Barayti ng
Wika
DAYALEK
 Ito ang barayti ng wikang
ginagamit ng partikular na
pangkat ng mga tao mula sa isang
partikular na lugar tulad ng
lalawigan, rehiyon, o bayan.
Gumagamit ang mga tao ng isang wikang
katulad ng sa iba pang lugar subalit
naiiba ang punto o tono, may
magkaibang katawagan para sa iisang
kahulugan, iba ang gamit na salita para
sa isang bagay, o magkakaiba ang
pagbuo ng pangungusap na siyang
nagpapaiba sa dayalek ng lugar.
 Kahit na iisa ang wika ay may
natatanging paraan ng pagsasalita ang
bawat isa.
Lumulutang ang mga katangian at
kakanyahang natatangi ng taong
nagsasalita.
IDYOLEK
 Walang dalawang taong
nagsasalita ng isang wika ang
bumibigkas nito nang
magkaparehong-magkapareho
SOSYOLEK
 Nakabatay sa katayuan o antas
panlipunan o dimensyong sosyal ng
mga taong gumagamit ng wika.
 Kapansin-pansin kung paano
makikitang nagkakapangkat-pangkat
ang mga tao batay sa ilang katangian.
Ayon kay Rubrico (2009) ang sosyolek ang
pinakamahusay na palatandaan ng
istratipikasyon ng isang lipunan, na siyang
nagsasaad sa pagkakaiba ng paggamit ng
wika ng mga tao na nakapaloob dito batay
sa kanilang katayuan sa lipunan at sa mga
grupo na kanilang kinabibilangan. Para
matanggap ang isang tao sa isang grupong
sosyal, kailangan niyang matutunan ang
sosyolek na ito.
ETNOLEK
 Barayti ng wika mula sa mga
etnolongguwistikong grupo.
 Ang salitang etnolek ay nagmula sa
salitang etniko at dialek.
 Taglay nito ang mga salitang nagiging
bahagi na ng pagkakakilanlan ng isang
pangkat-etniko
Halimbawa:
Vakuul = tumutukoy sa gamit ng mga Ivatan na
pantakip sa ulo sa init man o sa ulan
Bulanon= full moon
Ang paggamit ng mga Ibaloy ng SH sa simula,
gitna at dulo ng salita tulad ng shuwa(dalawa)
sadshak (kaligayahan), pershen (hawak)
REGISTER
 Naiaangkop ng nagsasalita
ang uri ng wikang ginagamit
niya sa sitwasyon at sa
kausap.
PIDGIN
 Ang pidgin ay umusbong na bagong wika o
tinatawag sa Ingles na ‘nobody’s native
language’ o katutubong wikang di pag-aari
ninuman.
 Nangyayari ito kapag may dalawang taong
nagtatangkang mag-usap subalit pareho
silang may magkaibang unang wika kaya’t di
magkaintindihan dahil hindi nila alam ang
wika ng isa’t isa.
CREOLE
Ang wikang nagmula sa pidgin ay nagiging
likas na wika o unang wika na ng batang
isinilang sa komunidad ng pidgin. Nagamit
na ito ng mahabang panahon, kaya’t nabuo
ito hangggang sa magkaroon ng pattern o
mga tuntuning sinusunod na nag
karamihan. Ito ngayon ang creole, ang
wikang nagmula sa isang pidgin at naging
unang wika sa isang lugar.
HETEROGENOUS AT
HOMOGENOUS NA WIKA
Walang buhay na wika ang maituturing
na homogenous dahil ang bawat isa ay
binubuo ng mahigit isang barayti.
Masasabing homogenous ang wika kung
ang lahat ng gumagamit nito ay pare-
parehong magsalita.
Subalit hindi ganito ang wika dahil
nagkakaroon ito ng pagkakaiba-iba
kaya’t ipinakikita nito ang pagiging
heterogenous at ang barayti ng wika
ang patunay nito.

