Budowa atmosfery - geografia, poziom rozszerzony

1. Atmosfera ziemskaAtmosfera ziemska

2. Co to jest atmosfera?Co to jest atmosfera?
Atmosfera ziemska to inaczej powłoka gazowaAtmosfera ziemska to inaczej powłoka gazowa
otaczająca Ziemię od jej powierzchni dootaczająca Ziemię od jej powierzchni do
wysokości około 2000km. Składa się zwysokości około 2000km. Składa się z
mieszaniny gazów zwanych powietrzem. Masamieszaniny gazów zwanych powietrzem. Masa
atmosfery ziemskiej wynosi około 5*10atmosfery ziemskiej wynosi około 5*101515
ton toton to
jest w przybliżeniu jedną milionową ogólnej masyjest w przybliżeniu jedną milionową ogólnej masy
Ziemi.Ziemi.

3. Skład chemiczny atmosferySkład chemiczny atmosfery
► azot - 78,084%,azot - 78,084%,
► tlen - 20,946%,tlen - 20,946%,
► argon - 0,934%,argon - 0,934%,
► dwutlenek węgla - 0,0385%,dwutlenek węgla - 0,0385%,
► śladowe ilości gazówśladowe ilości gazów
szlachetnych (hel, neon, kryptonszlachetnych (hel, neon, krypton
i ksenon) oraz innych związkówi ksenon) oraz innych związków
takich jak: metan, wodór, tlenektakich jak: metan, wodór, tlenek
i podtlenek azotu, ozon i związkii podtlenek azotu, ozon i związki
siarki, radon, jod, amoniak,siarki, radon, jod, amoniak,
► aerozole atmosferyczne,aerozole atmosferyczne,

4. Zmiany składu atmosfery naZmiany składu atmosfery na
przestrzeni latprzestrzeni lat
► Początkowo atmosfera składała się z wodoru i helu. NaPoczątkowo atmosfera składała się z wodoru i helu. Na
skutek gwałtownych procesów jej skład się zmieniał.skutek gwałtownych procesów jej skład się zmieniał.
Pojawiły się gazy uwalniane z głębi skorupy ziemskiej:Pojawiły się gazy uwalniane z głębi skorupy ziemskiej:
dwutlenek węgla, para wodna, amoniak i pewna ilośćdwutlenek węgla, para wodna, amoniak i pewna ilość
azotu.azotu.
► 3-4 miliardy lat temu pojawiły się na Ziemi pierwsze3-4 miliardy lat temu pojawiły się na Ziemi pierwsze
organizmy, dzięki którym na skutek zachodzącejorganizmy, dzięki którym na skutek zachodzącej
fotosyntezy malała ilość CO2, a rosła zawartość tlenu.fotosyntezy malała ilość CO2, a rosła zawartość tlenu.
► Działalność człowieka spowodowała odwrócenie sięDziałalność człowieka spowodowała odwrócenie się
tendencji i ponowny stopniowy wzrost ilości dwutlenkutendencji i ponowny stopniowy wzrost ilości dwutlenku
węgla i metanu w atmosferze. W dobie rewolucjiwęgla i metanu w atmosferze. W dobie rewolucji
przemysłowej procesy te uległy gwałtownemuprzemysłowej procesy te uległy gwałtownemu
przyspieszeniu.przyspieszeniu.

5. Warstwy atmosferyWarstwy atmosfery
a)a) TroposferaTroposfera - sfera przyziemna, spadki temperatur do- sfera przyziemna, spadki temperatur do
-60°C, średnia wysokość 10 km-60°C, średnia wysokość 10 km
b)b) StratosferaStratosfera - wahania temperatur od -60°C do 0°C,- wahania temperatur od -60°C do 0°C,
pod koniec stratosfery- warstwa ozonowa, powietrzepod koniec stratosfery- warstwa ozonowa, powietrze
bardzo rozrzedzone, ruchy mas powietrzabardzo rozrzedzone, ruchy mas powietrza
c)c) MezosferaMezosfera - od 10 do 80 km, spadek temperatury- od 10 do 80 km, spadek temperatury
wraz z wysokościąwraz z wysokością
d)d) JonosferaJonosfera - występuje powyżej 50-60 km nad- występuje powyżej 50-60 km nad
powierzchnią Ziemi do 1000 km. Zawiera duże ilościpowierzchnią Ziemi do 1000 km. Zawiera duże ilości
jonów i swobodnych elektronówjonów i swobodnych elektronów
e)e) TermosferaTermosfera - od 80 do 700 km, strefy jonowe (niżej- od 80 do 700 km, strefy jonowe (niżej
dodatnie, wyżej ujemne), zjawisko zorzy polarnej,dodatnie, wyżej ujemne), zjawisko zorzy polarnej,
wzrost temperatury nawet do 400°C( wyżej dowzrost temperatury nawet do 400°C( wyżej do
1500°C), granica atmosfery meteorologicznej-1500°C), granica atmosfery meteorologicznej-
2000km2000km
f)f) EgzosferaEgzosfera - 500 - 2000 km - brak tlenu; słabe- 500 - 2000 km - brak tlenu; słabe
oddziaływanie grawitacyjneoddziaływanie grawitacyjne

