Πάμε μουσείο;
Ερευνητική εργασία Α’ Λυκείου
Λύκειο Σπάτων
Επιβλέπων καθ.: Α. Σαμαρτζή
Εισαγωγή
Ο σκοπός της ερευνητικής εργασίας είναι να γνωρίσουν οι μαθητές την σημασία των
μουσείων. Για το λόγο αυτό θα διερευνηθούν τα ακόλουθα ερωτήματα:
 ορισμός του μουσείου και η μουσειολογία
 ιστορία των μουσείων
 λειτουργία ενός μουσείου
 λόγοι ύπαρξης των μουσείων
 εκπαιδευτικά προγράμματα σε μουσεία
 τα μουσεία της Ελλάδας
 τα σημαντικότερα μουσεία στον κόσμο
 ελληνικά εκθέματα σε ξένα μουσεία
 μουσεία online και ιδιόρρυθμα μουσεία
Η επίσκεψη σε μουσεία για πολλούς μαθητές θεωρείται βαρετή. Αυτή η ερευνητική
εργασία δίνει την ευκαιρία στους μαθητές να γνωρίσουν την σημασία των μουσείων
τόσο για τον κοινωνικό, ανθρωπιστικό, εθνικό καθώς και εκπαιδευτικό τους ρόλο.
Εμπλεκόμενα γνωστικά πεδία-μαθήματα:
Πληροφορική- ΤΠΕ, Κοινωνιολογία, Τεχνολογία, Ιστορία, Εικαστικά, Ξένες
Γλώσσες.
Αναμενόμενα Μαθησιακά Οφέλη
Αρχικά θα αποκτήσουν εμπειρία στον τρόπο διεξαγωγής μιας ερευνητικής εργασίας,
χρησιμοποιώντας και το διαδίκτυο με ασφαλή τρόπο. Επίσης θα δημιουργηθεί μεταξύ
των μελών ένα πνεύμα συνεργατικότητας και συμμετοχής και τέλος θα βιώσουν τον
κόσμο των μουσείων από μια άλλη πλευρά που ίσως μέχρι σήμερα γνώριζαν.
Μαθητές
 Βασιλική Δ.
 Μαρία Δ.
 Νίκη Μ.
 Γιάννης Μ
 Γιώργος Μ.
 Σταυρούλα Δ.
 Μαριαλένα Μ.
 Κων/να Μ.
 Κων/νος Δ.
 Γιάννης Θ.
 Στέλλα Ι.
 Κατερίνα Λ.
 Κορίνα Λ.
 Σοφία Λ.
 Αφροδίτη Μ.
 Χριστίνα Π.
1. Μουσείο - ορισμοί
Το μουσείο είναι ένας χώρος του οποίου ο ρόλος βρίσκεται σε μεγάλο βαθμό υπό
συζήτηση. Ξεκίνησε ως μια μετεξέλιξη των ιδιωτικών συλλογών των ευγενών, οι
οποίοι συγκέντρωναν αντικείμενα τέχνης, πολύτιμα αντικείμενα, αρχαία ευρήματα ή
αξιομνημόνευτα περίεργα αντικείμενα, για λόγους γοήτρου, ήδη από τον 15ο
- 16ο
αιώνα . Πρόκειται για έναν θεσμό της νεοτερικότητας, δηλαδή της Ευρώπης, όπως
διαμορφώθηκε μετά την κατάρρευση του κοινωνικού – πολιτικού - οικονομικού
συστήματος της φεουδαρχίας
με τον όρο μουσείο, σύμφωνα με τον επίσημο ορισμό της icom (international
council of museums) εννοείται «ένα μόνιμο ίδρυμα, μη κερδοσκοπικού χαρακτήρα,
στην υπηρεσία της κοινωνίας και της ανάπτυξής της, ανοικτό στο κοινό, που έχει ως
έργο του τη συλλογή, τη μελέτη, τη διατήρηση, τη γνωστοποίηση και την έκθεση
τεκμηρίων του ανθρώπινου πολιτισμού και περιβάλλοντος, με στόχο τη μελέτη, την
εκπαίδευση και την ψυχαγωγία»]
.
Βάσει του σύγχρονου ορισμού τους τα μουσεία ικανοποιούν μια ιδιαίτερη ανθρώπινη
ανάγκη, τη δημιουργία ενός μόνιμου αρχείου για το πώς έζησαν οι άνθρωποι και τι
πέτυχαν σε έναν αλληλεξαρτώμενο κόσμο. Η παγκοσμιοποίηση έχει διαφοροποιήσει
τον ρυθμό της αλλαγής του κόσμου μας και σε ένα βαθμό έχει συνδέσει το τοπικό,
εθνικό στοιχείο με το παγκόσμιο. Μέσα σε αυτό το πλαίσιο τα μουσεία είναι χώροι
στους οποίους οι άνθρωποι μπορούν να εξερευνήσουν τις προσωπικές τους
πεποιθήσεις εν τω μέσω καθολικών αληθειών. Με λίγα λόγια, μπορούν να επιδείξουν
στο κοινό πώς διαμόρφωσαν τα γεγονότα και οι πεποιθήσεις των ανθρώπων του
παρελθόντος την εμπειρία του παρόντος.
Ο παραπάνω ορισμός δεν συνιστούσε εξαρχής το πλαίσιο μέσα στο οποίο
καθορίζονται οι λειτουργίες ενός μουσείου, ούτε συνδεόταν με τη συλλογή και την
έκθεση αντικειμένων. Στην αρχαιότητα το μουσείο περιγράφεται ως τέμενος
αφιερωμένο στη λατρεία των μουσών. Τούτο σημαίνει πως στο συγκεκριμένο χώρο
καλλιεργούνταν οι τέχνες, τα γράμματα, η μουσική, η ποίηση, η φιλοσοφία και ο
χορός. Στην περίοδο της ρωμαϊκής αυτοκρατορίας ο όρος χρησιμοποιείται κυρίως για
χώρους στους οποίους διεξάγονταν φιλοσοφικές συζητήσεις.
Κατά την περίοδο της αναγέννησης ο όρος παραπέμπει στις ιδιωτικές συλλογές της
ευρωπαϊκής αριστοκρατίας, ενώ στον 17ο αιώνα σχετίζεται με την πληρότητα των
εγκυκλοπαιδικών γνώσεων και την «ευρεία κάλυψη ενός γνωστικού αντικειμένου».
Στα μέσα του ίδιου αιώνα στην Ευρώπη χρησιμοποιείται ο λατινικός όρος musaeum
για τον προσδιορισμό συλλογών με περίεργο αντικείμενα (cabinets des curiosités).
Στα τέλη του 17ου, αρχές του 18ου, αιώνα καθιερώθηκε ο όρος για συγκεκριμένα
κτήρια που στέγαζαν συλλογές αντικειμένων και χρησιμοποιήθηκε για πρώτη φορά
στην περιγραφή της έκθεσης αντικειμένων του Elias Ashmol στην Οξφόρδη.
Η aam (american association of museums) προτείνει να οριστεί ως μουσείο ένα
οργανωμένο, δημόσιο ή ιδιωτικό ίδρυμα, μη κερδοσκοπικό, με εκπαιδευτικό και κυρίως αισθητικό
χαρακτήρα, ανοιχτό στο κοινό καιεπισκέψιμο σε μόνιμη βάση, ίδρυμα που έχει στην ιδιοκτησία
τουαντικείμενα ή ζωντανούς οργανισμούς, τα οποία εκθέτει μόνιμα, που έχειεξειδικευμένο
προσωπικόεργαζόμενογιατηναπόκτησητωναντικειμένων.
Το ma (museum association of Great Britain) ορίζει το μουσείο ωςίδρυμα που συλλέγει,
καταγράφει, εκθέτει, αποθηκεύει και συντηρεί, έργατέχνης, προϊόντα της επιστήμης και του
πολιτισμού,ώστεναείναιδιαθέσιμαστο ευρύ κοινό και τους ερευνητές.
2. Η ιστορία του μουσείου
Η έννοια του μουσείου ξεκινά με την ιδέα δημιουργίας δημόσιων συλλογών
αντικειμένων τέχνης και ανάγεται στην κλασική αρχαιότητα. Τέτοιες συλλογές
συγκεντρώνονται στα ελληνικά ιερά και αργότερα στους ρωμαϊκούς χρόνους, σε
ναούς, στοές και λουτρά. Κατά τον 15ο αιώνα συστήθηκαν οι πρώτες βασιλικές και
ηγεμονικές συλλογές, που αποτελούν και τον πυρήνα των περισσότερων από τα
σημερινά μουσεία. Κατά την αναγέννηση διαδόθηκε ανάμεσα στους φιλότεχνους το
πάθος των «συλλογών αξιοπερίεργων της φύσης». Μόλις τον 18ο αιώνα γεννήθηκε η
αντίληψη του μουσείου, όπως το γνωρίζουμε σήμερα. Ένας χώρος ανοιχτός και
επισκέψιμος από όλους, που συγκεντρώνει ομοειδή εκτιθέμενα αντικείμενα. Την
εποχή εκείνη στη Γαλλία δημιουργείται το Λούβρο και ακολουθούν μουσεία φυσικής
ιστορίας, τεχνών, επιστημών, λαογραφικά, εθνογραφίας, λαϊκής τέχνης και
παραδόσεων. Την ίδια εποχή στην Ελλάδα δημιουργείται το μουσείο της ακρόπολης,
το 1874, το εθνικό αρχαιολογικό μουσείο, το 1886, το αρχαιολογικό μουσείο
Ολυμπίας, το 1875, καθώς και η εθνική πινακοθήκη το 1900. Ειδικότερα, για το
μουσείο της ακρόπολης, η ιδέα γεννήθηκε προκειμένου αυτό να στεγάσει και
προστατέψει ότι είχε απομείνει από τις καταστροφές και κλοπές προηγουμένων ετών.
Το 1863, αποφασίστηκε να χτιστεί το μουσείο σε χώρο νοτιοανατολικά του
Παρθενώνα και στις 30 Δεκεμβρίου του 1865 έγινε η θεμελίωση. Με έκταση μόλις
800 τ.μ. Το κτήριο αποδείχθηκε γρήγορα ακατάλληλο να στεγάσει τα ευρήματα των
μεγάλων ανασκαφών της ακρόπολης που άρχισαν το 1886. Ένα δεύτερο μουσείο, το
μικρό μουσείο, αναγγέλθηκε το 1888. Κατά τα έτη 1946-1947, το δεύτερο μουσείο
κατεδαφίστηκε ενώ το αρχικό επεκτάθηκε σημαντικά. Από τη δεκαετία του 1970
φάνηκε ότι το μουσείο δεν μπορούσε να αντεπεξέλθει ικανοποιητικά στα μεγάλα
πλήθη των επισκεπτών του. Την ανάγκη για τη δημιουργία ενός νέου μουσείου της
ακρόπολης διατύπωσε πρώτος ο Κωνσταντίνος Καραμανλής τον Σεπτέμβριο του
1976. Το 1989 η Μελίνα Μερκούρη, που ως υπουργός πολιτισμού ταύτισε την
πολιτική της με τη διεκδίκηση της επιστροφής των γλυπτών του Παρθενώνα από το
βρετανικό μουσείο, κίνησε ένα νέο διεθνή αρχιτεκτονικό διαγωνισμό. Τα
αποτελέσματα του διαγωνισμού ακυρώθηκαν μετά την αποκάλυψη μιας μεγάλης
οικιστικής περιοχής στο οικόπεδο Μακρυγιάννη που χρονολογείται από τους
προϊστορικούς ως τους βυζαντινούς χρόνους. Η ανασκαφή έπρεπε να ενταχθεί μέσα
στο νέο μουσείο. Σήμερα, το νέο μουσείο της ακρόπολης είναι στο σύνολό του
25,000 τ.μ. Και διαθέτει εκθεσιακούς χώρους με εμβαδόν 14,000 τ.μ., δέκα φορές
μεγαλύτερους από ότι στο παλιό μουσείο. Το νέο μουσείο προσφέρει όλες τις
υπηρεσίες που απαιτούνται από ένα παγκόσμιο μουσείο του 21ου αιώνα.
Οι βασικές ομαδοποιήσεις μουσείων είναι :
 Βάσει συλλογής:
1. Γενικού ενδιαφέροντος
2. Αρχαιολογικά
3. Τέχνης
4. Ιστορικά
5. Θεματικά
6. Λαογραφικά
7. Φυσικής ιστορίας
8. Επιστημών
9. Πολεμικά
10. Νομισματικά
11. Ναυτικά
12. Εθνολογικά
 Βάσει ιδρυτικού και διαχειριστικού φορέα:
1. Κρατικά
2. Δημόσια
3. Ιδιωτικά
 Βάσει βεληνεκούς:
1. Εθνικά
2. Περιφερειακά
3. Τοπικά
 Βάσει κοινού:
1. Γενικά
2. Εκπαιδευτικά
3. Ειδικού ενδιαφέροντος
 Βάσει χώρου:
1. Αρχαιολογικοί χώροι
2. Υπαίθρια
3. Ιστορικά κτήρια-μουσεία
Και βάσει αρχιτεκτονικής διάταξης :
 Γερμανικός τύπος: Duran/Schinkel σταυροειδής εγγεγραμμένο με τρούλο.
 Πινακοθήκες: επίμηκες/μακρόστενο κτίριο με σκάλες που σε ανεβάζουν στον όροφο,
τυπολογία ιταλικού παλατιού που θα επηρεάσει πολλά μουσεία στο μέλλον.
Η ολοένα και αυξανόμενη δημιουργία ανάλογων μουσειακών χώρων, παγκοσμίως,
δημιούργησε κριτικές και διαφωνίες σχετικά με τους στόχους του νέου αυτού θεσμού,
σχετικά με τη συντήρηση, την καθιέρωση και την αναγνώριση των μουσειακών
εκθεμάτων. Ο 19ος αι. Είναι ο αιώνας των μεγάλων αλλαγών: εδραίωση της
βιομηχανικής επανάστασης, ανάπτυξη μουσείων (royal institution 1800, Λονδίνο) και
διεθνών εκθέσεων (crystal palace exhibition, 1851), επαγγελματικοποίηση των
επιστημονικών δραστηριοτήτων, επιδίωξη ενημέρωσης του κοινού στις
επιστημονικές και τεχνολογικές εξελίξεις, δημιουργίας ειδικευμένου στελεχιακού και
εργατικού δυναμικού, προβολής του επιστημονικού ιδανικού και της επιστημονικής
κοινότητας (διαλέξεις, εφημερίδες και βιβλία με επιστημονικά θέματα, τεχνικά
εγχειρίδια). Η πρώτη γενιά των μουσείων υπηρέτησε τη μετάδοση των γνώσεων με
παρατακτική κυρίως παρουσίαση των εκθεμάτων που ήταν το κύριο στοιχείο τους. Ο
θαυμασμός του επισκέπτη, η περιορισμένη πληροφόρηση, η σιωπή των χώρων, η
πρωτοκαθεδρία των ειδικών ήταν ο κανόνας. Στις αρχές του 20ου αιώνα, το
Deutsches Museum (1906) και το museum of science and industry στο Σικάγο (1933)
αποτελούν την κορυφαία εξέλιξή της.
Από τα μέσα του 20ου αιώνα, εποχή της κάθετης ανάπτυξης των MME (ραδιόφωνο,
κινηματογράφος) και των επιστημονικών σωματείων, παρουσιάζεται μία νέα
αντίληψη (palais de la decouverte, 1937, στο Παρίσι, exploratorium, 1969, στο San
Francisco) που μεταθέτει το ενδιαφέρον στην επιστημονική έρευνα, στη συστηματική
εκπαίδευση. Στοχεύουν στη στήριξη της επιστημονικής δράσης, στη δημιουργία
στελεχών γι’ αυτήν και στην ενημέρωση του κοινού για τις θετικές επιπτώσεις της
ανάπτυξής της στην άνοδο του βιοτικού επιπέδου του. Έκτοτε, παρατηρούνται
μεγάλες αλλαγές στους αριθμούς, τύπους και δραστηριότητες των μουσείων, δηλ.
Στους ρόλους που αυτά αναλαμβάνουν, απαντώντας στις βαθιές αλλαγές (ανάγκες
και ανησυχίες) που παρουσιάζονται στο σύγχρονο κόσμο. Με αυτό το «κίνημα»
διαγράφηκε ένας νέος προσανατολισμός, τόσο σε παραδοσιακά όσο και σε μοντέρνα
σχήματα, ώστε τα εκθέματα να ανταλλάσσονται να ανανεώνονται, η επισκεψιμότητα
να είναι πιο εύκολη, σε εθνική και διεθνή κλίμακα. Με αυτό τον τρόπο το μουσείο
γίνεται ένας ζωντανός οργανισμός, που έρχεται σε επαφή με το σήμερα,
παρουσιάζοντας και πληροφορώντας για το χθες και όχι μόνο.
Σήμερα πλέον τα μουσεία είναι κρατικά ή και ιδιωτικά, εκθέτοντας δημόσιες ή και
ιδιωτικές συλλογές και αποτελέσματα επιστημονικών εργασιών και πρωτοβουλιών. Η
κοινωνιολογική, ανθρωπολογική και φιλοσοφική θεώρηση του μουσειακού θεσμού
τις τελευταίες δύο δεκαετίες έθεσε τις βάσεις για τη διατύπωση μιας πιο
προοδευτικής άποψης που υποστηρίζει ότι τα μουσεία αποτελούν κεντρικό σημείο
αναφοράς στη ζωή των ανθρώπων. Μπορούν να συμβάλλουν στην αναψυχή και
έμπνευση, στη διαμόρφωση πολιτιστικών αξιών στην προσφορά δυνατοτήτων
μάθησης και κοινωνικής ισότητας. Άμεσα σχετιζόμενη με αυτή την εξέλιξη είναι και
η προώθηση νέων ιδεών για τη μάθηση και ερμηνεία στο μουσείο.
