dengan pigmen respirasi h.................... dalam eritrosit. Oksigen diangkut dalam bentuk o.................................. ke seluruh badan. Hemoglobin + Oksigen Oksihemoglobin
  • 134.
    Modul Sempoi BiologiTingkatan 4 Zulkarnain Jamaluddin @ 2015 Page 134 Dalam peparu, tekanan separa o................ adalah tinggi. Oksigen bergabung dengan h..................... untuk membentuk o................................. yang diangkut ke seluruh badan. Apabila sampai ke sel b............. yang mempunyai tekanan separa o........... yang rendah, o............................... akan terurai untuk membebaskan semula molekul o................. . Karbon dioksida yang dibebaskan oleh sel yang berespirasi diangkut dalam t........ cara. Lebih kurang 7% karbon dioksida diangkut dalam bentuk ter............ dalam p................. darah. 23% karbon dioksida bergabung dengan h..................... dalam eritrosit untuk membentuk k..................................... . Baki 70% diangkut dalam bentuk ion b....................... (HCO3 -) dalam plasma darah. Karbon dioksida meresap ke dalam eritrosit, kemudian berpadu dengan a...... dalam eritrosit untuk membentuk asid k................ (H2CO3). Enzim karbonik a................... dalam eritrosit memangkinkan tindak balas ini. Asid k................ kemudiannya terurai kepada ion b...................... dan ion h.................... . Kemudian ion b..................... meresap ke dalam plasma darah dan diangkut ke peparu. SPM 2009 (Struktur) (d) Pertukaran gas berlaku merentasi permukaan alveolus. (i) Terangkan kepentingan pertukaran gas dalam manusia. ......................................................................................................................... ............................................................................................................................. ............................................................................................................................. [2 markah] (ii) Nyatakan dua cara alveolus mengadaptasi untuk pertukaran gas yang efisien. ............................................................................................................................ ............................................................................................................................ [2 markah]
  • 135.
    Modul Sempoi BiologiTingkatan 4 Zulkarnain Jamaluddin @ 2015 Page 135 7.4 Mekanisme Kawal Atur Respirasi  Semasa melakukan aktiviti cergas, Tekanan Separa Karbon Dioksida (TSKO) b................ akibat respirasi yg aktif.  Pertambahan kepekatan CO2 dlm badan dikesan melalui perubahan pH darah dan pH bendalir tisu otak.  Aras CO2 yg tinggi dlm darah akan mer............... pH darah dan nilai pH bendalir tisu yg membasahi otak.  Asid k................. akan terurai kpd ion hidrogen/ ion bikarbonat.  pH darah yg r.............. adalah berbahaya.  Perubahan ini dikesan oleh sel khas, iaitu k.................... pusat yg terdapat dlm medulla oblongata.  Penurunan nilai pH dlm darah menyebabkan sel k................... pusat dirangsang utk menghasilkan i............. ke organ yg teribat dgn respirasi spt otot i............... dan d............... supaya mengecut dan mengendur dgn lebih cepat.  Kadar v................. dan kadar pernafasan meningkat.  Kadar denyutan jantung juga meningkat utk mempercepatkan proses pengangkutan o................. ke sel badan dan proses penyingkiran CO2.  Kepekatan CO2 dan aras pH darah akan kembali ke paras normal. SPM 2014 (Struktur) (b) Pernafasan adalah proses luar kawal yang dikawal oleh pusat pernafasan dalam medula oblongata. Jelaskan apa yang berlaku kepada kadar pernafasan bagi seorang pendaki apabila berada di puncak gunung yang tinggi. ........................................................................................................................... ........................................................................................................................... ........................................................................................................................... ........................................................................................................................... ........................................................................................................................... [4 markah]
  • 136.
    Modul Sempoi BiologiTingkatan 4 Zulkarnain Jamaluddin @ 2015 Page 136 7.5 Kepentingan mengekalkan sistem respirasi yang sihat  Peparu ialah salah satu o........... paling penting dalam badan.  Salur r................ mempunyai lapisan membran l............... dan berm........... yang sentiasa terdedah kepada persekitaran kerana u............. yang disedut mengandungi d......... dan j........... serta pelbagai perengsa dan bahan cemar yang berbahaya.  Dinding t............. terdiri daripada sel e.................... bersilium dan sel perembes m......... .  M........... yang dirembes melindungi permukaan salur r.................... dengan memerangkap butir-butir d...... dan mikroorganisma yang masuk ke dalam t..............  Seseorang perokok menyedut terus a......... rokok yang mengandungi gas t............. seperti k............. m........................, tar, dan n.................... ke dalam peparunya.  Bahan- bahan kimia ini merosakkan f............. peparu.  Asap rokok mengandungi lebih daripada 4000 jenis bahan kimia termasuklah t......, n..................., karbon m..................., aseton, benzena, dan f............................  Kebanyakan bahan kimia ini merupakan bahan k....................... yang boleh meningkatkan risiko mendapat k............... . SPM 2013 (Esei) Rajah 6.3(a) menunjukkan alveolus individu yang sihat. Rajah 6.3(b) menunjukkan alveolus individu yang menghidap emfisema. Rajah 6.3(a) Rajah 6.3(b)
  • 137.
    Modul Sempoi BiologiTingkatan 4 Zulkarnain Jamaluddin @ 2015 Page 137 Emfisema adalah sejenis penyakit peparu. Terangkan kesan penyakit tersebut kepada kesihatan individu itu. [6 markah] ................................................................................................................................. ................................................................................................................................. ................................................................................................................................. ................................................................................................................................. ................................................................................................................................. ................................................................................................................................. ................................................................................................................................. ................................................................................................................................. ................................................................................................................................. ................................................................................................................................. 7.6 Respirasi dalam tumbuhan  Oksigen m............... masuk dan keluar tumbuhan melalui liang s........... dan l.............. .  Kandungan o............. yang tinggi di luar menyebabkan o............. meresap masuk ke dalam ruang antara sel dalam daun.  Ini menyebabkan kepekatan o.......... tinggi berbanding kepekatan oksigen di d.......... sel.  Pada masa yg sama, r................ sel menghasilkan CO2 yang digunakan untuk fotosintesis.  CO2 yang berlebihan m.............. ke dalam ruang udara di antara sel dan keluar melalui s......... ke atmosfera. Respirasi aerob dan anaerob dalam tumbuhan  Respirasi a.............. biasanya dijalankan oleh tumbuhan sepanjang hari. Manakala dalam keadaan tertentu, tumbuhan boleh menjalankan respirasi an............. untuk tempoh waktu yang pendek.  Misalnya, semasa b..............., tumbuhan boleh hidup untuk beberapa hari walaupun t....................... sepenuhnya di dalam air.
  • 138.
