มาตรฐานผลิตภัณฑอตสาหกรรม
ุ
THAI INDUSTRIAL STANDARD
มอก. 982 2548

ทอพอลิเอทิลนสำหรับน้ำดืม
ี
่
POLYETHYLENE PIPES FOR DRINKING WATER

สำนักงานมาตรฐานผลิตภัณฑอตสาหกรรม
ุ

กระทรวงอุตสาหกรรม

ICS 23.040.20

ISBN 974-9902-83-1
มาตรฐานผลิตภัณฑอตสาหกรรม
ุ

ทอพอลิเอทิลนสำหรับน้ำดืม
ี
่

มอก. 982 2548

สำนักงานมาตรฐานผลิตภัณฑอตสาหกรรม
ุ
กระทรวงอุตสาหกรรม ถนนพระรามที่ 6 กรุงเทพฯ 10400
โทรศัพท 0 2202 3300

ประกาศในราชกิจจานุเบกษา ฉบับประกาศและงานทัวไป เลม 122 ตอนที่ 77ง
่
วันที่ 22 กันยายน พุทธศักราช 2548
คณะกรรมการวิชาการคณะที่ 557
มาตรฐานทอโพลิเอทิลน
ี
ประธานกรรมการ
นางจินตนา ลีกจวัฒนะ
ิ

กรมวิทยาศาสตรบริการ

กรรมการ
นางสาวเดือนเพ็ญ วนิชพิมลอนันต
นายชวกิจ หิรญญาภิรมย
ั
นายพงศสนติ์ จุลวงศ
ั
นายสุฤทธิ์ วังจินดา
นางสาวพรพรรณ เนตรแสงทิพย
นางสาวสุวมล ผดุงธนมงคล
ิ
นายพงษทต ปยะรัตน
ั
นายสุชาติ แกวทอง
นายธีรศักดิ์ พงษพนาไกร
ผศ.มล. ศุภกนก ทองใหญ
นายสักสรร จันทรเสงียม
่
นายบุญสอง เลียวเพ็ญวงษ
่
นางสาวสุชาดา ศรีชมภู
นายอภิชาติ จำปา
-

กรมวิทยาศาสตรบริการ
กรมโยธาธิการและผังเมือง
การไฟฟานครหลวง
การประปานครหลวง
การประปาสวนภูมภาค
ิ
ั
่
บริษท ทศท คอรปอเรชัน จำกัด (มหาชน)
สถาบันวิจยวิทยาศาสตรและเทคโนโลยีแหงประเทศไทย
ั
วิศวกรรมสถานแหงประเทศไทย ในพระบรมราชูปถัมภ
สมาคมมาตรฐานและคุณภาพแหงประเทศไทย
บริษท วิค แอนด ฮุคลันด จำกัด (มหาชน)
ั

บริษท ไทย-เอเซีย พี.อี. ไพพ จำกัด
ั
บริษท จุฬานิยม จำกัด
ั

กรรมการและเลขานุการ
นางอรการ เจียรัมพร

สำนักงานมาตรฐานผลิตภัณฑอตสาหกรรม
ุ

(2)
มาตรฐานผลิตภัณฑอุตสาหกรรมทอพอลิเอทิลีนสำหรับน้ำดื่มนี้ ไดประกาศใชครั้งแรกเปนมาตรฐานผลิตภัณฑ
อุตสาหกรรม ทอโพลิเอทิลีนความหนาแนนสูงสำหรับใชเปนทอน้ำดื่ม มาตรฐานเลขที่ มอก.982-2533 ใน
ราชกิจจานุเบกษา เลม 107 ตอนที่ 127 วันที่ 24 กรกฎาคม พุทธศักราช 2533 ตอมาไดพจารณาเห็นสมควร
ิ
แกไขปรับปรุงเพือใหเหมาะสมกับเทคโนโลยีการผลิตในปจจุบน จึงไดแกไขปรับปรุงโดยยกเลิกมาตรฐานเดิมและ
่
ั
กำหนดมาตรฐานนี้ ขึนใหม
้
มาตรฐานผลิตภัณฑอตสาหกรรมนีกำหนดขึนโดยอาศัยขอมูลจากผทำ ผใช และเอกสารตอไปนีเปนแนวทาง
ุ
้
้
ู ู
้
ISO 4427 : 1996
Polyethylene (PE) pipes for water supply-Specifications
ISO 1133 : 1997
Plastics–Determination of the melt mass–flow rate (MFR)
and the melt volume–flow rate (MVR) of thermoplastics
ISO 1167 : 1996
Thermoplastics pipes for the conveyance of fluids–Resistance
(Technical corrigendum 1 : 1997) to internal pressure–Test method.
ISO 2505–1 : 1994
Thermoplastics pipes–Longitudinal reversion–Part 1 :
Determination methods.
ISO 6964 : 1986
Polyolefin pipes and fittings–Determination of carbon black
content by calcination and pyrolysis–Test method and basic
specification
ISO 9080 : 2003
Plastics piping and ducting systems–Determination of the
long–term hydrostatic strength of thermoplastics materials in
pipe form by extrapolation
ISO/TR 10837 : 1991
Determination of the thermal stability of polyethylene (PE)
for use in gas pipes and fittings.
CEN/TS 12201-7 : 2003
Plastics piping systems for water supply–Polyethylene
(PE)–Part 7 : Guidance for the assessment of conformity
EN 12201-2 : 2003
Plastics piping systems for water supply–Polyethylene
(PE)–Part 2 : Pipes
Standard Methods for the Examination of water and Waste water, 20th ed., American Public Health
Association, Inc., New York, N.Y., U.S.A. 1998
มอก.257
น้ำบริโภค
เลม 1-2521
ขอกำหนดเกณฑคณภาพ
ุ
เลม 2-2521
การวิเคราะหและทดสอบ

คณะกรรมการมาตรฐานผลิตภัณฑอตสาหกรรมไดพจารณามาตรฐานนีแลว เห็นควรเสนอรัฐมนตรีประกาศตาม
ุ
ิ
้
มาตรา 15 แหงพระราชบัญญัตมาตรฐานผลิตภัณฑอตสาหกรรม พ.ศ. 2511
ิ
ุ

(3)
ประกาศกระทรวงอุตสาหกรรม
ฉบับที่ 3345 ( พ.ศ. 2548 )
ออกตามความในพระราชบัญญัตมาตรฐานผลิตภัณฑอตสาหกรรม
ิ
ุ
พ.ศ. 2511
เรือง ยกเลิกมาตรฐานผลิตภัณฑอตสาหกรรม
่
ุ
ทอโพลิเอทิลนความหนาแนนสูงสำหรับใชเปนทอน้ำดืม
ี
่
และกำหนดมาตรฐานผลิตภัณฑอตสาหกรรม
ุ
ทอพอลิเอทิลนสำหรับน้ำดืม
ี
่
โดยทีเปนการสมควรปรับปรุงมาตรฐานผลิตภัณฑอตสาหกรรม ทอโพลิเอทิลนความหนาแนนสูงสำหรับ
่
ุ
ี
ใชเปนทอน้ำดืม มาตรฐานเลขที่ มอก.982–2533
่
อาศัยอำนาจตามความในมาตรา 15 แหงพระราชบัญญัตมาตรฐานผลิตภัณฑอตสาหกรรม พ.ศ. 2511
ิ
ุ
รัฐมนตรีวาการกระทรวงอุตสาหกรรมออกประกาศยกเลิกประกาศกระทรวงอุตสาหกรรม ฉบับที่ 1635 (พ.ศ.2533)

ออกตามความในพระราชบัญญัตมาตรฐานผลิตภัณฑอตสาหกรรม พ.ศ.2511 เรือง กำหนดมาตรฐานผลิตภัณฑ
ิ
ุ
่
อุตสาหรรม ทอโพลิเอทิลนความหนาแนนสูงสำหรับใชเปนทอน้ำดืม ลงวันที่ 26 มิถนายน พ.ศ.2533 และออกประกาศ
ี
่
ุ
กำหนดมาตรฐานผลิตภัณฑอตสาหกรรม ทอพอลิเอทิลนสำหรับน้ำดืม มาตรฐานเลขที่ มอก.982-2548 ขึนใหม
ุ
ี
่
้
ดังมีรายการละเอียดตอทายประกาศนี้
ทังนี้ ใหมผลเมือพนกำหนด 270 วัน นับแตวนทีประกาศในราชกิจจานุเบกษา เปนตนไป
้
ี ่
ั ่
ประกาศ ณ วันที่ 1 มิถนายน พ.ศ. 2548
ุ
วัฒนา เมืองสุข
รัฐมนตรีวาการกระทรวงอุตสาหกรรม


(5)
มอก. 982 – 2548

มาตรฐานผลิตภัณฑอตสาหกรรม
ุ

ทอพอลิเอทิลนสำหรับน้ำดืม
ี
่
1. ขอบขาย
1.1 มาตรฐานผลิตภัณฑอุตสาหกรรมนี้ครอบคลุมเฉพาะทอพอลิเอทิลีนความหนาแนนสูงสำหรับน้ำดื่มที่มี
ขนาดระบุตงแต 16 มิลลิเมตร ถึง 1 600 มิลลิเมตร ครอบคลุมชันคุณภาพ PN 3.2 PN 4 PN 6 PN 6.3
ั้
้
PN 8 PN 10 PN 12.5 PN 16 PN 20 และ PN 25

2. บทนิยาม
2.1
2.2
2.3
2.4

ความหมายของคำทีใชในมาตรฐานผลิตภัณฑอตสาหกรรมนี้ มีดงตอไปนี้
่
ุ
ั
ทอพอลิเอทิลนสำหรับน้ำดืม ซึงตอไปในมาตรฐานนีจะเรียกวา “ทอ” หมายถึง ทอทีทำดวยพอลิเอทิลน (PE)
ี
่ ่
้
่
ี
ความหนาแนนสูง ความหนาแนนไมนอยกวา 0.950 กรัมตอลูกบาศกเซนติเมตร

อัตราการไหลเมือหลอมเหลว (melt flow rate) หมายถึง อัตราการไหลของเนือวัสดุขณะหลอมเหลว หนวย
่
้
เปนกรัมตอ 10 นาที
วัสดุใชซ้ำ (reworked material) หมายถึง วัสดุทเคยผานการผลิตมาแลว ตองสะอาด และเปนวัสดุทเกิดจาก
ี่
ี่
โรงงานผลิตเดียวกันกับการผลิตทอ
ระยะเวลาเกิดออกซิเดชัน (oxidation induction time, OIT) หมายถึง ระยะเวลาที่สารยับยั้งการเกิด
ปฏิกรยาออกซิเดชัน ภายใตบรรยากาศออกซิเจนทีอณหภูมคงที่
ิิ
่ ุ
ิ

3. ชั้นคุณภาพ
3.1 ทอแบงเปน 10 ชันคุณภาพ ตามความดันระบุ ดังตารางที่ 1
้

–1–
มอก. 982 – 2548
ตารางที่ 1 ชันคุณภาพทอ
้
(ขอ 3.1)
หนวยเปนเมกะพาสคัล
ชั้นคุณภาพ ความดันระบุที่ 20 องศาเซลเซียส
PN 3.2
0.32
PN 4
0.40
PN 6
0.60
PN 6.3
0.63
PN 8
0.80
PN 10
1.00
PN 12.5
1.25
PN 16
1.60
PN 20
2.00
PN 25
2.50

4. วัสดุ
4.1 วัสดุแบงเปน 3 ชั้นคุณภาพ โดยมีความแข็งแรงขั้นต่ำของวัสดุ (minimum required strength, MRS)
และความเคนตามแนวเสนรอบวงสูงสุด (hoop stress or hydrostatic design stress, σs) ดังตารางที่ 2
ตารางที่ 2 ชันคุณภาพ PE
้
(ขอ 4.1)
หนวยเปนเมกะพาสคัล
ชั้นคุณภาพ
PE 100
PE 80
PE 63

σs

MRS
10
8
6.3

8.0
6.3
5.0

หมายเหตุ ความเคนตามแนวเสนรอบวง เปนเมกะพาสคัล คำนวณจาก MRS
ที่อายุการใชงาน 50 ป ที่อุณหภูมิ 20 องศาเซลเซียส หารดวย
สัมประสิทธิการออกแบบ (design coefficient, C) ไมนอยกวา 1.25
์


–2–
มอก. 982 – 2548
4.2 ผูทำตองใชวัสดุที่มีคุณลักษณะเหมาะสม และตองแสดงหลักฐานรับรองคุณลักษณะนั้นๆ รายละเอียด
ดังภาคผนวก ข.

