2. Η ζπκκεηνρή ηεο θα Bata ζηελ παγθόζκηα βηνκεραλία ππνδεκάησλ θαη ηα ζπρλά επαγγεικαηηθά ηαμίδηα ηεο, ηεο επέηξεςε λα δεκηνπξγήζεη κία
από ηηο θαιύηεξεο ζπιινγέο ηνπ θόζκνπ θαη απ 'όια ηα κνπζεία παπνπηζηώλ ηεο Βόξεηαο Ακεξηθήο. Σ 'απηό βξίζθεηαη έλαο πινύηνο ηεο κόδαο
ιατθέο παξαδόζεηο θαη ηζηνξηθέο πιεξνθνξίεο.
Επηθαλεηαθά, ηα παπνύηζηα είλαη κηα έλδεημε ηνπ πξνζσπηθνύ γνύζηνπ θαη ζηπι, αιιά κε κηα πην πξνζεθηηθή εμέηαζε δίλνπλ κηα δηαθνξεηηθή
εηθόλα. Χξνλνινγηθά, ηα παπνύηζηα αθνινύζεζαλ κηα δηαδξνκή κέζσ ηεο ηερλνινγηθήο αλάπηπμεο θαη ζεκαηνδόηεζαλ αθόκε θαη ηηο πην
αλεπαίζζεηεο κεηαβνιέο ζηηο ζηάζεηο θαη ηηο αμίεο κηαο θνηλσλίαο. Τα παπνύηζηα, αθόκα απεηθνλίδνπλ νιόθιεξν ην ηξόπν δσήο θαη δείρλνπλ ηηο
δηάθνξεο απόςεηο ζρεηηθά κε ηηο ζξεζθείεο, ηα επαγγέικαηα θαη ηηο ζηάζεηο κε ην θύιν θαη ηελ θνηλσληθή ζέζε ησλ δηαθόξσλ πνιηηηζκώλ αλά
ηνπο αηώλεο. Είηε πξόθεηηαη γηα αληηθείκελα ηεο νκνξθηάο ή όξγαλα ησλ βαζαληζηεξίσλ, ηα παπνύηζηα είλαη ζίγνπξα ζεκάδηα ησλ θαηξώλ. Τν
1979, όηαλ ε ζπιινγή ηεο θα Bata είρε μεπεξάζεη ην δηαζέζηκν ηδησηηθό ρώξν απνζήθεπζεο, ε νηθνγέλεηα Bata ίδξπζε ην Bata Shoe Museum
Foundation. Με ηα ρξόληα, ην Ίδξπκα έρεη ρξεκαηνδνηήζεη δηάθνξεο εθδξνκέο γηα ηε ζπιινγή θαη ηελ έξεπλα ππνδεκάησλ ζε πεξηνρέο όπνπ νη
παξαδόζεηο αιιάδνπλ κε ηαρείο ξπζκνύο. Οη κειέηεο έρνπλ ζπκπεξηιάβεη απηόρζνλεο πνιηηηζκνύο ηεο Βόξεηαο Ακεξηθήο, αεηθαλείο νκάδεο,
ζπκπεξηιακβαλνκέλσλ ηελ θαλαδηθή Inuit, ηε Σηβεξία, ηελ Αιάζθα, ηε Γξνηιαλδία θαη ηε Λαπσλία. Πεδίν κειέηεο έρνπλ επίζεο ιάβεη κέξνο
ζηελ Αζία θαη ηελ Επξώπε. Απηέο νη κειέηεο ζηνλ ηνκέα έρνπλ νδεγήζεη ζε πνιιέο αθαδεκατθέο εθδόζεηο ηνπ Ιδξύκαηνο, πνπ πεξηιακβάλνπλ
αιιά δελ πεξηνξίδνληαη ζηε ηππνινγία ησλ ππνδεκάησλ ησλ ηζαγελώλ ,παπνύηζηα καο:An Inuit Women's Art, Feet and Footwear in Indian
Culture,θαη Spirit of Siberia:Tradition Native Life, Clothing and Footwear.
Ο θύξηνο ζηόρνο ηνπ Ιδξύκαηνο, σζηόζν, είλαη λα ιεηηνπξγήζεη έλα δηεζλέο θέληξν γηα ηελ έξεπλα ππνδεκάησλ πνπ ζα ζηεγάδεη ηε ζπιινγή ηνπ
Bata Shoe Museum, δειαδή πάλσ από 12.500 παπνύηζηα θαη ζπλαθή είδε.
Ήηαλ ζηηο 6 ηνπ Μάε, ην 1995 όηαλ ην Bata Shoe Museum άλνημε ηηο πόξηεο ηνπ ζην θέληξν ηνπ Τνξόλην. Τν θηήξην 39.000 ηεηξαγσληθώλ
πνδηώλ, πνπ ζρεδηάζηεθε από ηνπο αξρηηέθηνλεο Moriyama θαη Teshima, είλαη κνλαδηθό. Ωο εμεηδηθεπκέλν κνπζείν παγθόζκηαο θιάζεο έρεη
γίλεη έλα ζεκαληηθό ζεκείν πξννξηζκνύ γηα ηνπο επηζθέπηεο θαη ηνπο θαηνίθνπο.
Παξά ην γεγνλόο όηη ην αλζξώπηλν πόδη έρεη παξακείλεη ακεηάβιεην γηα ρηιηάδεο ρξόληα, απηά πνπ έρνπλ θνξέζεη νη άλζξσπνη ζηα πόδηα ηνπο
δείρλνπλ απίζηεπηε πνηθηινκνξθία. Είλαη απηή ε πνηθηινκνξθία ράξε ζηελ νπνία έρνπλ απνθαιπθζεί κεξηθέο από ηηο πην ελδηαθέξνπζεο πηπρέο
ηνπ πνιηηηζκνύ καο. Με ηε ρξήζε ππνδεκάησλ σο ζεκείν εηζόδνπ, ​ην Μνπζείν παπνπηζηώλ Bata κνηξάδεηαη απηέο ηηο ζπλαξπαζηηθέο ηζηνξίεο
κέζα από εηδηθέο εηθνληθέο εθδόζεηο κεξηθέο από ηηο νπνίεο είλαη νη πην ζεκαληηθέο εθζέζεηο ηνπ παξειζόληνο καο.

