1. МУЛТИКУЛТУРНО ОПШТЕСТВО

2. Поимот „мултикултурно општество„ Pod poimot multikulturno op{testvo se podrazbira takvo op{testvo koe se karakterizira so t.n . ,,kulturen pluralizam,, ili kulturna razli~itost . Ka`ano so drugi zborovi toa e op{testvo vo koe go zabele`uvame ednovremenoto postoewe na pogolem broj na razli~ni grupacii vo op{testvoto koi se odlikuvaat so svoi kulturni specifiki, kako i edna atmosvera na me|usebno uva`uvawe i tolerancija na takvata kulturna razli~itost.

3. Различни начини на настанок на мултикултурни општества Za golemite imperii od minatoto bilo nebitno koi i kakvi narodi `iveat vo nivnite dr`avi. Ednostavno, toga{ ne postoele etni~ki pra{awa a sekoj od tie osvoeni narodi stanuval sostaven del na imperijata bez da menuva bilo {to vo sopstvenata kultura i na~inot na `ivot. Toga{, na vladetelite na tie imperii, im bilo bitno da osvojat {to pogolema teritorija za da zemaat {to pove}e danok . Primer za takvi ,,multikulturni,, op{testva bile anti~ka Makedonija, Rimskata imperija, Otomanskata imperija i t.n.

4. Дали мултикултура секогаш значи мултиетничност Postojat razni multikulturni op{testva kade {to multikulturalizmot opfa}a postoewe na razni ne-etni~ki op{testveni grupi koi se odlikuvaat so oddelna i prepoznatliva kultura kako {to se na primer homoseksualcite, elitnite kvartovi, getata, fa{isti~kite dvi`ewa za rasna ~istota, tehno-mladinata, razni religiozni grupi, razni jazi~ki grupi i sl.

5. Имигрантските општества како колевки на мултикултуралноста Za nastanuvawe na vistinskite multikulturni op{testva, koi ne se zasnovani edinstveno na etni~kata osnova tuku i vrz tolerancijata na site vidovi na razli~itosti , golem pridones imaat ,,novite zemji,, koi se naseluvani vo poslednite nekolku veka od strana na doselenici od celiot svet, poradi {to i se narekuvaat imigrantski op{testva . Pri toa se misli na SAD, Kanada i Avstralija.

6. Во имигрантските општества сите се „дојденци„ Za ovie op{testva e najbitno toa deka tvorat eden nov tip na kultura nare~ena ,,emigrantska kultura,, {to e nov kvalitet i ne{to nevideno bilo kade pred toa. Vo tie zemji и onie {to se ,,mnozinstvo,, i onie {to se ,,malcinstvo,, znaat deka se ,,dojdenci,, . Ovie emigrantski kulturi se odlikuvaat so pretopuvaweto na etnosite i na nivnite kulturi vo eden preovladuva~ki tip na kultura koja se odlikuva so golema vitalnost i sposobnost za prifa}awe na novoto. Mora da se napomene deka vo site ovie zemji, glavno, se zboruva angliskiot jazik i osnova na kulturata e anglosaksonskiot kulturen kompleks.

7. Во имигрантските општества нема „домаќин“ сите се „дојденци„

8. Карактеристика на Европските и Азиските држави Vo Evropa i Azija ima druga sostojba bidejki tuka ima dr`avi vo koi ima edna etni~ka grupa koja pretstavuva mnozinsko naselenie koe se odlikuva so edna kultura i pove}e drugi etni~ki grupi koi se malcinstvo vo dr`avata a koi se odlikuvaat so svoi posebni kulturi. Ovie dr`avi nastanale preku vekovnite vojni i osvojuvawa, prekrojuvawe na granicite i istoriski pretopuvawa. Naj~esto malcinstvata {to `iveat vo edna dr`ava imaat sosedna mati~na dr`ava od koja gi deli dr`avna granica. Iako tie malcinstva `iveat vo edna dr`ava obi~no ja spodeluvaat kulturata so kulturata na svojata mati~na dr`ava.