5. ขนาดและเกณฑความคลาดเคลื่อน
5.1 ขนาดระบุ เสนผานศูนยกลางภายนอกเฉลี่ย ความเบี้ยวของทอ ความหนาของผนังทอและเกณฑความ
คลาดเคลือน ใหเปนไปตามตารางที่ 3
่
การทดสอบใหปฏิบตตามขอ 10.2
ั ิ
5.2 ความยาวของทอ ตองเปนดังนี้
5.2.1 ท อ ตรง มี ค วามยาวท อ นละ 6 หรื อ 12 เมตร หรื อ เป น ไปตามข อ ตกลงระหว า งผู ซื้ อ กั บ ผู ข าย
+60
โดยคลาดเคลือนได 0 มิลลิเมตร
่
5.2.2 ทอมวน มีความยาวไมนอยกวาทีระบุไวทฉลาก หรือเปนไปตามขอตกลงระหวางผซอกับผขาย

่
ี่
ู ื้
ู
การทดสอบใหปฏิบตตามขอ 10.3
ั ิ

–3–
ชั้นคุณภาพ PE
PE 63
PE 80
PE 100
ขนาด เสนผานศูนยกลาง
ระบุ
ภายนอกเฉลี่ย
16
16.0 + 0.3
0
20
20.0 + 0.3
0
25
25.0 + 0.3
0
32
32.0 + 0.3
0
40
40.0 + 0.3
0
50
50.0 + 0.3
0
63
63.0 + 0.4
0
75
75.0 + 0.5
0

–4–

1.6

1.5

1.4

1.4

1.3

1.2

1.2

ความเบี้ยว
ของทอสูงสุด
1.2

3.0 + 0.4
0
3.4 + 0.5
0
4.2 + 0.6
0
5.4 + 0.7
0
6.7 + 0.8
0
8.3 + 1.0
0
10.5 + 1.2
0
12.5 + 1.4
0

PN 25
-

SDR 6
S 2.5

2.3 + 0.4
0
3.0 + 0.4
0
3.5 + 0.5
0
4.4 + 0.6
0
5.5 + 0.7
0
6.9 + 0.8
0
8.6 + 1.0
0
10.3 + 1.2
0

PN 20
PN 25

SDR 7.4
S 3.2

2.0 + 0.3
0
2.3 + 0.4
0
3.0 + 0.4
0
3.6 + 0.5
0
4.5 + 0.6
0
5.6 + 0.7
0
7.1 + 0.9
0
8.4 + 1.0
0

PN 16
PN 20

SDR 9
S4

2.0 + 0.3
0
2.3 + 0.4
0
3.0 + 0.4
0
3.7 + 0.5
0
4.6 + 0.6
0
5.8 + 0.7
0
6.8 + 0.8
0

-

PN 10
PN 12.5
PN 16

SDR 11
S5

2.0 + 0.3
0
2.4 + 0.4
0
3.0 + 0.5
0
3.7 + 0.6
0
4.7 + 0.6
0
5.6 + 0.7
0

-

-

2.0 + 0.3
0
2.4 + 0.4
0
3.0 + 0.4
0
3.8 + 0.5
0
4.5 + 0.6
0

-

-

-

2.0 + 0.3
0
2.3 + 0.4
0
2.9 + 0.4
0
3.6 + 0.5
0
4.3 + 0.6
0

-

-

-

อนุกรมทอ
SDR 13.6 SDR 17
SDR 17.6
S 6.3
S8
S 8.3
ชั้นคุณภาพทอ
PN 8
PN 6
PN 10
PN 8
PN 12.5
PN 10
ความหนาของผนังทอ

-

-

-

-

PN 4
PN 6.3

SDR 26
S 12.5

2.0 + 0.3
0
2.4 + 0.4 2.0 + 0.3
0
0
3.0 + 0.4 2.5 + 0.4
0
0
3.6 + 0.5 2.9 + 0.4
0
0

-

-

-

-

PN 6.3
PN 8

SDR 21
S 10

-

-

-

-

-

-

-

-

PN 3.2
PN 4
-

SDR 33
S 16

-

-

-

-

-

-

-

-

PN 3.2
PN 4

SDR 41
S 20

หนวยเปนมิลลิเมตร

ตารางที่ 3 ขนาดระบุ เสนผานศูนยกลางภายนอกเฉลีย ความเบียวของทอ ความหนาของผนังทอ และเกณฑความคลาดเคลือน
่
้
่
(ขอ 5.1)

มอก. 982 – 2548
–5–

225

200

180

160

140

125

110

ขนาด
ระบุ
90

ชั้นคุณภาพ PE
PE 63
PE 80
PE 100
เสนผานศูนยกลาง
ภายนอกเฉลี่ย
90.0 + 0.6
0
110.0 + 0.7
0
125.0 + 0.8
0
140.0 + 0.9
0
160.0 + 1.0
0
180.0 + 1.1
0
200.0 + 1.2
0
225.0 + 1.4
0

ความเบี้ยว
ของทอสูงสุด
1.8
15.0 + 1.7
0
2.2
18.3 + 2.0
0
2.5
20.8 + 2.2
0
2.8
23.3 + 2.5
0
3.2
26.6 + 2.8
0
3.6
29.9 + 3.1
0
4.0
33.2 + 3.5
0
4.5
37.4 + 3.9
0

PN 25
-

SDR 6
S 2.5

12.3 + 1.4
0
15.1 + 1.7
0
17.1 + 1.9
0
19.2 + 2.1
0
21.9 + 2.3
0
24.6 + 2.6
0
27.4 + 2.9
0
30.8 + 3.2
0

PN 20
PN 25

SDR 7.4
S 3.2

10.1 + 1.2
0
12.3 + 1.4
0
14.0 + 1.6
0
15.7 + 1.7
0
17.9 + 1.9
0
20.1 + 2.2
0
22.4 + 2.4
0
25.2 + 2.7
0

PN 16
PN 20

SDR 9
S4

8.2 + 1.0
0
10.0 + 1.1
0
11.4 + 1.3
0
12.7 + 1.4
0
14.6 + 1.6
0
16.4 + 1.8
0
18.2 + 2.0
0
20.5 + 2.2
0

PN 10
PN 12.5
PN 16

SDR 11
S5

6.7 + 0.8
0
8.1 + 1.0
0
9.2 + 1.1
0
10.3 + 1.2
0
11.8 + 1.3
0
13.3 + 1.5
0
14.7 + 1.6
0
16.6 + 1.8
0

PN 6.3
PN 8

0.6
0
0.7
0
0.7
0
0.8
0
0.9
0
1.0
0
1.1
0
1.2
0

SDR 21
S 10

5.4 + 0.7 5.1 + 0.7 4.3 +
0
0
6.6 + 0.8 6.3 + 0.8 5.3 +
0
0
7.4 + 0.9 7.1 + 0.9 6.0 +
0
0
8.3 + 1.0 8.0 + 1.0 6.7 +
0
0
9.5 + 1.1 9.1 + 1.1 7.7 +
0
0
10.7 + 1.2 10.2 + 1.2 8.6 +
0
0
11.9 + 1.3 11.4 + 1.3 9.6 +
0
0
13.4 + 1.5 12.8 + 1.4 10.8 +
0
0

อนุกรมทอ
SDR 13.6 SDR 17
SDR 17.6
S 6.3
S8
S 8.3
ชั้นคุณภาพทอ
PN 8
PN 6
PN 10
PN 8
PN 12.5
PN 10
ความหนาของผนังทอ
3.5 + 0.5
0
4.2 + 0.6
0
4.8 + 0.6
0
5.4 + 0.7
0
6.2 + 0.8
0
6.9 + 0.8
0
7.7 + 0.9
0
8.6 + 1.0
0

PN 4
PN 6.3

SDR 26
S 12.5

-

-

-

-

-

-

-

-

PN 3.2
PN 4
-

SDR 33
S 16

-

-

-

-

-

-

-

-

PN 3.2
PN 4

SDR 41
S 20

หนวยเปนมิลลิเมตร

ตารางที่ 3 ขนาดระบุ เสนผานศูนยกลางภายนอกเฉลีย ความเบียวของทอ ความหนาของผนังทอ และเกณฑความคลาดเคลือน (ตอ)
่
้
่

มอก. 982 – 2548
–6–

560

500

450

400

355

315

280

ขนาด
ระบุ
250

ชั้นคุณภาพ PE
PE 63
PE 80
PE 100
เสนผานศูนยกลาง
ภายนอกเฉลี่ย
250.0 + 1.5
0
280.0 + 1.7
0
315.0 + 1.9
0
355.0 + 2.2
0
400.0 + 2.4
0
450.0 + 2.7
0
500.0 + 3.0
0
560.0 + 3.4
0

19.6

17.5

15.8

-

-

-

ความเบี้ยว
ของทอสูงสุด
5.0
41.5 + 4.3
0
9.8
46.5 + 4.8
0
11.1
52.3 + 5.4
0
12.5
59.0 + 6.0
0
14.0
-

PN 25
-

SDR 6
S 2.5

-

34.2 + 3.6
0
38.3 + 4.0
0
43.1 + 4.5
0
48.5 + 5.0
0
54.7 + 5.6
0
61.5 + 6.3
0
-

PN 20
PN 25

SDR 7.4
S 3.2

27.9 + 2.9
0
31.3 + 3.3
0
35.2 + 3.7
0
39.7 + 4.1
0
44.7 + 4.6
0
50.3 + 5.2
0
55.8 + 5.7
0
-

PN 16
PN 20

SDR 9
S4

22.7 + 2.4
0
25.4 + 2.7
0
28.6 + 3.0
0
32.2 + 3.4
0
36.3 + 3.8
0
40.9 + 4.2
0
45.4 + 4.7
0
50.8 + 5.2
0

PN 10
PN 12.5
PN 16

SDR 11
S5

18.4 + 2.0
0
20.6 + 2.2
0
23.2 + 2.5
0
26.1 + 2.8
0
29.4 + 3.1
0
33.1 + 3.5
0
36.8 + 3.8
0
41.2 + 4.3
0

14.8 + 1.6
0
16.6 + 1.8
0
18.7 + 2.0
0
21.1 + 2.3
0
23.7 + 2.5
0
26.7 + 2.8
0
29.7 + 3.1
0
33.2 + 3.5
0

14.2 + 1.6
0
15.9 + 1.7
0
17.9 + 1.9
0
20.1 + 2.2
0
22.7 + 2.4
0
25.5 + 2.7
0
28.3 + 3.0
0
31.7 + 3.3
0

อนุกรมทอ
SDR 13.6 SDR 17
SDR 17.6
S 6.3
S8
S 8.3
ชั้นคุณภาพทอ
PN 8
PN 6
PN 10
PN 8
PN 12.5
PN 10
ความหนาของผนังทอ
11.9 + 1.3
0
13.4 + 1.5
0
15.0 + 1.6
0
16.9 + 1.8
0
19.1 + 2.1
0
21.5 + 2.3
0
23.9 + 2.5
0
26.7 + 2.8
0

PN 6.3
PN 8

SDR 21
S 10

9.6 + 1.1
0
10.7 + 1.2
0
12.1 + 1.4
0
13.6 + 1.5
0
15.3 + 1.7
0
17.2 + 1.9
0
19.1 + 2.1
0
21.4 + 2.3
0

PN 4
PN 6.3

SDR 26
S 12.5

-

-

PN 3.2
PN 4

SDR 41
S 20

9.7 + 1.1 7.7 + 0.9
0
0
10.9 + 1.2 8.7 + 1.0
0
0
12.3 + 1.4 9.8 + 1.1
0
0
13.8 + 1.5 11.0 + 1.2
0
0
15.3 + 1.7 12.3 + 1.4
0
0
17.2 + 1.9 13.7 + 1.5
0
0

-

-

PN 3.2
PN 4
-

SDR 33
S 16

หนวยเปนมิลลิเมตร

ตารางที่ 3 ขนาดระบุ เสนผานศูนยกลางภายนอกเฉลีย ความเบียวของทอ ความหนาของผนังทอ และเกณฑความคลาดเคลือน (ตอ)
่
้
่

มอก. 982 – 2548
–7–

1600

1400

1200

1000

900

800

710

ขนาด
ระบุ
630

ชั้นคุณภาพ PE
PE 63
PE 80
PE 100
เสนผานศูนยกลาง
ภายนอกเฉลี่ย
630.0 + 3.8
0
710.0 + 6.4
0
800.0 + 7.2
0
900.0 + 8.1
0
1000.0 + 9.0
0
1200.0 + 10.8
0
1400.0 + 12.6
0
1600.0 + 14.4
0

-

-

-

-

-

-

-

ความเบี้ยว
ของทอสูงสุด
22.1

-

-

-

-

-

-

-

-

PN 25
-

SDR 6
S 2.5

-

-

-

-

-

-

-

-

PN 20
PN 25

SDR 7.4
S 3.2

-

-

-

-

-

-

-

-

PN 16
PN 20

SDR 9
S4

-

-

-

-

-

-

-

-

-

-

3.9
0
4.4
0
4.9
0
5.5
0
59.3 + 6.1
0
-

57.2 + 5.9 46.3 + 4.8 37.4 +
0
0
52.2 + 5.4 42.1 +
0
58.8 + 6.0 47.4 +
0
53.3 +

PN 10
PN 12.5
PN 16

SDR 11
S5

-

-

35.7 + 3.7
0
40.2 + 4.2
0
45.3 + 4.7
0
51.0 + 5.2
0
56.6 + 5.8
0
-

อนุกรมทอ
SDR 13.6 SDR 17
SDR 17.6
S 6.3
S8
S 8.3
ชั้นคุณภาพทอ
PN 8
PN 6
PN 10
PN 8
PN 12.5
PN 10
ความหนาของผนังทอ

-

30.0 + 3.1
0
33.9 + 3.5
0
38.1 + 4.0
0
42.9 + 4.4
0
47.7 + 4.9
0
57.2 + 5.9
0
-

PN 6.3
PN 8

SDR 21
S 10

24.1 + 2.6
0
27.2 + 2.9
0
30.6 + 3.2
0
34.4 + 3.9
0
38.2 + 4.0
0
45.9 + 4.7
0
53.5 + 5.5
0
61.2 + 6.3
0

PN 4
PN 6.3

SDR 26
S 12.5

19.3 + 2.1
0
21.8 + 2.3
0
24.5 + 2.6
0
27.6 + 2.9
0
30.6 + 3.2
0
36.7 + 3.8
0
42.9 + 4.4
0
49.0 + 5.0
0

PN 3.2
PN 4
-

SDR 33
S 16

15.4 + 1.7
0
17.4 + 1.9
0
19.6 + 2.1
0
22.0 + 2.3
0
24.5 + 2.6
0
29.4 + 3.1
0
34.3 + 3.6
0
39.2 + 4.1
0

PN 3.2
PN 4

SDR 41
S 20

หนวยเปนมิลลิเมตร

ตารางที่ 3 ขนาดระบุ เสนผานศูนยกลางภายนอกเฉลีย ความเบียวของทอ ความหนาของผนังทอ และเกณฑความคลาดเคลือน (ตอ)
่
้
่

มอก. 982 – 2548
มอก. 982 – 2548
หมายเหตุ 1. เกณฑความคลาดเคลื่อนขางบวกของเสนผานศูนยกลางภายนอกเฉลี่ยเปนไปดังนี้
เกณฑความคลาดเคลื่อน = 0.3 มิลลิเมตร หรือเทากับ 0.006 dn มิลลิเมตร แลวแตคาใดจะมากกวา

สำหรับทอทีมขนาดระบุนอยกวาหรือเทากับ 630 มิลลิเมตร
่ ี

= 0.009 dn มิลลิเมตร สำหรับทอทีมขนาดระบุตงแต 710 มิลลิเมตรขึนไป
่ ี
ั้
้
เมือ dn คือ ขนาดระบุ เปนมิลลิเมตร
่
2. เกณฑความคลาดเคลื่อนของความเบี้ยวของทอ
เกณฑความคลาดเคลื่อน = 0.008 dn + 1 มิลลิเมตร สำหรับทอทีมขนาดระบุนอยกวาหรือเทากับ 75
่ ี