Το μουσείο πρέπει να απευθύνεται σε ολόκληρη την κοινωνία. Όταν επιμερίζει το
κοινό του, επιδιώκει όσο γίνεται μεγαλύτερη ανταπόκριση και για να την πετύχει,
αποτελεί προϋπόθεση να έχει απέναντί του ανθρώπους με κάποια κοινά
χαρακτηριστικά (παιδιά, γονείς, τουρίστες, αλλοδαποί, σύλλογοι, κτλ). Στόχος του
μουσείου είναι να ανοίξει τις πύλες του σε όλους και γιατί όχι να εντάξουν όλοι το
μουσείο στην καθημερινή τους ζωή.
Η μουσειακή επίσκεψη δημιουργεί μια σειρά προσδοκιών. Η πρόσβαση στη γνώση, η
εκπαίδευση, η ευχαρίστηση, ο θαυμασμός, η αναγνώριση της αξίας του πραγματικού
και του μοναδικού μέσα σ’ ένα πολιτιστικό και κοινωνικό πλαίσιο είναι μερικές από
αυτές. Για το λόγο αυτό, η μουσειακή εμπειρία είναι περίπλοκη και βασίζεται εξ
ολοκλήρου στην ελεύθερη επιθυμία / επιλογή του ατόμου για μάθηση. Στο χώρο του
μουσείου, η μάθηση βασίζεται κύρια σε πραγματικά αντικείμενα έργα τέχνης,
αντικείμενα καθημερινής χρήσης, τεχνουργήματα, επιστημονικά είδη
κ.α. Στόχος είναι να επικοινωνήσει με τους επισκέπτες του, να παρουσιάσει τις
συλλογές του και να τους επιτρέψει να εξερευνήσουν το ευρύτερο επιστημονικό,
πολιτιστικό και κοινωνικό πλαίσιο των αντικειμένων που εκτίθενται στο μουσείο και
τέλος με την ενεργή εμπλοκή του επισκέπτη – εκπαιδευόμενου σε
διαφορετικές δραστηριότητες επιδιώκει να τον εμπνεύσει και να του δώσει
κατευθύνσεις. Συνεπώς, οι διαδικασίες μάθησης μέσα στο μουσείο προάγουν το
μοντέλο της ανοικτής και δια βίου εκπαίδευσης.
3. Οι βασικές λειτουργίες του μουσείου
Μουσείο ως λειτουργική μονάδα
Η διοίκηση και η οργάνωση ενός μουσείου αποτελεί ένα από τους σημαντικότερους
παράγοντες στην εξέλιξη και την πρόοδο του. Χωρίς αυτές μπορεί να χαθεί το
ενδιαφέρον του κοινού και να κινδυνέψει ακόμα και η ίδια η ύπαρξη του. Η διοίκηση
και η οργάνωση απορρέουν από την εσωτερική του λειτουργία, το καταστατικό του
ιδρύματος. Κατ’ αρχήν θα πρέπει να ξέρουμε ότι υπάρχουν τουλάχιστον τέσσερα είδη
μουσείων ,τα οποία πιθανότατα και να συνυπάρχουν σε μια περιοχή:
 Κρατικά, ιδρυμένα και χρηματοδοτούμενα αποκλειστικά από το κράτος.
 Ιδιωτικά, χρηματοδοτούμενα από μεμονωμένα άτομα ή ιδιωτικούς φορείς
 Πανεπιστημιακά, που λειτουργού για εκπαιδευτικούς σκοπούς.
 Μικτά, δηλαδή που αρχικά ιδρύθηκαν από το κράτος αλλά συνεχίζουν να
λειτουργούν ενισχυόμενα από ιδιωτικούς οργανισμούς.
Σε οποιοδήποτε είδος όμως και αν εμπίπτουν τα μουσεία του κόσμου, συντίθεται
πάντοτε από τα τρία στοιχεία, τα οποία είναι:
 Ο χώρος
 Η συλλογή
 Η ομάδα συντήρησης και ζωντανής παρουσίασης των συλλόγων.
Οι παράγοντες αυτοί διαφέρουν ως προς το περιεχόμενο ανάλογα με την χώρα και το
είδος του μουσείου, υπάρχουν ωστόσο ορισμένες αρχές ,πάνω στις οποίες
θεμελιώνεται η εύρυθμη λειτουργία τους. Η ερευνητική και η ομάδα συντήρησης
κάθε μουσείου έχουν καθήκον να ασχολούνται, παράλληλα με την συντήρηση και με
ειδικές δραστηριότητες που αποσκοπούν στην προβολή των μουσειακών
αντικειμένων μέσα από μία ζωντανή παρουσίαση των συλλογών. Με άλλα λόγια
πρέπει να υπάρχει συγκερασμός ανάμεσα σε εργασίες του επιστημονικού
προσωπικού και στις δημόσιες σχέσεις. Και αυτό γιατί έχει αποδειχθεί ότι οι δημόσιες
σχέσεις σε συνδυασμό με εκπαιδευτικές και πολιτιστικές δραστηριότητες,
συμβάλλουν στην κατά γεωμετρική πρόοδο ακτινοβολία ενός μουσείου. Η πρακτική
οργάνωση του μουσείου είναι στενά συνδεδεμένη με την σπουδαιότητά τους, το
καταστατικό και την αυτονομία τους και συνήθως περιλαμβάνει α) τη διοίκηση β)
την εποπτεία και γ) τις λειτουργίες.
Η διοίκηση αποτελείται από:
 Διοικητικό προσωπικό
 Λογιστήριο/οικονομική υπηρεσία
 Γενικές υπηρεσίες
 Υπηρεσία κληροδοτημάτων και προϋπολογισμού
 Δημόσιες σχέσεις
Η εποπτεία ασχολείται με:
 Πρωτόκολλο/αρχειοθέτηση
 Επιμέλεια συλλογών
 Συντήρηση
 Έρευνα
Οι λειτουργίες είναι:
 Εκθέσεις
 Εκπαιδευτικά προγράμματα για το κοινό
 Τεχνικές υπηρεσίες
 Διαχείριση των μέσων πρόσβασης/ασφάλεια
Το προσωπικό ενός μουσείου συνιστάται κατά τεκμήριο από τον διευθυντή,
ιδιωτικούς υπαλλήλους, τους φύλακες, τους εξειδικευμένους τεχνίτες και τους
αναστηλωτές(μόνο στα μεγάλα μουσεία).ο διευθυντής αποτελεί την κεφαλή του
μουσείου. Ορίζει τις υποχρεώσεις κάθε υφισταμένου, τις βάρδιες και σε συνεργασία
με τους διοικητικούς υπεύθυνους οι οποίοι ασχολούνται με τη διαχείριση, την πρόοδο
των εργασιών και τις ενδεχόμενες κυρώσεις, παρακολουθεί γενικότερα τη λειτουργία
του μουσείου. Είναι υπεύθυνος για τη πολιτική του μουσείου, τη χρηματοδότηση, τον
προγραμματισμό, την οργάνωση, την πρόσληψη και εποπτεία του προσωπικού, του
οποίου συντονίζει τις δραστηριότητες. Επίσης είναι υπεύθυνος για την απόκτηση,
συντήρηση και παρουσίαση των συλλογών και επιπλέον για την οικονομική
διαχείριση. Ο επιμελητής επιμόρφωσης προτείνει, προάγει, ολοκληρώνει, αξιολογεί
και εποπτεύει τα εκπαιδευτικά προγράμματα του μουσείου που αποσκοπούν σε
ευρύτερη προσέλευση κοινού, σε κατανόηση και ερμηνεία των συλλογών και των
πηγών. Ο επιμελητής αρχείων του μουσείου είναι υπεύθυνος για τη δημιουργία,
οργάνωση και διατήρηση δελτίων, νομίμων εγγράφων αρχείων και συστημάτων
ανεύρεσης. Ο συντηρητής διασφαλίζει την συντήρηση και την αποκατάσταση των
εκθεμάτων. Ο σχεδιαστής των εκθέσεων μεταφράζει τις ιδέες του εφόρου και του
εκπαιδευτικού προσωπικού σε μόνιμες, προσωρινές ή κυλιόμενες εκθέσεις, με τη
βοήθεια αποτυπώσεων, σχεδίων, μακετών, φωτισμού τακτοποίησης και επεξήγησης
των αντικειμένων. Μπορεί επίσης να επιβλέπει το στήσιμο των εκθέσεων και να έχει
και διοικητικές αρμοδιότητες. Ο επιμελητής διαχείρισης συλλογών είναι υπεύθυνος
για την εποπτεία, αρίθμηση, καταλογογράφηση και αποθήκευση των δειγμάτων μέσα
σε κάθε τομέα ή τμήμα και μπορεί να εκτελεί συγχρόνως χρέη και βοηθού εφόρου.
Τέλος το τεχνικό προσωπικό (όταν υπάρχει) διατηρεί σε καλή κατάσταση τους
μουσειακούς χώρους και τις εγκαταστάσεις θέρμανσης, ηλεκτροφωτισμού,
οπτικοακουστικών μέσων κτλ. Η ασφάλεια του μουσείου οφείλει να υλοποιείται με
θεωρητική βάση τη δημιουργία ενός περιβάλλοντος στο οποίο οι επισκέπτες και τα
αντικείμενα θα έχουν όσο το δυνατόν λιγότερο φόβο μήπως προκληθούν φθορές.
Εφόσον η ασφάλεια αφορά όχι μόνο τους χώρους όπου έχει πρόσβαση το κοινό αλλά
και άλλα τμήματα επίσης, εμπλέκονται στη λογική αυτή παράγοντες όπως, το
προσωπικό, τα εμπόδια, η σήμανση, οι μέθοδοι διαχείρισης των συλλογών.
Η βασικότερη λειτουργία του μουσείου, δια της οποίας αυτό επικοινωνεί κατά κύριο
λόγο με το κοινό, είναι η έκθεση του υλικού του .συνεπώς πρέπει να δώσουμε
ιδιαίτερη σημασία στην έκθεση των αντικειμένων, εφόσον τουλάχιστον για τον κοινό
αυτό είναι το κύριο ενδιαφέρον.
Η εξασφάλιση των ενιαίων χώρων, αναφερόμενοι σε γενικότερα ζητήματα
αρχιτεκτονικής, προτάθηκε για να είναι δυνατή τόσο η αναμόρφωση των συλλογών
με διαφορετικά κριτήρια, αν παραστεί ανάγκη, όσο και η εξασφάλιση της
μεγαλύτερης δυνατής ελευθερίας στο κοινό που επισκέπτεται το μουσείο. Ο
επισκέπτης δεν επιθυμεί πολλές φορές να εγκλωβίζεται σε μια συγκεκριμένη
διαδρομή, δεν τον ενδιαφέρον εξίσου όλα τα εκθέματα ή απλούστερα θέλει να δει την
επίσκεψή ενός μουσείου όχι ως μια προδιαγεγραμμένη πορεία αλλά ως μια ελεύθερη
δραστηριότητα που να ανταποκρίνεται στον δικό του ρυθμό.
Το μοντέλο εκθεσιακής οργάνωσης που θα προτείναμε θα ήταν η ημικυκλική καθώς
παρέχει τη μεγαλύτερη ελευθερία στον επισκέπτη να κινηθεί κατά το δοκούν κατά
την περιήγησή του.
Ωστόσο σε συνδυασμό με αυτήν την ελευθερία, μπορεί να συνδυαστεί μια έκθεση
των αντικειμένων θεματική και μωσαϊκή, καθώς μέσα στην διαδρομή μπορούν να
οριοθετηθούν με σαφή τρόπο οι θεματικές της έκθεσης.
Λόγω του χώρου, του οποίου η κατοίκηση περιορίζεται σε μια εποχή μόνο η έκθεσή
μας δε μπορεί να είναι όπως πχ στο αρχαιολογικό μουσείο της Αθήνας, καθώς δεν
έχουμε διαδοχικές φάσεις κατοίκησης (πχ αρχαϊκή, κλασική, ελληνιστική).
Θέλουμε λοιπόν μια ενιαία έκθεση των αντικειμένων, οργανωμένη με γραμμικό
τρόπο ανά επιμέρους ενότητες, όπου ο χωρισμός τους θα γίνεται με ιδιαίτερο τονισμό
ενός αντικειμένου που χαρακτηρίζει την κάθε θεματική κι όπου ο επισκέπτης θα είναι
σε θέση να παρακάμψει αν θέλει μια θεματική που κρίνει ότι δεν τον ενδιαφέρει,
αλλά να είναι εξίσου προσιτή στον επισκέπτη που θέλει να δει την έκθεση γραμμικά,
καθ’ ολοκληρία (με βραδεία διαδρομή) και σε όλη την έκτασή της.
Η οριοθέτηση των θεματικών μπορεί να γίνει είτε με τη χρήση των επεξηγηματικών
κειμένων, τα οποία επεξηγούν σύντομα το τι πρόκειται να δει στην ενότητα ο
επισκέπτης, είτε με τον ιδιαίτερο τονισμό ενός βασικού ή χαρακτηριστικού
αντικειμένου από την συγκεκριμένη ενότητα.
Ο τονισμός αυτός μπορεί να επιτευχθεί με ένα ιδιαίτερο είδος φωτισμού ή με τη
χρήση μιας διαφορετικής προθήκης ή βάσης για το συγκεκριμένο αντικείμενο ή με
την προεξοχή του από τα υπόλοιπα εκθέματα.
Δεδομένης της ημικυκλικής δομής της έκθεσης, όπως περιγράφηκε προηγουμένως,
στο κέντρο του κενού χώρου που δημιουργείται, θα ήταν χρήσιμη η παρουσία
προθηκών με τρισδιάστατες μακέτες για να αποκτήσει ο επισκέπτης καλύτερη
αντίληψη του χώρου τον οποίο πρόκειται να επισκεφτεί.
Τοπογραφικές μακέτες, μακέτες που δείχνουν την αλλοίωση του οικιστικού
περιβάλλοντος άλλοτε και τώρα θα προσέφεραν στον επισκέπτη ολοκληρωμένη
εικόνα του χώρου αλλά και συνείδηση των διαφορών ανάμεσα στην εποχή που
εκτίθεται και στο σήμερα.
Ένα τμήμα της έκθεσης θα πρέπει απαραίτητα να ασχολείται με τον τομέα της
μουσειοπαιδαγωγικής, με την έννοια της οργάνωσης εκπαιδευτικών προγραμμάτων
κατάλληλων για κάθε ηλικία από τις πρώτες τάξεις του δημοτικού σχολείου μέχρι το
τέλος του λυκείου.
Δραστηριότητες όπως συμμετοχικά εκθέματα, προσομοιώσεις, με χρήση
ηλεκτρονικού υπολογιστή ή με μηχανικά μέσα, χρήσηvideoκαι άλλων
οπτικοακουστικών μέσων πρέπει να βρίσκεται στις προτεραιότητες ενός σύγχρονου
και πρότυπου μουσείου.
Μια άλλη πλευρά που πρέπει σοβαρά να ληφθεί υπόψη στην κοινωνική διάσταση της
έννοιας του μουσείου είναι η προσβασιμότητα του. Είναι επιθυμητό ένα μουσείο που
δεν θα λειτουργεί σε βάση αποκλεισμού, γι’ αυτό και πρέπει να εξασφαλίζει
πρόσβαση και άνετη διέλευση στους χώρους του από άτομα με κινητικά προβλήματα.
Τα εκθέματα δεν πρέπει να έχουν πολύ πυκνή διάταξη ώστε να διευκολύνεται ο
επισκέπτης με κινητικά προβλήματα να τα πλησιάσει αλλά και να μην εμποδίζει
ταυτόχρονα τους υπόλοιπους επισκέπτες, ώστε να μην υπάρχει σχέση
«αντιπαλότητας» μεταξύ τους.
Αυτονόητο είναι, σε συνδυασμό με τη χρήση οπτικοακουστικών μέσων που
προαναφέραμε, ότι χρειάζεται να υπάρχουν μαγνητοφωνημένες ατομικές ξεναγήσεις
με τη χρήση φορητού κασετοφώνου τουλάχιστον στις βασικές ευρωπαϊκές γλώσσες
αλλά και να είναι διαθέσιμο αν ζητηθεί οπτικοακουστικό υλικό σε νοηματική γλώσσα
για άτομα που δεν μπορούν να παρακολουθήσουν ξενάγηση λόγω ακουστικών
προβλημάτων.
Πέραν των εκθεσιακών χώρων, χρειάζεται να εξασφαλιστεί χώρος για πολιτιστικές
εκδηλώσεις, όχι μόνο περιοδικές εκθέσεις, αλλά και συνέδρια με αρχαιολογικά ή
άλλα θέματα, τα οποία θα μπορούσαν να βοηθήσουν στην ανάπτυξη της ευρύτερης
περιοχής και να καταστήσουν το μουσείο κέντρο αναφοράς στα πολιτιστικά και
κοινωνικά δρώμενα.
Οι κρυφές λειτουργίες του μουσείου έχουν σχέση με την διαχείριση των συλλογών.
Πρόκειται για την διαδρομή ενός αντικειμένου άπαξ και περάσει την πόρτα του
μουσείου. Από τη στιγμή που ένα αντικείμενο εισέλθει στο μουσείο, χρειάζεται να
καταλογογραφηθεί, να εγγραφεί σε έναν κατάλογο, όπου μπορεί κανείς να βρει κάθε
λεπτομέρεια σχετικά με τη φυσική του παρουσία (χαρακτηριστικά, διακριτικά
γνωρίσματα, τοποθέτηση κλπ). Το μουσείο λειτουργεί παράλληλα και ως εργαστήριο.
