Tài liệu đề cập đến các vấn đề liên quan đến thai nhi trong trường hợp sinh đôi, bao gồm tỉ lệ tử vong, các loại thai đôi và những biến chứng có thể xảy ra. Nó giải thích các quy tắc liên quan đến sinh đôi và cung cấp thông tin về quản lý y tế cần thiết trong trường hợp các thai nhi gặp vấn đề như nhau hay bị dính nhau. Cuối cùng, tài liệu nêu rõ sự cần thiết phải theo dõi và chăm sóc y tế định kỳ để phát hiện sớm các vấn đề sức khỏe cho mẹ và thai nhi.

1. ÑA THAI

2. ÑAÏI CÖÔNG:
Töû vong chu sinh cuûa treû sinh ñoâi cao
hôn gaáp 3 laàn treû sinh ñôn.
Vì vaäy tyû leä treû sinh non, thieáu baùnh
nhau, dò taät baåm sinh taêng cao hôn treû sinh
ñôn.
Theo quy taéc Hellin, taàn suaát sinh ñoâi laø
1/85 thai kyø, sinh ba 1/85 vaø sinh tö 1/85.

3. Coù 2 loaïi:
1. Song thai ñoàng hôïp töû (2/3)
2. Song thai dò hôïp töû (1/3)
Tæ leä song thai vaø ña thai ñoàng hôïp töû taêng cao
do: söï kích thích nang tröùng, ñieàu trò phoùng
noaõn vaø thuï tinh nhaân taïo

4. Coù 4 loaïi song thai dò hôïp töû:
1.Song thai hai maøng ñeäm, hai maøng oái :
- Do söï phaân chia cuûa hôïp töû sau ngaøy
thöù 3 thuï tinh.
- Moãi baøo thai coù moät baùnh nhau vaø bao
quanh bôûi 2 lôùp laø maøng ñeäm vaø maøng
oái
-> söï phaân caùch giöõa hai baøo thai baèng
4 lôùp.
- Tæ leä 30%.

5. 2. Song thai moät maøng ñeäm vaø hai maøng oái:
- Do söï phaân chia teá baøo xaûy ra trong
khoaûng 3 ñeán 8 ngaøy sau thuï tinh.
- Phaân caùch bôûi 2 lôùp goàm moät maøng
oái cuûa moãi thai.
- Chieám khoaûng 70% song thai dò hôïp
töû.

6. 3. Song thai moät maøng ñeäm vaø moät maøng oái:
- Do söï phaân chia hôïp töû töø ngaøy thöù 13
ñeán ngaøy thöù 18 sau thuï tinh.
- Khoâng coù söï phaân caùch giöõa caùc maøng. -
- Khoaûng 1% thai kyø.
- Tæ leä töû vong cao gaàn 50%, do bieán chöùng
cuûa daây roán.
4. Song thai dính:
- Do söï phaân chia khoâng hoaøn toaøn cuûa
phoâi thai xaûy ra sau 13 ngaøy thuï tinh.
- Tæ leä 1/70 000 thia kyø.

7. Trong song thai moät maøng ñeäm vaø 2 maøng oái:
- Nguy cô xaûy ra hoäi chöùng truyeàn maùu
trong song thai (TTTS).
- Tæ leä töû vong 90%
- 1/3 chaäm phaùt trieån taâm thaàn

8. SONG THAI DÍNH
I. Ñònh nghóa:
- Söï phaân chia khoâng hoaøn toøan cuûa song thai
moät hôïp töû.
- 70% tröôøng hôïp laø dính ngöïc.
II. Taàn suaát :
- 1/70 000 treû.
- 1/300 song thai moät hôïp töû.
Nam < Nöõ .

9. III. Phoâi hoïc:
söï phaân chia khoâng hoøan toøan cuûa dóa phoâi
giai ñoïan treã ôû song thai moät hôïp töû (ít
nhaát laø 13 ngaøy sau thuï thai)
IV. Daáu hieäu sieâu aâm:
- Hai ñaàu laø moät daïng ñaëc bieät cuûa
song thai dính: moät thaân vaø hai ñaàu.
- Ña oái cuõng thöôøng gaëp.

10. V. Kieåm soaùt laâm saøng:
- Kieåm tra baèng sieâu aâm bao goàm caû sieâu
aâm tim. Sieâu aâm kieåm tra ñònh kyø phaùt
hieän phuø thai vaø ñaùnh giaù ñoä taêng tröûông.
- Tieân löôïng ñöôïc hoäi chaån giöõa baùc só saûn
khoa vaø baùc só phaãu nhi.
- Thai cheát trong töû cung chieám khoûang
30%.