มิลลิเมตร
= 0.02 dn มิลลิเมตร สำหรับทอที่มีขนาดระบุ 90 มิลลิเมตร ถึง 250
มิลลิเมตร
= 0.035 dn มิลลิเมตร สำหรับทอทีมขนาดระบุ 280 มิลลิเมตร ถึง 630
่ ี
มิลลิเมตร
สำหรับทอที่มีขนาดระบุตั้งแต 710 มิลลิเมตร ขึ้นไป ความเบี้ยวของทอใหเปนไปตามขอตกลงระหวาง
ผูซื้อกับผูขาย
เมือ dn คือ ขนาดระบุ เปนมิลลิเมตร
่
3. เกณฑความคลาดเคลื่อนขางบวกของความหนาของผนังทอเปนไปดังนี้
เกณฑความคลาดเคลือน = 0.1e + 0.1 มิลลิเมตร
่
เมือ e คือ ความหนาต่ำสุดของผนังทอ เปนมิลลิเมตร
่
4. ความหนาของผนังทอ คำนวณไดจากสูตร

e =

pdn
2σs + p

เมือ e คือ ความหนาของผนังทอ เปนมิลลิเมตร
่
p คือ ความดันระบุที่ 20 องศาเซลเซียส เปนเมกะพาสคัล
dn คือ ขนาดระบุ เปนมิลลิเมตร
σs คือ ความเคนตามแนวเสนรอบวงสูงสุด เปนเมกะพาสคัล

6. คุณลักษณะทีตองการ
่ 
6.1 ลักษณะทัวไป
่
ทอตองเปนสีดำหรือสีดำคาดแถบสีฟาโดยวัสดุทใชในการคาดแถบสีฟาตองเปนวัสดุประเภทเดียวกับวัสดุทใช

ี่

ี่
ทำทอ ทอตองมีความหนาสม่ำเสมอ ผิวภายในและภายนอกเรียบ และไมมตำหนิทจะเปนผลเสียในการใชงาน
ี
ี่
ปลายทังสองขางมีหนาตัดเรียบและตังฉากกับแนวแกนของทอ
้
้
การทดสอบใหทำโดยการตรวจพินจ กรณีทเปนทอสีดำคาดแถบสีฟา ผทำตองแสดงหลักฐานรับรองวัสดุทใช
ิ
ี่
 ู
ี่
ในการคาดแถบสีฟาวาเปนประเภทเดียวกับวัสดุทใชทำทอ

ี่
6.2 อัตราการไหลเมือหลอมเหลว
่
เนือวัสดุทไดจากผนังทอ เมือทดสอบตาม ISO 1133 แลว อัตราการไหลเมือหลอมเหลวทีไดตองแตกตาง
้
ี่
่
่
่ 
ไมเกินรอยละ 25 จากคาทีทดสอบไดในภาคผนวก ข. ขอ ข.2
่
–8–
มอก. 982 – 2548
6.3 ปริมาณคารบอนแบลก
ตองมีคารบอนแบลก รอยละ 2.5 ± 0.5 โดยมวล
การทดสอบใหปฏิบตตาม ISO 6964
ั ิ
6.4 การเปลียนแปลงของความยาวทอ
่
เมือทดสอบตาม ISO 2505–1 แลว ความยาวของทอจะเปลียนไปไดไมเกินรอยละ 3
่
่
6.5 ความทนความดัน
6.5.1 เมื่อทดสอบตาม ISO 1167 โดยใชความเคนทดสอบ (test stress, σ) ตามตารางที่ 4 คำนวณหา
คาความดันทดสอบจากสูตรแลว ทอตองไมแตก รัว หรือราว
่
ตารางที่ 4 ความเคนทดสอบสำหรับคำนวณหาคาความดันทดสอบ
(ขอ 6.5.1)
σ (เมกะพาสคัล)

ชั้นคุณภาพ PE
PE 100
PE 80
PE 63

100 ชั่วโมง
165 ชั่วโมง
ที่ 20 องศาเซลเซียส ที่ 80 องศาเซลเซียส
12.4
5.5
9.0
4.6
8.0
3.5

1 000 ชั่วโมง
ที่ 80 องศาเซลเซียส
5.0
4.0
3.2

หมายเหตุ ความดันทดสอบ คำนวณจากสูตร
p
=
2 σ emin
dem – emin
เมือ p คือ ความดันทดสอบ เปนเมกะพาสคัล
่
σ คือ ความเคนทดสอบ เปนเมกะพาสคัล
emin คือ ความหนาของผนังทอที่วัดไดต่ำสุด เปนมิลลิเมตร
dem คือ เสนผานศูนยกลางภายนอกเฉลีย เปนมิลลิเมตร
่

6.5.2 การทดสอบซ้ำเมือทดสอบไมผานที่ 80 องศาเซลเซียส
่

กรณีทเกิดการแตกเปราะ (brittle) กอนเวลา 165 ชัวโมง ถือวาการทดสอบนันไมผาน
ี่
่
้

ถาในระยะเวลา 165 ชั่วโมง ชิ้นงานเกิดการยืด (ductile) กอนแตก ใหทดสอบซ้ำอีกครั้งโดยเลือก
ลดความเคนตามแนวเสนรอบวงใหต่ำลง และเวลาทีใชทดสอบใหเปนไปตามตารางที่ 5
่

–9–
มอก. 982 – 2548
ตารางที่ 5 ความเคนทดสอบสำหรับการทดสอบทอที่ 80 องศาเซลเซียส–ทดสอบซ้ำ
(ขอ 6.5.2)
PE 63
σ

(เมกะพาสคัล)
3.5
3.4
3.3
3.2

PE 80
เวลาทดสอบ
(ชั่วโมง)
165
285
538
1 000

σ

(เมกะพาสคัล)
4.6
4.5
4.4
4.3
4.2
4.1
4.0

PE 100
เวลาทดสอบ
(ชั่วโมง)
165
219
283
394
533
727
1 000

σ

(เมกะพาสคัล)
5.5
5.4
5.3
5.2
5.1
5.0

เวลาทดสอบ
(ชั่วโมง)
165
233
332
476
688
1 000

6.6 ผลทีเกิดขึนกับน้ำ
่ ้
ตองไมทำใหน้ำมีกลิน รส หรือสีเปลียนไปจากเดิม และปริมาณของสารทีสกัดได ตองไมเกินเกณฑทกำหนด
่
่
่
ี่
ในตารางที่ 6
การทดสอบใหปฏิบตตามขอ 10.4
ั ิ
ตารางที่ 6 ปริมาณของสารทีสกัดได
่
(ขอ 6.6)
สารที่สกัดได

ปริมาณของสารที่สกัดได
มิลลิกรัมตอลูกบาศกเดซิเมตร
0.05
1.0
0.01
0.05
0.05
0.001
0.01
0.001
70

สารหนู
แบเรียม
แคดเมียม
โครเมียม
ตะกั่ว
ปรอท
ซีลีเนียม
สารฟนอล
ของแข็งที่ละลายไดทั้งหมด
(total dissolved solid)

– 10 –
มอก. 982 – 2548
6.7 เสถียรภาพทางความรอน (thermal stability)
เนือวัสดุทไดจากผนังดานในของทอ เมือทดสอบตาม ISO/TR 10837 แลว OIT ตองไมนอยกวา 20 นาที
้
ี่
่

เมือทดสอบทีอณหภูมิ 200 องศาเซลเซียส หรือทีอณหภูมิ 210 องศาเซลเซียส
่
่ ุ
่ ุ

7. การบรรจุ
7.1 ทอมวนขนาดระบุ 16 ถึง 110 ทุกมวน ตองมีสงปดปลายทังสองขาง เพือปองกันความเสียหายและความ
ิ่
้
่
สกปรกทีอาจเกิดขึนในระหวางการขนสงและการเก็บรักษา สวนทอตรงทุกขนาดระบุใหเปนไปตามขอตกลง
่
้
ระหวางผซอกับผขาย
ู ื้
ู

7.2 ในกรณีทอมวน เสนผานศูนยกลางภายในของมวนตองไมนอยกวา 18 เทาของขนาดระบุของทอและตองมี

การปองกันไมใหทอเกิดการยุบหัก และทอมวนทีมความยาวตังแต 500 เมตรขึนไป ใหมวนบนแกนหรือให

่ ี
้
้

เปนไปตามขอตกลงระหวางผซอกับผขาย
ู ื้
ู

8. เครืองหมายและฉลาก
่
8.1 ทีทอตรงทุกระยะ 2 เมตร และทอมวนทุกระยะ 1 เมตร อยางนอยตองมีเลข อักษร หรือเครืองหมายเปน
่ 
่
สีฟา แจงรายละเอียดตอไปนีโดยมีขนาดตัวอักษรเหมาะสมกับทอ ใหเห็นไดงาย ชัดเจน และไมลบเลือนไดงาย

้


(1) คำวา “ทอน้ำดืม” ตามดวยสัญลักษณ “HDPE”
่
(2) ชันคุณภาพทอ และชันคุณภาพ PE
้
้
(3) ขนาดระบุ และความหนาของผนังทอต่ำสุด หนวยเปนมิลลิเมตร
(4) อนุกรมทอ (S) หรืออัตราสวนมิตมาตรฐาน (SDR)
ิ
(5) ความดันใชงานทีอณหภูมิ 27 องศาเซลเซียส
่ ุ
(6) เดือน ปททำ หรือรหัสรนทีทำ
ี่
ุ ่
(7) ชือผทำหรือโรงงานทีทำ พรอมสถานทีตง หรือเครืองหมายการคาทีจดทะเบียน
่ ู
่
่ ั้
่
่
8.2 ทีวสดุหอหมหรือฉลากสำหรับทอมวน อยางนอยตองมีเลข อักษร หรือเครืองหมายแจงรายละเอียดตอไปนี้
่ั  ุ
่
ใหเห็นไดงาย ชัดเจน

(1) คำวา “ทอน้ำดืม” ตามดวยสัญลักษณ “HDPE”
่
(2) ชันคุณภาพทอ และชันคุณภาพ PE
้
้
(3) ขนาดระบุ และความหนาของผนังทอต่ำสุด หนวยเปนมิลลิเมตร
(4) อนุกรมทอ (S) หรืออัตราสวนมิตมาตรฐาน (SDR)
ิ
(5) ความดันใชงานทีอณหภูมิ 27 องศาเซลเซียส
่ ุ
(6) ความยาว เปนเมตร
(7) เดือน ปททำ หรือรหัสรนทีทำ
ี่
ุ ่
(8) ชือผทำหรือโรงงานทีทำ พรอมสถานทีตง หรือเครืองหมายการคาทีจดทะเบียน
่ ู
่
่ ั้
่
่
ในกรณีทใชภาษาตางประเทศ ตองมีความหมายตรงกับภาษาไทยทีกำหนดไวขางตน
ี่
่

หมายเหตุ การแสดงเครืองหมายและฉลากตามขอ 8.1(1) 8.1(2) 8.2(1) และ 8.2(2) ใหแสดงดังตัวอยาง
่
เชน ทอน้ำดืม HDPE PN 10 PE 80
่

– 11 –
มอก. 982 – 2548

9. การชักตัวอยางและเกณฑตัดสิน
9.1 การชักตัวอยางและเกณฑตดสินใหเปนไปตามภาคผนวก ค.
ั

10. การทดสอบ
10.1 ขอกำหนดทัวไป
่
10.1.1 ใหใชวิธีทดสอบที่กำหนดในมาตรฐานนี้ หรือวิธีอื่นใดที่ใหผลเทียบเทา ในกรณีที่มีขอโตแยงใหใชวิธีที่
กำหนดในมาตรฐานนี้
10.2 ขนาด
10.2.1 เสนผานศูนยกลางภายนอก
10.2.1.1 เครื่องวัด
ไมโครมิเตอร เวอรเนียรแคลลิเปอรส หรือเครืองวัดอืนทีละเอียดถึง 0.05 มิลลิเมตร
่
่ ่
10.2.1.2 วิธวด
ีั
เลือกเสนรอบวง ณ ตำแหนงใดตำแหนงหนึงตามแนวยาวของทอ โดยมีระยะวัดหางจากปลายทอ
่
ไมต่ำกวา 30 เซนติเมตร วัดเสนผานศูนยกลางภายนอก ณ ตำแหนงทีมคาสูงสุดบนแนวเสนรอบวง
่ ี 
นัน แลววัดเสนผานศูนยกลางภายนอกในแนวตังฉากกับเสนผานศูนยกลางภายนอกสูงสุดนี้ เปนเสน
้
้
ผานศูนยกลางภายนอกต่ำสุด แลวบันทึกคาทังสองทีวดได
้
่ั
10.2.1.3 การรายงานผล
ใหรายงานเปนคาเฉลียของเสนผานศูนยกลางภายนอก ทศนิยม 1 ตำแหนง เปนมิลลิเมตร
่
10.2.2 ความเบียวของทอ
้
คำนวณหาความเบียวของทอจากสูตร
้
∆d

=

d1 – d2

เมื่อ ∆ d คือ ความเบียวของทอ เปนมิลลิเมตร
้
d1 คือ เสนผานศูนยกลางภายนอกสูงสุด เปนมิลลิเมตร
d2 คือ เสนผานศูนยกลางภายนอกต่ำสุด เปนมิลลิเมตร
10.2.3 ความหนาของผนังทอ
10.2.3.1 เครื่องวัด
บอลลไมโครมิเตอร หรือเครืองวัดอืนทีละเอียดถึง 0.05 มิลลิเมตร
่
่ ่
10.2.3.2 วิธวด
ีั
วัดความหนาของผนังทอในแนวตั้งฉากกับแกนของทอ ณ ตำแหนงตางๆ ที่อยูหางเทาๆ กันโดย
ประมาณ ตามแนวเสนรอบวงเดียวกัน และอยหางจากปลายทอพอสมควร โดยวัด 4 ตำแหนงสำหรับ
ู 
ทอขนาดระบุนอยกวาหรือเทากับ 63 มิลลิเมตร และ 8 ตำแหนงสำหรับทอขนาดระบุตงแต 75

ั้
มิลลิเมตร ขึนไป
้
10.2.3.3 การรายงานผล
ใหรายงานเปนคาสูงสุดและต่ำสุด เปนมิลลิเมตร
– 12 –
มอก. 982 – 2548
10.3 ความยาวของทอ
ใหวดความยาวของทอตัวอยางตามแนวยาวของทอ โดยใชเครืองวัดทีเหมาะสม
ั
่
่
10.4 ผลทีเกิดขึนกับน้ำ
่ ้
10.4.1 การเตรียมชินทดสอบ
้
ตัดทอตัวอยางแตละทอนหรือมวนเปนชินทดสอบยาวไมเกิน 1 000 มิลลิเมตร และมีความยาวรวมตาม
้
ตารางที่ 7
ตารางที่ 7 ความยาวรวมของชินทดสอบสำหรับการทดสอบผลทีเ่ กิดขึนกับน้ำ
้
้
(ขอ 10.4.1)