Στα εργαστήρια του μουσείου επιτελείται το πολύ σημαντικό έργο της συντήρησης
των αντικειμένων. Η συντήρηση είναι μια πολύπλοκη διαδικασία που περιλαμβάνει
πολλά στάδια, ανάλογα και με την κατάσταση του αντικειμένου. Τέλος, ακόμα μία
λειτουργία των μουσείων είναι η επικοινωνιακή και η οικονομική. Σήμερα, τα
μουσεία και γενικά οι πολιτισμικοί φορείς, είναι συχνά αναγκασμένοι να
εξασφαλίσουν οικονομικού πόρους για την βιωσιμότητά τους, πέραν των κρατικών
ενισχύσεων, κονδυλίων και προϋπολογισμών, που συχνά αποδεικνύονται ιδιαίτερα
ανεπαρκείς και συχνά καθηλώνουν τη δράση του φορέα, λόγω έλλειψης χρημάτων.
Γίνεται, κατ' αυτόν τον τρόπο, επιτακτική η ανάγκη εξεύρεσης ικανών οικονομικών
πόρων για την συνέχιση της λειτουργίας του μουσείου. Επίσης το μουσείο μπορεί να
λειτουργήσει ως οικονομικός παράγοντας, πόλος τουριστικής ανάπτυξης σε τοπικό ή
εθνικό επίπεδο.
Το μουσείο όπως φάνηκε από τους ορισμούς πέρασε από διάφορες φάσεις και
λειτουργίες. Ορισμένες από αυτές θα μπορούσαμε να τις χαρακτηρίσουμε
παραδοσιακές όπως την φύλαξη, την διατήρηση, την συντήρηση των αντικειμένων,
ενώ άλλες είναι περισσότερο μοντέρνες και του έχει δοθεί περισσότερη βαρύτητα τα
τελευταία χρόνια, όπως η επικοινωνία και η παιδαγωγική λειτουργία. Για να
διαχωρίσουν ακριβέστερα τις λειτουργίες των μουσείων πρέπει να αναφερθούμε στην
έννοια των μουσειακών αντικειμένων. Το μουσειακό υλικό συχνά περιγράφεται ως
αντικείμενο, πράγμα, τεχνούργημα, δείγμα, αγαθό ή ως υλικός πολιτισμός .Όλοι
αυτοί οι όροι είτε δοκιμάσουμε να τους διαχωρίσουμε, είτε τους θεωρήσουμε
αυτονόητους, ενέχουν την έννοια της πολιτισμικής αξίας ,δηλαδή το αντικείμενο.
4.Ελληνικά μουσεία
4.1. Μουσείο Μπενάκη
Το μουσείο Μπενάκη είναι ένα από τα πιο γνωστά μουσεία της Αθήνας. Ιδρύθηκε
το 1929 από τον Αντώνη Μπενάκη στην μνήμη του πατέρα του Εμμανουήλ
Μπενάκη και στεγάζεται στην οικία της ιστορικής από την Αλεξάνδρεια οικογένειας
Μπενάκη. Σημειώνεται ότι η προσφορά της οικογένειας Μπενάκη στη πολιτική,
κοινωνική και την πολιτιστική ζωή της Αθήνας, αλλά και γενικότερα της Ελλάδας
κρίνεται ανεκτίμητη.
Αρχικά ο Αντώνης Μπενάκης άρχισε να συγκροτεί τις διάφορες συλλογές του στην
Αίγυπτο. Όταν ήλθε στην Ελλάδα το 1928, για μόνιμη εγκατάσταση, τις δώρισε στο
ελληνικό κράτος. Οι συλλογές αυτές στεγάζονται σήμερα στο πατρικό του σπίτι, ένα
από τα μεγαλύτερα και ωραιότερα νεοκλασικά κτίρια της Αθήνας το οποίο και
ουσιαστικά απετέλεσε και το πρώτο ιδιωτικό μουσείο της Ελλάδας. Η μεγάλη
ανταπόκριση που έτυχε το μουσείο αυτό εκ μέρους κυρίως του αθηναϊκού κοινού
οδήγησε σχετικά με ταχύ ρυθμό τον πολλαπλασιασμό των εκθεμάτων του. Χάρη και
πολλών άλλων ευεργετών και δωρητών το μουσείο Μπενάκη συνεχίζει ακόμα και
σήμερα να εμπλουτίζεται με περιουσιακά στοιχεία που του δίνουν την δυνατότητα
της πρωτοπόρου παρουσίας σε εκδηλώσεις του αντικειμένου του και γενικότερα της
τέχνης.
Έτσι αφενός η ραγδαία αύξηση των συλλογών εκθεμάτων του μουσείου και αφετέρου
η επαύξησης των διαφόρων δραστηριοτήτων του που ακολούθησε, επέβαλε την
επέκταση των κτιριακών εγκαταστάσεων και τη δημιουργία πολλών παραρτημάτων.
Το κυρίως μουσείο στεγάζεται στο νεοκλασικό κτίριο της οικογένειας μπάνικη, που
κτίστηκε το 1867-1868 στη διασταύρωση της οδού Κουμπάρι και της
λεωφόρου βασιλίσσης σοφίας, έναντι του εθνικού κήπου. Το 1910 το κτίριο περιήλθε
στον Εμμανουήλ Μπενάκη. Την περίοδο 1929- 1931 το κτίριο επεκτάθηκε προς τα
δυτικά και διαμορφώθηκε κατάλληλα για να στεγάσει το νέο μουσείο. Για να
μπορέσει όμως το μουσείο να λειτουργήσει σαν ολοκληρωμένο ίδρυμα και να
στεγάσει τις συνεχώς εμπλουτιζόμενες συλλογές έργων τέχνης του, μια νέα πτέρυγα
σχεδιάστηκε από τους Αλέκο και στέφανο Καλλιγά και ολοκληρώθηκε το 1997. Το
κεντρικό αυτό κτίριο μουσείο άνοιξε επίσημα τις πύλες του στο κοινό το καλοκαίρι
του 2000.
Το μουσείο φιλοξενεί στους τρεις ορόφους αντιπροσωπευτικά έργα όλων των εποχών
της ελληνικής ιστορίας και τέχνης από την προϊστορική εποχή μέχρι τους σύγχρονους
καιρούς. Η αρχική συλλογή του Αντώνη Μπενάκη που αποτελεί και τον πυρήνα της
συλλογής του μουσείου περιελάμβανε έργα αρχαίας βυζαντινής,
μεταβυζαντινής, ισλαμικής και παραδοσιακής τέχνης. Στις συλλογές του μουσείου
περιλαμβάνονται επίσης έργα ασιατικής (κινέζικης κυρίως) και κοπτικής τέχνης.
Ιδιαίτερα σημαντικά το τμήμα των φωτογραφικών αρχείων του μουσείου Μπενάκη
που ιδρύθηκε το 1973 με στόχο τη συγκέντρωση, διαφύλαξη, καταγραφή και
ταξινόμηση φωτογραφιών από μνημεία και αντικείμενα παλαιοχριστιανικής,
βυζαντινής και μεταβυζαντινής τέχνης αλλά γρήγορα επεκτάθηκε με αγορές ή δωρεές
σε φωτογραφίες τέχνης. Ενδεικτικά, φιλοξενούνται έργα των γνωστών ελλήνων
φωτογράφων nelly’s, βούλας Παπαϊωάννου, Περικλή Παπαχατζηδάκη, Δημήτρη
Χαρισιάδη, Νικόλαου Ρίζου, Νικόλαου. Κατά τη διάρκεια της λειτουργίας του,
διάφορα έργα τέχνης, συλλογές αλλά και κτίρια έχουν δωριθεί στο μουσείο όπως η
έπαυλη κουλούρα στο Φάληρο που πρόκειται να φιλοξενήσει το μουσείο παιγνιδιών.
Πρόσφατα το μουσείο άνοιξε νέα παραρτήματα το κτίριο της οδού Πειραιώς που
στεγάζει μεταξύ άλλων τα αρχεία νεοελληνικής αρχιτεκτονικής, το νέο μουσείο
ισλαμικής τέχνης, την πινακοθήκη Νίκου Χατζηκυριάκου Γκίκα και την οικία
της Πηνελόπης στην Κηφισιά που αποτελεί την έδρα του ιστορικού αρχείου του
ιδρύματος Μπενάκη.
Είναι ο παλαιότερος μουσειακός οργανισμός που λειτουργεί στην Ελλάδα ως ίδρυμα
ιδιωτικού δικαίου. Το μουσείο πραγματοποιεί πολλές περιοδικές εκθέσεις σε
συνεργασία με ελληνικά αλλά και ξένα μουσεία. Στους χώρους του επίσης λειτουργεί
εργαστήριο αποκατάστασης και συντήρησης έργων τέχνης, κυλικείο και πωλητήριο.
Εκτός από τις εκθέσεις, το μουσείο έχει προχωρήσει και σε σειρά εκδόσεων.
Τα ιστορικά αρχεία του μουσείου Μπενάκη αποτελούν ένα από τα πλέον
συγκροτημένα και πλούσια αρχειοφυλάκια στον ελληνικό χώρο, που οργανώθηκε και
άρχισε να λειτουργεί ως ιδιαίτερο τμήμα από το 1955.
Το αρχειακό υλικό προέρχεται κατά κύριο λόγο από την προσωπική συλλογή του
Αντώνη Μπενάκη, καθώς και από μεταγενέστερες δωρεές ιδιωτικών φορέων.
Με άξονα την ιστορική πορεία του ελληνικού έθνους, συγκεντρώθηκαν έγγραφα,
αρχεία και άλλα ιστορικά κειμήλια, τα οποία καλύπτουν ως επί το πλείστον τους
τελευταίους τρεις αιώνες της πολιτικής, οικονομικής και κοινωνικής ζωής.
Ένας αρκετά σημαντικός αριθμός των συλλογών αναφέρεται στον αγώνα της
ανεξαρτησίας του 1821. Για την προετοιμασία της επανάστασης πολύτιμες
πληροφορίες αντλούνται από τα αρχεία των μυστικών εταιρειών και φιλελληνικών
σωματείων, όπως της φιλικής εταιρείας, της φιλόμουσου εταιρείας, του φιλελληνικού
κομιτάτου των Παρισίων κ.ά., ενώ για την εξέλιξη του αγώνα τα τεκμήρια
προέρχονται από προσωπικά αρχεία αγωνιστών, διαταγές και επιστολές ναυάρχων για
τις επιχειρήσεις στη θάλασσα, αναφορές των ευρωπαίων και αμερικανών
φιλελλήνων, καθώς και από πλήθος νομοθετικών και διοικητικών εγγράφων, που
αποτελούν αξιόπιστη πηγή γνώσης για την ιστορική αυτή περίοδο. Εξέχουσα θέση
κατέχει το αρχείο του αγώνα του Γεωργίου Καραϊσκάκη, τα αρχεία των ανάσταση
και Ανδρέα Λόντου, Μιχαήλ Σούτσου και Ιωάννου Καρατζά, η συλλογή φιλελλήνων,
Πετράκου, κ.ά.
Αντιπροσωπευτικό για την περίοδο της μοναρχίας του Άθωνα και την επανάσταση
της 3ης Σεπτεμβρίου είναι το προσωπικό αρχείο του στρατηγού Δημητρίου
Καλλέργη, ενώ για τη μακρόχρονη βασιλεία του Γεωργίου α’ και τα γεγονότα που τη
σημαδεύουν, πολλά στοιχεία αντλούνται από τις συλλογές Δαμιανού Κυριαζή,
Ιωάννας Στεφανόπολη, Τιμολέοντα Βάσσου, Άθω Ρωμανού κ.ά.
Η περίοδος του πρώτου τετάρτου του 20ού αιώνα είναι άμεσα συνδεδεμένη με την
πολιτική παρουσία του ελευθερίου Βενιζέλου. Η πολυκύμαντη δράση του και οι
προσπάθειες για την αναδιοργάνωση της χώρας διαγράφονται μέσα από το πλήθος
των γραπτών του κειμένων, την αλληλογραφία και τα έγγραφα που περιέχονται τόσο
στο προσωπικό του αρχείο, όσο και στα αρχεία των συνεργατών του και πολιτικών
της εποχής, π. Δαγκλή, α. Ρωμανού, γ. Βεντήρη και ν. Πλαστήρα.
Αξιόλογη είναι η ενότητα των αρχείων της εθνικής αντίστασης, η οποία περιλαμβάνει
τα προσωπικά αρχεία ατόμων που έδρασαν σε διάφορες παράνομες οργανώσεις κατά
την περίοδο της γερμανικής κατοχής, όπως των Ιωάννη Πελτέκη, στεφάνου δούκα,
Ερρίκου Μοάτσου, Αντώνη μυτιληναίου, Ηρακλή Πετμεζά, Κωνσταντίνου Μπενάκη,
τα οποία αναφέρονται στις οργανώσεις «Απόλλων», «Υβόννη», «Μίδας» και
«ε.δ.ε.ς.», όπως και το πρόσφατα αποκτηθέν αρχείο του Δημήτρη Δημήτριου,
γνωστού με το όνομα νικηφόρος.
Τέλος, δεν πρέπει να παραλείψουμε τα αρχεία ελλήνων συνθετών, Νικολάου
Μάντζαρου, Γιάννη Ανδρέα. Παπαϊωάννου, Σπυρίδωνος Σαμαρά, καθώς και των
ποιητών και πεζογράφων, Διονυσίου Σολωμού, Κωνσταντίνου Καβάφη, Γρηγορίου
Ξενόπουλου και Άγγελου Σικελιανού. Το τελευταίο διάστημα οι συλλογές των
ιστορικών αρχείων εμπλουτίστηκαν με αρχεία σημαινόντων προσώπων της
πνευματικής και πολιτικής ζωής όπως της οικογένειας Λούντζη, Παναγή Λεκατσά,
Γιάννη Ρίτσου, Όλγα Βότση, Γιάννη Δάλλα, Κλεαρέτης Μαλάμου, Κωνσταντίνου
Γόντικα και Στυλιανού Γονατά, τα οποία πλαισιωμένα από οικογενειακές και
ιστορικές φωτογραφίες, δεν αποτελούν παρά ελάχιστο δείγμα του πλούτου που
φυλάσσεται στο μουσείο Μπενάκη.
Από το 1994 το τμήμα των ιστορικών αρχείων μεταστεγάστηκε στην Κηφισιά,
στο μέγαρο του στέφανου και της Πηνελόπης δέλτα (οδός Εμμανουήλ Μπενάκη 38
και στέφανου δέλτα), δωρεά της κόρης τους Αλεξάνδρας δέλτα-Παπαδοπούλου.
Το μουσείο Μπενάκη και ο ιδρυτής του
O Αντώνιος Μπενάκης, γιός του γνωστού πολιτικού, και εθνικού ευεργέτη,
Εμμανουήλ Μπενάκη, γεννήθηκε στην Αλεξάνδρεια της Αιγύπτου το 1873. Ήταν το
δεύτερο από τα έξη παιδιά και μεγάλωσε μέσα σ’ένα πνευματικό περιβάλλον που
έπαιξε σημαντικό ρόλο στην αγάπη του για την προστασία του παρελθόντος
Από νέος ήταν φοβερός λάτρης και υποστηριχτής της τέχνης. Τα συλλεκτικά του
ενδιαφέροντα άρχισαν να εκδηλώνονται αρκετά νωρίς. Στην Αλεξάνδρεια
συγκέντρωνε έργα του ισλαμικού πολιτισμού. Αργότερα στην Αθήνα κυρίως έργα
βυζαντινής, μεταβυζαντινής και λαϊκής τέχνης. Εκεί διακρίθηκε για την
φιλανθρωπική και πολιτιστική του δράση.
Τις τεράστιες και ανεκτίμητης αξίας συλλογές του δώρισε στο ελληνικό κράτος και
ίδρυσε το γνωστό μουσείο Μπενάκη το 1931. Το κτήριο που είναι αυστηρά
νεοκλασικού ρυθμού, κτίστηκε στα τέλη του 19ου αιώνα, και αρχικά ήταν ή οικία της
Η ίδρυση του μουσείου οφείλεται βέβαια στην ψυχική γενναιοδωρία ενός και μόνο
ανθρώπου, όμως η εξέλιξη και η διεύρυνση των προοπτικών οφείλεται σε πολλούς
παλιούς και νέους δωρητές.
Ο Αντώνιος Μπενάκης πέθανε το 1954 αφήνοντας 26.600 αντικείμενα, 10.410 βιβλία
και χειρόγραφα, και 146 αρχειακές μονάδες ιστορικών εγγράφων. Από τότε μέχρι το
2000 προστέθηκαν περίπου 17.500 αντικείμενα, 35.300 βιβλία, 480 αρχειακές
μονάδες ιστορικών εγγράφων, 234.000 αρνητικά και φωτογραφίες, 18.000 παιδικά
αντικείμενα και 8.300 ζωγραφικά έργα, γλυπτά και έντυπα του μεγάλου ζωγράφου
Νίκου Χατζηκυριάκου - Γκίκα.
Αυτός ο μεγάλος αριθμός αντικειμένων έχει επιβάλει και μία επέκταση των
εκθεσιακών χώρων. Στην έπαυλη της Πηνελόπης δέλτα, θα μεταφερθεί το τμήμα των
ιστορικών αρχείων. Στο κεντρικό κτήριο σιγά-σιγά θα φιλοξενούνται μόνο συλλογές
ελληνικές.
Εξωτερικά το μουσείο Μπενάκη παραμένει ένα από τα λαμπρότερα δείγματα της
αθηναϊκής νεοκλασικής αρχιτεκτονικής, έτσι όπως το είχε μετατρέψει για τις ανάγκες
του μουσείου, ο γνωστός αρχιτέκτων και αναστηλωτής του παναθηναϊκού σταδίου,
Αναστάσιος μεταξάς (1863-1937). Εσωτερικά όμως έχει αποκατασταθεί και
αναδιαταχθεί ο χώρος με σύγχρονες προδιαγραφές.