3. PADUKA
Pada = πόδη (αξζεληθό νπζηαζηηθό), Ka = ππνθνξηζηηθό ηέινο,
θπξηνιεθηηθά «κηθξό».
Paduka είλαη ην όλνκα ησλ παιαηόηεξσλ ππνδεκάησλ ηεο Ιλδίαο.
Δίλαη θάηη πεξηζζόηεξν από κηα ζόια κε έλα θνπκπί, ην νπνίν
βξίζθεηαη κεηαμύ ηνπ κεγάινπ θαη ηνπ δεύηεξνπ δαθηύινπ. Γηα
πάλσ από πέληε ρηιηάδεο ρξόληα ηα padukas έρνπλ πξνζθέξεη
πξνζηαζία ζε ηεξείο θαη γθνπξνύ, θαη έρνπλ ρξεζηκνπνηεζεί θαη
από άιινπο ζε εηδηθέο πεξηπηώζεηο.Αξθεηέο παξαιιαγέο ηεο
ιέμεο paduka θαη karrow ρξεζηκνπνηνύληαη γηα απηά ηα
ζαλδάιηα ζε όιε ηελ Ιλδία.
Ivory Padukas -Padukas από ειεθαληόδοληο
Τν ειεθαληόδνλην ήηαλ έλα πνιύηηκν πιηθό, ηα padukas πνπ
ήηαλ θηηαγκέλα από απηό θνξηόληαλ κόλν από ηνπο άλδξεο θαη
ηνπο ηεξείο. Οη Ιλδνπηζηέο απέθεπγαλ ηε ζθιεξόηεηα ζε όιεο ηηο
κνξθέο δσήο, έηζη ην ειεθαληόδνλην ζπιιέγνληαλ αξρηθά από
δσληαλνύο εμεκεξσκέλνπο ειέθαληεο, ή από λεθξνύο ειέθαληεο.
Ληηό padukas από ειεθαληόδνλην.
Υιηθά:Ειεθαληόδνλην, μύιν
Τνπ 19νπ αηώλα,
Γθνπηδαξάη

4. Inlaid Padukas-Γηαθοζκεκέλο Padukas
Αλ θαη ην απιό μύιηλν padukas ζα κπνξνύζε λα θνξεζεί από ηνπο θνηλνύο
αλζξώπνπο, ην padukas από έβελν(πνιύηηκν μύιν) θαη ζαληαιόμπιν, δηαθνζκεκέλν
κε ειεθαληόδνλην ή ζύξκα, ήηαλ έλα ζεκάδη ηεο πςειήο θνηλσληθήο ηάμεο.
Τν ςάξη είλαη έλα παξαδνζηαθό ζύκβνιν ηεο
γνληκόηεηαο θαη ηεο αθζνλίαο ζηελ Θλδία. Ωο
πιάζκαηα απεξηόξηζηεο ειεπζεξίαο, ηα ςάξηα
εκθαλίδνληαη σο ζσηήξεο ζηνλ ηλδηθό κύζν θαη σο
ελζαξθώζεηο ησλ ζενηήησλ ηνπ Βηζλνύ θαη ηνπ
Βαξνύλα.
Ξύιηλν padukas δηαθνζκεκέλν κε νξείραιθν
Τνπ 20νπ αηώλα, Νόηηα Βεγγάιε
Φσηνγξαθία: John Taylor Bigelow

5. Bronze Padukas-Υάιθηλο Padukas
Padukas θαηαζθεπαζκέλν από ραιθό, είλαη από ηα παιαηόηεξα ζσδόκελα δείγκαηα
ηνπ ζηπι.
Brass Padukas-Μπρούηδηλο Padykas
Padukas από βαξέα κέηαιια όπσο νξείραιθν έρνπλ ζαθώο ηειεηνπξγηθή ρξήζε σο
δείθηεο ηεο θνηλσληθήο ηάμεο ή σο αληηθείκελα ιαηξείαο.
Ζεπγάξη ηειεηνπξγηθώλ padukas κε
αζεκέληα δηαθνζκεηηθά θνπκπηά πνπ
θαιύπηνπλ ηα δάθηπια.
Υιηθά:
Αζήκη, ρξπζό, μύιν, θεξί
Τδατπνύξ, ηνπ 18νπ αηώλα
Padukas κε εγράξαθηα ζύκβνια ισηνύ.
Υιηθά:
κπξνύηδνο
ηνπ 20νπ αηώλα