ขนาดระบุ
16
20
25
32
40 ถึง 1 600

หนวยเปนมิลลิเมตร
ความยาวรวม
3 000
2 000
1 500
1 000
500

10.4.2 สารละลายและวิธเตรียม
ี
10.4.2.1 น้ำกลันทีมคารบอนไดออกไซด 150 มิลลิกรัมตอลูกบาศกเดซิเมตร เตรียมจากน้ำกลันซึงอิมตัวดวย
่ ่ ี
่ ่ ่
คารบอนไดออกไซด และหาปริมาณของคารบอนไดออกไซดดวยวิธมาตรฐาน สารละลายนีควรเปน
 ี
้
สารละลายทีเตรียมขึนใหมทกครัง
่
้
ุ ้
หมายเหตุ วิธหาปริมาณของคารบอนไดออกไซดดวยวิธมาตรฐาน ใหปฏิบตตาม Standard Methods for
ี
 ี
ั ิ
the Examination of Water and Waste water, 20th ed., American Public Health
Association, Inc., New York, N.Y., U.S.A. 1998

10.4.3 การเตรียมสารละลายตัวอยาง
10.4.3.1 ตอกอกเขากับปลายขางหนึงของชินทดสอบแตละชิน ยึดชินทดสอบใหตงอยในแนวดิง โดยใหปลาย
่
้
้
้
ั้ ู
่
ที่ตอกอกอยูดานลาง เติมน้ำประปาทางดานบนใหลนชิ้นทดสอบเล็กนอย เปดกอกดานลางใหน้ำ
ไหลผานชินทดสอบดวยความเร็ว 3 เมตรตอนาที เปนเวลา 6 ชัวโมง โดยมีน้ำเต็มชินทดสอบอยู
้
่
้
ตลอดเวลา ในกรณีทตองการลดปริมาณน้ำทีใชลางชินทดสอบ ใหใชทอขนาดเล็กกวาเล็กนอยสอดไว
ี่ 
่  ้

ภายในเพือแทนทีน้ำ และใหน้ำไหลผานผิวภายในของชินทดสอบตลอดทอ ถอดกอกและลางภายใน
่
่
้
ชินทดสอบดวยน้ำกลัน
้
่
10.4.3.2 หลังจากลางชิ้นทดสอบสะอาดแลว อุดปลายขางหนึ่งของชิ้นทดสอบใหแนนดวยจุกที่ทำดวยพอลิ
เอทิลีนหรือจุกที่หุมดวยพอลิเอทิลีน หรือจุกทำดวยวัสดุที่ไมทำใหเกิดผลกระทบตอการทดสอบนี้
เติมสารละลายตามขอ 10.4.2.1 ใหเต็ม ปดปลายอีกขางหนึงของชินทดสอบดวยจุกชนิดเดียวกัน
่
้
เก็บชินทดสอบไวในลักษณะดังกลาวทีอณหภูมหอง เปนเวลา 48 ชัวโมง
้
่ ุ
ิ 
่
– 13 –
มอก. 982 – 2548
10.4.3.3 ทำซ้ำตามขอ 10.4.3.2 ในแตละชินทดสอบอีก 2 ครัง แลวนำสารละลายทีไดในครังที่ 3 ไปตรวจ
้
้
่
้
กลิน รสและสี และวิเคราะหหาปริมาณของสารตางๆ
่
10.4.4 วิธทดสอบ
ี
10.4.4.1 กลิน รส และสี
่
ใหตรวจกลิน รส และสี โดยการตรวจพินจ
่
ิ
10.4.4.2 ของแข็งทีละลายไดทงหมด
่
ั้
ใหปฏิบตตาม Standard Methods for the Examination of Water and Waste water, 20th ed.,
ั ิ
American Public Health Association, Inc., New York, N.Y., U.S.A. 1998
10.4.4.3 ปริมาณของสารทีสกัดได
่
ใหปฏิบตตาม มอก.257 เลม 2
ั ิ

– 14 –
มอก. 982 – 2548

ภาคผนวก ก.
ความดันใชงานทีอณหภูมตางๆ
ุ่
ิ 

ก.1 ความดันใชงานทีอณหภูมตางๆ ตลอดอายุการใชงาน 50 ป ใหเปนไปตามตารางที่ ก.1
่ ุ
ิ 
ตารางที่ ก.1 ความดันใชงานทีอณหภูมตาง ๆ ตลอดอายุการใชงาน 50 ป
ุ่
ิ 
(ขอ ก.1)
อุณหภูมิ
(องศาเซลเซียส)
20
25
27
30
35
40

PN 3.2
0.32
0.29
0.29
0.27
0.25
0.23

PN 4
0.40
0.37
0.36
0.34
0.32
0.29

PN 6
0.60
0.55
0.55
0.52
0.48
0.44

ความดันใชงาน (เมกะพาสคัล)
PN 6.3 PN 8 PN 10 PN 12.5
0.63 0.80 1.00 1.25
0.58 0.74 0.93 1.16
0.57 0.73 0.91 1.14
0.54 0.69 0.87 1.08
0.50 0.64 0.80 1.00
0.46 0.59 0.74 0.92

PN 16
1.60
1.48
1.46
1.39
1.28
1.18

PN 20
2.00
1.86
1.82
1.74
1.60
1.48

PN 25
2.50
2.32
2.27
2.17
2.00
1.85

่ ุ
ก.2 คาคงทีสวนลดความดันใชงานทีอณหภูมิ 20 องศาเซลเซียส ถึง 40 องศาเซลเซียส ตลอดอายุการใชงาน 50
่
ป ใหเปนไปตามตารางที่ ก.2
ตารางที่ ก.2 คาคงที่สวนลดความดันใชงานที่อุณหภูมิ 20 องศาเซลเซียส ถึง 40 องศาเซลเซียส
ตลอดอายุการใชงาน 50 ป
(ขอ ก.2)
อุณหภูมิ (องศาเซลเซียส)
20
25
27
30
35
40

คาคงที่สวนลดความดันใชงาน
1
0.93
0.91
0.87
0.80
0.74

– 15 –
มอก. 982 – 2548

ภาคผนวก ข.
วัสดุ
(ขอ 4.2 และ ขอ 6.2)
ข.1 ผทำตองแสดงหลักฐานการทดสอบ และการรับรองในกรณีทเกียวของกับวัสดุ ดังตอไปนี้
ู
ี่ ่
ข.1.1 ใบรับรองวัสดุ (certificate of material)
ข.1.1.1 ประเภท ชันคุณภาพ PE และ MRS ทีทดสอบตาม ISO 9080
้
่
ข.1.1.2 สมบัตของคารบอนแบลกทีใชสำหรับงานทอ
ิ
่
ข.1.2 ใบรับรองผลการวิเคราะห (certificate of analysis, COA) ทีแสดงรายละเอียดดังนี้
่
ข.1.2.1 หมายเลขรนของวัสดุ
ุ
ข.1.2.2 ความหนาแนน
ข.1.2.3 อัตราการไหลเมือหลอมเหลว
่
ข.1.2.4 คารอยละของปริมาณคารบอนแบลก
ข.1.2.5 คาการกระจายตัวของคารบอนแบลก (carbon black dispersion)
ข.1.2.6 ความตานแรงดึง ณ จุดคราก (tensile strength at yield) ความตานแรงดึง ณ จุดขาด (tensile
strength at break) และความยืดเมือขาด (elongation at break)
่
ข.1.2.7 OIT
ข.2 ผูทำตองแสดงหลักฐานการทดสอบวัสดุเพิ่มเติม เพื่อการทวนสอบคุณภาพวัสดุที่ใชตามขอ ข.1.2.3 โดย
อัตราการไหลเมือหลอมเหลวทีไดตองแตกตางไมเกินกวา รอยละ 30 จากคาทีระบุไวใน COA
่
่ 
่
ข.3 ผทำตองแสดงหลักฐานการจัดการ และควบคุมคุณภาพของวัสดุใชซ้ำทีนำมาใชในการทำ
ู
่

– 16 –
มอก. 982 – 2548

ภาคผนวก ค.
การชักตัวอยางและเกณฑตดสิน
ั
(ขอ 9.1)
ค.1 ทัวไป
่
ค.1.1 รน ในทีนี้ หมายถึง ทอทีมชนคุณภาพทอ และขนาดระบุเดียวกัน ทำจากวัสดุอยางเดียวกันและทำติดตอ
ุ
่
่ ี ั้
กันในระยะเวลาหนึง หรือซือขายหรือสงมอบในระยะเวลาเดียวกัน
่
้
ุ
้
้
ค.1.2 การแบงกลมของทอ ใหแบงตามขนาดระบุ โดยกลมของทอตองเปนชันคุณภาพทอและชันคุณภาพ PE
ุ
เดียวกัน ดังตารางที่ ค.1
ตารางที่ ค.1 กลมของทอ
ุ
(ขอ ค.1.2)
หนวยเปนมิลลิเมตร
ขนาดระบุ

กลุมที่
1

16 ถึง 63

2

75 ถึง 225

3

250 ถึง 630

4

ตั้งแต 710 ขึ้นไป

ค.2 การชักตัวอยางและการยอมรับ ใหเปนไปตามแผนการชักตัวอยางที่กำหนดตอไปนี้หรืออาจใชแผนการชัก
ตัวอยางอืนทีเทียบเทากันทางวิชาการกับแผนทีกำหนดไว
่ ่
่
ค.2.1 การชักตัวอยางและการยอมรับสำหรับการทดสอบรับรอง
ค.2.1.1 การชักตัวอยางและการยอมรับสำหรับการทดสอบขนาด ลักษณะทั่วไป การเปลี่ยนแปลงของ
ความยาวทอ ความทนความดัน 100 ชัวโมง ที่ 20 องศาเซลเซียส ความทนความดัน 1 000 ชัวโมง
่
่
ที่ 80 องศาเซลเซียส การบรรจุ และเครืองหมายและฉลาก
่
(1) ใหชกตัวอยางโดยวิธสมจากรนเดียวกันตามตารางที่ ค.2
ั
ี ุ
ุ

– 17 –
มอก. 982 – 2548
ตารางที่ ค.2 แผนการชักตัวอยางสำหรับการทดสอบขนาด ลักษณะทัวไป การเปลียนแปลงของความยาวทอ
่
่
ความทนความดัน 100 ชั่วโมง ที่ 20 องศาเซลเซียส ความทนความดัน 1 000 ชั่วโมง ที่ 80 องศาเซลเซียส
การบรรจ และเครืองหมายและฉลาก
ุ
่
(ขอ ค.2.1.1(1))
ขนาดรุน (ทอน/มวน)
ไมเกิน 1 200
1 201 ถึง 3 200
3 201 ถึง 3 500
3 501 ขึ้นไป

ขนาดระบุตอกลุม
2
2
2
2

ขนาดตัวอยางตอขนาดระบุ (ทอน)
3
13
20
32

(2) ตัวอยางทุกตัวอยางตองเปนไปตามขอ 5. ขอ 6.1 ขอ 6.4 ขอ 6.5 ขอ 7. และขอ 8. จึงจะ
ถือวาทอรนนันเปนไปตามเกณฑทกำหนด
ุ ้
ี่
ค.2.1.2 การชักตัวอยางและการยอมรับสำหรับการทดสอบอัตราการไหลเมื่อหลอมเหลว และเสถียรภาพ
ทางความรอน
(1) ใหชกตัวอยางโดยวิธสมจากรนเดียวกันตามตารางที่ ค.3
ั
ี ุ
ุ
ตารางที่ ค.3 แผนการชักตัวอยางสำหรับการทดสอบอัตราการไหลเมือหลอมเหลว
่
และเสถียรภาพทางความรอน
(ขอ ค.2.1.2(1))
ขนาดรุน (ทอน/มวน)
ไมเกิน 1 200
1 201 ถึง 3 200
3 201 ถึง 3 500
3 501 ขึ้นไป

ขนาดระบุตอกลุม
1
1
1
1

ขนาดตัวอยางตอขนาดระบุ (ทอน)
3
13
20
32

(2) ตัวอยางทุกตัวอยางตองเปนไปตามขอ 6.2 และขอ 6.7 จึงจะถือวาทอรนนันเปนไปตามเกณฑ
ุ ้
ทีกำหนด
่
ค.2.1.3 การชักตัวอยางและการยอมรับสำหรับการทดสอบปริมาณคารบอนแบลก และผลทีเกิดขึนกับน้ำ
่ ้
(1) ใหชกตัวอยางโดยวิธสมจากรนเดียวกัน จำนวน 3 ทอน
ั
ี ุ
ุ
(2) ตัวอยางทุกตัวอยางตองเปนไปตามขอ 6.3 และขอ 6.6 จึงจะถือวาทอรนนันเปนไปตามเกณฑ
ุ ้
ทีกำหนด
่

– 18 –
มอก. 982 – 2548
หมายเหตุ : (1) ความยาวของทอมวน ใหทดสอบที่โรงงานจากกระบวนการผลิต
(2) กรณีทอมวนใหตัดตัวอยางจากกระบวนการผลิต ความยาวเดียวกับทอตรง หรืออาจใชตัวอยางทอ
ตรงรุนเดียวกัน

ค.2.2 การชักตัวอยางและการยอมรับสำหรับการทดสอบติดตามผล
ค.2.2.1 การชักตัวอยางและการยอมรับสำหรับการทดสอบปริมาณคารบอนแบลก ความทนความดัน 1 000
ชัวโมง ที่ 80 องศาเซลเซียส และผลทีเกิดขึนกับน้ำ
่
่ ้
(1) ใหชกตัวอยางโดยวิธสมจากรนเดียวกัน จำนวน 3 ทอน
ั
ี ุ
ุ
(2) ตัวอยางทุกตัวอยางตองเปนไปตามขอ 6.3 ขอ 6.5 และขอ 6.6 จึงจะถือวาทอรนนันเปนไป
ุ ้
ตามเกณฑทกำหนด
ี่
ค.2.3 การชักตัวอยางและการยอมรับสำหรับการทดสอบสำหรับโรงงาน
ค.2.3.1 การชักตัวอยางและการยอมรับสำหรับการทดสอบขนาด ลักษณะทัวไป การบรรจุ และเครืองหมาย
่
่
และฉลาก
(1) ใหชกตัวอยางทดสอบอยางนอยจำนวน 1 ทอน ทุก 4 ชัวโมง/ทุกรน
ั
่
ุ
(2) ตัวอยางทุกตัวอยางตองเปนไปตามขอ 5. ขอ 6.1 ขอ 7. และขอ 8. จึงจะถือวาทอรนนันเปนไป
ุ ้
ตามเกณฑทกำหนด
ี่
ค.2.3.2 การชักตัวอยางและการยอมรับสำหรับการทดสอบอัตราการไหลเมื่อหลอมเหลว การเปลี่ยนแปลง
ของความยาวทอ ความทนความดัน 165 ชัวโมง ที่ 80 องศาเซลเซียส และคาเสถียรภาพทางความรอน
่
(1) ใหชกตัวอยางทุกรน รนละ 1 ทอน
ั
ุ ุ
(2) ตัวอยางทุกตัวอยางตองเปนไปตามขอ 6.2 ขอ 6.4 ขอ 6.5 และขอ 6.7 จึงจะถือวาทอรนนัน
ุ ้
เปนไปตามเกณฑทกำหนด
ี่