    Modul Sempoi BiologiTingkatan 4 Zulkarnain Jamaluddin @ 2015 Page 138  Tumbuhan padi boleh hidup untuk beberapa minggu dalam keadaan air bert............. di sawah padi.  Respirasi an............... juga berlaku pada peringkat permulaan perc................ apabila e............ diselaputi sepenuhnya di dalam t............ yang kedap udara. Perbezaan antara respirasi dan fotosintesis; Respirasi Aspek Fotosintesis G............... dan O.............. Bahan mentah K.......... d............... dan Air Karbon dioksida , Air dan T................. Hasil tindak balas G............... dan O................ M...................... Tempat berlaku K.................. Tenaga k............. ke tenaga h......... Perubahan tenaga Tenaga c.............. ke tenaga k............ berlaku sepanjang hari Masa ia berlaku Berlaku dengan kehadiran c............  Titik pampasan ialah a......... keamatan cahaya apabila kadar penghasilan k........... d............... dalam r................ adalah s......... dengan kadar p................... karbon dioksida dalam f....................  Pada titik pampasan, kadar f..................... adalah s........ dengan kadar r......................  Glukosa yang dihasilkan dalam fotosintesis menggantikan g............... yang dioksidakan dalam respirasi.  Kadar f..................... mesti melebihi kadar respirasi setiap hari untuk memastikan p........................ dan penghasilan b..........., biji b.......... dan b....... berlaku.  Ini membolehkan kadar penghasilan g............. melebihi kadar penggunaan g........... dan glukosa yang berlebihan boleh digunakan untuk pert.............. dan semua proses-proses penting dalam tumbuhan.
  • 139.
    Modul Sempoi BiologiTingkatan 4 Zulkarnain Jamaluddin @ 2015 Page 139  Dalam masa yang sama, o................. berlebihan daripada proses f........................ dibebaskan ke atmosfera untuk menyokong hidupan lain. SPM 2007 (Esei) (c) Sebuah kolam mengandungi banyak tumbuhan akuatik. Rajah di bawah ialah graf yang menunjukkan perubahan peratusan kandungan oksigen terlarut dan karbon dioksida terlarut dalam kolam itu bagi tempoh 24 jam. Lukiskan dan labelkan graf keamatan cahaya dan titik pampasan.
  • 140.
    Modul Sempoi BiologiTingkatan 4 Zulkarnain Jamaluddin @ 2015 Page 140 Berdasarkan graf pada Rajah di atas, terangkan perbezaan perubahan peratusan kandungan oksigen terlarut dan karbon dioksida terlarut dalam kolam itu di peringkat X, peringkat Y dan peringkat Z. [10 markah] ................................................................................................................................. ................................................................................................................................ ................................................................................................................................ ................................................................................................................................ ................................................................................................................................ ................................................................................................................................ ................................................................................................................................. ................................................................................................................................ ................................................................................................................................ ................................................................................................................................ ................................................................................................................................ ................................................................................................................................ SPM 2013 (Struktur) (c) Satu tumbuhan ditenggelami air semasa banjir selama beberapa hari. Terangkan kesan kejadian tersebut kepada proses respirasi tumbuhan itu. ............................................................................................................................ ............................................................................................................................ ............................................................................................................................
  • 141.
    Modul Sempoi BiologiTingkatan 4 Zulkarnain Jamaluddin @ 2015 Page 141 BAB 8 EKOSISTEM DINAMIK 8.1 Komponen Abiosis dan Biosis dalam persekitaran  Abiosis = benda bukan hidup Seperti nilai pH, s........., keamatan cahaya, k..................., t............... dan iklim mikro.  Biosis = benda hidup  Komponen Biosis terdiri daripada p.................... (tumbuhan hijau), pengguna p..............., pengguna s......................., pengguna t................ dan pengurai.  Rantai makanan ditakrifkan sebagai hubungan pemakanan dan pemindahan t............ melalui urutan yang mana satu organisma m............. organisma sebelumnya.  Jaringan makanan terdiri daripada b.................. rantai makanan yang organismanya saling bersandaran antara satu sama lain. Lukiskan piramid aliran tenaga dalam satu rantai makanan
  • 142.
    Modul Sempoi BiologiTingkatan 4 Zulkarnain Jamaluddin @ 2015 Page 142 Interaksi antara komponen biosis dari segi pemakanan;  Simbiosis terdiri drp tiga iaitu k...............isme, m........isme dan p........isme. Interaksi Penumpang Perumah (hos) Contoh 1 Contoh 2 K.................... U.............. Tak untung dan tak rugi E........... (paku pakis langsuir) Epizoit (ikan r.............) pada ikan yu M................... untung u.................... Kulampair (alga dan kulat) Pokok l........... dan bakteria p............... nitrogen P.................... untung r........... P............ pada kulit Bunga Rafflesia sp. Mangsa- pemangsa Mangsa r.......... Pemangsa u............... Helang memakan a............ S............. memakan rusa  Persaingan= i.................... antara organisma-organisma yang hidup dalam satu habitat dan bersaing untuk sumber yang sama dan bekalannya terhad.  Persaingan dibahagikan kepada dua iaitu persaingan i......................... (PINER) dan persaingan intraspesies (PINAR).  PINER ialah persaingan antara individu daripada dua atau l........... spesies berl............  PINAR ialah persaingan yang berlaku antara individu daripada spesies yang s...........
  • 143.
    Modul Sempoi BiologiTingkatan 4 Zulkarnain Jamaluddin @ 2015 Page 143 SPM 2005 (Struktur) P, Q dan R dalam Rajah menunjukkan tiga jenis interaksi antara organisma. (a)(i) Namakan jenis interaksi yang diwakili oleh P dan Q. P: ................................................................................................................... Q: ................................................................................................................... [2 markah] (ii) Huraikan interaksi yang diwakili oleh P. ....................................................................................................................... ....................................................................................................................... ....................................................................................................................... [3 markah] (b)(i) Dalam interaksi yang diwakili oleh Q dan R, apakah istilah yang digunakan untuk menghuraikan organisma X dan organisma Y? Organisma X: ............................................................................................... Organisma Y: ............................................................................................... [2 markah] (ii) Nyatakan satu ciri penyesuaian bagi organisma X dalam interaksi itu. ........................................................................................................................ [1 markah]
  • 144.
    Modul Sempoi BiologiTingkatan 4 Zulkarnain Jamaluddin @ 2015 Page 144 (c) Pokok getah dalam interaksi yang diwakili oleh Q mati. Terangkan apa yang akan berlaku kepada organisma X. ........................................................................................................................... ........................................................................................................................... (d) Serbuk kayu boleh digunakan dalam interaksi yang diwakili oleh R untuk penanaman cendawan secara komersial. Terangkan bagaimana cendawan boleh tumbuh pada serbuk kayu. ........................................................................................................................... ........................................................................................................................... ........................................................................................................................... [3 markah] SPM 2007 (Esei) Organisma-organisma berikut terdapat dalam satu komuniti sawah padi. Belalang, Pokok padi, Beluncas, Katak, Burung hantu, Ular, Tikus Organisma-organisma ini saling berinteraksi antara satu sama lain dalam komuniti tersebut. (a)(i) Berdasarkan organisma-organisma di atas, bina: - Satu jaringan makanan yang menunjukkan interaksi semua organisma - Satu piramid nombor yang mengandungi empat aras trof [4 markah] ....................................................................................................................... ....................................................................................................................... ....................................................................................................................... ....................................................................................................................... ....................................................................................................................... ....................................................................................................................... ....................................................................................................................... (ii) Belalang dan beluncas merupakan perosak bagi pokok padi. Bagaimanakah populasi belalang dan beluncas dapat dikawal? Terangkan impak kaedah pengawalan itu ke atas komuniti sawah padi. [6 markah]
  • 145.