9. Приврзаност на етничката група кон својата етничка култура Ako malku podlaboko gi pogledneme prilikite vo vakvite zemji }e zabele`ime deka edna etni~ka grupa, koga se nao|a vo pozicija na malcinstvato, mnogu posilno gi ~uva sopstvenite etni~ki obele`ja i ja neguva svojata etni~ka kultura , otkolku {to toa go pravi vo svojata mati~na dr`ava.

10. Како современиот свет го решава проблемот на малцинствата Vo sovremenata evropska istorija malcinstvata i malcinskite kulturi bile golem problem, pa duri i pri~ina za vojni. Denes so usvojuvaweto na konceptot na malcinskite prava, so otvaraweto na granicite i mo`nostite za slobodno razvivawe na malcinstvata i kulturite na malcinstvata, toa e se pomal problem. Ako i postoi problem, toga{ toj pove}e se dol`i na lo{ata politika i instituciite otkolku na realni me|uetni~ki problemi.

11. Дали постои единствена формула во решавањето на мултиетничката разнообразност? Ona {to se zabele`uva kako praktika vo onie zemji kade {to imame vakva slo`ena multietni~ka slika e deka postojat razli~ni priodi i modaliteti na re{avawe na takvata etni~kata raznoobraznost ili izgradba na multikulturno op{testvo.

12. Малцинствата можат да се интегрираат во мнозинската култура Vo taa smisla, ima primeri koga malcinstvata ja prifa}aat integracijata vo kulturata na mnozinstvoto , iako pri toa mo`at da se dogovorat za uslovite kako }e bidat za{titeni nivnite prava. Vo Makedonija takov e primerot so zaednicata na Srbite ili na Vlasite .

13. М alcinstvata mo`at da baraat u~estvo vo vlasta Во tie ramki mo`at da pregovaraat za uslovite vo koi }e ja razvivaat sopstvenata kultura t.e. da nastojuvaat da sozdadat svoi sopstveni ekonomski, politi~ki, informativni, kulturni i obrazovni organizacii i zdru`enija vo koi }e zboruvaat na svojot maj~in jazik ili duri, kako {to e toa slu~ajot so Makedonija, svojot maj~in jazik da go nametnuvaat kako vtor slu`ben jazik na nivo dr`avata vo celina ili vo op{tinite kade {to brojat preku 20% od naselenieto.

14. М alcinskite zaednici `iveat odvoeni od drugite delovi na op{testvoto. Najbliski do takov primer vo Makedonija se Romite koi `iveat vo svoi ,,maali,, i imaat kultura koja e svrtena kon samata sebe. Nivnata izoliranost najmnogu se gleda vo toa {to mnogu malku u~estvuvaat vo obrazovniot, javniot i politi~kiot `ivot.

15. Мултикултурна константа Ona {to mora da bide konstanta , koga se raboti za multikulturnite op{testva, e toa deka vo takvite op{testva dr`avata mora da bide demokratska

16. Мултикултурна константа Државата мора да се изградува како демократска држава Неутрална Широшина и толерантност Еднакви шанси за сите Забранета дискриминација Еднаквост на сите групи

17. Карактеристики на демократската држава во мултикултурно општество dr`avata mora da bide neutralna kon etni~kite i site drugi kulturni razliki i celosno da go po~ituva identitetot i razlikite na svoite dr`avqani. i pokraj toa {to nekoi grupi se vo mnogu pomal broj tie mora da gi u`ivaat istite prava kako i drugite grupi t.e. mnozinstvoto

18. vistinskata demokratska dr`ava, isto taka, nikako ne smee da dozvoli nekoj da bide o{teten ili da nema ednakvi prava samo zatoa {to e pripadnik na edna ili druga grupa . vistinskata demokratskata dr`ava nikako ne smee da si dozvoli da go privilegira ili aktivno da go podr`uva postoeweto na edna grupa na {teta t.e. so zapostavuvawe na drugite grupi .

19. 5. vistinskata demokratska dr`ava mora da poka`e ,,{iro~ina,, i tolerantnost a toa podrazbira toa deka dr`avata nikako ne smee da go zabranuva formiraweto na zdru`enija i organizacii, koi imaat za cel da vospostavat novi formi na kultura, odnesuvawe, moralno povedenie, gledawe kon umetnosta, kon odnosite na polovite, kon globalizacijata ili za{titata od nea i t.n.