Στο ισόγειο εκθέτονται ευρήματα από τα βάθη της προϊστορίας, της εποχής του
χαλκού, του σιδήρου, των αρχαϊκών χρόνων, της κλασσικής περιόδου, και της
αλεξανδρινής, της εποχής των κατακτήσεων του μεγάλου Αλεξάνδρου, της ρωμαϊκής
κατοχής, και ακόμα της βυζαντινής αυτοκρατορίας.
Στο πρώτο, και πιο ωραίο όροφο εκθέτονται κυρίως κεντήματα και φορεσιές από τη
Κρήτη, τη Κύπρο τα Δωδεκάνησα και τις Κυκλάδες από την περίοδο της κατοχής.
Βρίσκουμε επίσης αναπαραστάσεις από το εσωτερικό σπιτιών της σκύρου, και της
Κοζάνης. Μία αίθουσα είναι αφιερωμένη στις ελληνικές κοινότητες της Σμύρνης, της
Κωνσταντινούπολης και του πόντου. Άλλες αίθουσες στην Θεσσαλία, στα Επτάνησα,
στην ήπειρο, στην Αιτωλοακαρνανία και τα νησιά του αργοσαρωνικού. Τέλος
εκθέτονται ευρήματα από την εκκλησιαστική παράδοση όπως εικόνες και πολλά
χρυσά και ασημένια αντικείμενα.
Στον δεύτερο όροφο βρίσκουμε κυρίως στιγμιότυπα από την καθημερινή ζωή που
έχουν σχέση με τη μουσική, την ποίηση και το τραγούδι, καθώς και αντικείμενα που
έχουν σχέση με τη θάλασσα.
Ο τρίτος όροφος αφιερώνεται στους νεώτερους χρόνους της χώρας μας, και ξεκινά
από την επανάσταση του ‘21 με προσωπογραφίες του Σολωμού, Αθανάσιου Διάκου,
Οδυσσέα Ανδρούτσου, Θεόδωρου Κολοκοτρώνη. Επίσης μπορούμε να θαυμάσουμε
το φημισμένο όρκο του λόρδου Βύρωνα στο Μεσολόγγι, το θάνατο του μάρκου
Μπότσαρη και άλλα. Περνάμε στη βασιλεία του Όθωνα και του Γεωργίου α, στην
εποχή του ελευθερίου Βενιζέλου και την μικρασιατική καταστροφή. Τέλος βρίσκουμε
χειρόγραφα του κ. Καβάφη και γ. Ρίτσου, και τα διπλώματα των βραβείων νόμπελ
του Γεωργίου Σεφέρη και Οδυσσέα Ελύτη.
Στο δεύτερο όροφο επίσης λειτουργεί ένα εστιατόριο με υπέροχη πανοραμική θέα της
Αθήνας, μία αίθουσα εκδηλώσεων, και εξοπλισμένο αμφιθέατρο.
4.2. Η εθνική πινακοθήκη
Η εθνική πινακοθήκη δημιουργήθηκε κατόπιν δωρεάς του νομικού Αλεξάνδρου
Σούτζου, που το 1896 άφησε την περιουσία του στο κράτος με σκοπό τη δημιουργία
ενός μουσείου καλών τεχνών. Τέσσερα χρόνια αργότερα, στις 28 Ιουλίου του 1900,
ξεκίνησε να λειτουργεί η πινακοθήκη με το ζωγράφο Γεώργιο Ιακωβίδη, στη θέση
του εφόρου. Λειτούργησε αρχικά εκθέτοντας 258 έργα από τις συλλογές του
πολυτεχνείου και του πανεπιστημίου. Τον επόμενο χρόνο εντάχθηκαν και τα 107
έργα της συλλογής του α. Σούτζου, τα οποία είχε επίσης κληροδοτήσει στο ελληνικό
κράτος. Μέχρι το 1939 στεγάστηκε στο κεντρικό κτίριο του πολυτεχνείου και μετά
τον πόλεμο άλλαξε πολλές φορές στέγη. Το 1976 εγκαταστάθηκε στο σημερινό
κτίριο, που κατασκευάστηκε με σχέδια των αρχιτεκτόνων Παύλου μυλωνά και
Δημήτρη Φατούρου. Το ίδρυμα Ωνάση χρηματοδότησε ένα νέο παράρτημα
της εθνικής πινακοθήκης στο Ναύπλιο, ενώ τα γλυπτά απέκτησαν δικό τους κτίριο με
την εθνική γλυπτοθήκη η οποία βρίσκεται κοντά στη λεωφόρο Κατεχάκη, στις
στρατιωτικές εγκαταστάσεις του Γουδί. Το κύριο κτίριο στην βασιλίσσης σοφίας
θεωρείται να μην καλύπτει της ανάγκες ενός σύγχρονου μουσείου και
επανειλημμένως έχει συζητηθεί η επέκταση και ανακαίνιση του. Ενώ το μουσείο
ξεκίνησε ως γενικό μουσείο τέχνης, με το πέρασμα του χρόνου έχει ειδικευτεί σε δυο
τομείς, την αναγεννησιακή ζωγραφική και την προβολή της ελληνικής ζωγραφικής
κατά τους αιώνες. Συνολικά στην πινακοθήκη και τα παραρτήματά της εκτίθενται
πάνω από 15.000 έργα. Διαθέτει επίσης μια μικρότερη συλλογή δυτικοευρωπαϊκής
τέχνης με σημαντικούς πίνακες, ενώ στο κεντρικό της κτίριο λειτουργεί και
βιβλιοθήκη με αρχειακό υλικό και συντηρητήριο.
4.3. Μουσείο αφής
Το όραμα
Το 1983, η τότε πρόεδρος του Δ.Σ. του φάρου τυφλών της Ελλάδος [ΦΤΕ],
Πρωτοπαπαδάκη Λ. και ο διευθυντής του ΦΤΕ, Κεφάκης Εμμανουήλ ,αναζητούν τον
τρόπο που θα επιτρέψει στα άτομα με προβλήματα όρασης να έρθουν σε επαφή με
την πολιτιστική μας κληρονομιά. Αγοράζονται τα πρώτα εκθέματα από τον ΦΤΕ, και
ακολουθούν δωρεές εκθεμάτων από οργανισμούς, εταιρείες και φυσικά πρόσωπα.
Παράλληλα συνειδητοποιείται ότι η δυνατότητα ψηλάφησης των εκθεμάτων αποτελεί
και για τους βλέποντες έναν καινούργιο τρόπο προσέγγισης του αρχαιοελληνικού
πολιτισμού.
Ιστορικό
το 1984 ιδρύεται το μουσείο αφής, και στεγάζεται στο παλαιό διώροφο νεοκλασικό
κτήριο του ΦΤΕ, δωρεά Εμπειρίκου, επί της οδού Δοϊράνης 198 στην Καλλιθέα. Tο
1999 καταστρέφεται κτηριολογικά από τον σεισμό. Με τις επιχορηγήσεις του
υπουργείου υγείας και κοινωνικής αλληλεγγύης και τις χορηγίες της οργάνωσης
american friends of the blind in greece, ξεκινά η αποκατάστασή του, η οποία και
ολοκληρώνεται τον Ιανουάριο του 2004.
Επαναλειτουργία του μουσείο
Τα εγκαίνια του ανακαινισμένου κτηρίου, στις 9/3/2004, τιμά με την παρουσία του ο
τότε πρόεδρος της ελληνικής δημοκρατίας, Κωστής Στεφανόπουλος
Διακρίσεις
Το 1988 έλαβε τον έπαινο του ευρωπαϊκού μουσείου της χρονιάς ανάμεσα σε 70
ευρωπαϊκά μουσεία.
Το 2004 έλαβε διάκριση για την προσβασιμότητα του από το σωματείο φίλων των
μουσείων.
Ιδιαιτερότητα
Το μουσείο αφής είναι ένα από τα 5 μουσεία του είδους στον κόσμο. Η ιδιαιτερότητά
του έγκειται στο γεγονός ότι οι επισκέπτες έχουν τη δυνατότητα να αγγίζουν τα
εκθέματα, τα οποία είναι πιστά αντίγραφα των πρωτοτύπων που εκτίθενται σε άλλα
μουσεία της χώρας μας.
Λειτουργία
το μουσείο αφής ανήκει στο φάρο τυφλών της Ελλάδος. Υπεύθυνες για τη
λειτουργία, ανάπτυξη και προβολή του μουσείου είναι το μέλος του Δ.Σ. του φάρου
τυφλών κα Γεωργακαράκου Μαρία και η κα Καραβίνου Αργυρώ.
4.4. Πολεμικό μουσείο
Το 1964 το ελληνικό κράτος αποφάσισε την ίδρυση πολεμικού μουσείου . Με
επικεφαλής τον Θουκυδίδη Βαλέντη αρχιτέκτονα και καθηγητή του Εθνικού
Μετσόβιου Πολυτεχνείου και άλλους
διακεκριμένους έλληνες επιστήμονες ξεκίνησε ο
σχεδιασμός του μουσείου . Το 1975 18 Ιουλίου ο
πρόεδρος της Ελληνικής Δημοκρατίας ,
Κωνσταντίνος Τσάτσος και ο υπουργός εθνικής
άμυνας Ευάγγελος Αβέρωφ εγκαινίασαν το
μουσείο των ενόπλων δυνάμεων. Το κτίριο , με στοιχεία χαρακτηριστικά του
κινήματος του εκσυγχρονισμού στα τέλη της δεκαετίας του 1950 , συγκαταλέγεται
μεταξύ των πιο γνωστών κτιρίων της πόλης των Αθηνών .
Σκοπός-αποστολή
Σκοπός και αποστολή του είναι η συγκέντρωση , διαφύλαξη και έκθεση πολεμικών
κειμηλίων . Καθώς και η τεκμηρίωση και μελέτη της πολεμικής ιστορίας της
Ελλάδος. Καλύπτει όλες της εποχές της πολεμικής δραστηριότητας από την πρώιμη
εποχή του χαλκού μέχρι σήμερα. Το μουσείο λειτουργεί και ως χώρος εκπαίδευσης
για σχολικές ξεναγήσεις . Το πολεμικό μουσείο της Αθήνας έχει ιδρύσει
παραρτήματα στην Θεσσαλονίκη , στα Χανιά στο Ναύπλιο και στην Τρίπολη .
Άλλοι χώροι
Το πολεμικό μουσείο της Αθήνας διαθέτει συνεδριακό κέντρο το οποίο αποτελείται
από αμφιθέατρο , αίθουσα εκπαιδεύσεως , φουαγιέ και αίθριο χώρο . Σε αυτό κάθε
χρόνο διοργανώνονται , συνέδρια , σεμινάρια , εκθέσεις και δεξιώσεις .αρχείο ,
ιστορικό αρχείο το οποίο περιλαμβάνει συλλογή με 400 παλιούς χάρτες , προσωπικά
αρχεία, αλληλογραφία και ημερολόγια στρατιωτικών . Ημερήσιες διαταγές μονάδων
από τον 19ο και 20ο αιώνα .φωτογραφικό αρχείο με περισσότερες από είκοσι
χιλιάδες φωτογραφίες από το 1897 έως και σήμερα . Κινηματογραφικό υλικό και
βιβλιοθήκη .επίσης το μουσείο έχει και διάφορα εργαστήρια στον εσωτερικό του
χώρο όπως εργαστήριο μετάλλων , εργαστήριο όπλων , εργαστήριο χαρτών ,
εργαστήριο πινάκων και εργαστήριο ζωγραφικής
Εκθέματα
Στον εξωτερικό χώρο εκτίθενται πυροβόλα διαφόρων
εποχών καθώς και αεροσκάφη της ελληνικής
πολεμικής αεροπορίας . Στον εσωτερικό χώρο
στεγάζει , την μόνιμη έκθεση συλλογής όπλων και
δωρεά του Πέτρου Σαρόγλου αξιωματικού του
ελληνικού πυροβολικού . Η συλλογή αποτελείται
από όπλα διάφορων εποχών από όλο τον κόσμο , ιδιαίτερα σπάνια και πολύτιμα με
σημαντικότερα τα όπλα της ελληνικής επανάστασης. Συλλογή από χάρτες και
χαρακτικά κυρίως από τον ελλαδικό χώρο . Εκθέματα από την αρχαιότητα που
μαρτυρούν την παρουσία του ανθρώπου από τη νεολιθική εποχή και την πρώιμη
εποχή του χαλκού έως την κλασική αρχαιότητα .
4.6. Πολεμικό μουσείο Θεσσαλονίκης
Το πολεμικό μουσείο Θεσσαλονίκης εγκαινιάστηκε στις 27
Οκτωβρίου του 2000 και βρίσκεται στο πεδίον του Άρεως, κοντά στο αρχαιολογικό
μουσείο και στο μουσείο βυζαντινού πολιτισμού της Θεσσαλονίκης.
Στεγάζεται σε κτήριο που κατασκευάστηκε στις αρχές του εικοστού αιώνα από τον
ιταλό Βιταλιάνο Ποσέλι. Στο πωλητήριο διατίθενται προς πώληση οι εκδόσεις του
υπουργείου εθνικής άμυνας, του πολεμικού μουσείου, ιστορικά βιβλία και
αναμνηστικά. Παράλληλα, λειτουργεί βιβλιοθήκη με πλούσια βιβλιογραφία για τα
στρατιωτικά θέματα και την ιστορία της Ελλάδας. Εξάλλου, τους χώρους του
μουσείου συμπληρώνει ένα αμφιθέατρο με εξήντα θέσεις, καθώς και μία αίθουσα
πολλαπλών χρήσεων, εξοπλισμένα με όλα τα σύγχρονα οπτικοακουστικά μέσα, στα
οποία οργανώνονται συνέδρια, διαλέξεις και διάφορες εκδηλώσεις[1]
.
Παρουσιάζονται οι βαλκανικοί πόλεμοι, ο πρώτος παγκόσμιος πόλεμος,
η μικρασιατική καταστροφή, ο πόλεμος του 1940. Διάφορες μάχες
στη Μακεδονία και στην Κρήτη, η κατοχή και η αντίσταση, καθώς επίσης και η
συμμετοχή των ελληνικών δυνάμεων στις επιχειρήσεις των συμμάχων στη
Νορμανδία και στην Αφρική.
Στα εκθέματα βλέπουμε μεταξύ άλλων στολές και όπλα εποχής, φωτογραφίες.
Χάρτες, λιθογραφίες, πίνακες ζωγραφικής και επιστολικά δελτάρια. Επίσης, ο
επισκέπτης του μουσείου μπορεί να δει παρόμοια αντικείμενα προερχόμενα από
στρατούς άλλων βαλκανικών χωρών.
Λεπτομέρεια από στολή έλληνα στρατιώτη του ελληνοϊταλικού πολέμου, στο
πολεμικό μουσείο Θεσσαλονίκης
Τυφέκιο m1903. Φωτογραφία μουσειακού εκθέματος του παραρτήματος του
πολεμικού μουσείου Θεσσαλονίκης.
Πολυβόλο βίκερς του ε.ς., μουσειακό έκθεμα του παραρτήματος του πολεμικού
μουσείου Θεσσαλονίκης
4.7. Στρατιωτικό μουσείο οχυρού Ρούπελ
Το Ρούπελ είναι το πιο γνωστό οχυρό στη συνοριακή γραμμή της Ελλάδας και σε
αυτό τελούνται οι κεντρικές εκδηλώσεις εορτασμού της μάχης των οχυρών. Το
Ρούπελ αντιστάθηκε δυο φορές στην εισβολή του βουλγαρικού και του γερμανικού
στρατού, την πρώτη το 1916 και τη δεύτερη τον Απρίλιο του 1941 και
εγκαταλείφθηκε από τη φρουρά του ύστερα από τη συνθηκολόγηση του ελληνικού
στρατού στη Θεσσαλονίκη.
Για να φθάσει κανείς στο Ρούπελ ακολουθεί την εθνική οδό Σερρών-Προμαχώνα.
Ένα χλμ. πριν την ελληνοβουλγαρική μεθόριο υπάρχει διασταύρωση που οδηγεί στο
μουσειακό χώρο του Ρούπελ. Πρόκειται για μια τοποθεσία πραγματικά στρατηγικής
σημασίας που ελέγχει απόλυτα την επικοινωνία στην κοιλάδα του ποταμού
Στρυμώνα. Η ελληνική πλευρά οχύρωσε την περιοχή το 1914 με την κατασκευή του
φρουρίου Ρούπελ.
Σήμερα είναι επισκέψιμη μια στοά των οχυρών, ένα μικρό μουσείο, το περίπτερο
των επισκεπτών, το παρατηρητήριο και το ηρώο πεσόντων. Στη στοά ο επισκέπτης
έχει τη δυνατότητα να αισθανθεί τις στιγμές της μάχης. Περπατώντας στους
θαλάμους και στους πλευρικούς διαδρόμους υπάρχουν τα διοράματα, που
αναπαριστούν τους έλληνες μαχητές της μάχης των οχυρών (πολυβολητή, γιατρό
στο ιατρείο του που περιθάλπει τραυματία, τον επιλοχία στο γραφείο του και το
γραφείο του λοχαγού. Ειδικά μεγάφωνα που έχουν τοποθετηθεί σε κατάλληλα
σημεία αναπαράγουν πυροβολισμούς, εκπυρσοκροτήσεις πυροβόλων και τυφεκίων,
επιθέσεις αεροπλάνων και άλλους ήχους της μάχης.
Στο χώρο του περιπτέρου των επισκεπτών, που είναι επισκέψιμο όλες τις εποχές του
χρόνου εκτίθενται στολές, μετάλλια του ελληνικού και του γερμανικού στρατού και
φωτογραφίες που απεικονίζουν τις μάχες του 1941 και τους μαχητές του οχυρού σε
ώρες ξεκούρασης και δράσης. Σε άλλη αίθουσα, στο κτίριο "ήχος και φως", υπάρχει
οπτικοακουστικό σύστημα που παρουσιάζει την μάχη των οχυρών. Στο -υπό
αναδιοργάνωση- μουσείο, που στεγάζεται στο ίδιο κτίριο, πρόκειται να εκτεθούν
πολλά κειμήλια του ελληνικού και του γερμανικού στρατού, προσφορά πολλών
φορέων και ιδιωτών.