    Modul Sempoi BiologiTingkatan 4 Zulkarnain Jamaluddin @ 2015 Page 145 ....................................................................................................................... ....................................................................................................................... ....................................................................................................................... ....................................................................................................................... ....................................................................................................................... ....................................................................................................................... ....................................................................................................................... ....................................................................................................................... ....................................................................................................................... ....................................................................................................................... ....................................................................................................................... ....................................................................................................................... ....................................................................................................................... ....................................................................................................................... SPM 2009 (Esei) Rajah menunjukkan sejenis interaksi antara organisma. Namakan dan huraikan interaksi yang ditunjukkan dalam Rajah di atas. [4 markah] ................................................................................................................................. ................................................................................................................................. ................................................................................................................................. ................................................................................................................................. .................................................................................................................................
  • 146.
    Modul Sempoi BiologiTingkatan 4 Zulkarnain Jamaluddin @ 2015 Page 146 (b) Seorang peladang mendapati apabila bilangan tikus bertambah, hasil buah kelapa sawit berkurangan. Cadangkan bagaimana peladang itu dapat mengawal populasi tikus tanpa menggunakan racun perosak. Terangkan bagaimana kaedah itu berfungsi. [5 markah] ........................................................................................................................... ........................................................................................................................... ........................................................................................................................... ........................................................................................................................... ........................................................................................................................... ........................................................................................................................... ........................................................................................................................... ........................................................................................................................... SPM 2014 (Esei) Rajah menunjukkan satu rantai makanan di sawah padi. Pokok padi 6x 103 kJ Beluncas 6x 102 kJ Burung 6x 10 kJ Burung helang Terangkan kepentingan setiap organisma di dalam rantai makanan itu untuk mengekalkan keseimbangan ekosistem. [10 markah] ................................................................................................................................. ................................................................................................................................. ................................................................................................................................. ................................................................................................................................. ................................................................................................................................. ................................................................................................................................. ................................................................................................................................. ................................................................................................................................. ................................................................................................................................. ................................................................................................................................. .................................................................................................................................
  • 147.
    Modul Sempoi BiologiTingkatan 4 Zulkarnain Jamaluddin @ 2015 Page 147 ................................................................................................................................. ................................................................................................................................. ................................................................................................................................. 8.2 Pengkolonian dan Sesaran dalam suatu ekosistem Istilah Maksud istilah Habitat Tempat h............. semula jadi sesuatu organisma Nic P................ yg dimainkan dan aktiviti yg dilakukan oleh sesuatu organism dalam sesuatu ekosistem Spesies (S) Sekumpulan organisma s................ yg berkongsi ciri sepunya, memainkan peranan yg s........... dlm ekosistem serta boleh saling membiak antara satu sama lain utk menghasilkan anak. Populasi (P) Sekumpulan organisma drp s................ yg s......... dan hidup di suatu habitat yg sama pada masa yg sama. Komuniti (K) Beberapa p................ drp spesies berl............... yg hidup dlm habitat yg s............ dlm sesuatu ekosistem. Ekosistem (E) Unit semula jadi yg s............. serta terdiri drp pelbagai k................ yg saling berinteraksi antara satu sama lain dan persekitarannya iaitu air, udara dan tanah. Pengkolonian dan sesaran.  Pengkolonian ialah proses di mana satu s............... mengkoloni dan hidup dalam satu kawasan b............  Sesaran ialah satu proses di mana satu spesies organisma meng......... persekitaran/ habitat yang lain di mana ia lebih dapat menyesuaikan diri dengan habitat tersebut secara beransur-ansur dan berturutan. Proses sesaran Tanah terdedah spesies perintis (rumput) spesies penyesar (tumbuhan herba) spesies dominan (pokok renek) komuniti klimaks (pokok)
  • 148.
    Modul Sempoi BiologiTingkatan 4 Zulkarnain Jamaluddin @ 2015 Page 148 Adaptasi pokok paya bakau terhadap persekitarannya Masalah Adaptasi Tanah yang l............. Sistem akar yang bercabang luas/ akar j................ Kepekatan g........... yang tinggi Sap sel akar mempunyai kandungan g......... yang lebih tinggi, dan dengan itu tekanan o...............nya lebih tinggi berbanding air laut// garam yang masuk disingkirkan melalui h............. Kandungan o.............. rendah Akar pernafasan tegak /p...................... Tiupan a.......... yang kencang dan pukulan o.......... yang kuat Sistem akar yang bercabang luas Tanah berl............ dan pasang surut air laut Biji benih v.................., iaitu biji benihnya bercambah semasa masih melekat pada induk. Bentuk r.............. yang panjang dan runcing terpacak pada tanah. Keamatan c........... yang tinggi Daun berkutikel tebal yang membantu mengurangkan transpirasi// daunnya adalah s............... untuk menyimpan air. Pengkolonian di ekosistem paya bakau. Spesies bakau Adaptasi A..................... sp. dan Sonneratia sp. Spesies p................... Sistem akar yang meluas untuk perangkap lumpur dan bahan organik. R...................... sp. Menggantikan spesies perintis. Akar j...................... berselirat yang memerangkap ranting kayu dan lumpur dan menyekat aliran arus air. Pemerangkapan ini menyebabkan pemendapan berlaku dengan lebih cepat. Tebing menjadi tinggi dan kering kerana kurang dilimpahi air laut semasa air pasang. Tanah menjadi keras dan padat.
  • 149.
    Modul Sempoi BiologiTingkatan 4 Zulkarnain Jamaluddin @ 2015 Page 149 B...................... sp. Menggantikan Rhizophora sp. Mempunyai akar b............ yang membentuk lingkaran yang keluar daripada tanah dan dapat memerangkap lumpur dan kelodak. Ia mengubah struktur tanah secara beransur-ansur. Nypa fruticans dan Pandanus sp. Menggantikan Bruguiera sp. Akhirnya terbentuk pokok-pokok lain untuk membentuk hutan hujan tropika yang merupakan k................. klimaks. SPM 2007 (Esei) Rajah menunjukkan proses pengkolonian dan penyesaran dalam suatu habitat. Apakah yang dimaksudkan dengan “pengkolonian dan penyesaran dalam suatu habitat”? Berdasarkan Rajah di atas, terangkan bagaimana pengkolonian dan penyesaran membawa kepada pembentukan hutan primer? [10 markah]
  • 150.