11. VI. Chaêm soùc sau sinh:
- Ñieàu trò nhöõng bieán chöùng sôùm ñaëc bieät trong tröôøng
hôïp treû suy hoâ haáp. Xoa tim coù theå thöïc hieän cho song
thai dính ngöïc.
- Phaãu thuaät taùch song thai.
VII. Tieân löôïng:
Tuøy thuoäc vaøo vò trí vaø chieàu daøi cuûa caùc boä
phaän bò dính.
- Neáu phaãu thuaät tröôùc 3 tuaàn sau sinh thì tæ leä
töû vong khoûang 50%, neáu phaãu thuaät töø tuaàn
thöù 4 ñeán tuaàn thöù 14 thì tæ leä soáng khoûang 90%.

12. SONG THAI ÑAÛO NGÖÔÏC
TUAÀN HOAØN
(TRAP sequence)

13. I. Ñònh nghóa:
Ñaây laø bieán chöùng phöùc taïp chæ xaûy ra ñoái
song thai moät hôïp töû. Tröôøng hôïp naøy thì moät
thai seõ khoâng coù ñaàu hoaëc tim, vaø moät thai thöù
hai seõ khoûe maïnh.
II. Taàn suaát: 1/ 35 000 treû, khoaûng 1/150 song
thai moät hôïp töû
III.Xeùtnghieäm:
Alpha-fetoprotien taêng trong huyeát thanh vaø
nöôùc oái. Test Acetylcholinesterase thöôøng
döông tính trong nöôùc oái.

14. IV. Phoâi hoïc:
Hoäi chöùng naøy do söï thoâng noái maïch maùu
giöõa song thai moät hôïp töû trong baùnh nhau.
Söï thoâng noái naøy gaây ra söï ñaõo ngöôïc bôm
maùu ôû moät thai.
Thai bôm maùu seõ nhaän maùu ít oxy. Söï
thieáu oxy seõ gaây ra baát saûn hoaëc thieåu saûn
tim, ngöïc hoaëc caùc chi treân.
Thai ñöïôc cung caáp maùu thì vaãn khoûe
maïnh. Tuy nhieân thöôøng phuø thai vaø suy tim
gaây ra cheát trong töû cung.

15. V. Daáu hieäu treân sieâu aâm:
Thai nhaän thöôøng söùc khoûe bình
thöôøng. Coù theå coù phuø thai. Daáu hieäu suy
tim vaø phuø thai (gan to, phuø phoåi vaø tim,
da phuø, tim lôùn, lôùn nhó traùi).
Thai cho thöôøng thieåu oái hay voâ oái.
Khoâng chi treân hoaëc chaân khoeøo.

16. VI. Kieåm soaùt laâm saøng:
Ña oái thì thöôøng thaáy do ñoù neân kieåm tra baèng
sieâu aâm thöôøng xuyeân. Vieäc ngaên chaën phuø
thai vaø suy tim raát quan troïng ôû thai “pump”.
1. Quaûn lyù thai.
2. Ruùt nöôùc oái ñeå giaûm ña oái.
3. Thaét ñoäng maïch roán ôû thai nhaän.
4. Söû duïng Indomethacine coù theå laøm giaûm ña oái
trong hoäi chöùng naøy.

17. VII. Chaêm soùc sau sinh:
Ñieàu trò tích cöïc raát quan troïng sau
sinh tuøy thuoäc vaøo möùc ñoä suy tim
thai, hoaëc tuoåi thai hay phuø thai.

18. HOÄI CHÖÙNG TRUYEÀN MAÙU
SONG THAI

19. I. Ñònh nghóa:
Hoäi chöùng naøy chæ coù ôû song thai dò hôïp tö.
Do söï maát caân baèng thoâng noái ñoäng tónh maïch
trong baùnh nhau daãn ñeán söï toån thöông maïch
maùu ôû thai.
Thai cho cung caáp maùu cho thai nhaän cho
neân thai cho chaäm taêng tröôõng vaø thai nhaän bò
phuø. Thai nhaän coù theå bò suy tim.
Hai thai coù theå cheát trong töû cung.
Ña oái chieám tæ leä raát cao.