Αντιαρματικά κωλύματα
4.8. Μουσείο κέρινων ομοιωμάτων λαογραφίας και προϊστορίας
Το νέο αυτό μουσείο ιδρύθηκε στο Μαυροχώρι Καστοριάς, από το ζεύγος
Παναγιωτίδη Δημήτρη και Θεοχάρη Θεοφανώ.
Σε δύο κτίρια τοπικής αρχιτεκτονικής, παρουσιάζονται σκηνές καθημερινού βίου του
λαού μας, αναβιώνοντας ήθη και έθιμα πανελλαδικά.
Επίσης έχει δημιουργηθεί ένα ολόκληρο χωριό προπολεμικών ετών με μαγαζιά και
σπίτια σε φυσικό μέγεθος όπου οι επισκέπτες μπορούν να δουν τα παλιά ξεχασμένα
επαγγέλματα - καροποιός, γανωματής, τσαγκάρης, σιδεράς κτλ.
Σ' ένα σπήλαιο μια ολόκληρη φυλή αρχανθρώπων επεξεργάζονται το δέρμα, τα όπλα,
μαγειρικά σκεύη, εργαλεία, σ' ένα δύσκολο αγώνα για επιβίωση.
Τα ποικίλα εκθέματα είναι μοιρασμένα σε θεματικές ενότητες ώστε οι επισκέπτες -
κυρίως οι μαθητές - να διδάσκονται εύκολα και μεθοδικά την εξέλιξη του πολιτισμού
μας από τα πανάρχαια χρόνια μέχρι τα σύγχρονα.
Κύκλος ψωμιού, μαλλιού, τρύγος, μαγειρικά σκεύη, η φωτιά, οι στολές, ο οπλι-σμός,
μουσικά όργανα κτλ.
Παράλληλα λειτουργεί και ως πολιτιστικό κέντρο με ποικίλες δραστηριότητες :
θέατρο - μουσική - φιλολογικά βραδινά - εκθέσεις έργων καλλιτεχνών, βιβλιοθήκη
κτλ.
Οι κέρινες φιγούρες σε φυσικό μέγεθος, παριστάνουν απλοϊκούς γραφικούς τύπους
κάθε ηλικίας, του χωριού και της πόλης την ώρα της δουλειάς και του μόχθου με
στολές εποχής .
Οι αντίκες είναι αυθεντικά κομμάτια και αμέτρητες!
Στον ίδιο χώρο συστεγάζεται και η συλλογή του κ. Πιστικού με ακριβείς
μικρογραφίες των κυριοτέρων αρχοντικών, βυζαντινών εκκλησιών και μνημείων του
νομού.
5. Ξένα μουσεία
5.1. ΜοMΑ
Το ΜοMΑ άνοιξε στη Νέα Υόρκη στις αρχές Νοεμβρίου 1929, λίγο μετά το
ξέσπασμα της μεγάλης οικονομικής κρίσης, στο Ηeckscher building στην 5η
λεωφόρο, και το αποτελούσαν έξι ενοικιαζόμενα δωμάτια. Το καινούργιο κτήριο, που
σχεδιάστηκε από τον taniguchi και εγκαινιάστηκε το 2004, είναι 58.000 τ.μ. Και
κόστισε 425 εκατομμύρια δολάρια. Σήμερα η συλλογή του ΜοMΑ περιλαμβάνει
150.000 έργα. Το μουσείο ιδρύθηκε χάρη στην επιθυμία τριών γυναικών και ενός
άντρα. Από την εποχή του armoryshow, της πρώτης διεθνούς έκθεσης μοντέρνας
τέχνης στη Νέα Υόρκη, το 1913 ήταν φανερή η ανάγκη να δημιουργηθεί ένα μουσείο
μοντέρνας τέχνης στην πόλη.
Έτσι οι τρείς γυναίκες που το ίδρυσαν είχαν σκοπό να συγκεντρώσουν τα πιο
πρωτοποριακά έργα τέχνης. Από την αρχή της λειτουργίας του μουσείου τις
υπεύθυνες θέσεις κατέλαβαν επαγγελματίες με τα απαραίτητα προσόντα. Ο Gonger
Goodyear ανέλαβε τη θέση του διαχειριστή, η Abby Rockefeller την άτυπη θέση του
ταμία, η Lillie Bliss διέθετε την κατάρτιση, την αποφασιστικότητα και τους
καλύτερους πίνακες για να δώσει ζωή στο μουσείο. To μουσείο χρειαζόταν έναν
διευθυντή κι έτσι ο Goodyear πρότεινε τον Alfred H. Barr jr. (1902-1981), ο οποίος
παρόλο που ήταν νεαρός σε ηλικία, είχε ταξιδέψει στην Ευρώπη και είχε
παρακολούθηση την καταδίωξη καλλιτεχνών που σήμερα θεωρούνται οι δάσκαλοι
του 20ου
αιώνα. H κεντρική ιδέα ήταν ότι τα εκθέματα που θεωρούνταν εκείνη την
εποχή δευτερεύοντα σε σχέση με την επίσημη τέχνη ήταν τα κλειδιά για να
κατανόηση κανείς τη μοντέρνα κουλτούρα. Tο 1932, μόλις τρία χρόνια μετά το
άνοιγμα του ΜοMΑ, ο Barr και το φίλος του Philip Cortelyou Johnson δημιούργησαν
ένα τμήμα αφιερωμένο στην αρχιτεκτονική και στο ντιζάιν. Tο 1971 προστέθηκε
ακόμα ένα τμήμα αφιερωμένο στο σχέδιο. Σήμερα αυτό το τμήμα περιλαμβάνει
50.000 έργα. Ο Νelson Rockefeller (1908-1979), εκτός από χρήματα, δώρισε στο
μουσείο το μέγαρο της οικογένειας στην 53η
οδό, το οποίο το 1932 στέγασε τις
συλλογές. Πολλοί επιχειρηματίες άρχισαν να «ενδιαφέρονται». Έτσι, εταιρίες όπως η
ibm, η jp morgan chase & co, η ford motor και η sony ήταν μεταξύ των χορηγών της
τελευταίας επέκτασης του μουσείου, που ολοκληρώθηκε το 2004. «κυβισμός και
αφηρημένη τέχνη» (1936), «φανταστική τέχνη, νταντά και σουρεαλισμός» (1936), οι
αναδρομικές του Πάμπλο Πικάσο το 1980 και του Τζάκσον Πόλοκ το 1998, είναι
μερικές από τις ιστορικές εκθέσεις που οργάνωσε το μουσείο μοντέρνας τέχνης.
Τα πρώτα χρόνια της λειτουργίας του, λόγω έλλειψης χώρου, περιοριζόταν σε μία
έκθεση τη φορά. Σήμερα, έχει τη δυνατότητα να οργανώσει ταυτόχρονα πολλές
εκθέσεις, ακόμα και με εντελώς διαφορετικά θέματα. Με αφορμή και τα εγκαίνια του
νέου κτίσματος το 1939, οργανώθηκε η έκθεση «τέχνη του καιρού μας», ενώ την ίδια
χρονιά η έκθεση για τα σαράντα χρόνια καλλιτεχνικής δραστηριότητας του Πικάσο
συνδέθηκε με την απόφαση του ΜοMΑ να δεχτεί τη Γκουέρνικα για φύλαξη. κατά τη
διάρκεια του δεύτερου παγκόσμιου πολέμου, το μουσείο αφιερώθηκε στην
πατριωτική προπαγάνδα. Την επόμενη δεκαετία, έδωσε υπόσταση στον αφηρημένο
εξπρεσιονισμό. Το ΜοMΑ πρόκειται για κτήριο έξι ορόφων. Οι τρείς πρώτοι
χρησιμοποιούνταν για τις εκθέσεις, στον τέταρτο στεγάζονταν η βιβλιοθήκη και το
τμήμα σχεδίων και χαρακτικών, και στον πέμπτο τα γραφεία. Στον έκτο όροφο
υπήρχαν αίθουσες για διαλέξεις, ενώ στο ισόγειο βρισκόταν το auditorium.toκομψό
οικοδόμημα συνδυάζει τον φυσικό φωτισμό με υλικά όπως το γυαλί, ο γρανίτης και
το αλουμίνιο. Τεράστιες τζαμαρίες έχουν θέα στον ανακαινισμένο κήπο των γλυπτών
του Johnson. οι εσωτερικοί χώροι είναι ευρύχωροι, ορθολογικοί, χωρίς ίχνος
διακόσμησης. Επίσης, η διάταξη των έργων δεν ακολουθεί πλέον χρονολογική σειρά,
τα εκθέματα παρουσιάζονται θεματικά, επιτυγχάνοντας έτσι πρωτότυπες αναγνώσεις
των καλλιτεχνικών επιτευγμάτων. Τα πιο διάσημα έργα εκτίθενται στον υψηλότερο
όροφο και η σύγχρονη τέχνη στις δύο πινακοθήκες.
Ο πίνακας αποτελεί ένα από τα πιο αντιπροσωπευτικά δείγματα της σουρεαλιστικής
ποιητικής του σαλβαντόρ νταλί (1931).η εμμονή της μνήμης είναι ελαιογραφία σε
μουσαμά.η σκηνή που απεικονίζεται είναι η πραγματική έρημος κοντά στην
καταλονία της ισπανίας, όπου έμενε ο νταλί.
Τα ρολόγια που λιώνουν αντιπροσωπεύουν το χάσιμο της σημασίας του χρόνου που
θέλει να δείξει ο νταλί.τα εμπνεύστηκε από την υφή και τη φόρμα του τυριού
καμαμπέρ που έφαγε ένα βράδυ στην ισπανική πόλη πορτ λιγκάτ, γι’αυτό πρόσθεσε
στον πίνακα τη θέα από την πόλη προς το λιμάνι με τη δύση του ηλίου.
τα μυρμήγκια που περπατούν πάνω στο ρολόι αντιπροσωπεύουν τη φθορά του
χρόνου.την κεντρική μορφή, αντίθετα, ένα ακαθόριστο προφίλ με τεράστιες
βλεφαρίδες, ο νταλί την εμπνεύστηκε από ένα βράχο που θύμιζεε πρόσωπο, τον οποίο
είχε δει στο ακρωτήριο κρέους, στο καντακές της καταλονίας.ο τίτλος του έργου
αφορά την ικανότητα της μνήμης να συγκρατείται στον χρόνο καθώς αυτός φθείρεται
γύρω της.σε όλα τα έργα του, η μεγαλύτερη συνεισφορά του νταλί στις
υπερρεαλιστικές ζωγραφιές ήταν η «παρανοϊκή-κριτική μέθοδός» του, που του
επέτρεψε να ζωγραφίζει και να βλέπει δύο διαφορετικά πράγματα στην ίδια στιγμή,
στην περίπτωση αυτή ο χρόνος και η φύση. Αυτή η παράξενη έννοια έκανε τις
ζωγραφιές του ασυνήθιστες, φανταστικές και μερικές φορές κάπως ανησυχητικές.
Αυτά τα τρία χαρακτηριστικά φαίνονται στην εμμονή της μνήμης.
5.2. Πινακοθήκη Ουφίτσι
Χαρακτηριστικό παράδειγμα μουσείου «ιδιωτικής συλλογής» είναι η πινακοθήκη
Ουφίτσι. Το θαύμα της συλλογής πινάκων, αγαλμάτων και επίπλων του μέγα δούκα
της Τοσκάνης, είχαν τη δυνατότητα να επισκεφθούν μόνο λίγοι εκείνους τους
καιρούς. Θαύμα όμως ήταν και το κτίριο που στέγαζε τη συλλογή των Ουφίτσι. Ο
Τζόρτζιο Βαζάρι αρχιτέκτων και δημιουργός του κτιρίου χρήστηκε ξεκινώντας το
1559 και τελείωσε το 1574 και μετά το θάνατό του, στέγασε διοικητικές υπηρεσίες
και τα δικαστήρια της τότε κυριαρχούσας τότε Φλωρεντίας και κατ΄ εντολή του
Κόζιμο των Μεδίκων. Περίφημος ο «διάδρομος» που περνά πάνω από τον ποταμό
Άρνο. Σώζεται μέχρι σήμερα. Εκεί στον τελευταίο όροφο, ο Φραγκίσκος α’ των
Μεδίκων, εγκατέστησε την πρώτη πινακοθήκη. Εκεί συγκεντρώθηκαν σπουδαία
γλυπτά κλασικής αρχαιότητας, της οικογενειακής του συλλογής, καθώς και οι 484
πίνακες της serie giovana, πορτρέτα φλωρεντιανών ηγεμόνων και προτομές ρωμαίων
αυτοκρατόρων. Στην tribuna, μια οκταγωνική αίθουσα, συγκέντρωσε τα καλύτερα
δείγματα της συλλογής. Η tribuna συγκέντρωνε τα πρότυπα μουσείου. Νεωτεριστικός
χώρος , συγκέντρωνε στη δομή του τα τέσσερα στοιχεία της φύσης, που
συμβολίζονταν το κάθε ένα ξεχωριστά. Ο αέρας με ένα μηχανικό ανεμοδείκτη, το
νερό με τον από φίλντισι τρούλο, η φωτιά με την κόκκινη ταπετσαρία και η γή με το
από μάρμαρο και πέτρα δάπεδο. Ανάμεσα στους πίνακες βρίσκονταν και άλλες 120
θήκες, με μετάλλια καμέες και μικροαντικείμενα. Γύρω από αυτή την αίθουσα
αναπτύχθηκαν και νέες, με ανάλογα πρότυπα αίθουσες. Η αίθουσα των χαρτών με
χάρτες του δουκάτου της Τοσκάνης, η αίθουσα των μαθηματικών, με αστρονομικά
και επιστημονικά όργανα, η αίθουσα των πανοπλιών με ανάλογο περιεχόμενο. Ο
διάκοσμος της οροφής κάθε αίθουσας, ήταν ανάλογος του περιεχομένου της.
Διάδοχος του Φραγκίσκου , ο Φρειδερίκος, φροντίζει να εμπλουτίσει τη συλλογή. Η
Αφροδίτη των Μεδίκων και οι πυγμάχοι, το σύμπλεγμα των νιοβιδών, έργα του
Καραβάτζο, προστέθηκαν στις μέρες του.
Κατόπιν στις μέρες του κόζιμο β’, ενσωματώνονται έργα όπως η σημαντική συλλογή
χαρακτικών που αριθμούσε 100.000 κομμάτια και η συλλογή με τις
αυτοπροσωπογραφίες. Ο καρδινάλιος Λεοπόλδος καταφέρνει να ανεβάσει σε 12.000
τα κομμάτια της συλλογής, με έργα διαφορετικής προέλευσης, όχι στενά από την
περιοχή της Τοσκάνης. Μάλιστα ιδιαίτερη ήταν η συλλογή αυτοπροσωπογραφιών, σε
σημείο πλέον οι ίδιοι οι καλλιτέχνες να δωρίζουν την αυτοπροσωπογραφία τους στη
συλλογή και όχι κατόπιν παραγγελίας. Και τούτο γιατί η ανάρτησή της στη συλλογή
ήταν πλέον στοιχείο κύρους και καταξίωσης. Θέση πλέον στη συλλογή των Ουφίτσι
είχαν και οι βόρειο-ευρωπαίοι καλλιτέχνες.
Η διατήρηση της συλλογής μέχρι σήμερα οφείλεται στην Άννα Μαρία Λουΐζα των
Μεδίκων. Αυτή με τη διαθήκη της ορίζει τη συλλογή ως δημόσιο και
αναπαλλοτρίωτο αγαθό, μη δυνάμενο να εξαχθεί από τη Φλωρεντία. Με βάση το
υλικό της συλλογής, κατά τους χρόνους της ενοποίησης της Ιταλίας (18ο
– 19ο
αι.)
Σχηματίστηκαν εξειδικευμένα μουσεία. Εκεί είναι που αλλάζει ο ρόλος της συλλογής,
σε εκπαιδευτικό ρόλο. Εκείνη της εποχή συντάσσονται και βοηθήματα για το
περιεχόμενο του μουσείου, όπως επίσης τοποθετούνται και καρτελάκια με τα
ονόματα των δημιουργών δίπλα σε κάθε έργο. Η συλλογή ανοίγει τις πύλες της στο
ευρύ κοινό.
Η συλλογή των Ουφίτσι συνεχίζει να επεκτείνεται και να εμπλουτίζεται. Οι εξελίξεις
του 20ου
αιώνα την άφησαν μάλλον αλώβητη, με ελάχιστες απώλειες. Αναστηλώσεις
και αποκαταστάσεις συμβάλλουν στη μέχρι σήμερα λειτουργία της.
Ο μουσειακός και αρχιτεκτονικός χαρακτήρας των Ουφίτσι διατηρείται και γίνονται
πάντα προσεκτικές κινήσεις προς την κατεύθυνση αυτή.
ένα από τα σπουδαιότερα έργα που φιλοξενούνται στο μουσείο Ουφίτσι είναι η
γέννηση της Αφροδίτης (ιταλικά: la nascita di venere) είναι πίνακας ζωγραφικής του
ιταλού καλλιτέχνη της αναγέννησης, Σάντρο Μποτιτσέλι. Φιλοτεχνήθηκε περίπου το
1485–1486. Σήμερα βρίσκεται στη συλλογή του μουσείου Ουφίτσι στη Φλωρεντία,
στην αίθουσα που είναι αφιερωμένη στο μεγάλο δημιουργό. Αποτελεί μια από τις
αρτιότερες αισθητικά δημιουργίες του φλωρεντίνου καλλιτέχνη. Η έμπνευση για τον
πίνακα δίνεται από μια μυθολογική αφήγηση του Οβίδιου και συνιστά μια
νεοπλατωνική αλληγορία βασισμένη στην αντίληψη της αγάπης ως γενεσιουργού
δύναμης.