    Modul Sempoi BiologiTingkatan 4 Zulkarnain Jamaluddin @ 2015 Page 150 Jawapan:  Pengkolonian ialah proses di mana sesuatu s.............. Berjaya memandiri di suatu kawasan yang b........ terbentuk.  Penyesaran ialah proses apabila sesuatu k................ menukarkan persekitarannya dan mengakibatkan ia dig......... oleh suatu k.................. lain.  Spesies p................ (tumbuhan tenggelam) seperti Hydrilla sp./Cabomba sp./ Elodea sp. menyebabkan p................... dalam persekitaran, menjadikan ia lebih sesuai untuk spesies lain.  Tumbuhan yang lain akan tenggelam dan terenap didasar kolam.  Menyebabkan aras air kolam b.................  Ini disebabkan pertambahan n............ ke dalam kolam dan mengubah pH air dan tanah.  Ini juga meningkatkan pertumbuhan tumbuhan t..................... yang berjaya menyesarkan tumbuhan tenggelam.  Tumbuhan terapung ini akan mel............... permukaan air, mencegah cahaya daripada matahari menembusi air.  Menyebabkan kadar f................... berkurang.  Ini menghasilkan lebih banyak kadar tumbuhan mati ke dalam dasar kolam.  Ini meninggikan a........ lumpur/ kolam semakin cetek.  Tumbuhan terapung secara beransur-ansur dig.............. dengan tumbuhan amfibia.  Penyesar menyebabkan p................. seterusnya kepada habitat/ kolam, membuatkan ia tidak sesuai lagi untuk tumbuhan terapung dan amfibia.  Tumbuhan-tumbuhan ini akan digantikan oleh tanah/ komuniti daratan yang mendominasi kawasan itu.
  • 151.
    Modul Sempoi BiologiTingkatan 4 Zulkarnain Jamaluddin @ 2015 Page 151 SPM 2009 (Struktur) (c) Sejenis tumbuhan hidup di kawasan paya yang mempunyai tanah lumpur yang lembut dan kekurangan oksigen. Terangkan penyesuaian tumbuhan tersebut untuk hidup di habitat itu. [3 markah] ........................................................................................................................... ........................................................................................................................... ........................................................................................................................... SPM 2012 (Struktur) Rajah menunjukkan urutan perubahan pada ekosistem sebuah kolam. (a) Namakan proses K dan proses L. Proses K: .......................................................................................................... Proses L: .......................................................................................................... [2 markah]
  • 152.
    Modul Sempoi BiologiTingkatan 4 Zulkarnain Jamaluddin @ 2015 Page 152 (b)(i) Terangkan bagaimana peringkat III terbentuk daripada peringkat II melalui proses L. ........................................................................................................................ ........................................................................................................................ ........................................................................................................................ (ii) Pada peringkat III, aktiviti perladangan telah dijalankan berhampiran kolam. Terangkan bagaimana aktiviti perladangan mempengaruhi ekosistem. ....................................................................................................................... ....................................................................................................................... [2 markah] (iii) Nyatakan dua perbezaan antara peringkat I dan peringkat IV. 1. ................................................................................................................... 2. ................................................................................................................... 8.3 Ekologi Populasi  Ekologi populasi ialah cabang ekologi yang mengkaji s......... populasi dan faktor-faktor yang mempengaruhi saiz populasi.  Saiz populasi merujuk kepada b.................. organisma yang terdapat dalam sesuatu populasi.  Kepadatan populasi merujuk kepada b................. individu suatu spesies per unit luas habitat.  Terdapat d...... cara untuk menganggar saiz dan kepadatan sesuatu populasi iaitu melalui perh................ terus dan teknik pers.........an.  Kaedah persampelan kuadrat (PK) dan kaedah tangkap, t............., lepas dan tangkap semula (TTLTS).  Perbezaan antara PK dan TTLTS;
  • 153.
    Modul Sempoi BiologiTingkatan 4 Zulkarnain Jamaluddin @ 2015 Page 153 Persampelan kuadrat Kriteria TTLTS T.................... Jenis Sampel H.............. / serangga Pokok semalu (Mimosa pudica) Contoh sampel Belalang, rama-rama, katak, burung pipit, siput dan kutu kayu. Tidak bergerak Ciri-ciri sampel Tidak bergerak dan Bergerak  Formula PK; Frekuensi = Bilangan kuadrat yang mengandungi spesies yg dikaji x 100% Jumlah bilangan kuadrat yang digunakan Kepadatan= Jumlah bil. individu spesies yang dikaji dalam semua kuadrat Jumlah bil. kuadrat x luas kuadrat Peratus litupan= Jumlah luas litupan spesies yg dikaji dlm semua kuadrat x 100% Jumlah bilangan kuadrat x luas kuadrat  Formula TTLTS; Saiz populasi= Bil.haiwan dlm tangkapan pertama x bil.haiwan dlm tangkapan kedua Bilangan yg didapati bertanda dlm tangkapan kedua
  • 154.
    Modul Sempoi BiologiTingkatan 4 Zulkarnain Jamaluddin @ 2015 Page 154 SPM 2012 (Struktur) (c) sekumpulan pelajar telah menjalankan satu aktiviti untuk menganggarkan populasi tumbuhan P dan tumbuhan Q di kawasan sekolah menggunakan prosedur berikut. i. Kuadrat (1 m x 1 m) diletakkan secara rawak di kawasan itu. ii. Tumbuhan P dan tumbuhan Q di dalam kuadrat dikira. iii. Langkah i dan ii diulang lima kali seperti ditunjukkan dalam Rajah di bawah. Kekunci: Tumbuhan P Tumbuhan Q (i) Rekod jumlah bilangan tumbuhan P dan tumbuhan Q dalam kelima-lima kuadarat ke dalam Jadual di bawah. Tumbuhan Jumlah bilangan P Q [2 markah] (ii) Berdasarkan keputusan dalam (c)(i), tumbuhan manakah yang dominan? ............................................................................................................................ [1 markah] (iii) Berikan satu sebab bagi jawapan dalam (c)(ii). ........................................................................................................................... [1 markah]
  • 155.
    Modul Sempoi BiologiTingkatan 4 Zulkarnain Jamaluddin @ 2015 Page 155 8.4 Biokepelbagaian Pengelasan organisma; ‘MPFPA’= Manchester Protes Fasal Pengadil Angkuh. Hierarki pengelasan Organisma; ‘AFi KO FaGS= Ahmad Firdaus Ke Oman Fasal Guru Suruh’  Contoh: Nama saintifik Manusia = Homo sapiens Alam Animalia Filum Chordata Kelas Mammalia Order Primates Famili Hominidae Genus Homo Spesies sapiens M................. •prokariotik •u.................... •a.... dinding sel •tiada membran nukleus •contohnya: bakteria dan sianobakteria. Pl...................... •autotrof atau h..................... atau kedua- duanya •unisel dan multisel •a...... nukleus •ada membran nukleus •Amoeba sp., paramecium sp., Spirogyra sp. dan Clamidomonas sp. F............... •unisel atau multisel •unisel (yis) atau multisel (cendawan/ kulat) • dinding sel berkitin yg bukan s.............. •t............ klorofil •contoh: Mucor sp., cendawan dan yis. Pr.................... •semua jenis tumbuhan daratan dan akuatik. •contoh:lumut, lumut hati, paku pakis, konifer, tumbuhan monokotiledon dan tumbuhan dikotiledon. A.................... •semua haiwan heterotrof m.................... •tiada klorofil dan menyimpan karbohidrat dlm btk g................... •contoh: ikan, burung, mamalia, reptilia dan amfibia. Alam Filum Kelas Order Famili Genus Spesies
  • 156.