– 19 –

ข้อกำหนด มอก.982 2548 ตัวต้นฉบับ

  • 1.
    มาตรฐานผลิตภัณฑอตสาหกรรม ุ THAI INDUSTRIAL STANDARD มอก.982 2548 ทอพอลิเอทิลนสำหรับน้ำดืม ี ่ POLYETHYLENE PIPES FOR DRINKING WATER สำนักงานมาตรฐานผลิตภัณฑอตสาหกรรม ุ กระทรวงอุตสาหกรรม ICS 23.040.20 ISBN 974-9902-83-1
  • 2.
    มาตรฐานผลิตภัณฑอตสาหกรรม ุ ทอพอลิเอทิลนสำหรับน้ำดืม ี ่ มอก. 982 2548 สำนักงานมาตรฐานผลิตภัณฑอตสาหกรรม ุ กระทรวงอุตสาหกรรมถนนพระรามที่ 6 กรุงเทพฯ 10400 โทรศัพท 0 2202 3300 ประกาศในราชกิจจานุเบกษา ฉบับประกาศและงานทัวไป เลม 122 ตอนที่ 77ง ่ วันที่ 22 กันยายน พุทธศักราช 2548
  • 3.
    คณะกรรมการวิชาการคณะที่ 557 มาตรฐานทอโพลิเอทิลน ี ประธานกรรมการ นางจินตนา ลีกจวัฒนะ ิ กรมวิทยาศาสตรบริการ กรรมการ นางสาวเดือนเพ็ญวนิชพิมลอนันต นายชวกิจ หิรญญาภิรมย ั นายพงศสนติ์ จุลวงศ ั นายสุฤทธิ์ วังจินดา นางสาวพรพรรณ เนตรแสงทิพย นางสาวสุวมล ผดุงธนมงคล ิ นายพงษทต ปยะรัตน ั นายสุชาติ แกวทอง นายธีรศักดิ์ พงษพนาไกร ผศ.มล. ศุภกนก ทองใหญ นายสักสรร จันทรเสงียม ่ นายบุญสอง เลียวเพ็ญวงษ ่ นางสาวสุชาดา ศรีชมภู นายอภิชาติ จำปา - กรมวิทยาศาสตรบริการ กรมโยธาธิการและผังเมือง การไฟฟานครหลวง การประปานครหลวง การประปาสวนภูมภาค ิ ั ่ บริษท ทศท คอรปอเรชัน จำกัด (มหาชน) สถาบันวิจยวิทยาศาสตรและเทคโนโลยีแหงประเทศไทย ั วิศวกรรมสถานแหงประเทศไทย ในพระบรมราชูปถัมภ สมาคมมาตรฐานและคุณภาพแหงประเทศไทย บริษท วิค แอนด ฮุคลันด จำกัด (มหาชน) ั บริษท ไทย-เอเซีย พี.อี. ไพพ จำกัด ั บริษท จุฬานิยม จำกัด ั กรรมการและเลขานุการ นางอรการ เจียรัมพร สำนักงานมาตรฐานผลิตภัณฑอตสาหกรรม ุ (2)
  • 4.
    มาตรฐานผลิตภัณฑอุตสาหกรรมทอพอลิเอทิลีนสำหรับน้ำดื่มนี้ ไดประกาศใชครั้งแรกเปนมาตรฐานผลิตภัณฑ อุตสาหกรรม ทอโพลิเอทิลีนความหนาแนนสูงสำหรับใชเปนทอน้ำดื่มมาตรฐานเลขที่ มอก.982-2533 ใน ราชกิจจานุเบกษา เลม 107 ตอนที่ 127 วันที่ 24 กรกฎาคม พุทธศักราช 2533 ตอมาไดพจารณาเห็นสมควร ิ แกไขปรับปรุงเพือใหเหมาะสมกับเทคโนโลยีการผลิตในปจจุบน จึงไดแกไขปรับปรุงโดยยกเลิกมาตรฐานเดิมและ ่ ั กำหนดมาตรฐานนี้ ขึนใหม ้ มาตรฐานผลิตภัณฑอตสาหกรรมนีกำหนดขึนโดยอาศัยขอมูลจากผทำ ผใช และเอกสารตอไปนีเปนแนวทาง ุ ้ ้ ู ู ้ ISO 4427 : 1996 Polyethylene (PE) pipes for water supply-Specifications ISO 1133 : 1997 Plastics–Determination of the melt mass–flow rate (MFR) and the melt volume–flow rate (MVR) of thermoplastics ISO 1167 : 1996 Thermoplastics pipes for the conveyance of fluids–Resistance (Technical corrigendum 1 : 1997) to internal pressure–Test method. ISO 2505–1 : 1994 Thermoplastics pipes–Longitudinal reversion–Part 1 : Determination methods. ISO 6964 : 1986 Polyolefin pipes and fittings–Determination of carbon black content by calcination and pyrolysis–Test method and basic specification ISO 9080 : 2003 Plastics piping and ducting systems–Determination of the long–term hydrostatic strength of thermoplastics materials in pipe form by extrapolation ISO/TR 10837 : 1991 Determination of the thermal stability of polyethylene (PE) for use in gas pipes and fittings. CEN/TS 12201-7 : 2003 Plastics piping systems for water supply–Polyethylene (PE)–Part 7 : Guidance for the assessment of conformity EN 12201-2 : 2003 Plastics piping systems for water supply–Polyethylene (PE)–Part 2 : Pipes Standard Methods for the Examination of water and Waste water, 20th ed., American Public Health Association, Inc., New York, N.Y., U.S.A. 1998 มอก.257 น้ำบริโภค เลม 1-2521 ขอกำหนดเกณฑคณภาพ ุ เลม 2-2521 การวิเคราะหและทดสอบ คณะกรรมการมาตรฐานผลิตภัณฑอตสาหกรรมไดพจารณามาตรฐานนีแลว เห็นควรเสนอรัฐมนตรีประกาศตาม ุ ิ ้ มาตรา 15 แหงพระราชบัญญัตมาตรฐานผลิตภัณฑอตสาหกรรม พ.ศ. 2511 ิ ุ (3)
  • 5.
    ประกาศกระทรวงอุตสาหกรรม ฉบับที่ 3345 (พ.ศ. 2548 ) ออกตามความในพระราชบัญญัตมาตรฐานผลิตภัณฑอตสาหกรรม ิ ุ พ.ศ. 2511 เรือง ยกเลิกมาตรฐานผลิตภัณฑอตสาหกรรม ่ ุ ทอโพลิเอทิลนความหนาแนนสูงสำหรับใชเปนทอน้ำดืม ี ่ และกำหนดมาตรฐานผลิตภัณฑอตสาหกรรม ุ ทอพอลิเอทิลนสำหรับน้ำดืม ี ่ โดยทีเปนการสมควรปรับปรุงมาตรฐานผลิตภัณฑอตสาหกรรม ทอโพลิเอทิลนความหนาแนนสูงสำหรับ ่ ุ ี ใชเปนทอน้ำดืม มาตรฐานเลขที่ มอก.982–2533 ่ อาศัยอำนาจตามความในมาตรา 15 แหงพระราชบัญญัตมาตรฐานผลิตภัณฑอตสาหกรรม พ.ศ. 2511 ิ ุ รัฐมนตรีวาการกระทรวงอุตสาหกรรมออกประกาศยกเลิกประกาศกระทรวงอุตสาหกรรม ฉบับที่ 1635 (พ.ศ.2533)  ออกตามความในพระราชบัญญัตมาตรฐานผลิตภัณฑอตสาหกรรม พ.ศ.2511 เรือง กำหนดมาตรฐานผลิตภัณฑ ิ ุ ่ อุตสาหรรม ทอโพลิเอทิลนความหนาแนนสูงสำหรับใชเปนทอน้ำดืม ลงวันที่ 26 มิถนายน พ.ศ.2533 และออกประกาศ ี ่ ุ กำหนดมาตรฐานผลิตภัณฑอตสาหกรรม ทอพอลิเอทิลนสำหรับน้ำดืม มาตรฐานเลขที่ มอก.982-2548 ขึนใหม ุ ี ่ ้ ดังมีรายการละเอียดตอทายประกาศนี้ ทังนี้ ใหมผลเมือพนกำหนด 270 วัน นับแตวนทีประกาศในราชกิจจานุเบกษา เปนตนไป ้ ี ่ ั ่ ประกาศ ณ วันที่ 1 มิถนายน พ.ศ. 2548 ุ วัฒนา เมืองสุข รัฐมนตรีวาการกระทรวงอุตสาหกรรม  (5)
  • 6.
    มอก. 982 –2548 มาตรฐานผลิตภัณฑอตสาหกรรม ุ ทอพอลิเอทิลนสำหรับน้ำดืม ี ่ 1. ขอบขาย 1.1 มาตรฐานผลิตภัณฑอุตสาหกรรมนี้ครอบคลุมเฉพาะทอพอลิเอทิลีนความหนาแนนสูงสำหรับน้ำดื่มที่มี ขนาดระบุตงแต 16 มิลลิเมตร ถึง 1 600 มิลลิเมตร ครอบคลุมชันคุณภาพ PN 3.2 PN 4 PN 6 PN 6.3 ั้ ้ PN 8 PN 10 PN 12.5 PN 16 PN 20 และ PN 25 2. บทนิยาม 2.1 2.2 2.3 2.4 ความหมายของคำทีใชในมาตรฐานผลิตภัณฑอตสาหกรรมนี้ มีดงตอไปนี้ ่ ุ ั ทอพอลิเอทิลนสำหรับน้ำดืม ซึงตอไปในมาตรฐานนีจะเรียกวา “ทอ” หมายถึง ทอทีทำดวยพอลิเอทิลน (PE) ี ่ ่ ้ ่ ี ความหนาแนนสูง ความหนาแนนไมนอยกวา 0.950 กรัมตอลูกบาศกเซนติเมตร  อัตราการไหลเมือหลอมเหลว (melt flow rate) หมายถึง อัตราการไหลของเนือวัสดุขณะหลอมเหลว หนวย ่ ้ เปนกรัมตอ 10 นาที วัสดุใชซ้ำ (reworked material) หมายถึง วัสดุทเคยผานการผลิตมาแลว ตองสะอาด และเปนวัสดุทเกิดจาก ี่ ี่ โรงงานผลิตเดียวกันกับการผลิตทอ ระยะเวลาเกิดออกซิเดชัน (oxidation induction time, OIT) หมายถึง ระยะเวลาที่สารยับยั้งการเกิด ปฏิกรยาออกซิเดชัน ภายใตบรรยากาศออกซิเจนทีอณหภูมคงที่ ิิ ่ ุ ิ 3. ชั้นคุณภาพ 3.1 ทอแบงเปน 10 ชันคุณภาพ ตามความดันระบุ ดังตารางที่ 1 ้ –1–
  • 7.
    มอก. 982 –2548 ตารางที่ 1 ชันคุณภาพทอ ้ (ขอ 3.1) หนวยเปนเมกะพาสคัล ชั้นคุณภาพ ความดันระบุที่ 20 องศาเซลเซียส PN 3.2 0.32 PN 4 0.40 PN 6 0.60 PN 6.3 0.63 PN 8 0.80 PN 10 1.00 PN 12.5 1.25 PN 16 1.60 PN 20 2.00 PN 25 2.50 4. วัสดุ 4.1 วัสดุแบงเปน 3 ชั้นคุณภาพ โดยมีความแข็งแรงขั้นต่ำของวัสดุ (minimum required strength, MRS) และความเคนตามแนวเสนรอบวงสูงสุด (hoop stress or hydrostatic design stress, σs) ดังตารางที่ 2 ตารางที่ 2 ชันคุณภาพ PE ้ (ขอ 4.1) หนวยเปนเมกะพาสคัล ชั้นคุณภาพ PE 100 PE 80 PE 63 σs MRS 10 8 6.3 8.0 6.3 5.0 หมายเหตุ ความเคนตามแนวเสนรอบวง เปนเมกะพาสคัล คำนวณจาก MRS ที่อายุการใชงาน 50 ป ที่อุณหภูมิ 20 องศาเซลเซียส หารดวย สัมประสิทธิการออกแบบ (design coefficient, C) ไมนอยกวา 1.25 ์  –2–
  • 8.
    มอก. 982 –2548 4.2 ผูทำตองใชวัสดุที่มีคุณลักษณะเหมาะสม และตองแสดงหลักฐานรับรองคุณลักษณะนั้นๆ รายละเอียด ดังภาคผนวก ข. 5. ขนาดและเกณฑความคลาดเคลื่อน 5.1 ขนาดระบุ เสนผานศูนยกลางภายนอกเฉลี่ย ความเบี้ยวของทอ ความหนาของผนังทอและเกณฑความ คลาดเคลือน ใหเปนไปตามตารางที่ 3 ่ การทดสอบใหปฏิบตตามขอ 10.2 ั ิ 5.2 ความยาวของทอ ตองเปนดังนี้ 5.2.1 ท อ ตรง มี ค วามยาวท อ นละ 6 หรื อ 12 เมตร หรื อ เป น ไปตามข อ ตกลงระหว า งผู ซื้ อ กั บ ผู ข าย +60 โดยคลาดเคลือนได 0 มิลลิเมตร ่ 5.2.2 ทอมวน มีความยาวไมนอยกวาทีระบุไวทฉลาก หรือเปนไปตามขอตกลงระหวางผซอกับผขาย  ่ ี่ ู ื้ ู การทดสอบใหปฏิบตตามขอ 10.3 ั ิ –3–
  • 9.