6. Northern Athapaskan Footwear-Τποδήκαηα ηες Βόρεηας Athapaskan
"Τν λα είζαη κηα ηλδή ζεκαίλεη λα θαηαλνείο θαη λα δεηο ζε απηόλ ηνλ θόζκν κε έλαλ
πνιύ ηδηαίηεξν ηξόπν. Απηό ζεκαίλεη λα δεηο κε ηε γε, κε ηα δώα, κε ηα πνπιηά θαη ηα
ςάξηα ζαλ λα ήηαλ αδέιθηα ζνπ . Σεκαίλεη όηη ε γε είλαη έλαο παιηόο θίινο ζνπ θαη
έλαο γλσζηόο ηνπ παηέξαο ζνπ θαη ηνπ παππνύ ζνπ".
Richard Nerysoo, Fort McPherson, NWT
Τα ππνδήκαηα είλαη πάληα κηα ζεκαληηθή θαη
δηαθξηηηθή πηπρή ηνπ πνιηηηζκνύ ηεο Βόξεηαο
Athapaskan.. Σην πέξαζκα ησλ αηώλσλ ε ππόδεζε
παξείρε πξνζηαζία έλαληη ζην ζθιεξό πεξηβάιινλ
θαη ππήξμε δηέμνδνο γηα ηελ θαιιηηερληθή
δεκηνπξγηθόηεηα. Έρνπλ ελζσκαησζεί πιηθά από
ηε γε θαη δεμηόηεηεο πνπ πέξαζαλ από γεληά ζε
γεληά, ελώ εθθξάδνπλ ηε ζπλερή δεκηνπξγηθόηεηα
θαη ηελ θαηλνηνκία..
Μπόηεο, Dogrib, 1987
Καηαζθεπαζκέλεο από ηε Rosa Pea'a, Λίκλε Snare ,
Βνξεηνδπηηθέο Πεξηνρέο
Γνύλα θάζηνξα, γπάιηλεο ράληξεο, λήκαηα από καιιί

7. ΜΟΝΟΠΑΣΗΑ ΢ΣΗ΢ ΠΔΓΗΑΓΔ΢
Παξαδνζηαθά ππνδήκαηα από ηηο Μεγάιεο Πεδηάδεο
Η ηέρλε ησλ δηαθνζκεκέλσλ ππνδεκάησλ πνπ παξάγνληαη από ηλδηθέο γπλαίθεο ζηηο
πεδηάδεο έρεη ζαπκαζηεί πνιύ γηα ηελ πεξίπινθε νκνξθηά ηεο. Κάζε πξνζεθηηθή
βεινληά ήηαλ κηα αληαλάθιαζε ηνπ θαηαζθεπαζηή θαη κέζα από ηηο ηθαλόηεηέο ηεο
κηα γπλαίθα θέξδηδε ην ζεβαζκό θαη θύξνο κέζα ζηελ θνηλσλία πνπ δνύζε. Τα
ππνδήκαηα πνπ επίζεο θαηαζθεύαδαλ νη γπλαίθεο αληηθαηόπηξηδαλ, ηνλ θόζκν γύξσ
ηνπο.
Buffalo δεξκάηηλα παπνύηζηα κε γιπθή
δηαθόζκεζε, ράληξεο, πθάζκαηα
Cheyenne, ηέιε ηνπ 19νπ αηώλα

8. ΗΑΠΧΝΗΚΑ ΤΠΟΓΖΜΑΣΑ
Πεξπαηώληαο ζην κνλνπάηη ηεο Καηλνηνκίαο.Αηώλεο πξηλ, ζηα ρσξάθηα ξπδηνύ ηεο
Ιαπσλίαο, εηραλ θαηλνηνκεζεί ζαλδάιηα κε μύιηλν πιαίζην ζε ζρήκα ζρεδίαο γηα λα
δηεπθνιύλνπλ ηε θύηεπζε θαη ηε ζπγθνκηδή ηνπ ξπδηνύ. Η εθεπξεηηθόηεηα απηώλ
θαζώο θαη άιισλ κνξθώλ ηαπσληθώλ ππνδεκάησλ είλαη απόδεημε θιεξνλνκηάο ηνπ
ιεηηνπξγηθνύ ζρεδηαζκνύ ζηελ Ιαπσλία.
Waraji
Αξραηνινγηθά ζηνηρεία δείρλνπλ όηη ηα ζαλδάιηα απν άρπξν ξπδηνύ, ην νπνίν ήηαλ ε
πξώηε κνξθή ησλ ππνδεκάησλ ζηελ Ιαπσλία, αλαπηύρζεθε πεξίπνπ δύν ρηιηάδεο
ρξόληα πξηλ.Τα Waraji έρνπλ ζηξηκκέλα θαιώδηα άρπξνπ πνπ νδεγνύληαη κέζσ
βξόρσλ γύξσ από ηα πόδηα θαη ηα ηαθνύληα θαη ζηε ζπλέρεηα ζηεξεώλνληαη ζηνπο
αζηξαγάινπο. Απηή ε αζθαιήο ζύλδεζε θαζηζηάηαη θαηάιιειε γηα ζθιεξή εξγαζία
θαη ηαμίδηα κεγάισλ απνζηάζεσλ.
Θαπσλία 1984

