Ανασκόπηση του καρκίνου κεφαλής & τραχήλου
- 1. Ανασκόπηση του καρκίνου κεφαλής& τραχήλου Αθανάσιος Αργύρης Καθηγητής Παθολογίας- Ογκολογίας
- 2. Καρκίνος Κεφαλής &Τραχήλου • Συχνός καρκίνος, 600.000 περιστατικά κάθε χρόνο παγκοσμίως – 6ος σε συχνότητα • Το κάπνισμα και το αλκοόλ ενοχοποιούνται για 75% των περιπτώσεων • Ιογενείς παράγοντες (HPV), 50% των περιπτώσεων • Τα καρκινώματα από πλακώδες επιθήλιο (90%) αναπτύσσονται στη στοματική κοιλότητα, λάρυγγα και φάρυγγα
- 3.
- 4. Ο καρκίνος κεφαλήςκαι τραχήλου επηρεάζει σημαντικές λειτουργίες • Αναπνοή • Ομιλία • Κατάποση • Αλλά και την εξωτερική εμφάνιση
- 5. Ιός των ανθρωπίνωνθηλωμάτων (HPV) στον καρκίνο κεφαλής & τραχήλου • Ιός DNA, ογκογενετικός, τύποι 16 και 18 • Παρόμοιοι με τον ιό που προκαλεί καρκίνο του τραχήλου της μήτρας • Σεξουαλικώς μεταδιδόμενος • Προκαλεί λοίμωξη του επιθηλίου και ενσωματώνεται στο DNA των κυττάρων • Συναντάται σε 50-60% των καρκίνων του στοματοφάρυγγα, σπάνιο αλλού • Νεώτεροι ασθενείς, μη καπνιστές
- 6. Σημασία του ιούHPV στον καρκίνο κεφαλής & τραχήλου • Η συχνότητά του αυξάνει διεθνώς • Η παρουσία HPV στον όγκο σχετίζεται με ευνοϊκή πρόγνωση • Εμβολιασμός για πρόληψη HPV, άνδρες και γυναίκες, 9-26 ετών
- 7. Συμπτώματα • Πολύ συχνάαγνοούνται από τον ασθενή • Βραχνάδα που επιμένει • Δυσκολία στην κατάποση • Πόνος στον λαιμό που δεν υποχωρεί • Ψηλαφητός όγκος • Απώλεια βάρους • Έλκος στη γλώσσα, επώδυνο ή ανώδυνο
- 8. Αντιμετώπιση καρκίνου κεφαλής &τραχήλου • 60-70% τοπικά προχωρημένο στάδιο • Μακρόχρονη επιβίωση εφικτή - δυνητικά ιάσιμος όταν δεν σχετίζεται με μακρινές μεταστάσεις (όπως στον πνεύμονα και άλλα όργανα) • Ο ασθενής πρέπει να αντιμετωπιστεί από ομάδα ειδικών ιατρών • Η αντιμετώπιση μπορεί να περιλαμβάνει μία ή περισσότερες μορφές θεραπείας – Χειρουργική – Ακτινοθεραπεία – Χημειοθεραπεία – Νεώτερα στοχευμένα φάρμακα
- 9. Στόχοι και κριτήριαεπιλογής θεραπείας • Βελτίωση των ποσοστών επιβίωσης • Επίτευξη διατήρησης του οργάνου (λ.χ. λάρυγγα και φώνησης) • Εκτίμηση διαφορετικών θεραπευτικών επιλογών με βάση την έκταση της νόσου και την κατάσταση του ασθενούς • Ο ενημερωμένος ασθενής επιλέγει
- 10.