20. II. Taàn xuaát:
- Khoaûng 5-10% trong caùc loaïi song thai
- Khoaûng 5% song thai dò hôïp töû.
III. Caùc hoäi chöùng keát hôïp:
- Thai cho: thieáu maùu, chaäm taêng tröôûng,
thieåu oái, voâ oái.
- Thai nhaän : thai lôùn, ña oái, suy tim, phuø
thai

21. IV. Daáu hieäu treân sieâu aâm:
 Song thai dò hôïp töû thöôøng thaáy hai tuùi oái.
 Söï maát caân ñoái veà taêng tröôûng giöõa hai thai.
 Thöôøng cuøng giôùi tính.
 Thai nhaän to, suy tim, phuø thai vaø ña oái.
 Thai cho thöôøng thaáy thieåu oái hay voâ oái.
 Chu vi cuûa ñoäng maïch roán khoâng hôïp lí.
 Van nhó thaát cuûa thai nhaän bò giaûm khaû naêng do ña
oái quaù taûi tuaàn hoaøn.
 Hieám coù söï traùo ñoåi tuaàn hoaøn cuûa hai thai.

22. V. Kieåm soùat laâm saøng:
Chaån ñoùan chuû yeáu döïa treân daáu hieäu cuaû
sieâu aâm. Baát thöôøng NST vaø baát thöôøng nhau
ñöôïc ghi nhaän.
Vieäc phaùt hieän hoäi chöùng truyeàn maùu song
thai tröôùc 20 tuaàn cuûa tuoåi thai thì raát khoù. Neáu
phaùt hieän sôùm thì neân giaûi thích cho thai phuï veà
tình traïng dò taät naõo coù theå xaûy ra hoaëc tieân
löôïng khoâng toát .
Sieâu aâm thai vaø tim thai ñònh kì raát caàn thieát
ñeå phaùt hieän sôùm tình traïng suy tim.

23. Quaûn lí thai vaø ruùt bôùt nöôùc oái ñeå giaûm tình
traïng ña oái.
Nhöõng naêm gaàn ñaây phöông phaùp laøm ñoâng
maïch maùu thoâng noái baèng laser coù theå laøm giaûm
tình traïng khuyeát taät naõo. Neáu coù moät thai ñaõ cheát
trong quaù trình mang thai thì thai coøn laiï coù nguy
cô cao bò toån thöông naõo. Ñieàu naøy cuõng gaây khoù
khaên trong vieäc coù neân chaám döùt thai kì sôùm hay
khoâng.

24. VI. Chaêm soùc sau sinh:
Chaêm soùc tích cöïc. Sieâu aâm xöông soï
treû ôû giai ñoïan sô sinh ñeå phaùt hieän sôùm
nhoài maùu naõo hoïaêc “ periventricular
leukomalacia”.

25. VII. Tieân löôïng:
- Tæ leä töû vong cao khoûang 50-90% ôû
nhöõng ca naëng .
- Nhöõng bieán chöùng caøng gia taêng neáu
sanh non.
- Neáu moät thai ñaõ cheát trong töû cung thì
thai coøn laïi seõ coù nguy cô cao bò toån
thöông heä thaàn kinh.

26. SONG THAI CHAÄM TAÊNG
TRÖÔÛNG

27. I. Ñònh nghóa:
Chaäm taêng tröôûng ñöôïc chaån ñoùan neáu
öôùc löôïng thai nhi döôùi percenti thöù 5.
Ñieàu naøy cuõng thöôøng lieân quan ñeán baát
töông xöùng kích thöôùc giöõa hai thai song
thai.
II. Taàn xuaát:
xaûy ra khoaûng 12-47% songthai

28. III. Daáu hieäu treân sieâu aâm:
- Moät hoaëc caû hai thai ñeàu nhoû hôn tuoåi thai
- Chu vi voøng buïng, ngöïc thöôøng thay ñoåi
- Thieåu oái coù theå gaëp.
Chaån ñoaùn phaân bieät vôùi Hoäi chöùng truyeàn maùu
song thai neáu song thai hai nhau.

29. IV. Kieåm tra laâm saøng:
- Karyotype.
- TORCK
- Sieâu aâm Doppler vaø sieâu aâm tim thai.
- Cortisone ñeå taêng ñoä tröôûng thaønh phoåi thì
khoâng thaáy coù hieäu quaû roõ raøng ôû song thai sanh
non. Moät vaøi nghieân cöùu cho thaáy söû duïng
hormon Thyrotropin-releasing coù hieäu quaû.

30. V. Chaêm soùc sau sinh:
Suy thai vaø suy hoâ haáp thöôøng gaëp vì
vaäy caàn chaêm soùc ñaëc bieät.
Theâm vaøo ñoù thì chöùng ña hoàng caàu,
giaûm ñöôøng maùu vaø taêng Bilirubine coù
theå coù.
VI. Tieân löôïng:
Treû sô sinh chaäm taêng tröôûng trong töû
cung thì coù tæ leä töû vong vaø beänh taät cao.