9. Σabi
Tabi είλαη θάιηζεο κε έλα δηαρσξηζκό κεηαμύ ηνπ κεγάινπ δαθηύινπ θαη ησλ
ππνιόινηπσλ δαρηύισλ ηνπ πνδηνύ, Τα
ινπξηά ησλ παξαδνζηαθώλ ζαλδαιηώλ
επηηξέπνπλ λα ρσξάεη άλεηα ην πόδη. Τα Tabi
είλαη ηα κόλα παξαδνζηαθά θαιύκκαηα
πνδηώλ πνπ επηηξέπνληαη ζηα παηώκαηα
tatami mat κέζα ηαπσληθά ζπίηηα. Μνινλόηη
ζήκεξα ηα πεξηζζόηεξα tabi είλαη
θαηαζθεπαζκέλα από βακβάθη, απηά είλαη
θαηαζθεπαζκέλα από
δέξκα.
Θαπσλία 20νπ αηώλα

10. ΠAΠΟΤΣ΢ΗΑ ΓΗΑ ΣΟΝ ΑΘΛΖΣΗ΢ΜΟ
Οη Ιάπσλεο θνξνύζαλ αζιεηηθά παπνπηζία θαη ζηελ θαζεκεξίλνηεηα ηνπο άιια θαη
ζε δηάθνξεο ηειέηεο.Τα εμεηδηθεπκέλα
παπνύηζηα πνπ απαηηνύληαη γηα αζιεηηθέο θαη
ςπραγσγηθέο δξαζηεξηόηεηεο έρνπλ
πξνζαξκνζηεί ζηνλ ππάξρσλ ζηπι.
Matagi Μπόηες
Απηό ην δεπγάξη κπόηεο απν δέξκα
αγξηνγνύξνπλνπ θνξέζεθαλ ζην άγξην θπλήγη
ζην δάζνο ηεο πεξηνρήο Τνρόθνπ ζηε βνξεηναλαηνιηθή Ιαπσλία. Τα ζηειέρε ηνπ
είλαη ζηνιηζκέλα απν ραπιηόδνληεο αγξηόρνηξνπ θαη είλαη νξαηό ζε όιεο ηηο
πιεπξέο. Απηά ηα ζύκβνια έρνπλ δώζεη ζηνλ θπλεγό ηα πνλεξά ραξαθηεξηζηηθά ηνπ
θαθνύ όηαλ ηα θνξάεη.

11. ΤΠΟΓΖΜΑΣΑ ΓΗΑ ΕΧΑ
Απηά waraji έγηλαλ γηα ηα άινγα γηα
λα πξνζηαηεύνπλ ηηο νπιέο ηνπο θαη
λα απνδπλακώλνπλνπλ ην ζόξπβν
πνπ έθαλαλ ζηνπο δξόκνπο . Τν ζηπι
ήηαλ θνηλό ζηελ πεξηνρή Hiroshima
κέρξη πεξίπνπ ην 1955. Μεηά από
απηό ην ρξνληθό δηάζηεκα πνπ
ζηακάηεζε λα ρξεζηκνπνηεηηαη , παξά
ην γεγνλόο όηη ρξεζηκνπνηνύληαη
αθόκε θαη ζήκεξα ζε παξειάζεηο
θεζηηβάι άλνημε.

12. ΤΠΟΓΖΜΑΣΑ ΓΗΑ ΑΚΡΑΗΔ΢ ΚΑΗΡΗΚΔ΢ ΢ΤΝΘΖΚΔ΢
Τα ππνδήκαηα έρνπλ πξνζαξκνζηεί γηα λα θαιύςνπλ ηηο αλάγθεο ησλ δηαθόξσλ
θιηκαηηθώλ ζπλζεθώλ ηεο Ιαπσλίαο, ε νπνία κπνξεί λα θπκαίλεηαη από ηξνπηθά
ηπθώλεο θαηά κήθνο ηεο αθηήο ζε πνιύ βαξηέο ρηνλνπηώζεηο ζηα νξεηλά . Καηά ηε
δηάξθεηα ηνπ ρεηκώλα, ην άρπξν, έλα εμαηξεηηθό κνλσηηθό πιηθό από ην θξύν,
δηακνξθώζεθε ζε κηα πνηθηιία ζηπι ππνδεκάησλ.
Βροτή
Ame Geta
Οη γπλαίθεο θνξνύλ Geta κε θαπάθηα από δέξκα
βακκέλν, αδηάβξνρν ραξηί ή ιαδσκέλν παλί γηα ηελ
πξνζηαζία ηνπ βακβαθηνύ ηνπο ηνπ από ηε βξνρή θαη
ηε ιάζπε.

13. ΠΑΠΟΤΣ΢ΗΑ ΚΑΗ ΟΗ ΛΔΗΣΟΤΡΓΔΗΔ΢ ΣΟΤ΢
Occupation-Δργαζία
Παπνύηζηα από ζρνηλί θάλλαβεο.
Φνξέζεθαλ θαηά ηνλ 19ν θαη ζηηο αξρέο ηνπ
20νπ αηώλα από ηνπο Ακεξηθάλνπο
λαπηηθνύο γηα λα θξαηνύλ ηα πόδηα ηνπο
ζηαζεξά ζην βξεγκέλν νιηζζεξό
θαηαζηξώκαηα ηνπ πινίνπ. Οη ίλεο
θάλλαβεο παξακέλνπλ ηξαρηέο όηαλ είλαη
πγξέο, πξνζθέξνληαο απμεκέλε πξόζθπζε.
Ηλσκέλεο Πνιηηείεο ηεο Ακεξηθήο, 1830 -
1870