- 11. Ογκολογικά Συμβούλια • Ηθεραπεία του καρκίνου κεφαλής και τραχήλου είναι συχνά δύσκολη και πολύπλοκη • Η επιτυχής θεραπεία και παρακολούθηση των ασθενών προϋποθέτει τη συνεργασία πολλών ειδικοτήτων • Στα ογκολογικά συμβούλια ανταλλάσσονται επιστημονικές απόψεις και λαμβάνονται αποφάσεις για την θεραπεία του κάθε ασθενούς
- 12. PET/CT scan Ανταπόκριση σεθεραπεία Πριν από χημειοθεραπεία και ακτινοθεραπεία 2 μήνες μετά από χημειοθεραπεία και ακτινοθεραπεία
- 13. Θέματα προς επίλυσηστη συνδυασμένη θεραπευτική προσέγγιση • Μείωση τοξικότητας • Εκτίμηση μακροχρόνιων αποτελεσμάτων χειρουργικής ή μη χειρουργικής θεραπείας • Αξιολόγηση των καλύτερων φαρμάκων για συνδυασμό με την ακτινοθεραπεία • Συνδυασμένη χημειοθεραπεία με στοχευμένα φάρμακα • Επιλογή ασθενών με βάση το HPV και μοριακούς δείκτες
- 14. Νεώτερα φάρμακα γιατον καρκίνο κεφαλής & τραχήλου • Πολλά νεώτερα φάρμακα μελετώνται για την θεραπεία του καρκίνου κεφαλής και τραχήλου • Μονοκλωνικά αντισώματα, όπως το cetuximab, αναγνωρίζουν τον υποδοχέα του επιδερμικού αυξητικού παράγοντα (EGFR) που βρίσκεται σε σχεδόν σε όλους τους καρκίνους κεφαλής και τραχήλου • To EGFR αυξάνει την επιθετικότητα του όγκου και σχετίζεται με κακή πρόγνωση
- 15. Νεώτερα φάρμακα γιατον καρκίνο κεφαλής & τραχήλου • Το cetuximab δρα αναστέλλοντας το EGFR το οποίο καταστέλλει την ανάπτυξη των καρκινικών κυττάρων και τα ευαισθητοποιεί στην δράση της ακτινοθεραπείας και χημειοθεραπείας οπότε αυξάνει την αποτελεσματικότητά τους κατά των όγκων • Έχει αποδειχθεί σε κλινικές μελέτες ότι αυξάνει την επιβίωση των ασθενών με καρκίνο κεφαλής & τραχήλου όταν χρησιμοποιείται σε συνδυασμό με ακτινοθεραπεία ή χημειοθεραπεία • Άλλοι αναστολείς του EGFR όπως επίσης και στοχευμένες θεραπείες εναντίον της αγγειογένεσης μελετώνται σε κλινικές μελέτες
- 16. Εξατομικευμένη θεραπεία για τονκαρκίνο • Το κυρίαρχο σύνθημα στην ογκολογία σε διεθνές επίπεδο είναι η εφαρμογή εξατομικευμένης θεραπείας • Προυποθέτει την χρήση στοχευμένων φαρμάκων και μοριακών δεικτών αλλά και ακρίβεια στις χειρουργικές και ακτινοθεραπευτικές τεχνικές • Κάθε ασθενής αντιμετωπίζεται με την καταλληλότερη θεραπεία για τον ακριβή τύπο της νόσο του • Χειρουργικές τεχνικές όπως και τεχνολογικές εξελίξεις στην ακτινοθεραπεία επιτρέπουν την αποφυγή βλάβης των υγιών ιστών που μειώνει τις μακροχρόνιες επιπλοκές της θεραπείας • Επιδρά θετικά στην ποιότητα και ποσότητα της ζωής των ασθενών
- 17. Ερευνητικές Κατευθύνσεις • Ρόλοςνεώτερων φαρμάκων • Χρησιμοποίηση και ενσωμάτωση νέων παραγόντων σε θεραπευτικά σχήματα χημείο-ακτινοθεραπείας • Τεχνολογική εξέλιξη στην ακτινοθεραπεία • Ρομποτική χειρουργική • Επιλογή θεραπείας με γνώμονα το HPV και μοριακούς βίο-δείκτες
- 18. Εξελίξεις και προοπτικές •Οι στοχευμένοι παράγοντες αλλάζουν ταχέως το χώρο της Ογκολογίας και συγκεκριμένα την προσέγγιση και αντιμετώπιση των ασθενών με καρκίνο κεφαλής & τραχήλου • Τα αποτελέσματα των θεραπειών συνεχώς βελτιώνονται • Απαιτείται η στενή συνεργασία ειδικευμένων ερευνητικών και θεραπευτικών ομάδων • Οι ασθενείς με καρκίνο θα πρέπει να μπορούν να συμμετέχουν σε καλά σχεδιασμένες κλινικές μελέτες • Εξατομίκευση της θεραπείας με βάση το νεόπλασμα και τον ασθενή αποτελεί τον πρωταρχικό στόχο