Είναι άγνωστο σε εμάς ποιος παρήγγειλε τον πίνακα αυτό στον ιταλό καλλιτέχνη,
ωστόσο πιστεύεται πως φτιάχτηκε για κάποιο μέλος της οικογένειας των Μεδίκων.
Ορισμένοι μελετητές υποστηρίζουν πως αποτελεί ύμνο στην αγάπη του Τζουλιάνο ντι
Πίερο των Μεδίκων για τη Σιμονέττα Κατανέο Βεσπούτσι, που ζούσε στο
Πορτοβένερε (μετάφραση: λιμάνι της Αφροδίτης), μια παραθαλάσσια πόλη για την
οποία μια τοπική παράδοση λέει πως αποτελεί το μέρος όπου γεννήθηκε η Αφροδίτη.
Σημειώνεται πως ο Μποτιτσέλι αγαπούσε μυστικά και ο ίδιος την όμορφη Σιμονέττα,
που ήταν ερωμένη του ευγενούς από την οικογένεια των Μεδίκων. Πιστεύεται πως η
Σιμονέττα αποτέλεσε το μοντέλο για την Αφροδίτη στον πίνακα, αλλά και για άλλες
κοπέλες σε έργα του Μποτιτσέλι, όπως συνέβη και στην άνοιξη (primavera).
Σύμφωνα με έναν αρχαίο ελληνικό μύθο, όταν ο Κρόνος πήρε τη βασιλεία από τον
πατέρα του, τον ουρανό, έκοψε τα γεννητικά του όργανα και τα πέταξε στη θάλασσα.
Από τους αφρούς της θάλασσας, αναδύθηκε κοντά στην Κύπρο (σύμφωνα με την
επικρατέστερη παράδοση) η θεά Αφροδίτη. Στον πίνακα λοιπόν, η θεά Αφροδίτη
αναδύεται από το νερό μέσα σε ένα όστρακο που φυσούν ο ζέφυρος και η αύρα προς
την ακτή της Κύπρου ή των Κυθήρων. Στην ακτή την υποδέχεται μια από τις ώρες,
θεότητες των εποχών, που της προσφέρει έναν μανδύα. Σύμφωνα με ορισμένους
ερμηνευτές, η γυμνή θεά είναι σύμβολο πνευματικής και όχι γήινης αγάπης. Η
ανατομία της Αφροδίτης δεν αποτελούν εκφράσεις κλασικού ρεαλισμού, όπως στα
έργα του Ραφαήλ ή του Λεονάρντου
ντα βίντσι. Ωστόσο οι ανατομικά
ανορθόδοξες λεπτομέρειες του πίνακα
μονάχα συμβάλλουν στην αιθέρια
ομορφιά του.
το σχέδιο είναι αρμονικό και ντελικάτο:
οι γραμμές κομψές και δημιουργούν, με
τα κύματα που σκάνε στην ακτή, τις
πτυχώσεις των ρούχων, την αρμονική
ροή των μαλλιών της θεάς,
διακοσμητικά κυματοειδή
παιχνιδίσματα. Τα χρώματα είναι
φωτεινά, οι μορφές καθαρές και
ραφιναρισμένες. Το γυμνό σώμα της
Αφροδίτης είναι ύμνος στην κλασσική
ομορφιά και στην αγνότητα της ψυχής,
ενώ για τη στάση της ο Μποτιτσέλι ακολούθησε το πρότυπο της αιδήμονος
Αφροδίτης (venus pudica).
Το θέμα της Αφροδίτης είναι σαφώς παγανιστικό, σε μια εποχή που τα περισσότερα
έργα τέχνης απεικόνιζαν ρωμαιοκαθολικά θέματα. Αν και ορισμένα από τα έργα του
φλωρεντίνου ζωγράφου καταστράφηκαν εξαιτίας των θεμάτων τους, η Αφροδίτη
διασώθηκε χάρη στην επιρροή του Λαυρεντίου των Μεδίκων. Ο πίνακας έχει
επηρεάσει κατά πολύ και τη σύγχρονη κουλτούρα με εμφανίσεις σε διάφορες ταινίες
και βιβλία. Επιπροσθέτως το πρόσωπο της Αφροδίτης απεικονίζεται στο δεκάλεπτο
των ιταλικών κερμάτων ευρώ.
5.3. M.o.b.a.
Museum of bad art
To μουσείο κακής τέχνης, με δύο παραρτήματα στη Μασαχουσέτη, έχει ως κύριο
μέλημά του να διαφυλάξει την κακή τέχνη από όπου κι αν προέρχεται!
Από το 1994 το μουσείο κακής τέχνης εξειδικεύεται στη συλλογή της κακής τέχνης,
εκφρασμένης σε όλες τις μορφές της και από όπου και αν προέρχεται, παγκόσμια. Οι
φίλοι του μουσείου αυτού έχουν επιφορτιστεί, στο να συλλέγουν αντικείμενα τέτοιας
τέχνης παγκοσμίως και να τα προωθούν στο μουσείο. Σήμερα η συλλογή του αριθμεί
600κομμάτια, όμως λόγω χώρου κάθε φορά εκτίθενται 50 με 70.
Ο κατάλογος των εκθεμάτων περιλαμβάνει:
Προσωπογραφίες
Η προσωπογραφία μπορεί να πει τόσο για τον καλλιτέχνη αλλά και σχετικά με το
θέμα του. Συνήθως οι καλλιτέχνες αυτοί έχουν επισκεφθεί μυστικές περιοχές και
μούσες αλλόκοτες τους ενέπνευσαν.
Τοπία
Αόρατες δυνάμεις
Δύσκολο να αντισταθείς σε υπερφυσικές δυνάμεις όπως αυτές ενός πορτοκαλιού που
καταβροχθίζουν την ανθρωπότητα.
άσχημα τοπία
Γυμνό
Μπλε άνθρωποι
Κανείς δεν μπορεί να πει τίποτε για τους χρωματικούς τόνους που επιλέγει ο
καλλιτέχνης
Φτωχά (poor trets) πορτρέτα
Συμβολισμός
5.4. Αιγυπτιακό μουσείο του Καΐρου
Το αιγυπτιακό μουσείο του Καΐρου ιδρύθηκε το 1863 από τον γάλλο αρχαιολόγο
Ογκίστ Μαριέτ. Το 1902 μεταφέρθηκε στη σημερινή του έδρα, έναν τεράστιο
εκθεσιακό χώρο κατάλληλο να στεγάσει τους εκπληκτικούς αρχαιολογικούς
θησαυρούς οι οποίοι σταδιακά έρχονταν στο φως· τα ευρήματα που φιλοξενεί σήμερα
υπερβαίνουν τις 140.000. Πρόκειται για την πιο πλούσια και λαμπρή συλλογή
αιγυπτιακών αρχαιοτήτων στον κόσμο, που συγκροτήθηκε χάρη στην επιμονή
ορισμένων ανθρώπων οι οποίοι αφιέρωσαν τη ζωή τους στη δημιουργία αυτού του
ιδρύματος, μέσα από μια μακρά και δύσκολη πορεία.
Από τη στιγμή της ανακάλυψής του, στις αρχές του 19ου αιώνα, ο πολιτισμός της
αρχαίας Αιγύπτου δεν έπαψε να γοητεύει και να προκαλεί το ενδιαφέρον. Τα έργα
που παρουσιάζονται σε αυτό τον τόμο, από τα πιο διάσημα, όπως εκείνα που ανήκουν
στον θησαυρό του Τουταγχαμών, έως τα λιγότερα γνωστά αλλά εξίσου σημαντικά,
όπως το ομοίωμα τριών γυναικών που μεταφέρουν προσφορές από τον τάφο του
Νιανχεπί, προσφέρουν μια συναρπαστική εμπειρία, σε ένα από τα ωραιότερα μουσεία
στον κόσμο.
Η χρυσή προσωπίδα του φαραώ Τουταγχαμών.
Ο νεαρός φαραώ Τουταγχαμών, ήταν γιος του φαραώ Ακενατόν και σύζυγος της
βασίλισσας Νεφερτίτης. Η βασιλεία του εντάσσεται στην 18η δυναστεία (1550-
1295 π.χ.) Του νέου βασιλείου, που ήταν ένας από τους ισχυρότερους βασιλικούς
οίκους της αρχαίας Αιγύπτου. Ο νεαρός φαραώ πέθανε τον ένατο χρόνο της
βασιλείας του, γύρω στο 1324 π.χ., σε ηλικία 19 ετών.
Η ανακάλυψη του τάφου του Τουταγχαμών έγινε το 1922 από τον βρετανό
αρχαιολόγο Κάρτερ στην κοιλάδα των βασιλέων. Ήταν ο μόνος ασύλητος τάφος από
τους 69 που βρέθηκαν στην περιοχή. Ανάμεσα στα πολύτιμα αντικείμενα που
βρέθηκαν μέσα στο φέρετρο και στους γύρω χώρους του τάφου, τη μεγαλύτερη
εντύπωση προκαλεί η ολόχρυση προσωπίδα που κάλυπτε το πρόσωπο του φαραώ και
η οποία έμεινε στην ιστορία ως «η προσωπίδα του Τουταγχαμών».
5.6. Το μητροπολιτικό μουσείο τέχνης της Νέας Υόρκης
Το μητροπολιτικό μουσείο τέχνης της Νέας Υόρκης, γνωστό και ως the met είναι
ένα από τα μεγαλύτερα και σημαντικότερα μουσεία τέχνης στον κόσμο. Το μουσείο
αυτό έκτασης δύο εκατοµµυρίων τετραγωνικών µέτρων θεμελιώθηκε το 1870 από
µια οµάδα ανθρώπων που θέλησαν να δημιουργήσουν ένα ινστιτούτο τέχνης που θα
αποκτούσε τη φήµη και την αξία των αντίστοιχων ευρωπαϊκών. Βρίσκεται στην 5η
λεωφόρο του Μανχάταν, κοντά στο σέντραλ παρκ της Νέας Υόρκης και δέχεται 5,5
εκατομμύρια επισκέπτες το χρόνο .
Η συλλογή του θεωρείται η μεγαλύτερη του δυτικού κόσμου. Εδώ υπάρχουν έργα
από την προϊστορική εποχή μέχρι σήμερα. Μεταφέρθηκε στη σημερινή του θέση το
1880 και φιλοξενεί συλλογές από όλες τις ηπείρους, όπως δείγματα αρχαίας
αιγυπτιακής τέχνης, αμερικάνικης γλυπτικής και διακόσμησης από την εποχή της
αποικιοκρατίας. Θα έχετε τη δυνατότητα να θαυμάσετε ξυλόγλυπτα από διάφορες
φυλές, αντικείμενα από τη Νέα Γουινέα, από την Πολυνησία, το Μεξικό.
Από την αρχαία εγγύς ανατολή και το Ισλάμ υπάρχουν φτερωτά πέτρινα λιοντάρια,
μπρούτζινα αντικείμενα, βασιλικές μινιατούρες από τις αυλές της Περσίας και άλλα
πολλά. Σε μια σειρά αιθουσών εκτίθενται έργα από την κίνα, Ιαπωνία, Κορέα, Ινδία
και νοτιοανατολική Ασία. Σε άλλη αίθουσα φιλοξενείται συλλογή 45.000
κοστουμιών από το 17ο αιώνα μέχρι σήμερα. Επόμενη θεματική κατηγορία είναι οι
ευρωπαϊκοί πίνακες, γλυπτά και διακόσμηση που περιλαμβάνουν έργα των
Μποτιτσέλι, Μπρέγκελ, Ρούμπενς, βαν Ντάικ, Ρέμπραντ, ελ Γκρέκο, Γκόγια, Μονέ,
βαν Γκογκ κ.ά.
επιπλέον υπάρχει και η συλλογή αρχαίας ελληνικής τέχνης που είναι μια από τις
πλουσιότερες στον κόσμο. Στη συλλογή περιλαμβάνονται, μεταξύ άλλων, έργα του
κυκλαδικού, μινωικού και μυκηναϊκού πολιτισμού, αγγεία φημισμένων
αγγειογράφων του 6ου αιώνα π.χ., γλυπτά της αρχαϊκής και της πρωτοκλασικής
περιόδου, επιτύμβιες στήλες της κλασικής εποχής, πήλινα και ορειχάλκινα αγγεία του
5ου αιώνα π.χ., αλλά και εκθέματα του 4ου αιώνα π.χ. Από την Αθήνα και από
μακεδονικούς τάφους.
Το μητροπολιτικό μουσείο τέχνης της Νέας Υόρκης, επωφελούμενο από τις εργασίες
συντήρησης και αποκατάστασης της ακαδημίας carrara, διοργανώνει και παρουσιάζει
μια έκθεση με αναγεννησιακά ζωγραφικά έργα από τη συλλογή του μουσείου του
Μπέργκαμο. Η συλλογή περιλαμβάνει, χρονικά και γεωγραφικά, την ιταλική
αναγέννηση, αλλά η έκθεση στο met εστιάζει στη ζωγραφική της βόρειας Ιταλίας,
γιατί «το αμερικανικό κοινό είναι λιγότερο εξοικειωμένο με την τέχνη εκείνης της
περιοχής», αναφέρει η Αndrea Βayer, επιμελήτρια στο τμήμα ευρωπαϊκής
ζωγραφικής του met (metropolitan museum of art).
Δεκαπέντε έργα καλλιτεχνών που έζησαν και εργάστηκαν μεταξύ Βενετίας, Μιλάνου
και Μπέργκαμο, θα παρουσιάζονται σε ξεχωριστή αίθουσα δίπλα στις αίθουσες που
θα φιλοξενούν την ιταλική ζωγραφική, προκειμένου να υπάρχει ένα ιστορικό και
καλλιτεχνικό πλαίσιο. Έργα λιγότερο γνωστών δασκάλων της αναγέννησης του
βορρά, όπως οι Bergognone, Vincenzo Foppa, Andrea Previtali και Moretto da
Brescia, θα παρουσιάζονται μαζί με έργα των Lorenzo Lotto, Tιτσιάνο και Giovanni
Bellini.
Η Bayer είναι ιδιαίτερα ενθουσιασμένη με το έργο του Bellini «pietà», γύρω στο
1450, που απεικονίζει τον χριστό μαζί με την παναγία και τον άγιο Ιωάννη, αλλά και
με το πρώιμο έργο «Ορφέας και Ευρυδίκη», γύρω στο 1512, που αποδίδεται στον
Τιτσιάνο. Κορυφαία έργα της έκθεσης θα είναι τα τρία μέρη από το έργο του Lotto
«martinengo altarpiece», το οποίο έφτιαξε για το ναό του αγίου Βαρθολομαίου
μεταξύ 1513 και 1516. Το κεντρικό ζωγραφικό μέρος παραμένει στο ναό, αλλά τρία
από τα υποστηρικτικά μέρη, το θαύμα του αγίου Δομίνικου, ο ενταφιασμός και ο
λιθοβολισμός του αγίου στεφάνου, θα παρουσιαστούν στην έκθεση στη Νέα
Υόρκη. Η Βayer χαρακτηρίζει αυτά τα μέρη ως «μία από τις πιο αφηγηματικές
σκηνές του πρώτου μισού του 16ου αιώνα».
5.7. Η πινακοθήκη της ακαδημίας
Η πινακοθήκη της ακαδημίας έχει την έδρα της στην καρδία της Βενετίας και
στεγάζει την πιο σημαντική συλλογή βενετσιάνικης ζωγραφικής, με έργα από ον 14ο
έως τον 18ο
αιώνα.
Στην πρώτη αίθουσα εντυπωσιάζεται κανείς απο την ξύλινη οροφή του 15ου
αιώνα
και το πολύχρωμο δάπεδο του 18ου
αιώνα που συνδυάζει την μακρά αρχιτεκτονική
ιστορία και την προσαρμογή στις διαφορετικές ανάγκες κάθε εποχής.στις άλλες 24
που περιέχουν 400 αριστουργήματα (από τα 2000 της συλλογής) φαίνεται η εξέλιξη
και τα χαρακτηριστικά της βενετσιάνικης τέχνης αλλά και τα γεγονότα που
συνδέονται με τη γέννηση , τη δημιουργία της συλλογής και τις μεταμορφώσεις των
κτηρίων που την φιλοξενούν.
Ο πρώτος πυρήνας της συλλογής σχηματίζεται στην αρχή του 19ου
όταν η βενετία με
συνθήκη πρεσβούργου παραχωρήθηκε από την αυστρία στο ιταλικό βασίλειο,
πρόσκαιρο δημιούργημα του ναπολέοντα, και βρέθηκε πάλι προσδεδεμένη στο
γαλλικό άρμα. Με την κατάργηση τότε 176 θρησκευτικών ιδρυμάτων από τον
ναπολέοντα πολλά έργα και αντικείμενα τέχνης χάθηκαν στη νέα ακαδημία καλών
τεχνώ, με σκοπούς κυρίως διδακτικούς.
Η ακαδημία της βενετίας αναδιοργανώθηκε το 1807 και μεταφέρθηκε σ’ένα
συγκρότημα ιστορικών κτηρίων,τη μονή κανονικών του λατερίνου, την εκκλησία της
σάντα ντέλα καρίτα και την αδελφότητα της καρίτα τα οποία για να λειτουργήσουν
ως βιβλιοθήκη θα ανακαινιστούν και θα ενοποιηθούν από τον βενετό αρχιτέκτοτα
τροβάνι αντόνιο σέλβα.
Η βιβλιοθήκη αύξησε σταδιακά την κληρονομιά της χάρη σε ιδιωτικά
κληροδοτήματα, αγορές και μεταφορά από εκκλησίες της πόλης για την καλύτερη
συντήρησή τους.