31. SÖÏ ROÁI LOAÏN TAÊNG
TRÖÔÛNG

32. MACROSOMIA

33. I. Ñònh nghóa:
Troïng löôïng sinh > 4000g hoaëc öôùc
löôïng troïng löôïng baøo thai > 95th theo tuoåi
thai.
Söï khaùc bieät giöõa theå traïng baøo thai lôùn
( lôùn do tuoåi thai) vaø thai to do meï beänh
tieåu ñöôøng ( chu vi ñaàu phaùt trieån bình
thöôøng, taêng chu vi buïng, taêng lôùp môõ
döôùi da).

34. III. Tieàn caên :
Theo di truyeàn; theo chieàu cao cha meï.
Kieåm tra ñöôøng huyeát. Tieåu ñöôøng thai ky
Thai to phaùt rieån trong suoát thai kyø.
IV. Hoäi chöùng keát hôïp
Thai to trong $ Beckwith-wiedemam, $
Weaver, $ Wotos.

35. V. Daáu hieäu sieâu aâm:
Tham soá thai, chu vi voøng buïng > 95th , öôùc
löôïng troïng löôïng thai ñaëc bieät vôùi thai to töông
ñoái khoâng chính xaùc, ñoä nhaïy lôùn nhaát 70%, giaù
trò tieân ñoaùn döông 60%. Chu vi voøng buïng laø
tham soá chuû yeáu cho thai to.
Soá ño ÑKLÑ/ CVVB ( bình thöôøng >20%),
Khoâng chính xaùc cho caùc tham soá khaùc.
Thöôøng dö oái.
Daáu ñaëc tröng laø daøy vuøng coå vaø maù caêng phoàng (
khoaûng caùch giöõa hai maù ñöôïc ño baèng pp
Abramowicz), nhöng do moâ môõ hôn do phuø.

36. VI. Quaûn lyù laâm saøng:
Kieåm tra ñöôøng huyeát, sieâu aâm,
Coù theå thai sanh sôùm ôû tuaàn 38,
Neáu troïng löôïng thai >4500g, ñaàu tieân laø moå
laáy thai ñeå traùnh sanh khoù do keït vai coøn ñang
ñöôïc baøn caõi, vì öôùc löôïng troïng löôïng trong
thai to thöôøng khoâng chính xaùc.

37. VII. Chaêm soùc sau sinh:
Thöôøng caáp cöùu haï ñöôøng huyeát sau
sanh.
VIII. Tieân löôïng:
Bình thöôøng, tröø khi coù nhöõng ca sanh
khoù vaø toån thöông meï sau sanh. (Vd: sanh
khoù do keït vai)

38. THAI CHAÄM TAÊNG
TRÖÔÛNG

39. I. Ñònh nghóa:
Troïng löôïng sanh thaáp hôn 10th ,5th , 3rd
centile. Treû chaäm taêng tröôûng do thai thieáu
baùnh nhau khaùc vôùi treû chaäm taêng tröôûng do
gen.
II. Taàn suaát:
3- 10% treû neáu aùp duïng theo ñuùng ñöôøng
cong percenti.

40. III. Tieàn caên:
Troïng luôïng sinh tuyø thuoäc vaøo gen di
truyeàn. Coù nhöõng gia ñình sinh con nheï caân
khoâng phaûi do thieáu baùnh nhau.
Söï thaät thieáu nhau thì gaây chaäm taêng tröôûng
nhöng neáu meï maéc beänh thì khoâng ñuùng. Vd:
beänh thaän, cao huyeát aùp, roái loaïn ñoäng maùu.
Nhöõng nhaân toá khaùc cuõng laøm aûnh höôûng ñeán
thieáu baùnh nhau nhö meï huùt thuoác hoaëc uoáng
röôïu.

41. IV. Phoâi hoïc:
Thai chaäm taêng tröôûng coù theå laø keát quaû
thieáu trao ñoåi nhau thai, yeáu toá moâi tröôøng,
thuoác, beänh truyeàn nhieãm meï con hoaëc do gen.
Söï chaäm taêng tröôûng khoâng töông xöùng laø
ñaëc tính cuûa thieáu nhau, chu vi ñaàu vaø chieàu daøi
xöông ñuøi lôùn hôn chu vi voøng buïng, maø chu vi
buïng nhoû hôn so vôùi tuoåi thai.

