1. ADHD
Attention deficit
hyperactivity disorder
Ç’është ADHD ?
Shenjat dhe simptomat
Shkaqet
Trajtimi

2. Ç’është ADHD ?
 ADHD eshte nje çrregullim mendor.
 Sipas manualit diagnostikor dhe statistikor te çrregullimeve mendore
(DSM-IV-TR) simptomat shfaqen perpara moshes 7-vjecare.ADHD
ka tre nentipe te çrregullimit I cili perbehet nga te qenit
 1)Kryesisht te pavemendshem (ADHD-I);
 2)Kryesisht hiperaktive-impulsive (ADHD-HI);
 3)Ose te dyja te kombinuara (ADHD-C).
 ADHD prek femijet e moshes para shkollore dhe jep
nervozizem,veprojne menjehere dhe kane munges ne fokusim te cilat
demtojne aftesine e tyre per te mesuar sic duhet.
 Femijet me ADHD kane veshtiresi akademike.
 ADHD eshte nje crregullim kronik,rreth 30-50% e personave te cilet
jane diagnostikuar ne femijeri vazhdojne te kene simptoma edhe ne
moshen e rritur.

3.  Adoleshentet dhe te rriturit me ADHD kane tendence per te
zhvilluar mekanizma perballuese per te kompesuar disa ose te
gjitha demtimet e tyre.
 Sipas studimeve te bera rreth 4.7% e amerikaneve jetojne me
ADHD dhe ky eshte nje çrregullim I cili eshte diagnostikuar 2-4
here me shume te meshkujt sesa te femrat

4. Shenj at dhe
simpt omat
 Simptomat e ADHD jane te veshtira per tu
percaktuar sepse sindroma nuk shfaqet kudo e
njejte ,veshtiresite nuk shfaqen ne menyre
konstante.
 Per te qene te diagnostikuar me ADHD
simptomat duhet te jene te vezhguara per
gjashte muaj ose me shume.
 Siç thame pak me lart kemi tre nentipe te ketij
çrregullimi,tani le te flasim per simptomat e
seciles:

5. MUNGESA E VEMENDJES
 Perqendrim per nje kohe te shkurter
 U mungojne detajet
 Femijet nuk çojne asgje deri ne fund
 Kalojne shpesh nga nje aktivitet te nje tjeter
 Enderrojne me sy hapur
 Hutohen shpejt dhe levizin ngadale
 Kane veshtiresi per tu perqendruar ne organizimin dhe
perfundimin e nje detyre,ose per te mesuar diçka te re
 Humbin shpesh sende te nevojshme
 Nxenesit duhet ta lexojne disa here nje tekst qe ta kuptojne
 Kane veshtiresi ne perpunimin e informacionit shpejt dhe
me saktesi si te tjeret
 E kane te veshtire per te ndjekur udhezime

6. HI PERAKTI VE-
I MPULSI VE
 Vrull levizjesh te teperuar,shpesh te pa orientuara
 Nuk mund te rrine ulur ne qetesi
 Prekin dhe luajne me çdo gje qe ju kap shikimi
 E kane te veshtire te bejne detyra ose aktivitete ne qetesi
 Jane shume te paduruar
 Kane nevoje te larte per tu shprehur
 Kane nevoje te kufizuar per gjume
 Nuk presin dot ose nuk durojne dot shtyrjet per me vone
 Sillen spontanisht dhe pa u menduar
 Nuk e vlersojne aq sa duhet rrezikun

7. Te femijet me sindromen
ADHD jane te pranishme edhe
;
• Veshtiresia ne te shkruar
• Vonesat ne te folur dhe vonesat e gjuhes
• Vonesa e zhvillimit motorik

8. Sindroma ADHD ne grupmosha
te ndryshme:
Mosha foshnjore
 Ekstremisht I shqetesuar
 Probleme gjumi,te ushqyeri dhe tretje
 Te bertitura te shpeshta
Mosha e kopshtit
 Shqetesime motorike
 Nuk njohin rregullat dhe kufijte
 Nuk I ndjekin dot udhezimet
 Shpeshhere shperthejne nga inati
 Nuk luajne me nje loje per nje kohe te gjate

9. Mosha shkollore
 Nga nevoja e madhe per pershtatje, qetesi
dhe perqendrim ne moshen 7-8 vjeç nuk
lihen me pa u vene re problemet qe ka nje
femije, ata kane sjellje agresive dhe josociale
me shoket,rezultate jo te mira ne shkolle.