Υπάρχει ένας πρώτος πυρήνας πρόϊμης βενετικής ζωγραφικής με έργα των πάολο
βενετσάνο, πορέτζο βενετσάνο και γιακομοτέλο ντεζ φιόρε.
Ακολουθούν έργα για την περίοδο της βενετικής αναγέννησης, πίνακες των τζοβάνι
μπελίνι, βιτόρε καρπάτσο και τζόντα κονελιάνο και ζωγραφικά έργα που
προορίζονταν για τη διακόσμηση των διαφόρων «σκουάλε», όπως ο βίος της αγίας
ούρσουλας ή τα θαύματα του σταυρού που αποτελούν χαρακτηριστική πλευρά της
βενετικής ζωγραφικής και οι συνθέσεις της μεγάλης βενετικής περιόδου του 16ου
αιώνα που εκπροσωπούνται από έργα των τζορτζόνε, λορέντσο λότο, πάολο
βεράντζε, τιντορέτο και τιτσιάνο.
Η συλλογή έργων τέχνης της ακαδημίας μεγάλωνε με γοργό ρυθμό.
Η γρια
Είναι έργο του τζορτζόνε που αναφέρεται σε καταλόγους του 18ου
αιώνα ως
«προσωπογραφία» της μητέρας του.έχει έντονο συμβολικό χαρακτήρα, σαφής
αναφορά στον ευήμερο χαρακτήρα της ομορφιάς.απεικονίζει μια γυναίκα, γερασμένη
και μαραμένη.στο χέρι της που είναι στραμμένο στην ίδια, κρατά σφιχτά ένα χαρτί με
την επιγραφή «coltempo» (=με την πάροδο του χρόνου).υπαινιγμός για τα γεράματα
και τη φθορά που υφίσταται κανείς με τα χρόνια: τα δόντια χαλασμένα, τα μαλλιά
λευκά αραιά, το δέρμα τραχύ και ρυτιδιασμένο, τα μάτια κουραμσένα.άνηκε στην
οικογένεια vendramin, το οικόσημο της οποίας ήταν ζωγραφισμένο στο πλαίσιο από
τον τζορτζόνε.αγορασμένο από τον αυτοκράτορα φραγκίσκο-ιωσήφ ο οποίος το
δώρισε στην πινακοθήκη.
Πινακοθήκη μποργκιέζε
Η πινακοθήκη μποργκιέζε φιλοξενείται στο εσωτερικό την ομώνυμης βίλας, την
οποία έχτισε το 1612-1613 ο καρδινάλιος σιπιόνε μποργκέζε, ανιψιός του πάπα
παύλου ε΄. Ήδη από την εποχή που κτίστηκε, το κτίριο φιλοξενούσε σημαντικά έργα
τέχνης τα οποία προέρχονταν από τις συλλογές της οικογένειας και εμπλουτίστηκαν
από τον καρδινάλιο με πάθος αλλά και σύμφωνα με το προσωπικό του γούστο. Από
αυτή την περίοδο προέρχονται έργα και πίνακες που άνηκαν στον καβαλιέρε ντ’
αρπίνο. Η συλλογή εμπλουτίστηκε και με αρχαία γλυπτά που τυχαία ανευρίσκονταν
στη ρώμη, ή δωρίζονταν στην οικογένεια μποργκέζε. Οι αρχαιότητες αυτές γέννησαν
το αίσθημα της άμμιλας σ’ έναν άλλο σπουδέο καλλιτέχνη, τον τζαν λορέντσο
μπερνίνι, στον οποίο ο καρδινάλιος ανέθεσε αρκετές παραγγελίες. Κατά την
ναπολεόντεια περίοδο, ο καμίλο μποργκεζε πούλησε στον κουνιάδο του, ναπολέοντα
βοναπάρτη, αρκετά αρχαία ευρήματα, τα οποία είχαν αποκτηθεί στα τέλη του 18ου
αιώνα από την πινακοθήκη. Λίγο αργότερα ο αντόνιο κανόβα θα φιλοτεχνήσει το
άγαλμα της παυλίνας μποργκέζε έργο που θα αναδειχθεί σε σύμβολο του μουσείου.
Το 1902, τα έργα και η βίλα αγοράστηκαν από το ιταλικό κράτος. Έτσι η πινακοθήκη
μποργκεζε, ως κρατικό πλέον μουσείο, απέκτησε τη σημερινή της φυσιογνωμία, με τη
βοήθεια αναδιατάξεων και νέων αποκτημάτων.
νέος με καλάθι με φρούτα
Σε αυτόν τον πίνακα η νεκρή φύση δεν αποτελεί αυτόνομο θέμα, αλλά την «κρατά»
ένας νεαρός. Ο καραβάτζιο αποτυπώνει τα χαρακτηριστικά του προσώπου ενός
αγοριού της εποχής σε αυτόν τον νέο. Η ίδια ακρίβεια παρατηρείται στην ποικιλία
των φρούτων, στα οποία ο καραβάτζιο έδινε ίδια σημασία όσο και στην απόδοση της
ανθρώπινης μορφής. Πίσω από τον νεαρό υπάρχει ένας τοίχος που περιορίζει τον
χώρο, ο οποίος «ζωντανεύει» με τον φωτισμό που προέρχεται από την πάνω αριστερή
γωνία.
Γενικά στα πρώιμα έργα του καραβάτζιο κυριαρχεί η καθαρότητα των
περιγραμμάτων και η σχεδιαστική ακρίβεια, με την έμφαση να δίνεται στη
γλυπτικότητα των αντικειμένων, την ίδια στιγμή που μια ατμόσφαιρα ερωτικής
φόρτισης αγκαλιάζει τη σύνθεση. Γόνιμος και παραγωγικός, ο καραβάτζιο δούλευε
γρήγορα τα θέματά του, καταφέρνοντας πολλές φορές να ολοκληρώνει έναν πίνακα
σε χρόνο-ρεκόρ δύο εβδομάδων. Μέχρι την εποχή που μπήκε κάτω από τη σκέπη του
καρδιναλίου, είχε ήδη βάλει την υπογραφή του σε 40 περίπου έργα, με το «αγόρι με
καλάθι φρούτων» να είναι το αριστούργημα της πρώτης αυτής περιόδου, καθώς
πολλοί πίνακες έχουν χαθεί για πάντα.
5.8. Μουσειο αφιερωμενο στον τιτανικο
Ένα τεράστιο μουσείο αφιερωμένο στην ιστορία του τιτανικού, από το ξεκίνημα έως
το ναυάγιό του, άνοιξε στις 31 μαρτίου του 2012 στο μπέλφαστ, την πόλη όπου
ναυπηγήθηκε πριν από εκατό χρόνια το διάσημο υπερωκεάνιο.
Το κτίριο, σε έξι επίπεδα, εκτείνεται στην περιοχή των παλιών ναυπηγείων του
μπέλφαστ, ως ένα αστέρι που σχηματίζεται από τέσσερεις πλώρες πλοίων. Οι πλώρες
είναι στην κλίμακα εκείνης του πλοίου που ναυάγησε στις 15 απριλίου, του 1912
κατά τη διάρκεια του παρθενικού ταξιδιού του, από το σαουθάμπτον (νότια αγγλία),
στη νέα υόρκη.
Στο εσωτερικό, οι εργάτες έβαλαν τις τελευταίες πινελιές σε εννέα διαδραστικές
γκαλερί.
Οι επισκέπτες θα μπορούν να ονειρεύονται την πολυτέλεια των καμπινών της πρώτης
θέσης περνώντας μπροστά από τις βιτρίνες όπου έχουν αναδημιουργηθεί με όλα τους
τα τμήματα οι αυθεντικές καμπίνες...και να μετρήσουν τη «μικρότητα» της τρίτης
θέσης. Ο χώρος δεν περιλαμβάνει αντικείμενα εποχής, τα πάντα έχουν
αναδημιουργηθεί, από τα πιατικά εώς τα έπιπλα.
Στην γκαλερί που είναι αφιερωμένη στο ναυάγιο, το οποίο προκάλεσε 1.514 νεκρούς
ανάμεσα στους 2.224 επιβάτες η θερμοκρασία πέφτει απότομα, και κυριαρχεί η
φρίκη.
Οι δύο επάνω όροφοι αφιερωμένοι στις δεξιώσεις στεγάζουν ένα αντίγραφο της
περίφημης τελετουργικής σκάλας του πλοίου, που έγινε διάσημη από την ταινία του
τζέιμς κάμερον του 1997.
Το μουσείο ανιχνεύει την θρυλική περιπέτεια της κατασκευής του πλοίου. Η ιστορία
του ήταν μια καταστροφή, αλλά ο τιτανικός δεν ήταν απλώς μοναδικός, ήταν το
σύμβολο της βιομηχανίας της εποχής.
Οι εργασίες για το μουσείο διήρκεσαν συνολικά εννέα χρόνια- τρία για την
κατασκευή, κατά τα πρότυπα του τιτανικού και κόστισαν 117 εκατομμύρια ευρώ, από
ιδιωτικά και δημόσιακεφάλαια.
"υπάρχουν πολλά αξιοθέατα επικεντρωμένα στον τιτανικό στον κόσμο, τα οποία
όμως δεν έχουν καμία σχέση με το υπερωκεάνιο. Αυτή θα είναι η μεγαλύτερη και η
μόνη που θα έχει μια αυθεντική ιστορία να πει", εξήγησε στο γαλλικό πρακτορείο
διευθυντής του μουσείου τιμ χάσμπαντς.
5.9. H eθνικη πινακοθηκη του λονδινου
Το 1824 το βρετανικό κοινοβούλιο ενέκρινε τη δαπάνη 57.000 λιρών για την αγορά
της ιδιωτικής συλλογής των πινάκων του τραπεζίτη τζον τζούλιους ανγκερστάιν.έτσι
στις 10 μαίου 1824, η εθνική πινακοθήκη του λονδίνου εγκαινιάστηκε στο μέγαρο
όπου ήδη στεγαζόταν η συλλογή του ανγκερστάιν, στον αριθμό 100 της οδού παλ
μαλ. Η συλλογή περιλάμβανε 38 πίνακες, οι οποίοι θα αποτελούσαν τον πυρήνα μιας
νέας εθνικής συλλογής, η οποία θα χρησίμευε ως όργανο μόρφωσης και απόλαυσης
για όλους τους πολίτες. Όμως η έκταση της πινακοθήκης σε σχέση με την έκταση
εθνικών πινακοθηκών άλλων χωρών( π.χ. Του λούβρου), κρίθηκε ανεπαρκής και
προκάλεσε τα ειρωνικά και επικριτικά σχόλια του τύπου.σύντομα η πινακοθήκη
έφτασε να διαθέτει σχεδόν 200 έργα και ο χώρος ήταν ανεπαρκής για την έκθεση των
πινάκων. Τελικά μετά από πολλές συζητήσεις το 1831 η βουλή αποφάσισε να
μεταφερθεί από το παλ μαλ στην κεντρική πλατεία τραφάλγκαρ, η οποία ήταν εύκολα
προσιτή σε όλους τους λονδρέζους.το νέο μουσείο κατασκευασμένο από τον
αρχιτεκτονά ουίλιαμ ουίλκινς ανοίξε τις πύλες του το 1838. Το 1969 όμως τέθηκε
θέμα περί καταλληλότητας του κτιρίου και ανατέθηκε στον αρχιτέκτονα e.m. barry η
μελέτη κατασκευής νέου κτιρίου. Τελικά αποφασίστηκε το κτίριο να παραμείνει αλλά
να κατασκευαστεί επέκταση με νέα πτέρυγα, η οποία ολοκληρώθηκε το 1876 με την
προσθήκη επτά νέων αιθουσών και του σημερινού θόλου. Νέα επέκταση έγινε και το
1907. Το 1985 ο λόρδος σένσμπουρι πρότεινε να χρηματοδοτήσει, μαζί με τους
αδελφούς του, την ανέγερση νέας πτέρυγας, η οποία κατασκευάστηκε πλάι στο ήδη
υπάρχον κτίσμα και παραδόθηκε το 1991.σήμερα η εθνική πινακοθήκη τουλονδίνου
διαθέτει αίθουσες συνολικού εμβαδού 46.396 τ.μ.
ένα απο τα πιο διάσημα έργα της πινακοθήκης είναι η παναγία των βράχων.
Πρόκειται για έργο του λεονάρντο ντα βίντσι που κατασκευάστηκε περίπου το 1492-
1508.είναι η δεύτερη εκδοχή ενός διασημου πίνακα που εκτίθεται στο λούβρο.και οι
δύο πίνακες απεικονίζουν την παναγία και τον ιησού βρέφος ,με τον άγιο ιωάννη τον
βαπτιστή σε παιδική ηλικία και τον αρχάγελλο ουριήλ. Το περιβάλλον ειναι
ιδιόρρυθμα βραχώδες.οι γεωλογικές γνώσεις του λεονάρντο είναι εμφανείς στη
απεικόνηση των βράχων. Ενω οι μελέτες του για τα οπτικά φαινόμενα είναι εμφανείς
στην απόδοση των χρωμάτων και του φωτός στον νεφελώδη ορίζοντα και η μελέτη
των «κινήσεων της ψυχής», όπως ο λεονάρντο συνήθιζε να αποκαλεί τα
συναισθήματα, στην ευγλωττία των χειρονομιών και στο τρυφερό παιχνίδι των
βλεμμάτων ματαξύ των μορφών.το έργο είναι βαθιά συμβολικό όπως εξηγουν οι
παρουσιάσεις του.
5.10. Μουσειο κατασκοπιας
Η ανάγκη για ύπαρξη μυστικών υπηρεσιών δεν είναι δεδομένη» αναφέρεται πολλές
φορές σε συζητήσεις μεταξύ ιστορικών, κάτι που υποδεικνύει ότι το κατασκοπευτικό
παιχνίδι που μαίνεται πίσω από κάθε πολεμική σύρραξη ήταν πάντα ένα θέμα
αμφιλεγόμενο. Όμως, μόνο ένας υψηλόβαθμος στρατιωτικός ή ισχυρός πολιτικός εν
καιρώ πολέμου μπορεί να γνωρίζει την πραγματική τους αξία..
«δίχως μία αποτελεσματική υπηρεσία πληροφοριών,
Ένας συνταγματάρχης είναι κατά ένα μεγάλο μέρος τυφλός και κουφός.»
Με τα παραπάνω λόγια κατά νου ξεκίνησα πριν λίγους μήνες να επισκεφθώ μία
σπάνια έκθεση στο λονδίνο που αν και μόνιμη λιγοστοί τη γνωρίζουν. Ο λόγος για
την secret war που εκτίθεται στον 1ο όροφο του imperial war museum και ως επί το
πλείστον «χάνεται» μέσα στην τεράστια συλλογή του μουσείου.
Μι5 και μι6: πρότυπες μυστικές οργανώσεις παγκοσμίως
«σκοπός της έκθεσης είναι να παρουσιάσει στο ευρύ κοινό μέρος του μυστικού
κόσμου της διεθνούς κατασκοπίας και των under cover επιχειρήσεων μέσα από τα
μάτια των βρετανικών ειδικών δυνάμεων μι5 και μι6», αναφέρει χαρακτηριστικά ο
διευθυντής του μουσείου sir robert crawford.
«έχουμε συγκεντρώσει ένα τεράστιο υλικό που περιγράφει πως οι βρετανικές
μυστικές οργανώσεις εξελίχθηκαν από την ίδρυση τους μέχρι σήμερα, τι τεχνολογία
χρησιμοποίησαν και πως κατάφεραν να σπάσουν πλήθος κρυπτογραφικούς κώδικες
αποσπώντας σημαντικότατες πληροφορίες από εχθρούς του ηνωμένου βασιλείου».
Αν και οι βρετανικές μυστικές υπηρεσίες ιδρύθηκαν σχετικά αργά (η αγγλία ήταν μία
από τις λίγες χώρες που εισήλθαν στον 20ο αιώνα δίχως κατασκοπευτική οργάνωση),
εντούτοις έως το 2ο παγκόσμιο πόλεμο είχαν ήδη καταφέρει να αποτελούν πρότυπο
για τις υπόλοιπες χώρες.
Όπως άλλωστε ανέφερε και ο αδόλφος χίτλερ: «αυτό που χρειαζόμαστε είναι κάτι
παρόμοιο με τη βρετανική μυστική υπηρεσία: μία οργάνωση που θα κάνει τη δουλειά
της με πάθος».
Η κρυπτογραφική μηχανή enigma και άλλα σπάνια εκθέματα
Σ’ αυτές ακριβώς τις οργανώσεις είναι αφιερωμένη η έκθεση secret war, με πλήθος
σπάνιου υλικού από τις μυστικές της επιχειρήσεις παγκοσμίως.
Καθώς περπατάτε μέσα στον ατμοσφαιρικό χώρο της έκθεσης και εισέρχεστε όλο και
περισσότερο στο μέχρι πρότινος άγνωστο κόσμο της κατασκοπίας, θα συναντήσετε
αποδείξεις σχετικά με τις επιχειρήσεις της mi5 ενάντια σε ρώσους κατασκόπους που
έδρασαν εντός του ηνωμένου βασιλείου και άγγλους πολίτες που συνεργάστηκαν
μαζί τους, τα σπάνια αρχεία της υπηρεσίας σχετικά με την πολύκροτη υπόθεση των
κατασκόπων του cambridge που αποκάλυψε στο ευρύ κοινό το βαθμό που οι ρώσοι
κατάσκοποι είχαν εισέλθει στην αγγλία αλλά και την αποτελεσματική
αντικατασκοπευτική δράση της mi5, το πολύχρονο project the double cross system
όπου συμμετείχαν ξένοι διπλοί πράκτορες που κατόπιν εκβιασμού αναγκάστηκαν να
συνεργαστούν με την mi6, κ.α.