    ชั้นคุณภาพ PE PE 63 PE80 PE 100 ขนาด เสนผานศูนยกลาง ระบุ ภายนอกเฉลี่ย 16 16.0 + 0.3 0 20 20.0 + 0.3 0 25 25.0 + 0.3 0 32 32.0 + 0.3 0 40 40.0 + 0.3 0 50 50.0 + 0.3 0 63 63.0 + 0.4 0 75 75.0 + 0.5 0 –4– 1.6 1.5 1.4 1.4 1.3 1.2 1.2 ความเบี้ยว ของทอสูงสุด 1.2 3.0 + 0.4 0 3.4 + 0.5 0 4.2 + 0.6 0 5.4 + 0.7 0 6.7 + 0.8 0 8.3 + 1.0 0 10.5 + 1.2 0 12.5 + 1.4 0 PN 25 - SDR 6 S 2.5 2.3 + 0.4 0 3.0 + 0.4 0 3.5 + 0.5 0 4.4 + 0.6 0 5.5 + 0.7 0 6.9 + 0.8 0 8.6 + 1.0 0 10.3 + 1.2 0 PN 20 PN 25 SDR 7.4 S 3.2 2.0 + 0.3 0 2.3 + 0.4 0 3.0 + 0.4 0 3.6 + 0.5 0 4.5 + 0.6 0 5.6 + 0.7 0 7.1 + 0.9 0 8.4 + 1.0 0 PN 16 PN 20 SDR 9 S4 2.0 + 0.3 0 2.3 + 0.4 0 3.0 + 0.4 0 3.7 + 0.5 0 4.6 + 0.6 0 5.8 + 0.7 0 6.8 + 0.8 0 - PN 10 PN 12.5 PN 16 SDR 11 S5 2.0 + 0.3 0 2.4 + 0.4 0 3.0 + 0.5 0 3.7 + 0.6 0 4.7 + 0.6 0 5.6 + 0.7 0 - - 2.0 + 0.3 0 2.4 + 0.4 0 3.0 + 0.4 0 3.8 + 0.5 0 4.5 + 0.6 0 - - - 2.0 + 0.3 0 2.3 + 0.4 0 2.9 + 0.4 0 3.6 + 0.5 0 4.3 + 0.6 0 - - - อนุกรมทอ SDR 13.6 SDR 17 SDR 17.6 S 6.3 S8 S 8.3 ชั้นคุณภาพทอ PN 8 PN 6 PN 10 PN 8 PN 12.5 PN 10 ความหนาของผนังทอ - - - - PN 4 PN 6.3 SDR 26 S 12.5 2.0 + 0.3 0 2.4 + 0.4 2.0 + 0.3 0 0 3.0 + 0.4 2.5 + 0.4 0 0 3.6 + 0.5 2.9 + 0.4 0 0 - - - - PN 6.3 PN 8 SDR 21 S 10 - - - - - - - - PN 3.2 PN 4 - SDR 33 S 16 - - - - - - - - PN 3.2 PN 4 SDR 41 S 20 หนวยเปนมิลลิเมตร ตารางที่ 3 ขนาดระบุ เสนผานศูนยกลางภายนอกเฉลีย ความเบียวของทอ ความหนาของผนังทอ และเกณฑความคลาดเคลือน ่ ้ ่ (ขอ 5.1) มอก. 982 – 2548
  • 10.
    –5– 225 200 180 160 140 125 110 ขนาด ระบุ 90 ชั้นคุณภาพ PE PE 63 PE80 PE 100 เสนผานศูนยกลาง ภายนอกเฉลี่ย 90.0 + 0.6 0 110.0 + 0.7 0 125.0 + 0.8 0 140.0 + 0.9 0 160.0 + 1.0 0 180.0 + 1.1 0 200.0 + 1.2 0 225.0 + 1.4 0 ความเบี้ยว ของทอสูงสุด 1.8 15.0 + 1.7 0 2.2 18.3 + 2.0 0 2.5 20.8 + 2.2 0 2.8 23.3 + 2.5 0 3.2 26.6 + 2.8 0 3.6 29.9 + 3.1 0 4.0 33.2 + 3.5 0 4.5 37.4 + 3.9 0 PN 25 - SDR 6 S 2.5 12.3 + 1.4 0 15.1 + 1.7 0 17.1 + 1.9 0 19.2 + 2.1 0 21.9 + 2.3 0 24.6 + 2.6 0 27.4 + 2.9 0 30.8 + 3.2 0 PN 20 PN 25 SDR 7.4 S 3.2 10.1 + 1.2 0 12.3 + 1.4 0 14.0 + 1.6 0 15.7 + 1.7 0 17.9 + 1.9 0 20.1 + 2.2 0 22.4 + 2.4 0 25.2 + 2.7 0 PN 16 PN 20 SDR 9 S4 8.2 + 1.0 0 10.0 + 1.1 0 11.4 + 1.3 0 12.7 + 1.4 0 14.6 + 1.6 0 16.4 + 1.8 0 18.2 + 2.0 0 20.5 + 2.2 0 PN 10 PN 12.5 PN 16 SDR 11 S5 6.7 + 0.8 0 8.1 + 1.0 0 9.2 + 1.1 0 10.3 + 1.2 0 11.8 + 1.3 0 13.3 + 1.5 0 14.7 + 1.6 0 16.6 + 1.8 0 PN 6.3 PN 8 0.6 0 0.7 0 0.7 0 0.8 0 0.9 0 1.0 0 1.1 0 1.2 0 SDR 21 S 10 5.4 + 0.7 5.1 + 0.7 4.3 + 0 0 6.6 + 0.8 6.3 + 0.8 5.3 + 0 0 7.4 + 0.9 7.1 + 0.9 6.0 + 0 0 8.3 + 1.0 8.0 + 1.0 6.7 + 0 0 9.5 + 1.1 9.1 + 1.1 7.7 + 0 0 10.7 + 1.2 10.2 + 1.2 8.6 + 0 0 11.9 + 1.3 11.4 + 1.3 9.6 + 0 0 13.4 + 1.5 12.8 + 1.4 10.8 + 0 0 อนุกรมทอ SDR 13.6 SDR 17 SDR 17.6 S 6.3 S8 S 8.3 ชั้นคุณภาพทอ PN 8 PN 6 PN 10 PN 8 PN 12.5 PN 10 ความหนาของผนังทอ 3.5 + 0.5 0 4.2 + 0.6 0 4.8 + 0.6 0 5.4 + 0.7 0 6.2 + 0.8 0 6.9 + 0.8 0 7.7 + 0.9 0 8.6 + 1.0 0 PN 4 PN 6.3 SDR 26 S 12.5 - - - - - - - - PN 3.2 PN 4 - SDR 33 S 16 - - - - - - - - PN 3.2 PN 4 SDR 41 S 20 หนวยเปนมิลลิเมตร ตารางที่ 3 ขนาดระบุ เสนผานศูนยกลางภายนอกเฉลีย ความเบียวของทอ ความหนาของผนังทอ และเกณฑความคลาดเคลือน (ตอ) ่ ้ ่ มอก. 982 – 2548
  • 11.
    –6– 560 500 450 400 355 315 280 ขนาด ระบุ 250 ชั้นคุณภาพ PE PE 63 PE80 PE 100 เสนผานศูนยกลาง ภายนอกเฉลี่ย 250.0 + 1.5 0 280.0 + 1.7 0 315.0 + 1.9 0 355.0 + 2.2 0 400.0 + 2.4 0 450.0 + 2.7 0 500.0 + 3.0 0 560.0 + 3.4 0 19.6 17.5 15.8 - - - ความเบี้ยว ของทอสูงสุด 5.0 41.5 + 4.3 0 9.8 46.5 + 4.8 0 11.1 52.3 + 5.4 0 12.5 59.0 + 6.0 0 14.0 - PN 25 - SDR 6 S 2.5 - 34.2 + 3.6 0 38.3 + 4.0 0 43.1 + 4.5 0 48.5 + 5.0 0 54.7 + 5.6 0 61.5 + 6.3 0 - PN 20 PN 25 SDR 7.4 S 3.2 27.9 + 2.9 0 31.3 + 3.3 0 35.2 + 3.7 0 39.7 + 4.1 0 44.7 + 4.6 0 50.3 + 5.2 0 55.8 + 5.7 0 - PN 16 PN 20 SDR 9 S4 22.7 + 2.4 0 25.4 + 2.7 0 28.6 + 3.0 0 32.2 + 3.4 0 36.3 + 3.8 0 40.9 + 4.2 0 45.4 + 4.7 0 50.8 + 5.2 0 PN 10 PN 12.5 PN 16 SDR 11 S5 18.4 + 2.0 0 20.6 + 2.2 0 23.2 + 2.5 0 26.1 + 2.8 0 29.4 + 3.1 0 33.1 + 3.5 0 36.8 + 3.8 0 41.2 + 4.3 0 14.8 + 1.6 0 16.6 + 1.8 0 18.7 + 2.0 0 21.1 + 2.3 0 23.7 + 2.5 0 26.7 + 2.8 0 29.7 + 3.1 0 33.2 + 3.5 0 14.2 + 1.6 0 15.9 + 1.7 0 17.9 + 1.9 0 20.1 + 2.2 0 22.7 + 2.4 0 25.5 + 2.7 0 28.3 + 3.0 0 31.7 + 3.3 0 อนุกรมทอ SDR 13.6 SDR 17 SDR 17.6 S 6.3 S8 S 8.3 ชั้นคุณภาพทอ PN 8 PN 6 PN 10 PN 8 PN 12.5 PN 10 ความหนาของผนังทอ 11.9 + 1.3 0 13.4 + 1.5 0 15.0 + 1.6 0 16.9 + 1.8 0 19.1 + 2.1 0 21.5 + 2.3 0 23.9 + 2.5 0 26.7 + 2.8 0 PN 6.3 PN 8 SDR 21 S 10 9.6 + 1.1 0 10.7 + 1.2 0 12.1 + 1.4 0 13.6 + 1.5 0 15.3 + 1.7 0 17.2 + 1.9 0 19.1 + 2.1 0 21.4 + 2.3 0 PN 4 PN 6.3 SDR 26 S 12.5 - - PN 3.2 PN 4 SDR 41 S 20 9.7 + 1.1 7.7 + 0.9 0 0 10.9 + 1.2 8.7 + 1.0 0 0 12.3 + 1.4 9.8 + 1.1 0 0 13.8 + 1.5 11.0 + 1.2 0 0 15.3 + 1.7 12.3 + 1.4 0 0 17.2 + 1.9 13.7 + 1.5 0 0 - - PN 3.2 PN 4 - SDR 33 S 16 หนวยเปนมิลลิเมตร ตารางที่ 3 ขนาดระบุ เสนผานศูนยกลางภายนอกเฉลีย ความเบียวของทอ ความหนาของผนังทอ และเกณฑความคลาดเคลือน (ตอ) ่ ้ ่ มอก. 982 – 2548
  • 12.
    –7– 1600 1400 1200 1000 900 800 710 ขนาด ระบุ 630 ชั้นคุณภาพ PE PE 63 PE80 PE 100 เสนผานศูนยกลาง ภายนอกเฉลี่ย 630.0 + 3.8 0 710.0 + 6.4 0 800.0 + 7.2 0 900.0 + 8.1 0 1000.0 + 9.0 0 1200.0 + 10.8 0 1400.0 + 12.6 0 1600.0 + 14.4 0 - - - - - - - ความเบี้ยว ของทอสูงสุด 22.1 - - - - - - - - PN 25 - SDR 6 S 2.5 - - - - - - - - PN 20 PN 25 SDR 7.4 S 3.2 - - - - - - - - PN 16 PN 20 SDR 9 S4 - - - - - - - - - - 3.9 0 4.4 0 4.9 0 5.5 0 59.3 + 6.1 0 - 57.2 + 5.9 46.3 + 4.8 37.4 + 0 0 52.2 + 5.4 42.1 + 0 58.8 + 6.0 47.4 + 0 53.3 + PN 10 PN 12.5 PN 16 SDR 11 S5 - - 35.7 + 3.7 0 40.2 + 4.2 0 45.3 + 4.7 0 51.0 + 5.2 0 56.6 + 5.8 0 - อนุกรมทอ SDR 13.6 SDR 17 SDR 17.6 S 6.3 S8 S 8.3 ชั้นคุณภาพทอ PN 8 PN 6 PN 10 PN 8 PN 12.5 PN 10 ความหนาของผนังทอ - 30.0 + 3.1 0 33.9 + 3.5 0 38.1 + 4.0 0 42.9 + 4.4 0 47.7 + 4.9 0 57.2 + 5.9 0 - PN 6.3 PN 8 SDR 21 S 10 24.1 + 2.6 0 27.2 + 2.9 0 30.6 + 3.2 0 34.4 + 3.9 0 38.2 + 4.0 0 45.9 + 4.7 0 53.5 + 5.5 0 61.2 + 6.3 0 PN 4 PN 6.3 SDR 26 S 12.5 19.3 + 2.1 0 21.8 + 2.3 0 24.5 + 2.6 0 27.6 + 2.9 0 30.6 + 3.2 0 36.7 + 3.8 0 42.9 + 4.4 0 49.0 + 5.0 0 PN 3.2 PN 4 - SDR 33 S 16 15.4 + 1.7 0 17.4 + 1.9 0 19.6 + 2.1 0 22.0 + 2.3 0 24.5 + 2.6 0 29.4 + 3.1 0 34.3 + 3.6 0 39.2 + 4.1 0 PN 3.2 PN 4 SDR 41 S 20 หนวยเปนมิลลิเมตร ตารางที่ 3 ขนาดระบุ เสนผานศูนยกลางภายนอกเฉลีย ความเบียวของทอ ความหนาของผนังทอ และเกณฑความคลาดเคลือน (ตอ) ่ ้ ่ มอก. 982 – 2548
  • 13.