14. Recreation-Αλαυστή
Παξά ην γεγνλόο όηη δελ εθεπξέζεθε ζηελ
Οιιαλδία, ην παηηλάδ θέξδηζε δεκνηηθόηεηα
ζην Άκζηεξληακ θαηά ηε δηάξθεηα ηεο
κεζαησληθήο πεξηόδνπ σο έλαλ εύθνιν ηξόπν
κεηαθίλεζεο πάλσ από ηα θαλάιηα θαη ην
ρεηκώλα. Τα πξώηα παηίληα δεκηνπξγήζεθαλ
από ην κεγάιν νζηό ηεο θλήκεο ηνπ ειαθηνύ.
Σηελ πξαγκαηηθόηεηα, κηα παιηά νιιαλδηθή
ιέμε γηα ηα παηίληα είλαη Schenkel, πνπ
ζεκαίλεη "θόθθαιν ηνπ πνδηνύ."

15. Presentation-Παροσζίαζε
Απηή ε κπόηα κε έληνλα ρξώκαηα, ζαηέλ θαη κε
ςειή πιαηθόξκα είλαη κηα ζύγρξνλε εθδνρή ηεο
παξαδνζηαθήο θηλεδηθήο κπόηαο γηα ην ζέαηξν. Σην
θιαζηθό θηλέδηθν ζέαηξν, εάλ έλαο εζνπνηόο
θνξνύζε κπόηεο κε έλα ζρέδην ηίγξε ακέζσο ζα
ζεκαίλεη όηη έπαηδε ην ξόιν ελόο ζηξαηησηηθνύ.

16. Protection-Προζηαζία
Υπεξπςσκέλα μύιηλα ζαλδάιηα θηηαγκέλα
από καξγαξηηάξηα όπσο ην Nalin
(νλνκάδεηαη επίζεο kabkab) ζπλήζσο
θνξηόληαλ από ηηο γπλαίθεο ζε όιε ηελ
Οζσκαληθή Απηνθξαηνξία ζε δεκόζηα
ινπηξά γηα λα πξνζηαηεύζνπλ ηα πόδηα
ηνπο από ηα ζεξκά θαη πγξά δάπεδα.
Τνπξθία, 1850-1920

17. Function-Λεηηοσργία
1.Παπνύηζηα όπσο απηά ρξεζηκνπνηήζεθαλ
ζηε Γαιιία ηνπ 19νπ αηώλα γηα λα
θαηαζηξέθνπλ ην θέιπθνο από ηα βειαλίδηα
θαη ηα θάζηαλα. Τν θξέαο από ηα θαξύδηα
κπνξνύζε λα αιεζηεί ζε αιεύξη ή
ρξεζηκνπνηνύληαλ σο ηξνθή ρνίξσλ.
Γαιιία, 1800-1900

18. 2.Η κεηαθνξά ησλ εγθιεκαηηώλ κπνξεί λα είλαη
κηα επηθίλδπλε επηρείξεζε γηα ηνπο ππαιιήινπο
επηβνιήο ηνπ λόκνπ. Μηα ιύζε γηα λα απνηξαπεί ε
δηαθπγή ηνπο είλαη λα ηνπο θνξέζνπλ βαξηά
ππνδήκαηα. Απηέο νη κπόηεο, πνπ νλνκάδνληαη
κπόηεο Όξεγθνλ, έρνπλ έλα κεηαιιηθό δαθηύιην
δέθα θηιώλ πνπ πεξηβάιιεη ηνπο αζηξαγάινπο ηνπ
θξαηνπκέλνπ, κε απνηέιεζκα λα δπζρεξαίλνπλ ην
δξάζηε.
Ηλσκέλεο Πνιηηείεο ηεο Ακεξηθήο, 1910

19. TΖΔ PERFECT PAIR -ΣΟ ΣΔΛΔΗΟ ΕΔΤΓΑΡΗ
Παραδόζεης γάκοσ από όιο ηολ θόζκο
Σε όιν ηνλ θόζκν, ε έλσζε ησλ αηόκσλ θαη ησλ νηθνγελεηώλ κέζσ ηνπ γάκνπ είλαη
ηαπηηζκέλε κε ραξνύκελεο γηνξηέο, πεξίηερλα ηειεηνπξγηθά, επίδεημε ηνπ πινύηνπ,
θαη ηελ ηίκεζε ησλ παξαδόζεσλ. Πνιιέο από απηέο ηηο γακήιηεο παξαδόζεηο θαη ηα
ηειεηνπξγηθά εθηεινύληαη γηα λα εμαζθαιηζηεί όηη νη λεόλπκθνη ζα θάλνπλ βήκαηα
πξνο ην κέιινλ κε ζηγνπξηά.
Οη παξαδνζηαθέο θνξεζηέο είλαη αλαπόζπαζην κέξνο ηεο γηνξηήο ηνπ γάκνπ. Τα
παπνύηζηα, εηδηθόηεξα, έρνπλ κηα πινύζηα ηζηνξία, ηεο νπνίαο επίθεληξν είλαη νη
επνίσλεο ηερληθέο. Από ηα έζηκα πνπ ελζαξξύλνπλ ηελ θαιή ηύρε θαη ηηο παξαδόζεηο,
απηά ηα πξώηα βήκαηα ησλ λενλύκθσλ ζεσξνύληαη σο κηα έλδεημε ηεο επηπρηζκέλεο,
επνηθνδνκεηηθήο, θαη επηηπρεκέλεο έλσζεο.
Απηά ηα ζπάληα γακήιηα παπνύηζηα έγηλαλ ζηελ
Ακεξηθή όηαλ ήηαλ αθόκα βξεηαληθή απνηθία.
Αληαλαθινύλ ηε ζύγρξνλε αγγιηθή κόδα ζε είδε
ππόδεζεο, παξά ηελ απνηθηαθή θαηαγσγή ηνπο.
Ακεξηθαλόο, 1756
Φνξηνύληαη από ηελ θα Αηθαηεξίλε Dexter