Baraytingwika

  • 1.
  • 2.
    DAYALEK  Ito angbarayti ng wikang ginagamit ng partikular na pangkat ng mga tao mula sa isang partikular na lugar tulad ng lalawigan, rehiyon, o bayan.
  • 3.
    Gumagamit ang mgatao ng isang wikang katulad ng sa iba pang lugar subalit naiiba ang punto o tono, may magkaibang katawagan para sa iisang kahulugan, iba ang gamit na salita para sa isang bagay, o magkakaiba ang pagbuo ng pangungusap na siyang nagpapaiba sa dayalek ng lugar.
  • 4.
     Kahit naiisa ang wika ay may natatanging paraan ng pagsasalita ang bawat isa. Lumulutang ang mga katangian at kakanyahang natatangi ng taong nagsasalita. IDYOLEK
  • 5.
     Walang dalawangtaong nagsasalita ng isang wika ang bumibigkas nito nang magkaparehong-magkapareho
  • 6.
    SOSYOLEK  Nakabatay sakatayuan o antas panlipunan o dimensyong sosyal ng mga taong gumagamit ng wika.  Kapansin-pansin kung paano makikitang nagkakapangkat-pangkat ang mga tao batay sa ilang katangian.
  • 7.
    Ayon kay Rubrico(2009) ang sosyolek ang pinakamahusay na palatandaan ng istratipikasyon ng isang lipunan, na siyang nagsasaad sa pagkakaiba ng paggamit ng wika ng mga tao na nakapaloob dito batay sa kanilang katayuan sa lipunan at sa mga grupo na kanilang kinabibilangan. Para matanggap ang isang tao sa isang grupong sosyal, kailangan niyang matutunan ang sosyolek na ito.
  • 8.
    ETNOLEK  Barayti ngwika mula sa mga etnolongguwistikong grupo.  Ang salitang etnolek ay nagmula sa salitang etniko at dialek.  Taglay nito ang mga salitang nagiging bahagi na ng pagkakakilanlan ng isang pangkat-etniko
  • 9.
    Halimbawa: Vakuul = tumutukoysa gamit ng mga Ivatan na pantakip sa ulo sa init man o sa ulan Bulanon= full moon Ang paggamit ng mga Ibaloy ng SH sa simula, gitna at dulo ng salita tulad ng shuwa(dalawa) sadshak (kaligayahan), pershen (hawak)
  • 10.
    REGISTER  Naiaangkop ngnagsasalita ang uri ng wikang ginagamit niya sa sitwasyon at sa kausap.
  • 11.
    PIDGIN  Ang pidginay umusbong na bagong wika o tinatawag sa Ingles na ‘nobody’s native language’ o katutubong wikang di pag-aari ninuman.  Nangyayari ito kapag may dalawang taong nagtatangkang mag-usap subalit pareho silang may magkaibang unang wika kaya’t di magkaintindihan dahil hindi nila alam ang wika ng isa’t isa.
  • 12.
    CREOLE Ang wikang nagmulasa pidgin ay nagiging likas na wika o unang wika na ng batang isinilang sa komunidad ng pidgin. Nagamit na ito ng mahabang panahon, kaya’t nabuo ito hangggang sa magkaroon ng pattern o mga tuntuning sinusunod na nag karamihan. Ito ngayon ang creole, ang wikang nagmula sa isang pidgin at naging unang wika sa isang lugar.
  • 13.
    HETEROGENOUS AT HOMOGENOUS NAWIKA Walang buhay na wika ang maituturing na homogenous dahil ang bawat isa ay binubuo ng mahigit isang barayti. Masasabing homogenous ang wika kung ang lahat ng gumagamit nito ay pare- parehong magsalita.
  • 14.
    Subalit hindi ganitoang wika dahil nagkakaroon ito ng pagkakaiba-iba kaya’t ipinakikita nito ang pagiging heterogenous at ang barayti ng wika ang patunay nito.