    มอก. 982 –2548 หมายเหตุ 1. เกณฑความคลาดเคลื่อนขางบวกของเสนผานศูนยกลางภายนอกเฉลี่ยเปนไปดังนี้ เกณฑความคลาดเคลื่อน = 0.3 มิลลิเมตร หรือเทากับ 0.006 dn มิลลิเมตร แลวแตคาใดจะมากกวา  สำหรับทอทีมขนาดระบุนอยกวาหรือเทากับ 630 มิลลิเมตร ่ ี  = 0.009 dn มิลลิเมตร สำหรับทอทีมขนาดระบุตงแต 710 มิลลิเมตรขึนไป ่ ี ั้ ้ เมือ dn คือ ขนาดระบุ เปนมิลลิเมตร ่ 2. เกณฑความคลาดเคลื่อนของความเบี้ยวของทอ เกณฑความคลาดเคลื่อน = 0.008 dn + 1 มิลลิเมตร สำหรับทอทีมขนาดระบุนอยกวาหรือเทากับ 75 ่ ี  มิลลิเมตร = 0.02 dn มิลลิเมตร สำหรับทอที่มีขนาดระบุ 90 มิลลิเมตร ถึง 250 มิลลิเมตร = 0.035 dn มิลลิเมตร สำหรับทอทีมขนาดระบุ 280 มิลลิเมตร ถึง 630 ่ ี มิลลิเมตร สำหรับทอที่มีขนาดระบุตั้งแต 710 มิลลิเมตร ขึ้นไป ความเบี้ยวของทอใหเปนไปตามขอตกลงระหวาง ผูซื้อกับผูขาย เมือ dn คือ ขนาดระบุ เปนมิลลิเมตร ่ 3. เกณฑความคลาดเคลื่อนขางบวกของความหนาของผนังทอเปนไปดังนี้ เกณฑความคลาดเคลือน = 0.1e + 0.1 มิลลิเมตร ่ เมือ e คือ ความหนาต่ำสุดของผนังทอ เปนมิลลิเมตร ่ 4. ความหนาของผนังทอ คำนวณไดจากสูตร e = pdn 2σs + p เมือ e คือ ความหนาของผนังทอ เปนมิลลิเมตร ่ p คือ ความดันระบุที่ 20 องศาเซลเซียส เปนเมกะพาสคัล dn คือ ขนาดระบุ เปนมิลลิเมตร σs คือ ความเคนตามแนวเสนรอบวงสูงสุด เปนเมกะพาสคัล 6. คุณลักษณะทีตองการ ่  6.1 ลักษณะทัวไป ่ ทอตองเปนสีดำหรือสีดำคาดแถบสีฟาโดยวัสดุทใชในการคาดแถบสีฟาตองเปนวัสดุประเภทเดียวกับวัสดุทใช  ี่  ี่ ทำทอ ทอตองมีความหนาสม่ำเสมอ ผิวภายในและภายนอกเรียบ และไมมตำหนิทจะเปนผลเสียในการใชงาน ี ี่ ปลายทังสองขางมีหนาตัดเรียบและตังฉากกับแนวแกนของทอ ้ ้ การทดสอบใหทำโดยการตรวจพินจ กรณีทเปนทอสีดำคาดแถบสีฟา ผทำตองแสดงหลักฐานรับรองวัสดุทใช ิ ี่  ู ี่ ในการคาดแถบสีฟาวาเปนประเภทเดียวกับวัสดุทใชทำทอ  ี่ 6.2 อัตราการไหลเมือหลอมเหลว ่ เนือวัสดุทไดจากผนังทอ เมือทดสอบตาม ISO 1133 แลว อัตราการไหลเมือหลอมเหลวทีไดตองแตกตาง ้ ี่ ่ ่ ่  ไมเกินรอยละ 25 จากคาทีทดสอบไดในภาคผนวก ข. ขอ ข.2 ่ –8–
  • 14.
    มอก. 982 –2548 6.3 ปริมาณคารบอนแบลก ตองมีคารบอนแบลก รอยละ 2.5 ± 0.5 โดยมวล การทดสอบใหปฏิบตตาม ISO 6964 ั ิ 6.4 การเปลียนแปลงของความยาวทอ ่ เมือทดสอบตาม ISO 2505–1 แลว ความยาวของทอจะเปลียนไปไดไมเกินรอยละ 3 ่ ่ 6.5 ความทนความดัน 6.5.1 เมื่อทดสอบตาม ISO 1167 โดยใชความเคนทดสอบ (test stress, σ) ตามตารางที่ 4 คำนวณหา คาความดันทดสอบจากสูตรแลว ทอตองไมแตก รัว หรือราว ่ ตารางที่ 4 ความเคนทดสอบสำหรับคำนวณหาคาความดันทดสอบ (ขอ 6.5.1) σ (เมกะพาสคัล) ชั้นคุณภาพ PE PE 100 PE 80 PE 63 100 ชั่วโมง 165 ชั่วโมง ที่ 20 องศาเซลเซียส ที่ 80 องศาเซลเซียส 12.4 5.5 9.0 4.6 8.0 3.5 1 000 ชั่วโมง ที่ 80 องศาเซลเซียส 5.0 4.0 3.2 หมายเหตุ ความดันทดสอบ คำนวณจากสูตร p = 2 σ emin dem – emin เมือ p คือ ความดันทดสอบ เปนเมกะพาสคัล ่ σ คือ ความเคนทดสอบ เปนเมกะพาสคัล emin คือ ความหนาของผนังทอที่วัดไดต่ำสุด เปนมิลลิเมตร dem คือ เสนผานศูนยกลางภายนอกเฉลีย เปนมิลลิเมตร ่ 6.5.2 การทดสอบซ้ำเมือทดสอบไมผานที่ 80 องศาเซลเซียส ่  กรณีทเกิดการแตกเปราะ (brittle) กอนเวลา 165 ชัวโมง ถือวาการทดสอบนันไมผาน ี่ ่ ้  ถาในระยะเวลา 165 ชั่วโมง ชิ้นงานเกิดการยืด (ductile) กอนแตก ใหทดสอบซ้ำอีกครั้งโดยเลือก ลดความเคนตามแนวเสนรอบวงใหต่ำลง และเวลาทีใชทดสอบใหเปนไปตามตารางที่ 5 ่ –9–
  • 15.
    มอก. 982 –2548 ตารางที่ 5 ความเคนทดสอบสำหรับการทดสอบทอที่ 80 องศาเซลเซียส–ทดสอบซ้ำ (ขอ 6.5.2) PE 63 σ (เมกะพาสคัล) 3.5 3.4 3.3 3.2 PE 80 เวลาทดสอบ (ชั่วโมง) 165 285 538 1 000 σ (เมกะพาสคัล) 4.6 4.5 4.4 4.3 4.2 4.1 4.0 PE 100 เวลาทดสอบ (ชั่วโมง) 165 219 283 394 533 727 1 000 σ (เมกะพาสคัล) 5.5 5.4 5.3 5.2 5.1 5.0 เวลาทดสอบ (ชั่วโมง) 165 233 332 476 688 1 000 6.6 ผลทีเกิดขึนกับน้ำ ่ ้ ตองไมทำใหน้ำมีกลิน รส หรือสีเปลียนไปจากเดิม และปริมาณของสารทีสกัดได ตองไมเกินเกณฑทกำหนด ่ ่ ่ ี่ ในตารางที่ 6 การทดสอบใหปฏิบตตามขอ 10.4 ั ิ ตารางที่ 6 ปริมาณของสารทีสกัดได ่ (ขอ 6.6) สารที่สกัดได ปริมาณของสารที่สกัดได มิลลิกรัมตอลูกบาศกเดซิเมตร 0.05 1.0 0.01 0.05 0.05 0.001 0.01 0.001 70 สารหนู แบเรียม แคดเมียม โครเมียม ตะกั่ว ปรอท ซีลีเนียม สารฟนอล ของแข็งที่ละลายไดทั้งหมด (total dissolved solid) – 10 –
  • 16.
    มอก. 982 –2548 6.7 เสถียรภาพทางความรอน (thermal stability) เนือวัสดุทไดจากผนังดานในของทอ เมือทดสอบตาม ISO/TR 10837 แลว OIT ตองไมนอยกวา 20 นาที ้ ี่ ่  เมือทดสอบทีอณหภูมิ 200 องศาเซลเซียส หรือทีอณหภูมิ 210 องศาเซลเซียส ่ ่ ุ ่ ุ 7. การบรรจุ 7.1 ทอมวนขนาดระบุ 16 ถึง 110 ทุกมวน ตองมีสงปดปลายทังสองขาง เพือปองกันความเสียหายและความ ิ่ ้ ่ สกปรกทีอาจเกิดขึนในระหวางการขนสงและการเก็บรักษา สวนทอตรงทุกขนาดระบุใหเปนไปตามขอตกลง ่ ้ ระหวางผซอกับผขาย ู ื้ ู  7.2 ในกรณีทอมวน เสนผานศูนยกลางภายในของมวนตองไมนอยกวา 18 เทาของขนาดระบุของทอและตองมี  การปองกันไมใหทอเกิดการยุบหัก และทอมวนทีมความยาวตังแต 500 เมตรขึนไป ใหมวนบนแกนหรือให  ่ ี ้ ้  เปนไปตามขอตกลงระหวางผซอกับผขาย ู ื้ ู 8. เครืองหมายและฉลาก ่ 8.1 ทีทอตรงทุกระยะ 2 เมตร และทอมวนทุกระยะ 1 เมตร อยางนอยตองมีเลข อักษร หรือเครืองหมายเปน ่  ่ สีฟา แจงรายละเอียดตอไปนีโดยมีขนาดตัวอักษรเหมาะสมกับทอ ใหเห็นไดงาย ชัดเจน และไมลบเลือนไดงาย  ้   (1) คำวา “ทอน้ำดืม” ตามดวยสัญลักษณ “HDPE” ่ (2) ชันคุณภาพทอ และชันคุณภาพ PE ้ ้ (3) ขนาดระบุ และความหนาของผนังทอต่ำสุด หนวยเปนมิลลิเมตร (4) อนุกรมทอ (S) หรืออัตราสวนมิตมาตรฐาน (SDR) ิ (5) ความดันใชงานทีอณหภูมิ 27 องศาเซลเซียส ่ ุ (6) เดือน ปททำ หรือรหัสรนทีทำ ี่ ุ ่ (7) ชือผทำหรือโรงงานทีทำ พรอมสถานทีตง หรือเครืองหมายการคาทีจดทะเบียน ่ ู ่ ่ ั้ ่ ่ 8.2 ทีวสดุหอหมหรือฉลากสำหรับทอมวน อยางนอยตองมีเลข อักษร หรือเครืองหมายแจงรายละเอียดตอไปนี้ ่ั  ุ ่ ใหเห็นไดงาย ชัดเจน  (1) คำวา “ทอน้ำดืม” ตามดวยสัญลักษณ “HDPE” ่ (2) ชันคุณภาพทอ และชันคุณภาพ PE ้ ้ (3) ขนาดระบุ และความหนาของผนังทอต่ำสุด หนวยเปนมิลลิเมตร (4) อนุกรมทอ (S) หรืออัตราสวนมิตมาตรฐาน (SDR) ิ (5) ความดันใชงานทีอณหภูมิ 27 องศาเซลเซียส ่ ุ (6) ความยาว เปนเมตร (7) เดือน ปททำ หรือรหัสรนทีทำ ี่ ุ ่ (8) ชือผทำหรือโรงงานทีทำ พรอมสถานทีตง หรือเครืองหมายการคาทีจดทะเบียน ่ ู ่ ่ ั้ ่ ่ ในกรณีทใชภาษาตางประเทศ ตองมีความหมายตรงกับภาษาไทยทีกำหนดไวขางตน ี่ ่  หมายเหตุ การแสดงเครืองหมายและฉลากตามขอ 8.1(1) 8.1(2) 8.2(1) และ 8.2(2) ใหแสดงดังตัวอยาง ่ เชน ทอน้ำดืม HDPE PN 10 PE 80 ่ – 11 –
  • 17.
    มอก. 982 –2548 9. การชักตัวอยางและเกณฑตัดสิน 9.1 การชักตัวอยางและเกณฑตดสินใหเปนไปตามภาคผนวก ค. ั 10. การทดสอบ 10.1 ขอกำหนดทัวไป ่ 10.1.1 ใหใชวิธีทดสอบที่กำหนดในมาตรฐานนี้ หรือวิธีอื่นใดที่ใหผลเทียบเทา ในกรณีที่มีขอโตแยงใหใชวิธีที่ กำหนดในมาตรฐานนี้ 10.2 ขนาด 10.2.1 เสนผานศูนยกลางภายนอก 10.2.1.1 เครื่องวัด ไมโครมิเตอร เวอรเนียรแคลลิเปอรส หรือเครืองวัดอืนทีละเอียดถึง 0.05 มิลลิเมตร ่ ่ ่ 10.2.1.2 วิธวด ีั เลือกเสนรอบวง ณ ตำแหนงใดตำแหนงหนึงตามแนวยาวของทอ โดยมีระยะวัดหางจากปลายทอ ่ ไมต่ำกวา 30 เซนติเมตร วัดเสนผานศูนยกลางภายนอก ณ ตำแหนงทีมคาสูงสุดบนแนวเสนรอบวง ่ ี  นัน แลววัดเสนผานศูนยกลางภายนอกในแนวตังฉากกับเสนผานศูนยกลางภายนอกสูงสุดนี้ เปนเสน ้ ้ ผานศูนยกลางภายนอกต่ำสุด แลวบันทึกคาทังสองทีวดได ้ ่ั 10.2.1.3 การรายงานผล ใหรายงานเปนคาเฉลียของเสนผานศูนยกลางภายนอก ทศนิยม 1 ตำแหนง เปนมิลลิเมตร ่ 10.2.2 ความเบียวของทอ ้ คำนวณหาความเบียวของทอจากสูตร ้ ∆d = d1 – d2 เมื่อ ∆ d คือ ความเบียวของทอ เปนมิลลิเมตร ้ d1 คือ เสนผานศูนยกลางภายนอกสูงสุด เปนมิลลิเมตร d2 คือ เสนผานศูนยกลางภายนอกต่ำสุด เปนมิลลิเมตร 10.2.3 ความหนาของผนังทอ 10.2.3.1 เครื่องวัด บอลลไมโครมิเตอร หรือเครืองวัดอืนทีละเอียดถึง 0.05 มิลลิเมตร ่ ่ ่ 10.2.3.2 วิธวด ีั วัดความหนาของผนังทอในแนวตั้งฉากกับแกนของทอ ณ ตำแหนงตางๆ ที่อยูหางเทาๆ กันโดย ประมาณ ตามแนวเสนรอบวงเดียวกัน และอยหางจากปลายทอพอสมควร โดยวัด 4 ตำแหนงสำหรับ ู  ทอขนาดระบุนอยกวาหรือเทากับ 63 มิลลิเมตร และ 8 ตำแหนงสำหรับทอขนาดระบุตงแต 75  ั้ มิลลิเมตร ขึนไป ้ 10.2.3.3 การรายงานผล ใหรายงานเปนคาสูงสุดและต่ำสุด เปนมิลลิเมตร – 12 –
  • 18.