6. Warstwy atmosferyWarstwy atmosfery
Wyróżniamy także warstwy pośrednie:Wyróżniamy także warstwy pośrednie:
a)a) TropopauzaTropopauza - jest to warstwa przejściowa pomiędzy- jest to warstwa przejściowa pomiędzy
stratosferą a troposferą. Znajduje się na wysokościstratosferą a troposferą. Znajduje się na wysokości
między 10 -17 km. Temperatura wynosi od- 40między 10 -17 km. Temperatura wynosi od- 40°°C doC do
- 700- 700°°CC
b)b) OzonosferaOzonosfera - występuje na wysokości 10–50 km,- występuje na wysokości 10–50 km,
o podwyższonej koncentracji ozonu. Maksymalnao podwyższonej koncentracji ozonu. Maksymalna
koncentracja występuje średnio na wysokości 23koncentracja występuje średnio na wysokości 23
km. Ozonosfera pochłania całkowiciekm. Ozonosfera pochłania całkowicie
promieniowanie nadfioletowe - bardzo szkodliwe dlapromieniowanie nadfioletowe - bardzo szkodliwe dla
organizmów żywych.organizmów żywych.
c)c) StratopauzaStratopauza - znajduje się pomiędzy 50 a 55- znajduje się pomiędzy 50 a 55
kilometrem. Temperatura wynosi w granicach od -10kilometrem. Temperatura wynosi w granicach od -10
do 10do 10°°CC
d)d) MezopauzaMezopauza - znajduje się pomiędzy 80 a 90- znajduje się pomiędzy 80 a 90
kilometrem. Temperatura wynosi około - 900kilometrem. Temperatura wynosi około - 900°°CC

7. Wpływ człowieka na atmosferęWpływ człowieka na atmosferę
PodstawowePodstawowe
zanieczyszczeniazanieczyszczenia
atmosfery to:atmosfery to:
► dwutlenek siarki SOdwutlenek siarki SO22,,
► tlenki azotu: NO, NOtlenki azotu: NO, NO22,,
► tlenek węgla CO,tlenek węgla CO,
► węglowodory,węglowodory,
► pyły, zawierające metalepyły, zawierające metale
ciężkie (Pb,Ni,Cd,Cu).ciężkie (Pb,Ni,Cd,Cu).

8. Efekt cieplarnianyEfekt cieplarniany
Gdy energia słoneczna dociera do atmosfery, jej częśćGdy energia słoneczna dociera do atmosfery, jej część
zostaje odbita w przestrzeń kosmiczną, część pochłoniętazostaje odbita w przestrzeń kosmiczną, część pochłonięta
przez atmosferę, a reszta dociera do powierzchni Ziemiprzez atmosferę, a reszta dociera do powierzchni Ziemi
powodując jej ogrzewanie. Atmosfera przepuszczapowodując jej ogrzewanie. Atmosfera przepuszcza
promieniowanie słoneczne w kierunku Ziemi, alepromieniowanie słoneczne w kierunku Ziemi, ale
Zatrzymuje promieniowanie cieplne, które odbija się odZatrzymuje promieniowanie cieplne, które odbija się od
Powierzchni Ziemi. Rozwijający się przemysł powodujePowierzchni Ziemi. Rozwijający się przemysł powoduje
jednak nadmierny wzrost koncentracji gazówjednak nadmierny wzrost koncentracji gazów
szklarniowych w atmosferze, co prowadzi do nadmiernegoszklarniowych w atmosferze, co prowadzi do nadmiernego
nasilenia tego procesu.nasilenia tego procesu.
Przewidywane skutki efektu cieplarnianego:Przewidywane skutki efektu cieplarnianego:
► Przesunięcie stref klimatycznychPrzesunięcie stref klimatycznych
► Odtajanie wiecznej zmarzlinyOdtajanie wiecznej zmarzliny
► Wzrost poziomu mórz i oceanówWzrost poziomu mórz i oceanów
► Skrajności klimatyczne w różnychSkrajności klimatyczne w różnych
częściach świataczęściach świata
► Zwiększone zagrożenie zdrowiaZwiększone zagrożenie zdrowia
► Zagrożenie życia roślin i zwierząt o małejZagrożenie życia roślin i zwierząt o małej
tolerancji na zmiany temperaturytolerancji na zmiany temperatury

9. Dziura ozonowaDziura ozonowa
Jest to zjawisko zmniejszonegoJest to zjawisko zmniejszonego
stężenia ozonu (Ostężenia ozonu (O33) w) w
stratosferze atmosferystratosferze atmosfery
ziemskiej, występująceziemskiej, występujące
głównie w obszarachgłównie w obszarach
podbiegunowych. Powstawaniepodbiegunowych. Powstawanie
dziury wiązane jest zazwyczaj zdziury wiązane jest zazwyczaj z
emisją freonów spowodowanąemisją freonów spowodowaną
działalnością człowieka.działalnością człowieka.

10. Dziękuję za uwagęDziękuję za uwagę
mgr Hanna Mrozek