โ ค ร ง ก า ร พ ร ะ ร า ช ดา ริ


      โครงการด้ านสิ่ งแวดล้ อม

ด้ านการอนุรักษ์และพัฒนาทรั พยากรดิน
โครงการด้ า นสิ่ งแวดล้ อ ม

 ปัญหาเรื่ องสิ่ งแวดล้อม เป็ นปัญหาที่มีความสาคัญควบคู่กบการพัฒนาความเจริ ญก้าวหน้า ซึ่งเป็ น
                                                          ั
ปัญหาร่ วมกันของทุกประเทศ กล่าวคือ การพัฒนายิงรุ ดหน้าปัญหาคุณภาพสิ่ งแวดล้อมและภาวะมลพิษ
                                             ่
ยิงก่อตัวและทวีความรุ นแรงมากยิงขึ้น ประเทศไทยนับเป็ นประเทศหนึ่งที่กาลังประสบกับปัญหา
  ่                            ่
                                               ่
ดังกล่าว ทั้งนี้เพราะการพัฒนาเศรษฐกิจในช่วงที่ผานมาให้ความสาคัญกับอัตราความเจริ ญเติบโตทาง
เศรษฐกิจ โดยการนาเอาทรัพยากรมาใช้ประโยชน์แต่ไม่ได้มีการวางแผนการจัดการทีเหมาะสมรองรับ
                                                   ่
ปัญหาที่จะเกิดขึ้น ทาให้ทรัพยากรธรรมชาติที่เหลืออยูมีสภาพเสื่ อมโทรมลง
โครงการอันเนื่องมาจากพระราชดาริ ส่ วนใหญ่จะเป็ น
   วิธีการที่จะทานุบารุ ง และปรับปรุ งสภาพทรัพยากรและ
สิ่ งแวดล้อมให้ดีข้ ึนในด้านต่าง ๆ อาทิเช่น การอนุรักษ์และ
พัฒนาทรัพยากรธรรมชาติ ดิน น้ า และป่ าไม้ ซึ่งมีสาระโดย
                           สรุ ปดังนี้
     โครงการอันเนื่องมาจากพระราชดาริ ส่ วนใหญ่จะเป็ น
   วิธีการที่จะทานุบารุ ง และปรับปรุ งสภาพทรัพยากรและ
สิ่ งแวดล้อมให้ดีข้ ึนในด้านต่าง ๆ อาทิเช่น การอนุรักษ์และ
พัฒนาทรัพยากรธรรมชาติ ดิน น้ า และป่ าไม้ ซึ่งมีสาระโดย
                           สรุ ปดังนี้
ด้ านการอนุ รั กษ์ และพั ฒ นาทรั พยากรดิ น
                                ่
 ในช่วยระยะเวลาเกือบ ๓๐ ปี ที่ผานมา การเพิ่มผลผลิตและรายได้ของประเทศมาจากการขยายพื้นที่การ
                                                                 ่
เพาะปลูกมากกว่าการเพิ่มผลผลิตต่อหน่วยพื้นที่จนถึงขณะนี้ประมาณได้วาพื้นที่ท่ีเหมาะสมต่อการ
                                                                              ่
เกษตรกรรมได้ใช้ไปจนเกือบหมด และพยายามหาพื้นที่ชดเชยด้วยการอพยพโยกย้ายเข้าไปอยูกระจัด
กระจายในเขตป่ าสงวนแห่งชาติ พื้นที่ป่าไม้ถกทาลายเพิมจานวนมากขึ้น เพราะการใช้ท่ีดินกันอย่างขาดความ
                                          ู       ่
ระมัดระวังและไม่มีการบารุ งรักษาซึ่งทาให้เกิดความเสื่ อมโทรม ปัญหาเหล่านี้หากไม่รีบแก้ไขย่อมส่งผล
กระทบต่อการพัฒนาประเทศเป็ นอย่างมาก
   สาหรับโครงการอันเนื่องมาจากพระราชดาริ น้ น คานึงถึงการใช้ทรัพยากรธรรมชาติให้เกิดประโยชน์สูงสุด
                                            ั
ปรับปรุ งทรัพยากรธรรมชาติที่เสื่ อมโทรมให้ได้ใช้ประโยชน์
๑ . ส นั บ ส นุ น ใ ห้ เ ก ษ ต ร ก ร เ รี ย น รู้ เ ข้ า ใ จ วิ ธี ก า ร อ นุ รั ก ษ์ ดิ น แ ล ะ นา
                                                                                                    ้



การปรับปรุ งบารุ งดินและสามารถนาไปปฏิบติได้เอง ดังพระราชดารัส
                                       ั
ความว่า