20. HEIGHTS OF FASHION-ΣΑ ΤΦΖ ΣΖ΢ ΜΟΓΑ΢
Η ηζηνξία ηνπ ‘ππεξπςσκέλνπ’ πνδηνύ
Σε όιε ηελ ηζηνξία ηνπο ζηε Γπηηθή κόδα, ηα ςεινηάθνπλα έρνπλ ρξεζηκνπνηεζεί γηα
ηελ ελίζρπζε ηνπ αλαζηήκαηνο, ηνπ θνηλσληθνύ ζηάηνπο θαη ηνπ ζεμαπίι.
Ταπηόρξνλα πξαθηηθό, θαηάιιειν, ζεκλό θαη ηνικεξό, ην πςειό ηαθνύλη ηνπ ζήκεξα
θέξεη ην απνηύπσκα ησλ 500 πνιύπινθσλ ρξόλσλ ηεο εμέιημήο ηεο. Από ηηο
εμσθξεληθέο chopines ηνπ 16νπ αηώλα, κέρξη ηηο θνκςέο γόβεο ηνπ 20νπ αηώλα,
πνηθίιεο επηξξνέο έρνπλ ζπκβάιιεη ζηελ δηαξθή επηηπρεκέλε αλύςσζε ηνπ
παπνπηζηνύ.
Ζ Αλαηοιή ζσλαληά ηε Γύζε
Η άλνδνο ησλ Chopine
Μέζα ζηελ ηζηνξία, νη άλζξσπνη ζε
όιν ηνλ θόζκν έρνπλ πξνζπαζήζεη λα
αλπςώζνπλ ηνπο εαπηνύο ηνπο κε ηε
ρξήζε ππνδεκάησλ. Σηελ Δπξώπε, ηα
chopines από ηνλ 16ν θαη 17ν αηώλα
μερσξίδνπλ σο ηα πην εμσθξεληθά
παξαδείγκαηα ησλ πξώηκσλ
αλπςσκέλσλ παπνπηζηώλ..
Δκπλεπζκέλεο από εμσηηθά
ππνδήκαηα από καθξηλέο ρώξεο, απηέο νη πξαθηηθέο πιαηθόξκεο γηα πξώηε θνξά
αγθαιηάζηεθαλ από ηηο εηαίξεο ηεο Βελεηίαο. Πξηλ από θαηξό, πινύζηεο κνληέξλεο
γπλαίθεο ζε όιε ηελ Δπξώπε αγσλίδνληαλ λα πεξπαηήζνπλ ζε chopines ελώ
ζπλνδεύνληαλ από ππαιιήινπο ή ηππνηηθνύο άλδξεο.

21. Οη γπλαίθεο Manchu απαγνξεπόηαλ από ην λόκν λα έρνπλ ηα πόδηα ηνπο δεζκεπκέλα,
όπσο ήηαλ ην έζηκν κεηαμύ ησλ Κηλέδσλ Φαλ γπλαηθώλ. Πξνθεηκέλνπ λα κηκεζνύλ ην
επηζπκεηό "βάδηζκα ηνπ
ισηνύ" ησλ γπλαηθώλ Han,
νη γπλαίθεο Manchu
πξόζζεηαλ ςειέο
πιαηθόξκεο ζηα παπνύηζηα
ηνπο πνπ δπζθόιεπαλ ην
βάδηζκά ηνπο. Απηό ην
δεπγάξη είλαη όκνξθα
θεληεκέλν κε έλα παησληθό
κνηίβν.
Manchu πιαηθόξκεο
Κίλα ηνπ 19νπ αηώλα

22. Οη εσθαηάζηαηοη
Πξνλόκην θαη ςειά ηαθνύληα
Τν ζηάηνπο πνπ είρε απνθηεζεί θνξώληαο chopines ζπλδέζεθε κόλν κε ηελ απώιεηα
ηεο θηλεηηθόηεηαο. Η εθεύξεζε ηεο
ςεινηάθνπλσλ, θάπνηα ζηηγκή ζην ηέινο ηνπ
16νπ αηώλα, παξείρε κηα πην ιεηηνπξγηθή
ιύζε.
Μέρξη ηα ηέιε ηεο δεθαεηίαο ηνπ 1590, ηόζν
νη πινύζηνη άλδξεο όζν θαη νη γπλαίθεο ζε
όιε ηελ Δπξώπε πηνζέηεζαλ γξήγνξα απηό
ην λέν ζηπι παπνπηζηνύ. Γαπαλεξά θαη κε
πξαθηηθά γηα ζθιεξή εξγαζία, ηα λέα
ηαθνύληα ρξεζηκνπνηνύληαλ κόλν από ηελ
αλώηεξε ηάμε.
Γηα ηηο γπλαίθεο, ην ζηπι απηό ζπλδπάζηεθε κε ην απμεκέλν ελδηαθέξνλ λα θάλνπλ ην
πόδη λα θαίλεηαη κηθξό θαη θίλν. Γηα ηνπο άλδξεο, ηα ςεινηάθνπλα είραλ ην πξόζζεην
πιενλέθηεκα λα επηηξέπνπλ ζην πόδη λα αζθαιηζηεί ζηνλ αλαβνιέα, ελώ έθαλαλ
ηππαζία