10. Tiparet pozitive te femijeve
me ADHD
 Terheqes
 Optimist
 Kreativ dhe me fantazi
 I ndjeshem
 Ndjenje e theksuar per drejtesi
 I kendshem dhe me humor

11. Shkaqet
 Shkaqet specifike te ADHD jane te panjohura. Megjithate
ka nje numer faktoresh qe mund te kontribuojne ose
perkeqesojne ADHD. Keta faktore perfshijne:
1. Faktoret gjenetike
2. Faktoret mjedisore
 Studiuesit kane gjetur zona te caktuara te trurit te cilat
jane 5-10% me te vogla ne madhesi te femijet me ADHD,
gjithashtu jane gjetur edhe ndryshime kimike ne tru.
 Kerkime te bera per shkaqet e ADHD tregojne se
ndikojne edhe duhanpirja gjate shtatezanise dhe pesha
shume e ulet e lindjes.
 Disa studiues e lidhin zhvillimin e ADHD edhe me
shikimin e tepert te televizorit ne moshe te hershme, gje
qe sjell mungese te vemendjes me vone.

12. Faktoret gjenetike
 Nje studim i bere ne dy binjake tregon se ky çrregullim(ADHD)
eshte tejet i trashegueshem dhe se faktoret gjenetike ndikojne
ne rreth 75% te te gjitha rasteve. Gjithashtu edhe hiperaktiviteti
duket se eshte kryesisht nje kusht gjenetik.
 Shkencetaret tregojne se nje pjese e madhe e personave lindin
me ADHD nga nje kombinim jo i sakte i gjeneve te ndryshme,
shume prej te cileve ndikojne ne trasportin e dopamines.
 Gjenet kandidate perfshijne receptorin alfa2
adrenergic,transportuesin dopamine, receptoret dopamine
D2/D3, dopamine beta-hydroxylase monoamine oxidase A,
cetocholamine metal transferaza, transportuesi nxites serotonin.
 Nje variant i perbashket i nje gjeni i quajtur LPHN3 vleresohet
te jete pergjegjes per rreth 9% te rasteve me ADHD

13. Trajtimi
 ADHD nuk mund te sherohet por mund te
menaxhohet me sukses.
 Mjeku duhet te punoje me nenen e femijes per te
zhvilluar nje plan individual afat gjate.
 Qellimi eshte qe te ndihmoje femijen te
kontrolloje sjelljen e tij apo te saj dhe per te
ndihmuar qe ne familje te kete nje atmosfere te
kendshme.
 Ne shumicen e rasteve ADHD eshte trajtuar me
mire me nje kombinim midis barnave dhe
terapive te sjelljes

14. Barnat
 Disa lloje te ndryshme barnash mund te perdoren per te
trajtuar ADHD.
 Stimuluesit: jane trajtime te mirenjohura, ato kane qene te
perdorura ne me shume se 50 vjet ne trajtimin e ADHD.
 Jostimuluesit : jane te perdorur ne trajtimin e ADHD dhe
kane me pak efekte anesore se stimuluesit.
 Antidepresivet : jane nganjehere nje opsion trajtimi.
 Barnat mund te ndikojne ne menyra te ndryshme ne
femije te ndryshem,dhe nje femije mund te pergjigjet mire
ndaj nje ilaçi por ndaj nje tjetri jo.

15. Ju
faleminderit !
Punoi : Nxhiko BELLOJ