    Modul Sempoi BiologiTingkatan 4 Zulkarnain Jamaluddin @ 2015 Page 156  Contoh-contoh lain: Nama biasa Nama saintifik Durian Durio zibethinus Kelapa sawit Elaeis guineensis Singa Panther leo Semalu Mimosa pudica Padi Oryza sativa Tongkat Ali Eurycoma longifolia Rambutan Nephelium lappaceum SPM 2007 (Esei) (b) Rajah menunjukkan suatu ekosistem di Malaysia. Berdasarkan Rajah di atas, bincangkan kenapa ekosistem ini perlu dikekalkan. [10 markah] ............................................................................................................................. ............................................................................................................................. ............................................................................................................................. ............................................................................................................................. ............................................................................................................................. ............................................................................................................................. ............................................................................................................................. .............................................................................................................................
  • 157.
    Modul Sempoi BiologiTingkatan 4 Zulkarnain Jamaluddin @ 2015 Page 157 ............................................................................................................................. ............................................................................................................................. ............................................................................................................................. ............................................................................................................................. ............................................................................................................................. ............................................................................................................................. ............................................................................................................................. ............................................................................................................................. ............................................................................................................................. SPM 2010 (Esei) Terangkan mengapa ekosistem paya bakau perlu dipelihara dan dipulihara? Jawapan:  Bertindak sebagai p.................... pantai// benteng terhadap tiupan angin kencang/ombak.  Untuk mengelakkan h............. tanah/ tanah runtuh/ banjir kilat/ kerosakan akibat tsunami.  Akar bercabang meluas/ akar jangkang untuk s................ di dalam tanah yg lembut dan berlumpur.  Akar memerangkap lumpur/ tanah/ sampah  Ole itu, kualiti a...... dikekalkan.  Mengekalkan/ menambah biodiversiti.  Sebagai tempat untuk pembiakan/ mencari makanan kepada f.........../ haiwan akuatik/ contoh yg sesuai// bertindak sebagai kawasan nurseri kepada organisma.  Sebagai h.................. kepada fauna/ haiwan.  Memulihara spesies/ organisma/ fauna// mengelakkan k.................... spesies/ organisma/ fauna.  Menambahkan jangka h.............. organisma akuatik.
  • 158.
    Modul Sempoi BiologiTingkatan 4 Zulkarnain Jamaluddin @ 2015 Page 158  Mengekalkan populasi spesies/ organisma/fauna//mengekalkan keseimbangan ekosistem/ r............. makanan/ siratan makanan.  Sumber bahan mentah utk p................ bangunan/ c............... /perabot/ bot/ rumah/ penghasilan kayu arang/ tannin/ makanan contoh yang sesuai.  Sebagai tarikan eko-p......................  Mengekalkan corak c.............. normal.  Mengurangkan perubahan i........../ kemarau/ cuaca yang melampau.  Mengekalkan kandungan k............... d.................. di atmosfera.  Menghalang kesan rumah hijau/ p.................... global. SPM 2013 (Esei) (b)(i) Terangkan kepentingan mengekalkan sungai sebagai satu habitat dalam ekosistem itu. [4 markah] ......................................................................................................................... ......................................................................................................................... ......................................................................................................................... ......................................................................................................................... ......................................................................................................................... ......................................................................................................................... (ii) Huraikan cara-cara untuk menambahbaik kualiti air sungai untuk kemandirian organisma akuatik yang lebih baik. [6 markah] ......................................................................................................................... ......................................................................................................................... ......................................................................................................................... ......................................................................................................................... ......................................................................................................................... ......................................................................................................................... ......................................................................................................................... .........................................................................................................................
  • 159.
    Modul Sempoi BiologiTingkatan 4 Zulkarnain Jamaluddin @ 2015 Page 159 8.5 Impak Mikroorganisma Terhadap Kehidupan Mikroorganisma Struktur/ ciri-ciri Contoh B.................... √Bentuk kokus (sfera), vibrio (koma), basilus (rod) dan pilin (spirilum) √Mempunyai d................. sel, membran plasma, dan DNA. √Sesetengah menghasilkan s........... dalam keadaan tidak sesuai. Lactobacillus sp. dan Streptococcus sp. A......... √Mempunyai k.................., kloroplas dan dinding sel. √Tidak mempunyai b............., daun dan akar. √Berfotosintesis. Fitoplankton, Spirogyra sp. dan Pleuroccoccus sp. K............. √Organisma multisel atau unisel. √Mempunyai d................ sel drp kitin. √Tiada klorofil. M............ sp. dan Yis P.................... √Organisma u............... √Mempunyai nukleus, sitoplasma dan membran plasma. E............... sp., P...................... sp. dan Amoeba sp. Virus  P............. kecil.  Bukan organisma bersel.  Menjangkiti dan menggunakan sel hidup utk membiak.  Terdrp DNA atau RNA.  Tidak mempunyai membran plasma, sitoplasma dan m....................... Bakteriofaj dan virus mozek tembakau.
  • 160.
    Modul Sempoi BiologiTingkatan 4 Zulkarnain Jamaluddin @ 2015 Page 160 Peranan mikroorganisma yg berfaedah dlm ekosistem. Ekosistem Contoh mikroorganisma Apa yg dibuat olehnya? Pereputan √Kulat dan bakteria saprofit Mengurai bahan o............... kompleks spt najis haiwan, bangkai haiwan dan pokok reput kpd ammonia. Kitar N............... √Bakteria P............... Nitrogen (BPN) – Nostoc sp. dlm tanah dan Rhizobium sp. dlm nodul pokok legum. √Bakteria penitritan(BN) –Nitrosomonas sp. dan Nitrobacter sp. √BPN menukarkan N dlm atmosfera kpd Nitrat (NO3-). √NO3- diserap oleh akar utk sintesis protein. √Apb tumb. dan haiwan mati, pereputan oleh mikroorganisma p................. spt bakteria dan kulat sapfofit kpd A..................... (NH3) √NH3 ditukarkan kpd nitrit (NO2-) melalui pro. Penitritan. √NO2- ditukarkan kpd NO3- melalui pendenitritan. √NO3- ditukarkan semula gas N............. Salur a............... anai-anai Protozoa berflagelum- Trichonympha sp. √Mempunyai hubungan mutualisme dgn anai2. √Merembeskan enzim s.................. utk mencernakan selulosa. Sistem pencernaan manusia Bakteria simbiosis dalam kolon-Escherichia coli (E. Coli) sintesis vitamin B12 utk pembentukan darah dan vitamin K utk pembekuan darah.
  • 161.
    Modul Sempoi BiologiTingkatan 4 Zulkarnain Jamaluddin @ 2015 Page 161 Kitar Nitrogen
  • 162.