23. Σαθούληα γηα ηο δηθαζηήρηο
Αξηζηνθξαηηθά ηαθνύληα
Σε όιε ηελ Δπξώπε ηνπ 17νπ 18νπ
αηώλα, ηα ηαθνύληα ήηαλ κηα έλδεημε
πινύηνπ θαη πςειήο θνηλσληθήο ζέζεο
ηόζν γηα ηνπο άλδξεο όζν θαη γηα ηηο
γπλαίθεο. Σηε Γαιιία, ε ρξήζε
ηαθνπληώλ ήηαλ έλα πνιηηηθό πξνλόκην.
Τνλ 17ν αηώλα ζην δηθαζηήξην ηνπ
βαζηιηά Λνπδνβίθνπ ΙΓ (1643-1715),
κόλν όζνη ρνξεγνύληαλ πξόζβαζε ζε
απηό είραλ ην δηθαίσκα λα θνξνύλ ηαθνύληα κε θόθθηλν ρξώκα.

24. ΢οσθραδέηες, αζιήκαηα θαη θαπλώδε λστηερηλά θέληρα
Νέα ύςε γηα ηηο γπλαίθεο
Με ηε
ζηξνθή
ηνπ 20νύ
αηώλα, νη
θνηλσληθέο θαη πνιηηηθέο επθαηξίεο γηα ηηο γπλαίθεο
απμήζεθαλ δξακαηηθά θαη νη γπλαίθεο άξρηζαλ λα
ζπκκεηέρνπλ ζε ό, ηη ήηαλ πξνεγνπκέλσο αλδξηθό
πξνλόκην. Κη έηζη έθαλαλ, όκσο, θνξώληαο ηαθνύληα. Ψο
μεθάζαξν ζηνηρείν γπλαηθείνπ θύινπ, ηα ςειά ηαθνύληα βνήζεζαλ λα
αληηκεησπηζηνύλ επηρεηξήκαηα όηη νη λέεο ειεπζεξίεο κπνξνύλ λα απνθηεζνύλ κόλν
κε ηελ απώιεηα ηεο ζειπθόηεηαο.
Σνπθξαδέηεο ζθπξνθόπεζαλ ην πεδνδξόκην ζε ςεινηάθνπλεο κπόηεο κε θνπκπηά ,
ελώ νη γπλαίθεο ηεο αλαςπρήο απνιάκβαλαλ ηνλ αζιεηηζκό, όπσο ηέλληο, ζε
ςεινηάθνπλα αζιεηηθά παπνύηζηα. Από ηε δεθαεηία ηνπ 1920, ηα ηαθνύληα θαη νη
πνδόγπξνη ησλ πηεξπγίσλ είραλ θηάζεη ζε λέα ύςε, όπσο θαη νη επθαηξίεο πνπ
πξνζθέξνληαλ ζηηο γπλαίθεο.

25. Φαληαζηώζεης ζηε κεγάιε οζόλε
Τα Χειά Ταθνύληα ηνπ Φόιηγνπλη
Τν ρξεκαηηζηεξηαθό θξαρ ηνπ 1929 έζηεηιε ην δπηηθό θόζκν ζε νηθνλνκηθή
παξαθκή. Τν Φόιηγνπλη ηξνθνδνηνύζε ηηο ειπίδεο θαη ηα όλεηξα ησλ
θαηαπηεζκέλσλ, κε ηε δεκηνπξγία θηλεκαηνγξαθηθώλ απνδξάζεσλ ζηηο νπνίεο
εκθαλίδεηνληαλ ζπρλά πνιπηειή θνζηνύκηα. Μεξηθά από ηα πην εθεπξεηηθά
ηαθνύληα θαη πιαηθόξκεο δεκηνπξγήζεθαλ απηή ηελ επνρή.
Απηά ηα παπνύηζηα είλαη ε
επηηνκή ηεο γνεηείαο ηνπ
Hollywood. Τν ηαθνύλη
ζπκίδεη ηελ αξρηηεθηνληθή αξη
ληεθό, ελώ ν θόθθηλνο θαη
ρξπζόο ζπλδπαζκόο
ρξσκάησλ πξνηείλεη θάηη
εμσηηθό.
Κόθθηλα θαη ρξπζά παπνύηζηα από κεηάμη
Καηαζθεπαζκέλα από ηνλ Delman
Ακεξηθή, 1938-1940

26. ΢ηε Μόδα
Η Stiletto
Μόιηο ν Γεύηεξνο Παγθόζκηνο Πόιεκνο έιεμε, ε πιαηθόξκα γξήγνξα βγήθε από ην
ζηπι. Καζώο νη άλδξεο αλέθηεζαλ ηηο πνιηηηθέο ζέζεηο εξγαζίαο ηνπο, νη γπλαίθεο
ελζαξξύλνληαλ λα επηζηξέςνπλ
ζηελ νηθνγελεηαθή δσή θαη ζην
ζπίηη. Η κόδα ηόληζε ζειπθόηεηα.
Η ηάζε γηα ην ζηηιέην ελίζρπζε
ην θνκςό ζρήκα θιεςύδξαο
επαλαηνπνζεηώληαο ηε ζηάζε ηνπ
ζώκαηνο θαη πξνθαιώληαο έηζη
ην ζηήζνο θαη ηνπο γνθνύο λα
πξνεμέρνπλ. Η γόβα ζηηιέην,
κε ςειό ηαθνύλη ηνπ κνηάδεη κε
βειόλα, κύηε θαη θνκςό πεξίγξακκα, έρεη παξακείλεη κηα βάζε κόδαο γηα πάλσ από
κηζό αηώλα.