                “ ..การปรั บปรุงที่ดินนั้น ต้ องอนุรักษ์ ผิวดินซึ่ งมีความสมบูรณ์ ไว้
ไม่ ให้ ไถหรื อลอกหน้ าดินทิงไปสงวนไม้ ยืนต้ นที่ยงเหลืออยู่เพื่อที่จะรั กษา
                            ้                     ั
ความชุ่มชื นของผืนดิน...”
           ้
เมื่อวัน ๒๕ กรกฎาคม ๒๕๔๐ ได้พระราชทานพระบรมราโชวาทแก่ผสาเร็จการศึกษาจาก
                                                                     ู้
                  มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์มีส่วนเกี่ยวข้องกับหญ้าแฝกตอนหนึ่งว่า



“...ปลูกหญ้ าแฝกจะต้ องปลูกให้ ชิดติดกันเป็ นแผงและวางแนวให้ เหมาะสมกับลักษณะภูมิประเทศ เป็ น
ต้ นว่ าบนพืนที่สูงจะต้ องปลูกตามแนวขวางของความลาดชันของร่ องนา บนพืนที่ราบจะต้ องปลูกรอบ
            ้                                                 ้     ้
แปลงหรื อปลูกตามร่ องสลับกับพืชไร่ ในพืนที่เก็บกักนาจะต้ องปลูกเป็ นแนวเหนือแหล่ งนา หญ้ าแฝกมี
                                       ้           ้                               ้
หลักวิธีดังนี ้ จะช่ วยการป้ องกันการพังทลายของหน้ าดิน รั กษาความชุ่มชื ้นในดิน เก็บกักตะกอนดินและ
สารพิษต่ าง ๆ ไม่ ให้ ไหลลงในนา ซึ่ งจะอานวยผลประโยชน์ อย่ างยิ่งแก่ การอนุรักษ์ ดินและนา ตลอดจน
                              ้                                                         ้
การฟื ้ นฟูดินและป่ าไม้ ให้ สมบูรณ์ ขึน...”
                                       ้
๒.การจั ด สรรและปฏิ รู ปที่ ดิ น

 พัฒนาที่ดินว่างเปล่าแล้วจัดสรรให้เก่เกษตรกรที่ไร้ที่ทากินได้ประกอบอาชีพในรู ปของ
หมู่บานสหกรณ์ท้งนี้โดยให้สิทธิทากินแต่ไม่ให้กรรมสิ ทธิ์ในการถือครอง พร้อมกับ
     ้         ั
จัดบริ การพื้นฐานให้ตามความเหมาะสม นอกจากนี้ยงมีการจัดพื้นที่ทากินให้ราษฎรชาวไทย
                                             ั
                        ่
ภูเขาให้สามารถดารงชีพอยูได้เป็ นหลักแหล่งโดยไม่ตองทาลายป่ าอีกต่อไปนี้
                                                ้
“ทฤษฎีใหม่”

ด้วยพระอัจฉริ ยะในการแก้ปัญหาจึงได้พระราชทานแนวพระราชดาริ เกี่ยวกับ
การทาการเกษตร “ทฤษฎีใหม่” ดังพระราชดารัสตอนหนึ่งว่า

   “...ทฤษฎีใหม่ ...เป็ นวิธีการอย่ างหนึ่งที่จะทาให้ ประชาชนมีกินแบบตาม
อัตภาพ คืออาจไม่ รวยมากแต่ กพอกินไม่ อดอยาก...”
                            ็
การแบ่ ง พื้ นที่ สั ด ส่ วน

 เป็ นการพัฒนาพื้นที่ทากินที่มีขนาดเล็ก ด้วยการจัดสรรที่ดินให้เหมาะสมกับการทาการเกษตรแบบ
ผสมผสานอย่างได้ผล ทฤษฎีใหม่ เป็ นการบริ หารจัดการที่ดินและแหล่งน้ าเพื่อพัฒนาการเกษตรให้เกิด
ประโยชน์สูงสุดและสามารถเลี้ยงตัวเองได้ โดยแบ่งพื้นที่ออกเป็ น ๔ ส่วนคือ
 ๑.ร้อยละ ๓๐ ที่หนึ่งสาหรับปลูกข้าว
 ๒.ร้อยละ ๓๐ ที่สองสาหรับปลูกพืชไร่ พืชสวน
 ๓.ร้อยละ ๓๐ ที่สามสาหรับขุดสระน้ าไว้ใช้ในการเกษตร รวมถึงเลี้ยงปลาไว้บริ โภค
                                ่
 ๔.ร้อยละ ๑๐ สุดท้ายเป็ นที่อยูอาศัย พร้อมกับปลูกพืชสวนครัวในลักษณะแบบครบวงจร ซึ่งจะทาให้
เกษตรกรมีกินตลอดทั้งปี

โครงการพระราชดำริ 32.