    Modul Sempoi BiologiTingkatan 4 Zulkarnain Jamaluddin @ 2015 Page 162 Mikroorganisma berbahaya; Patogen/ Vektor Nama penyakit Cara jangkitan Simptom penyakit Protozoa/ Nyamuk M................ Nyamuk Anopheles sp. Demam panas, menggigil, berpeluh dgn byk. Virus/ Nyamuk A............. Demam denggi Suntikan v......... drp nyamuk Aedes ke dlm darah Demam, sakit kepala, sakit otot dan sendi Bakteria/Lalat K................ Makanan atau minuman yg tercemar Cirit birit, perut tegang, mual, muntah dan kekeringan K.............. Tinea Sentuhan, tempat lembap, haiwan peliharaan Radang kulit/tisu Bakteria/Lalat Keracunan makanan L.......... lalat bertelur pada makanan dimakan Muntah, cirit-birit, pening kepala Virus H..... AIDS Sentuhan (hubungan seks), berkongsi jarum suntikan, ibu kpd anak Radang paru-paru, Kaposi’s sarcoma, kurang berat badan, bengkak limfa, demam, hati dan hempedu bengkak. Virus hepatitis Hepatitis A,B, C,D,E,X dan G Makanan dan air dijangkiti oleh HAV (Hepatitis A Virus), Sexual Transmitted Deseases (STD) Kurang selera makan, sakit otot dan sendi, demam, loya, sakit kepala dan demam kuning V....... SARS Penyakit berjangkit melalui batuk, bersin. Selesema, batuk kering, sakit kepala, sakit badan, sesak nafas, pneumonia
  • 163.
    Modul Sempoi BiologiTingkatan 4 Zulkarnain Jamaluddin @ 2015 Page 163 SPM 2009 (Esei) Rajah menunjukkan peranan mikroorganisma dalam suatu ekosistem. Disinfektan -Bahan peny.................... yg digunakan utk membunuh mikroorganisma pd permukaan lantai, hospital, tandas dan perabot. - Ia juga digunakan utk mensterilkan alatan pembedahan. -Contoh : fenol, formaldehid dan asid karbolik Vaksin -Ampaian b................... atau virus mati atau dilemahkan yg disuntik ke dalam badan seseorang utk merangsang sistem k.............. badan bagi menghasilkan antibodi yg dikehendaki utk melawan penyakit tertentu. -Contoh: vaksin Sabine dan BCG Antiseptik -Bahan kimia yg disapu pada permukaan kulit yg terluka utk mencegah kemasukan serta pembiakan patogen dlm badan melalui luka tersebut. - Contoh: larutan iodin dan akriflavin Antibiotik -Bahan kimia yg dihasilkan oleh mikroorganisma utk merencat pert.............. dan membunuh mikroorganisma lain terutamanya bakteria. -Contoh: penisilin dan streptomisin Kaedah Mengawal Patogen
  • 164.
    Modul Sempoi BiologiTingkatan 4 Zulkarnain Jamaluddin @ 2015 Page 164 (i) Berdasarkan Rajah di atas, terangkan bagaimana mikroorganisma mengekalkan kandungan sebatian X dalam tanah. [8 markah] ............................................................................................................................. ............................................................................................................................. ............................................................................................................................. ............................................................................................................................. ............................................................................................................................. ............................................................................................................................. ............................................................................................................................. ............................................................................................................................. ............................................................................................................................. ............................................................................................................................. ............................................................................................................................. ............................................................................................................................. ............................................................................................................................. ............................................................................................................................. ............................................................................................................................. (ii) Terangkan apa yang akan berlaku kepada ekosistem itu jika semua bakteria pengurai dan kulat mati. [3 markah] ............................................................................................................................. ............................................................................................................................. ............................................................................................................................. ............................................................................................................................. .............................................................................................................................
  • 165.
    Modul Sempoi BiologiTingkatan 4 Zulkarnain Jamaluddin @ 2015 Page 165 BAB 9 EKOSISTEM TERANCAM 9.1 Aktiviti manusia yg mengancam ekosistem Bagaimanakah aktiviti manusia boleh mempengaruhi ekosistem? Aktiviti manusia Kesan Penyahhutanan Kehilangan kawasan tadahan karbon bumi, tanah runtuh, banjir kilat, perubahan cuaca, kehilangan biokepelbagaian bumi, kehilangan kawasan tadahan air, kehilangan habitat, kepupusan flora dan fauna, pencemaran udara, kesan rumah hijau, pemanasan global -Penggunaan t........... secara berlebihan. -Penggunaan b.......... tak organik dlm pertanian. E.................. meningkatkan BOD air dan menambahkan populasi alga, hidupan akuatik mati dan kehilangan sumber air utk kegunaan domestik. Pembuangan bahan buangan d................ dan industri Pencemaran air, udara dan kesihatan manusia terjejas.
  • 166.
    Modul Sempoi BiologiTingkatan 4 Zulkarnain Jamaluddin @ 2015 Page 166  Terdapat e........... jenis pencemaran iaitu;  Pencemaran u.........., b.......... a..... dan t........... . “ubat” Jenis pencemaran Punca Kesan U................ √Pembakaran bahan api f.......... melalui ekzos kenderaan bermotor seperti plumbum, karbon m...................., oksida nitrogen dan hidrokarbon. √Pembebasan gas karbon dioksida oleh stesen jana kuasa elektrik. √Pembakaran h............ secara terbuka. √Asap Kilang mengeluarkan gas CO, NO dan SO2 ke atmosfera Jerebu, asbut, asma, sesak nafas, hujan a......., kesuburan tanah terjejas, k............. paru-paru. Air √Baja pertanian yg mengandungi NO3, PO43- mengalir ke sungai. √Aliran l................ berat spt Pb, Hg dan Zn ke sungai oleh kilang industri. BOD air bertambah, pencemaran air, k...................... hidupan akuatik, kanser (leukemia), kadar f...................... berkurang. T................ √Air p............. dari stesen jana kuasa elektrik dialirkan ke sungai. Hidupan akuatik musnah, BOD meningkat, r............. makanan musnah. B.................. Kereta, motosikal, kapal terbang, tapak pembinaan, mesin pertanian dan mesin industri. T.............. darah tinggi, pekak, penyakit kardiovaskular, ulser, kemurungan dan sakit kepala.
  • 167.
    Modul Sempoi BiologiTingkatan 4 Zulkarnain Jamaluddin @ 2015 Page 167 SPM 2005 (Esei) (b) Rajah menunjukkan satu aktiviti yang dilakukan berhampiran satu kawasan perumahan dengan hasrat untuk membangunkan kawasan itu. Walau bagaimanapun, penduduk di kawasan tersebut bimbang tentang kesan buruk daripada aktiviti itu. Jika anda penduduk di kawasan itu, bincangkan kesan baik dan kesan buruk aktiviti tersebut. [10 markah] ................................................................................................................................. ................................................................................................................................. ................................................................................................................................. ................................................................................................................................. ................................................................................................................................. ................................................................................................................................. ................................................................................................................................. ................................................................................................................................. ................................................................................................................................. ................................................................................................................................. ................................................................................................................................. .................................................................................................................................
  • 168.