27. Λάκυε
Αλεξρόκελα Αζηέξηα
Με ηα πόδηα ηνπο ζην έδαθνο θαη ην θεθάιη ηνπο
ζηνλ νπξαλό, νη λένη ηεο δεθαεηίαο ηνπ 1970
ζπλέρηζαλ λα εξεπλνύλ ηηο λέεο επθαηξίεο πνπ
αλνίρηεθαλ κε ηελ αληηθνπιηνύξα ηεο δεθαεηίαο
ηνπ 1960. Οη πξνθιήζεηο γηα ηξόπνπο
απαγνξεπκέλεο έθθπιεο ζπκπεξηθνξάο κπαίλνπλ
ζε κηα κόδα γηα αλδξόγπλα θαη unisex ζηπι.
Γηα πξώηε θνξά από ηελ αξηζηνθξαηηθή επνρή, νη
άλδξεο πάιη θόξεζαλ παπνύηζηα αλπςσκέλα.
Άληξεο δεκνθηιή ξνθ ζηαξ δηέδσζαλ ηε κόδα
θνξώληαο εμαηξεηηθά πςειέο πιαηθόξκεο θαη νη
νπαδνί ηνπο ζύληνκα ην αθνινύζεζαλ.
Σρεδηαζκέλεο γηα ηελ Biba, νη ρξπζέο κε
ηπξθνπάδ απηέο πιαηθόξκεο ήηαλ ζηε
κόδα ζηηο αξρέο ηνπ 1970.
Φξπζό κε ηηξθνπάδ πιαηθόξκεο
Αγγιία, 1972-1975

28. Νύτηες ζηε ληίζθο
Σηε δεθαεηία ηνπ 1970 θαη ζηηο αξρέο ηεο δεθαεηίαο ηνπ 1980, νη ληίζθν ήηαλ ν
πξννξηζκόο γηα ηε ιάκςε. Τν Studio
New York 54 ηνπ ήηαλ ζηα πξσηνζέιηδα
ησλ εθεκεξίδσλ θαη ην Night Fever ήηαλ
ζηηο αίζνπζεο ηνπ ζεάηξνπ. Τα ζηελά
δεξκάηηλα ηδηλ είραλ αληηθαηαζηήζεη ην
θόξεκα ‘θνθηέηι’ θαη εμσθξεληθά
ςεινηάθνπλα ππνδήκαηα πξνηηκήζεθαλ
από ηηο ζεκλέο γόβεο ζηηιέην.
Οη ιακπεξέο ρξπζέο πιαηθόξκεο από πιαζηηθό
θαη ηε «κόιηο θαη κεηά βίαο εθεί" ζρεδίαζε ζα
έρνπλ ζπκπιεξώζεη ηε ‘γπαιηζηεξή’ κόδα ηηο
κέξεο ηεο ληίζθν.
Πιαηθόξκεο-ζαλδάιηα
Σρεδηαζκέλα από ηνλ Scardavi Benito
Θηαιία, 1976-1979

29. Τυειός Ποιηηηζκός / Τποβαζκηζκέλος Ποιηηηζκός
Χειά Ταθνύληα γηα όια ηα θνηλσληθά ζηξώκαηα
Καζ 'όιε ηε δεθαεηία ηνπ 1980 ην ςειό
ηαθνύλη παξακέλεη έλα νξαηό ζηνηρείν ηνπ
ηέινπο ηνπ 20νπ αηώλα. Δκπινπηηζκέλν κε
ηηο επηξξνέο ηνπ ιατθνύ πνιηηηζκνύ, ηα
ςειά ηαθνύληα θαη νη πιαηθόξκεο
άθκαζαλ ηόζν ζηελ πςειή ξαπηηθή όζν
θαη ζηελ street fashion.
Ο ελεηηθόο ζρεδηαζηήο παπνπηζηώλ Rolando Segalin ζρεδίαζε απηέο ηηο ππεξβνιηθά
πςειέο πιαηθόξκεο. Παξόκνηεο κε ηα ελεηηθά chopines από ηνλ 16ν αηώλα, ε
θηλεηηθόηεηα έρεη εληζρπζεί ζε κεγάιν βαζκό από ην ύςνο πνπ έρνπλ απηά ηα
παπνύηζηα. Επίζεο, όπσο θαη ηα πξώηα chopines, απηά ηα παπνύηζηα αλαπνινύλ πηπρέο
ηεο κεζαίαο αληί γηα "πςειήο" θνηλσλίαο.
Μαύξεο θαη αζεκί πιαηθόξκεο από δέξκα
Σρεδηαζκέλεο από ηνλ Rolando Segalin
Θηαιία, 1995

30. Timeline