  • 1.
    โ ค รง ก า ร พ ร ะ ร า ช ดา ริ โครงการด้ านสิ่ งแวดล้ อม ด้ านการอนุรักษ์และพัฒนาทรั พยากรดิน
  • 2.
    โครงการด้ า นสิ่งแวดล้ อ ม  ปัญหาเรื่ องสิ่ งแวดล้อม เป็ นปัญหาที่มีความสาคัญควบคู่กบการพัฒนาความเจริ ญก้าวหน้า ซึ่งเป็ น ั ปัญหาร่ วมกันของทุกประเทศ กล่าวคือ การพัฒนายิงรุ ดหน้าปัญหาคุณภาพสิ่ งแวดล้อมและภาวะมลพิษ ่ ยิงก่อตัวและทวีความรุ นแรงมากยิงขึ้น ประเทศไทยนับเป็ นประเทศหนึ่งที่กาลังประสบกับปัญหา ่ ่ ่ ดังกล่าว ทั้งนี้เพราะการพัฒนาเศรษฐกิจในช่วงที่ผานมาให้ความสาคัญกับอัตราความเจริ ญเติบโตทาง เศรษฐกิจ โดยการนาเอาทรัพยากรมาใช้ประโยชน์แต่ไม่ได้มีการวางแผนการจัดการทีเหมาะสมรองรับ ่ ปัญหาที่จะเกิดขึ้น ทาให้ทรัพยากรธรรมชาติที่เหลืออยูมีสภาพเสื่ อมโทรมลง
  • 3.
    โครงการอันเนื่องมาจากพระราชดาริ ส่ วนใหญ่จะเป็น วิธีการที่จะทานุบารุ ง และปรับปรุ งสภาพทรัพยากรและ สิ่ งแวดล้อมให้ดีข้ ึนในด้านต่าง ๆ อาทิเช่น การอนุรักษ์และ พัฒนาทรัพยากรธรรมชาติ ดิน น้ า และป่ าไม้ ซึ่งมีสาระโดย สรุ ปดังนี้ โครงการอันเนื่องมาจากพระราชดาริ ส่ วนใหญ่จะเป็ น วิธีการที่จะทานุบารุ ง และปรับปรุ งสภาพทรัพยากรและ สิ่ งแวดล้อมให้ดีข้ ึนในด้านต่าง ๆ อาทิเช่น การอนุรักษ์และ พัฒนาทรัพยากรธรรมชาติ ดิน น้ า และป่ าไม้ ซึ่งมีสาระโดย สรุ ปดังนี้
  • 4.
    ด้ านการอนุ รักษ์ และพั ฒ นาทรั พยากรดิ น ่  ในช่วยระยะเวลาเกือบ ๓๐ ปี ที่ผานมา การเพิ่มผลผลิตและรายได้ของประเทศมาจากการขยายพื้นที่การ ่ เพาะปลูกมากกว่าการเพิ่มผลผลิตต่อหน่วยพื้นที่จนถึงขณะนี้ประมาณได้วาพื้นที่ท่ีเหมาะสมต่อการ ่ เกษตรกรรมได้ใช้ไปจนเกือบหมด และพยายามหาพื้นที่ชดเชยด้วยการอพยพโยกย้ายเข้าไปอยูกระจัด กระจายในเขตป่ าสงวนแห่งชาติ พื้นที่ป่าไม้ถกทาลายเพิมจานวนมากขึ้น เพราะการใช้ท่ีดินกันอย่างขาดความ ู ่ ระมัดระวังและไม่มีการบารุ งรักษาซึ่งทาให้เกิดความเสื่ อมโทรม ปัญหาเหล่านี้หากไม่รีบแก้ไขย่อมส่งผล กระทบต่อการพัฒนาประเทศเป็ นอย่างมาก สาหรับโครงการอันเนื่องมาจากพระราชดาริ น้ น คานึงถึงการใช้ทรัพยากรธรรมชาติให้เกิดประโยชน์สูงสุด ั ปรับปรุ งทรัพยากรธรรมชาติที่เสื่ อมโทรมให้ได้ใช้ประโยชน์
  • 5.
    ๑ . สนั บ ส นุ น ใ ห้ เ ก ษ ต ร ก ร เ รี ย น รู้ เ ข้ า ใ จ วิ ธี ก า ร อ นุ รั ก ษ์ ดิ น แ ล ะ นา ้ การปรับปรุ งบารุ งดินและสามารถนาไปปฏิบติได้เอง ดังพระราชดารัส ั ความว่า “ ..การปรั บปรุงที่ดินนั้น ต้ องอนุรักษ์ ผิวดินซึ่ งมีความสมบูรณ์ ไว้ ไม่ ให้ ไถหรื อลอกหน้ าดินทิงไปสงวนไม้ ยืนต้ นที่ยงเหลืออยู่เพื่อที่จะรั กษา ้ ั ความชุ่มชื นของผืนดิน...” ้