    Modul Sempoi BiologiTingkatan 4 Zulkarnain Jamaluddin @ 2015 Page 168 SPM 2006 (Esei) (c) Proses fotosintesis didapati dapat menyumbang kepada keseimbangan alam sekitar. Terangkan bagaimana pencemaran udara memberi kesan terhadap fotosintesis dan keseimbangan alam. [10 markah] ........................................................................................................................... ........................................................................................................................... ........................................................................................................................... ........................................................................................................................... ........................................................................................................................... ........................................................................................................................... ........................................................................................................................... ........................................................................................................................... ........................................................................................................................... ........................................................................................................................... ........................................................................................................................... ........................................................................................................................... SPM 2008 (Esei) Rajah menunjukkan aktiviti pembakaran hutan. Bincangkan bagaimana aktiviti ini menyebabkan bencana terhadap alam sekitar. [7 markah]
  • 169.
    Modul Sempoi BiologiTingkatan 4 Zulkarnain Jamaluddin @ 2015 Page 169 ................................................................................................................................. ................................................................................................................................. ................................................................................................................................. ................................................................................................................................. ................................................................................................................................. ................................................................................................................................. ................................................................................................................................. ................................................................................................................................. ................................................................................................................................. ................................................................................................................................. (b) Rajah menunjukkan dua aktiviti pertanian yang menggunakan produk bahan kimia. Bincangkan kesan baik dan kesan buruk kedua-dua aktiviti yang ditunjukkan pada Rajah di atas. Perbincangan harus berdasarkan impak pada pertanian dan alam sekitar. [10 markah] ................................................................................................................................. ................................................................................................................................. ................................................................................................................................. ................................................................................................................................. ................................................................................................................................. .................................................................................................................................
  • 170.
    Modul Sempoi BiologiTingkatan 4 Zulkarnain Jamaluddin @ 2015 Page 170 ................................................................................................................................. ................................................................................................................................. ................................................................................................................................. ................................................................................................................................. ................................................................................................................................. ................................................................................................................................. ................................................................................................................................. ................................................................................................................................. ................................................................................................................................. ................................................................................................................................. SPM 2011 (Esei) (a) Rajah menunjukkan kesan-kesan aktiviti pertanian berhampiran sebuah kolam. Aktiviti pertanian Pertumbuhan alga secara mendadak Kuantiti jirim organik mereput yang banyak Tumbuhan akuatik dan ikan mati Terangkan bagaimana aktiviti-aktiviti pertanian tersebut menyebabkan kematian tumbuhan akuatik dan ikan-ikan di dalam kolam itu. [10 markah] ............................................................................................................................. .............................................................................................................................
  • 171.
    Modul Sempoi BiologiTingkatan 4 Zulkarnain Jamaluddin @ 2015 Page 171 ............................................................................................................................. ............................................................................................................................. ............................................................................................................................. ............................................................................................................................. ............................................................................................................................. ............................................................................................................................. ............................................................................................................................. ............................................................................................................................. ............................................................................................................................. ............................................................................................................................. ............................................................................................................................. ............................................................................................................................. ............................................................................................................................. (b) Rajah menunjukkan satu kawasan perindustrian baru berdekatan dengan kawasan perumahan. Bincangkan kesan baik dan kesan buruk yang disebabkan oleh aktiviti-aktiviti perindustrian terhadap manusia dan alam sekitar pada tahun-tahun akan datang. [10 markah] ........................................................................................................................... ........................................................................................................................... ...........................................................................................................................
  • 172.
    Modul Sempoi BiologiTingkatan 4 Zulkarnain Jamaluddin @ 2015 Page 172 ........................................................................................................................... ........................................................................................................................... ........................................................................................................................... ........................................................................................................................... ........................................................................................................................... ........................................................................................................................... ........................................................................................................................... ........................................................................................................................... ........................................................................................................................... ........................................................................................................................... ........................................................................................................................... ........................................................................................................................... SPM 2013 (Esei) Rajah menunjukkan suatu ekosistem. (a) Banyak kilang baharu didirikan berdekatan dengan sungai. Terangkan kesan buruk kewujudan kilang-kilang tersebut terhadap ekosistem itu. [10 markah]
  • 173.
    Modul Sempoi BiologiTingkatan 4 Zulkarnain Jamaluddin @ 2015 Page 173 Jawapan:  Membebaskan banyak gas berb........................../ gas beracun// gas bertoksik.  Karbon d.................. terperangkap di atmosfera.  Memerangkap h........... .  Meningkatkan s.......... persekitaran.  Menyebabkan kesan rumah h........../ pemanasan g............  Menyahasli e............. fotosintesis.  Kadar f.......................... lambat/ rendah.  Kadar pert...................... tumbuhan perlahan.  Populasi tumbuhan/ hasil tumbuhan berk................./ pupus.  Biod.................. berkurangan.  Sulfur d..................../ nitrogen o...............  Terlarut dalam a..... hujan.  Membentuk h............ a........... .  Mengalir ke dalam s............./ tanah.  pH air sungai/ tanah berk.................. .  menyebabkan p....................... air.  K..................... organisma.  Ekosistem t............. seimbang.  Bahan pencemar/ karbon m...................../ karbon doiksida/ z............/ h............./ kotoran.  Menyebabkan j.............../ kabut.  Menutup s................ daun.  Mengurangkan kadar f.........................  H.......... terbebas dari janakuasa.  Meningkatkan s............. air sungai.  Menyebabkan pencemaran t............ .  Mengurangkan o.............. terlarut.  Kematian organisma a.............. .
  • 174.
    Modul Sempoi BiologiTingkatan 4 Zulkarnain Jamaluddin @ 2015 Page 174 SPM 2014 (Esei) Rajah menunjukkan dua jenis aktiviti manusia dalam suatu ekosistem. Aktiviti manusia Baja berlebihan digunakan dalam kebun sayur Penebangan pokok secara berleluasa Terangkan impak setiap aktiviti kepada ekosistem tersebut. [10 markah] ........................................................................................................................... ........................................................................................................................... ........................................................................................................................... ........................................................................................................................... ........................................................................................................................... ........................................................................................................................... ........................................................................................................................... ........................................................................................................................... ........................................................................................................................... ........................................................................................................................... ........................................................................................................................... ........................................................................................................................... ........................................................................................................................... ........................................................................................................................... ...........................................................................................................................
  • 175.
    Modul Sempoi BiologiTingkatan 4 Zulkarnain Jamaluddin @ 2015 Page 175 9.2 Fenomena kesan rumah hijau (KRH) dan penipisan lapisan ozon (PLO) SPM 2005 (Esei) (a) Rajah menunjukkan satu daripada fenomena alam sekitar yang menjadi isu perbincangan masa kini. Namakan fenomena ini dan terangkan bagaimana fenomena ini berlaku. Jika anda adalah seorang aktivis alam sekitar, cadangkan bagaimana anda akan menerangkan kepada orang ramai tentang langkah-langkah yang diperlukan untuk mengatasi fenomena ini. [10 markah] ........................................................................................................................... ........................................................................................................................... ........................................................................................................................... ........................................................................................................................... ........................................................................................................................... ........................................................................................................................... ........................................................................................................................... ........................................................................................................................... ........................................................................................................................... ........................................................................................................................... ........................................................................................................................... ........................................................................................................................... ........................................................................................................................... ...........................................................................................................................