42. V. Hoäi chöùng keát hôïp:
$ Cornelia de Lange, trisomy 9,10,18 …
.

43. VI. Daáu hieäu sieâu aâm:
Caùc soá ño cuûa thai nhoû hôn so vôùi tuoåi
thai. Khoâng theå chaån ñoaùn chính xaùc thai
chaäm taêng tröôûng baèng soá ño chieàu daøi
ñaàu moâng ôû thai 8 – 12 tuaàn.

44. Coù 2 loaïi:
1. Töông xöùng: laø ÑKLÑ vaø CVVB nhoû hôn
so vôùi tuoåi thai.
2. khoâng töông xöùng: ÑKLÑ bình thöôøng,
CVVB vaø chieàu daøi chi quaù nhoû.
Thieåu oái laø ñaëc tröng cuûa thai thieáu nhau.
Duøng doppler maøu ñeå ñaùnh giaù beänh lyù huyeát
ñoäng hoïc cuûa thai vaø tuaàn hoaøn nhau thai. ( taêng
trôû khaùng).

45. VII. Quaûn lyù laâm saøng:
Trong nhöõng daïng raát chaäm taêng tröôûng <
5th, ñaëc bieät laø söï chaäm taêng tröôûng töông xöùng
vaø chaån ñoaùn sôùm trong thai kyø vaø dopper laø
bình thöôøng, karyotype, vaø loaïi tröø beänh truyeàn
nhieãm cuûa meï laø caàn thieát.
Theo doõi baèng sieâu aâm bao goàm caùc soá ño
doppler laø coù yù nghóa.

46. VIII. Chaêm soùc sau sanh:
Caàn coù BS nhi khoa ñeå caáp cöùu trong beù
sau sanh.

47. IV. Tieân löôïng:
Nhöõng ca thai chaäm taêng tröôûng naëng (döôùi
3rd centile)hieän töôïng thai cheát trong töû cung
taêng gaáp 4 ñeán 8 laàn.
50% treû soáng soùt ñeàu beänh sô sinh, nhöng
trong thôøi gian daøi tyû leä maéc beänh veà thaàn kinh
thaáp

48. TIEÅU ÑÖÔØNG VAØ THAI KYØ

49. I. Ñònh nghóa:
Tieåu ñöôøng cuûa phuï nöõ mang thai ñöôïc xem
laø moät nguy cô quan troïng daãn ñeán tæ leä thai
cheát trong töû cung cao 4%. Tieåu ñöôøng vaø thai
khaùc vôùi tieåu ñöôøng trong thai kyø.
Tieåu ñöôøng vaø thai thöôøng ñi keøm thai to vaø
sanh non, taêng tæ leä dò taät baåm sinh, ñaëc bieät neáu
khoâng kieåm soaùt ñöôøng huyeát toát trong thôøi
gian tröôùc khi mang thai vaø trong TCN I.

50. II. Taàn suaát: 3% thai.

51. III. Hoäi chöùng keát hôïp:
Thai to vaø ña oái sau (TCN II) vaø khi toån
thöông maïch maùu meï gaây thai chaäm taêng
tröôûng( sieâu aâm dopper maïch maùu töû cung ôû
tuaàn 22).

52. IV. Dò taät keát hôïp:
Thai voâ soï, holoprosencephaly, khuyeát oáng
thaàn kinh( 2%), ñaàu nhoû. Dò taät tim ( 2-4%) nhö
chuyeån vò ñaïi ñoäng maïch, VSD, töù chöùng
Fallot, taéc ruoät, dò taät thaän nhö giaûm saûn hoaëc
thaän öù nöôùc.

53. V. Chaån ñoaùn phaân bieät:
Caùc $ lieân quan thai to, $ Beckwth-
Wiedemann,$ Marshall-Smith, $ sotos, $
Weaver.

54. VI. Kieåm tra laâm saøng:
Kieåm tra ñöôøng huyeát moãi ngaøy( thaáp laø
100mg% vaø cao khoâng quaù 130mg%)
VII. Chaêm soùc sau sanh:
Theo doõi saùt haï ñöôøng huyeát sau sanh.
VIII. Tieân löôïng:
Taêng nguy cô cheát trong töû cung, ñaëc bieät
trong thai kyø sau. Vì theá nguy cô sanh khoù,sanh
non do thai to aûnh höôûng ñoä tröôûng thaønh phoåi.

55. VII. Chaêm soùc sau sanh:
Theo doõi saùt haï ñöôøng huyeát sau sanh.

56. VIII. Tieân löôïng:
Taêng nguy cô cheát trong töû cung, ñaëc bieät
trong thai kyø sau. Vì theá nguy cô sanh khoù.
Sanh non do thai to aûnh höôûng ñoä tröôûng thaønh
phoåi.