  • 6.
    เมื่อวัน ๒๕ กรกฎาคม๒๕๔๐ ได้พระราชทานพระบรมราโชวาทแก่ผสาเร็จการศึกษาจาก ู้ มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์มีส่วนเกี่ยวข้องกับหญ้าแฝกตอนหนึ่งว่า “...ปลูกหญ้ าแฝกจะต้ องปลูกให้ ชิดติดกันเป็ นแผงและวางแนวให้ เหมาะสมกับลักษณะภูมิประเทศ เป็ น ต้ นว่ าบนพืนที่สูงจะต้ องปลูกตามแนวขวางของความลาดชันของร่ องนา บนพืนที่ราบจะต้ องปลูกรอบ ้ ้ ้ แปลงหรื อปลูกตามร่ องสลับกับพืชไร่ ในพืนที่เก็บกักนาจะต้ องปลูกเป็ นแนวเหนือแหล่ งนา หญ้ าแฝกมี ้ ้ ้ หลักวิธีดังนี ้ จะช่ วยการป้ องกันการพังทลายของหน้ าดิน รั กษาความชุ่มชื ้นในดิน เก็บกักตะกอนดินและ สารพิษต่ าง ๆ ไม่ ให้ ไหลลงในนา ซึ่ งจะอานวยผลประโยชน์ อย่ างยิ่งแก่ การอนุรักษ์ ดินและนา ตลอดจน ้ ้ การฟื ้ นฟูดินและป่ าไม้ ให้ สมบูรณ์ ขึน...” ้
  • 7.
    ๒.การจั ด สรรและปฏิรู ปที่ ดิ น  พัฒนาที่ดินว่างเปล่าแล้วจัดสรรให้เก่เกษตรกรที่ไร้ที่ทากินได้ประกอบอาชีพในรู ปของ หมู่บานสหกรณ์ท้งนี้โดยให้สิทธิทากินแต่ไม่ให้กรรมสิ ทธิ์ในการถือครอง พร้อมกับ ้ ั จัดบริ การพื้นฐานให้ตามความเหมาะสม นอกจากนี้ยงมีการจัดพื้นที่ทากินให้ราษฎรชาวไทย ั ่ ภูเขาให้สามารถดารงชีพอยูได้เป็ นหลักแหล่งโดยไม่ตองทาลายป่ าอีกต่อไปนี้ ้
  • 8.
    “ทฤษฎีใหม่” ด้วยพระอัจฉริ ยะในการแก้ปัญหาจึงได้พระราชทานแนวพระราชดาริ เกี่ยวกับ การทาการเกษตร“ทฤษฎีใหม่” ดังพระราชดารัสตอนหนึ่งว่า “...ทฤษฎีใหม่ ...เป็ นวิธีการอย่ างหนึ่งที่จะทาให้ ประชาชนมีกินแบบตาม อัตภาพ คืออาจไม่ รวยมากแต่ กพอกินไม่ อดอยาก...” ็
  • 9.
    การแบ่ ง พื้นที่ สั ด ส่ วน  เป็ นการพัฒนาพื้นที่ทากินที่มีขนาดเล็ก ด้วยการจัดสรรที่ดินให้เหมาะสมกับการทาการเกษตรแบบ ผสมผสานอย่างได้ผล ทฤษฎีใหม่ เป็ นการบริ หารจัดการที่ดินและแหล่งน้ าเพื่อพัฒนาการเกษตรให้เกิด ประโยชน์สูงสุดและสามารถเลี้ยงตัวเองได้ โดยแบ่งพื้นที่ออกเป็ น ๔ ส่วนคือ  ๑.ร้อยละ ๓๐ ที่หนึ่งสาหรับปลูกข้าว  ๒.ร้อยละ ๓๐ ที่สองสาหรับปลูกพืชไร่ พืชสวน  ๓.ร้อยละ ๓๐ ที่สามสาหรับขุดสระน้ าไว้ใช้ในการเกษตร รวมถึงเลี้ยงปลาไว้บริ โภค ่  ๔.ร้อยละ ๑๐ สุดท้ายเป็ นที่อยูอาศัย พร้อมกับปลูกพืชสวนครัวในลักษณะแบบครบวงจร ซึ่งจะทาให้ เกษตรกรมีกินตลอดทั้งปี