  • 176.
    Modul Sempoi BiologiTingkatan 4 Zulkarnain Jamaluddin @ 2015 Page 176 SPM 2008 (Esei) (a) Rajah menunjukkan satu fenomena yang berlaku dalam atmosfera bumi. Terangkan kesan fenomena tersebut terhadap alam sekitar jika aras kepekatan karbon dioksida, CO2 semakin meningkat. [3 markah] ........................................................................................................................... ........................................................................................................................... ........................................................................................................................... ........................................................................................................................... SPM 2010 (Esei) (b) Rajah menunjukkan beberapa aktiviti manusia yang membebaskan karbon dioksida ke atmosfera dalam suatu ekosistem. Terangkan kesan pertambahan kepekatan CO2 pada ekosistem itu. [10 markah]
  • 177.
    Modul Sempoi BiologiTingkatan 4 Zulkarnain Jamaluddin @ 2015 Page 177 Jawapan:  Kesan R........... Hijau.  Pertambahan kepekatan gas-gas Rumah Hijau/CO2 memerangkap/ menyerap l............ banyak haba di atmosfera.  Lapisan gas-gas Rumah Hijau bertindak sebagai p...............  Penghalang t............. haba drp berpindah ke angkasa.  Menyebabkan peningkatan s........./ pemanasan g...........  Kesan Rumah Hijau menyebabkan pengembangan termal air laut// pencairan g............/ ketulan ais.  Menyebabkan a.......... air laut naik.  Menyebabkan perubahan dlm arah a........./ arus laut.  Menyebabkan p...................... cuaca.  Suhu lampau tinggi yg memberi kesan kpd f.................... .  Penghasilan t................/ haiwan berkurang.  Pemusnahan rantai/ j................. makanan.  Kepupusan spesies// biod.............. berkurangan. SPM 2012 (esei) (b) Rajah menunjukkan alatan kegunaan harian di rumah. Terangkan kesan pembebasan klorofluorokarbon ke atas kesihatan manusia dan ekosistem.
  • 178.
    Modul Sempoi BiologiTingkatan 4 Zulkarnain Jamaluddin @ 2015 Page 178 Jawapan:  Lapisan o......... melindungi/ menghalang permukaan bumi/organisma drp sinar UV.  CFC menyebabkan p....................... lapisan ozon.  CFC melepaskan atom k............. melalui pertambahan UV.  Klorin memecahkan/ bertindak ke atas molekul o......... kepada oksigen.  Penipisan lapisan ozon menyebabkan l............ banyak cahaya/ sinar UV menembusi atmosfera bumi.  K................ iaitu kornea mata mengeras.  K............... kulit iaitu pembahagian sel luar biasa/tidak terkawal.  Kecacatan/penyakit genetik melalui m..................  Penurunan sistem k................. dengan kemusnahan sistem keimunan.  Kemusnahan r............./ jaringan makanan menyebabkan fitoplankton/z......plankton/pengeluar/pengguna mati/musnah.  Kepupusan organisma yang tidak dapat menyesuaikan dengan p................. persekitaran.  Kemusnahan kitar k................// penurunan kadar f...................... apabila klorofil/sel daun musnah// e............ ternyahasli.  Perubahan c............ yg menyebabkan peningkatan s........./kemarau/ banjir kilat.
  • 179.
    Modul Sempoi BiologiTingkatan 4 Zulkarnain Jamaluddin @ 2015 Page 179 9.3 Kepentingan pengurusan terancang aktiviti pembangunan dan ekosistem. SPM 2007 (Esei) (b) Kawasan sawah padi dibangunkan menjadi kawasan perindustrian seperti yang ditunjukkan pada Rajah di bawah. Bincangkan kesan baik dan kesan buruk sosial, ekonomi dan persekitaran akibat pembangunan ini. [10 markah] ................................................................................................................................. ................................................................................................................................. ................................................................................................................................. ................................................................................................................................. ................................................................................................................................. ................................................................................................................................. ................................................................................................................................. ................................................................................................................................. ................................................................................................................................. ................................................................................................................................. ................................................................................................................................. ................................................................................................................................. ................................................................................................................................. ................................................................................................................................. ................................................................................................................................. ................................................................................................................................. ................................................................................................................................. .................................................................................................................................
  • 180.
    Modul Sempoi BiologiTingkatan 4 Zulkarnain Jamaluddin @ 2015 Page 180 SPM 2012 (Esei) Rajah menunjukkan tiga tong sampah kitar semula P, Q dan R. Tong sampah kitar semula ini digunakan untuk mengumpul bahan-bahan terpakai. Kertas terpakai Kaca terpakai Plastik terpakai Bahan-bahan terpakai tersebut adalah daripada sumber semula jadi.  Kertas daripada pokok  Kaca daripada mineral  Plastik daripada petroleum Terangkan bagaimana amalan mengitar semula bahan-bahan terpakai dalam Rajah di atas menyumbangkan kepada pengekalan keseimbangan alam. [10 markah] Jawapan: Kertas,  Dengan menggunakan s................. kertas terpakai kurang pokok akan ditebang/ lebih banyak pokok yg dipelihara.  Banyak habitat f............ dan fauna dapat dipelihara  Kurang/ tiada g...................... jaringan/rantai makanan.  Kepupusan flora/f............ dapat dielakkan.  Memelihara biod.................... .  Kitar k.............. dapat dikekalkan// kepekatan CO2/ O2 dikekalkan.  Kawasan t.................. air dipelihara.  Mencegah banjir kilat/ h................. tanah/ banjir lumpur/tanah runtuh/pemanasan global.  Mengekalkan kawasan r..................
  • 181.
    Modul Sempoi BiologiTingkatan 4 Zulkarnain Jamaluddin @ 2015 Page 181  Mengurangkan pencemaran air/udara.  Mengurangkan tapak p................... sampah. Kaca,  Kurang kaca b............ dihasilkan daripada kilang-kilang.  L.......... tenaga/wang dapat dijimatkan.  Kurang/ halang ketandusan m.............// kurang bahan api f.......... digunakan// mineral boleh diselamatkan.  Eksploitasi sumber bumi dapat dikurangkan.  Kurang p..................... air/udara.  Mengurangkan tapak pelupusan sampah. Plastik,  Kurang p................. diperlukan untuk menghasilkan plastik baru.  B............. petroleum dalam bumi dapat dipelihara untuk masa depan.  Pembuangan p............ boleh mencemarkan persekitaran/ plastik menyumbat l................ menyebabkan banjir kilat.  Plastik tidak terbiodegradasi/ tidak dimusnahkan oleh b.............../pengurai.  Merosakkan permandangan/ boleh dilihat disepanjang jalan/ pantai.  Gas b...................... dikeluarkan jika ia dibakar.  Hidupan akuatik akan m........ disebabkan tersilap memakan plastik yg disangkakan makanan.  Mengurangkan masalah bahan s......... pepejal/ kurangkan tapak pelupusan sampah.  Kurangkan p.................... udara/ air. “Semoga anda mencapai kecemerlangan dalam SPM”