    มอก. 982 –2548 10.3 ความยาวของทอ ใหวดความยาวของทอตัวอยางตามแนวยาวของทอ โดยใชเครืองวัดทีเหมาะสม ั ่ ่ 10.4 ผลทีเกิดขึนกับน้ำ ่ ้ 10.4.1 การเตรียมชินทดสอบ ้ ตัดทอตัวอยางแตละทอนหรือมวนเปนชินทดสอบยาวไมเกิน 1 000 มิลลิเมตร และมีความยาวรวมตาม ้ ตารางที่ 7 ตารางที่ 7 ความยาวรวมของชินทดสอบสำหรับการทดสอบผลทีเ่ กิดขึนกับน้ำ ้ ้ (ขอ 10.4.1) ขนาดระบุ 16 20 25 32 40 ถึง 1 600 หนวยเปนมิลลิเมตร ความยาวรวม 3 000 2 000 1 500 1 000 500 10.4.2 สารละลายและวิธเตรียม ี 10.4.2.1 น้ำกลันทีมคารบอนไดออกไซด 150 มิลลิกรัมตอลูกบาศกเดซิเมตร เตรียมจากน้ำกลันซึงอิมตัวดวย ่ ่ ี ่ ่ ่ คารบอนไดออกไซด และหาปริมาณของคารบอนไดออกไซดดวยวิธมาตรฐาน สารละลายนีควรเปน  ี ้ สารละลายทีเตรียมขึนใหมทกครัง ่ ้ ุ ้ หมายเหตุ วิธหาปริมาณของคารบอนไดออกไซดดวยวิธมาตรฐาน ใหปฏิบตตาม Standard Methods for ี  ี ั ิ the Examination of Water and Waste water, 20th ed., American Public Health Association, Inc., New York, N.Y., U.S.A. 1998 10.4.3 การเตรียมสารละลายตัวอยาง 10.4.3.1 ตอกอกเขากับปลายขางหนึงของชินทดสอบแตละชิน ยึดชินทดสอบใหตงอยในแนวดิง โดยใหปลาย ่ ้ ้ ้ ั้ ู ่ ที่ตอกอกอยูดานลาง เติมน้ำประปาทางดานบนใหลนชิ้นทดสอบเล็กนอย เปดกอกดานลางใหน้ำ ไหลผานชินทดสอบดวยความเร็ว 3 เมตรตอนาที เปนเวลา 6 ชัวโมง โดยมีน้ำเต็มชินทดสอบอยู ้ ่ ้ ตลอดเวลา ในกรณีทตองการลดปริมาณน้ำทีใชลางชินทดสอบ ใหใชทอขนาดเล็กกวาเล็กนอยสอดไว ี่  ่  ้  ภายในเพือแทนทีน้ำ และใหน้ำไหลผานผิวภายในของชินทดสอบตลอดทอ ถอดกอกและลางภายใน ่ ่ ้ ชินทดสอบดวยน้ำกลัน ้ ่ 10.4.3.2 หลังจากลางชิ้นทดสอบสะอาดแลว อุดปลายขางหนึ่งของชิ้นทดสอบใหแนนดวยจุกที่ทำดวยพอลิ เอทิลีนหรือจุกที่หุมดวยพอลิเอทิลีน หรือจุกทำดวยวัสดุที่ไมทำใหเกิดผลกระทบตอการทดสอบนี้ เติมสารละลายตามขอ 10.4.2.1 ใหเต็ม ปดปลายอีกขางหนึงของชินทดสอบดวยจุกชนิดเดียวกัน ่ ้ เก็บชินทดสอบไวในลักษณะดังกลาวทีอณหภูมหอง เปนเวลา 48 ชัวโมง ้ ่ ุ ิ  ่ – 13 –
  • 19.
    มอก. 982 –2548 10.4.3.3 ทำซ้ำตามขอ 10.4.3.2 ในแตละชินทดสอบอีก 2 ครัง แลวนำสารละลายทีไดในครังที่ 3 ไปตรวจ ้ ้ ่ ้ กลิน รสและสี และวิเคราะหหาปริมาณของสารตางๆ ่ 10.4.4 วิธทดสอบ ี 10.4.4.1 กลิน รส และสี ่ ใหตรวจกลิน รส และสี โดยการตรวจพินจ ่ ิ 10.4.4.2 ของแข็งทีละลายไดทงหมด ่ ั้ ใหปฏิบตตาม Standard Methods for the Examination of Water and Waste water, 20th ed., ั ิ American Public Health Association, Inc., New York, N.Y., U.S.A. 1998 10.4.4.3 ปริมาณของสารทีสกัดได ่ ใหปฏิบตตาม มอก.257 เลม 2 ั ิ – 14 –
  • 20.
    มอก. 982 –2548 ภาคผนวก ก. ความดันใชงานทีอณหภูมตางๆ ุ่ ิ  ก.1 ความดันใชงานทีอณหภูมตางๆ ตลอดอายุการใชงาน 50 ป ใหเปนไปตามตารางที่ ก.1 ่ ุ ิ  ตารางที่ ก.1 ความดันใชงานทีอณหภูมตาง ๆ ตลอดอายุการใชงาน 50 ป ุ่ ิ  (ขอ ก.1) อุณหภูมิ (องศาเซลเซียส) 20 25 27 30 35 40 PN 3.2 0.32 0.29 0.29 0.27 0.25 0.23 PN 4 0.40 0.37 0.36 0.34 0.32 0.29 PN 6 0.60 0.55 0.55 0.52 0.48 0.44 ความดันใชงาน (เมกะพาสคัล) PN 6.3 PN 8 PN 10 PN 12.5 0.63 0.80 1.00 1.25 0.58 0.74 0.93 1.16 0.57 0.73 0.91 1.14 0.54 0.69 0.87 1.08 0.50 0.64 0.80 1.00 0.46 0.59 0.74 0.92 PN 16 1.60 1.48 1.46 1.39 1.28 1.18 PN 20 2.00 1.86 1.82 1.74 1.60 1.48 PN 25 2.50 2.32 2.27 2.17 2.00 1.85 ่ ุ ก.2 คาคงทีสวนลดความดันใชงานทีอณหภูมิ 20 องศาเซลเซียส ถึง 40 องศาเซลเซียส ตลอดอายุการใชงาน 50 ่ ป ใหเปนไปตามตารางที่ ก.2 ตารางที่ ก.2 คาคงที่สวนลดความดันใชงานที่อุณหภูมิ 20 องศาเซลเซียส ถึง 40 องศาเซลเซียส ตลอดอายุการใชงาน 50 ป (ขอ ก.2) อุณหภูมิ (องศาเซลเซียส) 20 25 27 30 35 40 คาคงที่สวนลดความดันใชงาน 1 0.93 0.91 0.87 0.80 0.74 – 15 –
  • 21.
    มอก. 982 –2548 ภาคผนวก ข. วัสดุ (ขอ 4.2 และ ขอ 6.2) ข.1 ผทำตองแสดงหลักฐานการทดสอบ และการรับรองในกรณีทเกียวของกับวัสดุ ดังตอไปนี้ ู ี่ ่ ข.1.1 ใบรับรองวัสดุ (certificate of material) ข.1.1.1 ประเภท ชันคุณภาพ PE และ MRS ทีทดสอบตาม ISO 9080 ้ ่ ข.1.1.2 สมบัตของคารบอนแบลกทีใชสำหรับงานทอ ิ ่ ข.1.2 ใบรับรองผลการวิเคราะห (certificate of analysis, COA) ทีแสดงรายละเอียดดังนี้ ่ ข.1.2.1 หมายเลขรนของวัสดุ ุ ข.1.2.2 ความหนาแนน ข.1.2.3 อัตราการไหลเมือหลอมเหลว ่ ข.1.2.4 คารอยละของปริมาณคารบอนแบลก ข.1.2.5 คาการกระจายตัวของคารบอนแบลก (carbon black dispersion) ข.1.2.6 ความตานแรงดึง ณ จุดคราก (tensile strength at yield) ความตานแรงดึง ณ จุดขาด (tensile strength at break) และความยืดเมือขาด (elongation at break) ่ ข.1.2.7 OIT ข.2 ผูทำตองแสดงหลักฐานการทดสอบวัสดุเพิ่มเติม เพื่อการทวนสอบคุณภาพวัสดุที่ใชตามขอ ข.1.2.3 โดย อัตราการไหลเมือหลอมเหลวทีไดตองแตกตางไมเกินกวา รอยละ 30 จากคาทีระบุไวใน COA ่ ่  ่ ข.3 ผทำตองแสดงหลักฐานการจัดการ และควบคุมคุณภาพของวัสดุใชซ้ำทีนำมาใชในการทำ ู ่ – 16 –
  • 22.
    มอก. 982 –2548 ภาคผนวก ค. การชักตัวอยางและเกณฑตดสิน ั (ขอ 9.1) ค.1 ทัวไป ่ ค.1.1 รน ในทีนี้ หมายถึง ทอทีมชนคุณภาพทอ และขนาดระบุเดียวกัน ทำจากวัสดุอยางเดียวกันและทำติดตอ ุ ่ ่ ี ั้ กันในระยะเวลาหนึง หรือซือขายหรือสงมอบในระยะเวลาเดียวกัน ่ ้ ุ ้ ้ ค.1.2 การแบงกลมของทอ ใหแบงตามขนาดระบุ โดยกลมของทอตองเปนชันคุณภาพทอและชันคุณภาพ PE ุ เดียวกัน ดังตารางที่ ค.1 ตารางที่ ค.1 กลมของทอ ุ (ขอ ค.1.2) หนวยเปนมิลลิเมตร ขนาดระบุ กลุมที่ 1 16 ถึง 63 2 75 ถึง 225 3 250 ถึง 630 4 ตั้งแต 710 ขึ้นไป ค.2 การชักตัวอยางและการยอมรับ ใหเปนไปตามแผนการชักตัวอยางที่กำหนดตอไปนี้หรืออาจใชแผนการชัก ตัวอยางอืนทีเทียบเทากันทางวิชาการกับแผนทีกำหนดไว ่ ่ ่ ค.2.1 การชักตัวอยางและการยอมรับสำหรับการทดสอบรับรอง ค.2.1.1 การชักตัวอยางและการยอมรับสำหรับการทดสอบขนาด ลักษณะทั่วไป การเปลี่ยนแปลงของ ความยาวทอ ความทนความดัน 100 ชัวโมง ที่ 20 องศาเซลเซียส ความทนความดัน 1 000 ชัวโมง ่ ่ ที่ 80 องศาเซลเซียส การบรรจุ และเครืองหมายและฉลาก ่ (1) ใหชกตัวอยางโดยวิธสมจากรนเดียวกันตามตารางที่ ค.2 ั ี ุ ุ – 17 –
  • 23.
    มอก. 982 –2548 ตารางที่ ค.2 แผนการชักตัวอยางสำหรับการทดสอบขนาด ลักษณะทัวไป การเปลียนแปลงของความยาวทอ ่ ่ ความทนความดัน 100 ชั่วโมง ที่ 20 องศาเซลเซียส ความทนความดัน 1 000 ชั่วโมง ที่ 80 องศาเซลเซียส การบรรจ และเครืองหมายและฉลาก ุ ่ (ขอ ค.2.1.1(1)) ขนาดรุน (ทอน/มวน) ไมเกิน 1 200 1 201 ถึง 3 200 3 201 ถึง 3 500 3 501 ขึ้นไป ขนาดระบุตอกลุม 2 2 2 2 ขนาดตัวอยางตอขนาดระบุ (ทอน) 3 13 20 32 (2) ตัวอยางทุกตัวอยางตองเปนไปตามขอ 5. ขอ 6.1 ขอ 6.4 ขอ 6.5 ขอ 7. และขอ 8. จึงจะ ถือวาทอรนนันเปนไปตามเกณฑทกำหนด ุ ้ ี่ ค.2.1.2 การชักตัวอยางและการยอมรับสำหรับการทดสอบอัตราการไหลเมื่อหลอมเหลว และเสถียรภาพ ทางความรอน (1) ใหชกตัวอยางโดยวิธสมจากรนเดียวกันตามตารางที่ ค.3 ั ี ุ ุ ตารางที่ ค.3 แผนการชักตัวอยางสำหรับการทดสอบอัตราการไหลเมือหลอมเหลว ่ และเสถียรภาพทางความรอน (ขอ ค.2.1.2(1)) ขนาดรุน (ทอน/มวน) ไมเกิน 1 200 1 201 ถึง 3 200 3 201 ถึง 3 500 3 501 ขึ้นไป ขนาดระบุตอกลุม 1 1 1 1 ขนาดตัวอยางตอขนาดระบุ (ทอน) 3 13 20 32 (2) ตัวอยางทุกตัวอยางตองเปนไปตามขอ 6.2 และขอ 6.7 จึงจะถือวาทอรนนันเปนไปตามเกณฑ ุ ้ ทีกำหนด ่ ค.2.1.3 การชักตัวอยางและการยอมรับสำหรับการทดสอบปริมาณคารบอนแบลก และผลทีเกิดขึนกับน้ำ ่ ้ (1) ใหชกตัวอยางโดยวิธสมจากรนเดียวกัน จำนวน 3 ทอน ั ี ุ ุ (2) ตัวอยางทุกตัวอยางตองเปนไปตามขอ 6.3 และขอ 6.6 จึงจะถือวาทอรนนันเปนไปตามเกณฑ ุ ้ ทีกำหนด ่ – 18 –
  • 24.
    มอก. 982 –2548 หมายเหตุ : (1) ความยาวของทอมวน ใหทดสอบที่โรงงานจากกระบวนการผลิต (2) กรณีทอมวนใหตัดตัวอยางจากกระบวนการผลิต ความยาวเดียวกับทอตรง หรืออาจใชตัวอยางทอ ตรงรุนเดียวกัน ค.2.2 การชักตัวอยางและการยอมรับสำหรับการทดสอบติดตามผล ค.2.2.1 การชักตัวอยางและการยอมรับสำหรับการทดสอบปริมาณคารบอนแบลก ความทนความดัน 1 000 ชัวโมง ที่ 80 องศาเซลเซียส และผลทีเกิดขึนกับน้ำ ่ ่ ้ (1) ใหชกตัวอยางโดยวิธสมจากรนเดียวกัน จำนวน 3 ทอน ั ี ุ ุ (2) ตัวอยางทุกตัวอยางตองเปนไปตามขอ 6.3 ขอ 6.5 และขอ 6.6 จึงจะถือวาทอรนนันเปนไป ุ ้ ตามเกณฑทกำหนด ี่ ค.2.3 การชักตัวอยางและการยอมรับสำหรับการทดสอบสำหรับโรงงาน ค.2.3.1 การชักตัวอยางและการยอมรับสำหรับการทดสอบขนาด ลักษณะทัวไป การบรรจุ และเครืองหมาย ่ ่ และฉลาก (1) ใหชกตัวอยางทดสอบอยางนอยจำนวน 1 ทอน ทุก 4 ชัวโมง/ทุกรน ั ่ ุ (2) ตัวอยางทุกตัวอยางตองเปนไปตามขอ 5. ขอ 6.1 ขอ 7. และขอ 8. จึงจะถือวาทอรนนันเปนไป ุ ้ ตามเกณฑทกำหนด ี่ ค.2.3.2 การชักตัวอยางและการยอมรับสำหรับการทดสอบอัตราการไหลเมื่อหลอมเหลว การเปลี่ยนแปลง ของความยาวทอ ความทนความดัน 165 ชัวโมง ที่ 80 องศาเซลเซียส และคาเสถียรภาพทางความรอน ่ (1) ใหชกตัวอยางทุกรน รนละ 1 ทอน ั ุ ุ (2) ตัวอยางทุกตัวอยางตองเปนไปตามขอ 6.2 ขอ 6.4 ขอ 6.5 และขอ 6.7 จึงจะถือวาทอรนนัน ุ ้ เปนไปตามเกณฑทกำหนด ี่ – 19 –