Ανάμεσα στα πλέον σπάνια εκθέματα θα συναντήσετε μία αυθεντική γερμανική
μηχανή κρυπτογράφησης enigma, ένα δοχείο με αόρατο μελάνι που
χρησιμοποιούνταν από τους γερμανούς πράκτορες, συσκευές sabotage και τη θρυλική
minox miniature camera που χρησιμοποιούνταν κατά κόρον κατά το 2ο π. Π.
Επιπλέον, αναζητήστε τα διάφορα access points από όπου μπορείτε να αποκτήσετε
πρόσβαση στα αρχεία συγκεκριμένων πρακτόρων και μυστικών επιχειρήσεων των
βρετανικών μυστικών υπηρεσιών.
Η μι6 στην ελλάδα και τον υπόλοιπο κόσμο
Αφήνοντας πίσω το 1ο μέρος της έκθεσης, θα εισέλθετε σε ένα ημιφωτισμένο
δωμάτιο όπου εκτίθενται μοναδικά στο είδος τους στοιχεία σχετικά με τη δράση της
mi6 σε διάφορες χώρες του κόσμου, σε ευρώπη, αφρική και ασία, όπως υλικό
εκπαίδευσης πρακτόρων, το πλήρες οπλοστάσιο της υπηρεσίας, ντοκουμέντα από τις
επιχειρήσεις της, κ.α.
Μην αμελήσετε να αναζητήσετε το αρχείο με αποδείξεις για τη δράση της mi6 στην
ελλάδα, όπου εκτίθενται πλαστές ελληνικές ταυτότητες, χάρτες της ελλάδας με
πληροφορίες για την εκάστοτε επιχείρηση, κ.λπ. Για παράδειγμα, υπάρχει η πλαστή
ταυτότητα που χρησιμοποίησε ο πράκτορας f. E. Enright που αιχμαλωτίστηκε στη
λέρο τον ιανουάριο του 1944, καθώς και τα μοναδικά (που διασώζονται) έγγραφα
παράδοσης της κεφαλλονιάς στους συμμάχους στις 19 σεπτεμβρίου του 1944
υπογεγραμμένης από τα ψευδώνυμα bug και moth του μαρίνου και των συνεργατών
του.
Λίγο πριν αφήσετε την έκθεση, αφιερώστε λίγα λεπτά για να παρακολουθήσετε δύο
οπτικοακουστικά ντοκουμέντα σχετικά με τις θρυλικές επιχειρήσεις benina raid και
nomrad των ειδικών βρετανικών δυνάμεων που κατέληξαν στην ανατίναξη μίας
γερμανικής αεροπορικής βάσης στη βόρεια αφρική το 1942 και την απελευθέρωση
ομήρων από τρομοκράτες στην ιρανική πρεσβεία του λονδίνου το 1980 αντίστοιχα.
5.11. Thyssen-bornemisza museum
Το μουσείο thyssen-bornemisza είναι ένα μουσείο τέχνης στη μαδρίτη , στην ισπανία,
το οποίο βρίσκεται κοντά στο μουσείο prado σε μία από τις κύριες πόλης
λεωφόρους. Η συλλογή τύσεν-μπορνεμίσα, αποτελούμενη από 800 περίπου πίνακες,
παλαιότερης και μοντέρνας τέχνης, μεταφέρθηκε από την έπαυλη "φαβορίτα" του
λουγκάνο, στη νότια ελβετία, στο μέγαρο βιγιαερμόσα της μαδρίτης.
Η ιστορία της σημαντικότερης ιδιωτικής συλλογής στην ευρώπη καλύπτει
χρονολογικά δύο γενεές. Δημιουργήθηκε από τον βαρόνο heinrich thyssen-
bornemisza, λάτρη της παλαιάς γερμανικής ζωγραφικης και εμπλουτίστηκε
σημαντικά από τον γιο του, τον hans heinrich. Ο νεαρός βαρόνος αγόρασε αρχικά
μεγάλο αριθμό παλαιών ιταλικών καθώς και φλαμανδικών έργων, δείχνοντας, εν
συνεχεία, ολοένα και αυξανόμενο ενδιαφέρον για τη ζωγραφική του 20ού αιώνα.
Έτσι, η συλλογή έφτασε να περιλαμβάνει 900 πίνακες και σχέδια καλλιτεχνών του
20ού αιώνα, έναντι 600 μόνο έργων παλαιότερων καλλιτεχνών.
Με παρότρυνση του συζύγου της, η carmen thyssen-bornemisza άρχισε με τη σειρά
της να δημιουργεί τη δική της συλλογή, η οποία, εκτός από αριστουργήματα της
ολλανδικής ζωγραφικής του 17ου αιώνα, καθώς και της βενετσιάνικης ζωγραφικής
του 18ου αιώνα, περιλαμβάνει ευρωπαϊκά και αμερικανικά έργα του 19ου και του
20ού αιώνα.
Πίνακας του κλωντ μονέ : η γέφυρα του charingcross
Ο ζωγράφος αγαπούσε την εικόνα του τυλιγμένου στην καταχνιά λονδίνου, όπου
εργάστηκε τρεις συνεχόμενους χειμώνες, από το 1899 ως το 1901, μένοντας στο
ξενοδοχείο «savoy». Το μπαλκόνι του δωματίου του ζωγράφου αποτελούσε
εξαιρετικό σημείο παρατήρησης, με αποτέλεσμα ο ζωγράφος να φιλοτεχνήσει οκτώ
απόψεις της γέφυρας του charingcross. Σε αυτές, οι γραμμές της γέφυρας του
μεταμορφώνονται σε ανάλαφρη σκαλωσιά, έτοιμη να βυθιστεί στο γαλαζωπό
σύννεφο που τυλίγει τα πάντα. Τον μονέ δεν τον ενδιαφέρει να αποτυπωθεί το θέμα
του με τοπογραφική ακρίβεια, στόχος του είναι να αποδώσει τη μεταμόρφωση του
αστικού τοπίου από τα στοιχεία της φύσης, να μεταδώσει την εντύπωση αστάθειας
και συνεχούς λικνίσματος, αιχμαλωτίζοντας την ατμόσφαιρα της σκηνής. Η σύνθεση
είναι σχεδόν μονόχρωμη, με την κυρίαρχη γαλαζωπή απόχρωση να διασπάται μονάχα
από κίτρινες, ρόδινες και λευκές κηλίδες. Η τεχνική που χρησιμοποιεί ο μονέ
επιτρέπει τη δημιουργία μιας εξαϋλωμένης εικόνας οδηγώντας στην αποσύνθεση του
γύρω κόσμου και ανοίγοντας το δρόμο που θα ακολουθήσει ο καλλιτέχνης τα
τελευταία χρόνια της ζωής του, στο ζιβερνύ.
Κλωντ μονέ, η γέφυρα του charingcross
Πηγή: google εικόνες
5.12. Μουσειο βατικανου
Τον ιανουάριο του 1506 ήρθε στο φως το σύμπλεγμα του λαοκόοντα στον εσκυλίνο
λόφο.το μαρμάρινο σύμπλεγμα, αναδείχθηκε σε σύμβολο της ουμανιστικής
αναγέννησης.το σύμπλεγμα λαοκόοντα προστέθηκε στα υπόλοιπα αγάλματα του
βατικανού.ο ιούλιος β’ εκτός από τον λαοκόοντα τοποθέτησε και άλλα γλύπτα.ο
χώρος ήταν ιδιωτικός.επίσης το 1560 προστέθηκαν ξύλινα υπόστεγα, για την
προστασία των αγαλμάτων.αργότερα αρκετά απο τα έργα μεταφέρθηκαν αλλού.
Παρά τις απώλειες, οι συλλογές δεν διαλέργαθηκαν συνέχισαν να εμπλουτίζονται και
με ετερόκλητα έργα απο τη βιβλιοθήκη του βατικάνου.ενισχύθηκαν επίσης
σημαντικά, χάρη στις πυρετωδής ανασκαφές του δεύτερου μισού 18ου
αιώνα.έτσι
δημιουργήθηκε το μουσείο που ονομάστηκε πιο-κλεμεντίνο.η συνθήκη του
τολεντίνου υποχρέωσε την αγία έδρα να καταβάλει βαρύ φόρο και να παραψωρήση
στο ναπολέοντα μεγάλο μέρος από τα αρχαία και σύγχρονα αριστουργήματα.έτσι
αρκετά έργα κατέληξαν στο παρίσι, πίνακες της πινακοθήκης και άλλα κομμάτια
αφαιρέθηκα από εκκλησίες του αρχαιολογικού μουσείου το οποίο ονομάστηκε
κιαραμόντι και εγκαινιάστηκε το 1807. Το 1836, ο γρηγόριος ιστ΄ ιδρύει δύο νέα
μουσεία, το αιγυπτιακό και το ετρουσκικό.
Η ιστορία των μουσείων του βατικανού είναι ιστορία ενός συνόλου
αρχιτεκτονημάτων, τοιχογραφιών, διακοσμιτικών στοιχείων, επίπλων, βιβλίων,
χειρογράφων καθως και πολλών άλλων αντικειμένων.αν κάποιος θέλει να θαυμάσει
όλα τα εκθέματα πρέπει να διανύσει 7 χιλιόμετρα.τα μουσεία καλύπτουν επιφάνεια
55.000 τετραγωνικά μέτρα και περιλαμβάνουν 1.400 αίθουσες.τα εκθέματα ανήκουν
σε διάσημους δημιουργούς ενώ τα υπόλοιπα έχουν ιστορική αξία.τα μουσεία του
βατικανού στο σταυροδρόμι τέχνης και ιστορίας.τα μουσεία του συγκεντρώνουν
αριστουργήματα από διάφορες ιστορικές περιόδους: για να παρακολουθήσει κάποιος
την ιστορία των μουσείων πρέπει να μελετήσει την εξέλιξη της τέχνης και του
πολιτισμού από την αρχαιότητα μέχρι σήμερα.
Η καλλιτεχνική ιστορία του βατικανού ξεκινά με τον νικόλαο ε΄.στα σχέδια του πάπα
ήταν και η δημιουργία στο βατικανό δημόσιας βιβλιοθήκης.
Η αίθουσα του ηλιόδωρου ολοκληρώθηκε μετά το θάνατο του πάπα ιούλιου.οι
τοιχογραφίες στην αίθουσα αυτή, υμνούν τον πάπα λέοντα ι΄, απεικονίζοντας σκηνές
από την χωή των προκατώχων και συνονόματών του, λέοντα γ΄, και λέοντα δ΄.τέλος ο
καλλιτέχνης από το ουρμπίνο ξεκίνησε από την διακόσμηση μιας τέταρτης
αίθουσας.το έργο αυτό ολοκληρώθηκε μετά τον θάνατο του ραφαήλ.ο κλήμης
φρόντισε να ολοκληρωθεί η αίθουσα κων/νου και να εμπλουτιστούν οι συλλογές με
νέα γλυπτά.
Ο γρηγόριος ιγ΄άλλαξε τη διακόσμηση τόσο της οροφής της αίθουσας του κων/νου
όσο και της αίθουσας των φωτοσκιάσεων.επίσης κατασκευάστηκε μια νέα πτέρυγα
στο ανάκτορο.
Ο αρχιτέκτονας ντομενίκο φουτάνα έχτισε ένα νέο αποστολικό ανάκτορο και το
κτήριο της βιβλιοθήκης.
Η δημιουργία του πρώτου μουσείου του βατικανού είναι έργο του βενέδικτου.
Το 1989 έφτασε στο βατικανό το τμήμα της συλλογής ετρουσκικών αγγείων που
έλλειπε από τη συλλογή του 1935.ο ιστορικός τέχνης federikoteri, τέλος δώρισε στο
γρηγοριανό αιγυπτιακό μουσείο τα ανάγλυφα και μια προσωπογραφία του φαγιούμ.
5.13. Το βρετανικό μουσείο
Το βρετανικό μουσείο είναι μουσείο της ανθρώπινης ιστορίας και πολιτισμού στο
λονδίνο. Οι συλλογές του, είναι από τις μεγαλύτερες και πιο περιεκτικές στον κόσμο,
απεικονίζοντας και καταγράφοντας την ιστορία του ανθρώπινου πολιτισμού από την
αρχή του έως και σήμερα.
Το βρετανικό μουσείο ιδρύθηκε το 1753, βασιζόμενο κυρίως στον συλλεκτισμό (τέλη
16ου αι.-αρχές 17ου αι. , όταν σε όλη την ευρώπη, ευγενείς άρχισαν να συλλέγουν
αντικείμενα κάθε είδους, τα οποία προέρχονταν απο μακρινά μέρη ή από το
παρελθόν). Η μεγάλη καινοτομία του μουσείου ήταν το άνοιγμά του στο κοινό, στις
15 ιανουαρίου 1759 στο μέγαρο μόνταγκιου (montagu house) στο σημείο όπου
βρίσκεται το σημερινό κτίριο του μουσείου. Η επέκτασή του κατά τους επόμενους
δυόμιση αιώνες ήταν κυρίως αποτέλεσμα της επεκτεινόμενης βρετανικής
αποικιοκρατίας και είχε ως αποτέλεσμα τη δημιουργία πολλών παραρτημάτων.
Κάποια αντικείμενα της συλλογής του μουσείου, με κυριότερα τα ελγίνεια μάρμαρα
από τον παρθενώνα, βρίσκονται στο επίκεντρο έντονων διαμαχών και απαιτήσεων για
την επιστροφή τους στις χώρες προέλευσής τους.
μέχρι το 1997, οπότε η βρετανική
βιβλιοθήκη μετακόμισε σε νέα τοποθεσία, το βρετανικό μουσείο είχε τη
μοναδικότητα να στεγάζει ένα εθνικό μουσείο αρχαιοτήτων και μία εθνική
βιβλιοθήκη στο ίδιο κτίριο. Το μουσείο όπως όλα τα εθνικά μουσεία στο ηνωμένο
βασίλειο, μέχρι και σήμερα, δεν χρεώνει εισιτήριο καθώς και η μεγάλη αυλή του
μουσείου, παραμένει ανοιχτή ακόμα και εκτός ωραρίου του μουσείου και λειτουργεί
ως χώρος αναψυχής και ως ένα είδος πλατείας της πόλης.
Η στήλη της ρoζέτας
Η στήλη της ροζέτας είναι ένα από τα διασημότερα εκθέματα του βρετανικού
μουσείου. Είναι μια πέτρινη πλάκα από γρανοδιορίτη που προέρχεται από τον ναό
του πτολεμαίου ε’ του επιφανούς.
Χρονολογείται στον 2ο αιώνα π.χ και φέρει μια εγχάρακτη επιγραφή σε δύο γλώσσες
(αιγυπτιακή και ελληνική) και τρία συστήματα γραφής (ιερογλυφικά, δημώδη
αιγυπτιακή, ελληνική)
Βρέθηκε στην αίγυπτο από τα στρατεύματα του ναπολέοντα, τελείως τυχαία, κοντά
στο ελ ρασίντ (ροζέτα), το 1799. Πέρασε στα χέρια των άγγλων το 1801, με την
συνθήκη της αλεξάνδρειας, και το 1802 δωρίστηκε στο βρετανικό μουσείο από τον
βασιλιά γεώργιο γ΄.
Η ανακάλυψη της τρίγλωσσης στήλης αποδείχθηκε θεμελιώδους σημασίας. Ο
σπουδαίος γάλλος μελετητής ζαν-φρανσουά σαμπολιόν κατάφερε να βρει το κλειδί
για να αποκρυπτογραφήσει τα αιγυπτιακά ιερογλυφικά το 1922. Αυτή η ανεκτίμητης
αξίας ανακάλυψη ήταν καθοριστική για την εξέλιξη της επιστήμης της
αιγυπτιολογίας. Το σύστημα που χρησιμοποίησε ο σαμπολιόν για να
αποκρυπτογραφήσει το κείμενο της στήλης, αποτελεί σημαντικό οδηγό για όσους
ενδιαφέρονται για τη μελέτη των αρχαίων συστημάτων γραφής.
5.14. Τα κορυφαία μουσεία και εκθέματα στο Λονδίνο
Η εθνική πινακοθήκη
Η εθνική πινακοθήκη του λονδίνου ιδρύθηκε το 1824 και στεγάζει σήμερα μια από
τις πλουσιότερες συλλογές πινάκων σε παγκόσμιο επίπεδο. Οι 2.300 πίνακες που
διαθέτει καλύπτουν την περίοδο από τα μέσα του 13ου αιώνα έως το 1900. Βρίσκεται
στην πλατεία τραφάλγκαρ και τα έργα που εκθέτει θεωρείται ότι ανήκουν στο
βρετανικό λαό και γι' αυτό η είσοδος στην πινακοθήκη είναι δωρεάν (αυτό δεν ισχύει
για τις ειδικές περιστασιακές εκθέσεις που διοργανώνει). Μπορείτε να πάρετε μία
ιδέα των εκθεμάτων, από την ιστοσελίδα της πινακοθήκης, όπου δίνεται η
δυνατότητα ψηφιακής περιήγησης.
Μουσείο victoria & albert
Ένα από τα καλύτερα του κόσμου, το μουσείο victoria & albert είναι η ιδανική πρώτη
σας επιλογή. Οι μόνιμες συλλογές του είναι ένας φόρος τιμής σε μερικά από τα
καλύτερα έργα τέχνης και χειροποίητα υλικά που έχει δημιουργήσει ο πολιτισμός.
Βιβλία, έργα τέχνης, γυάλινα, κεραμικά, μόδα, έπιπλα: όλα είναι εδώ και στεγάζονται
μέσα στην… αίγλη του 19ου αιώνα. Με ζωντανή μουσική και διάφορες προσωρινές
εκθέσεις, είναι το επίκεντρο του μουσειακού χάρτη του λονδίνου.
Μουσείο επιστημών
Πώς γίνεται τόσος κόσμος που μπορεί να μην ενθουσιάζεται με τις επιστήμες
ιδιαίτερα, να αγαπάει τόσο πολύ το μουσείο επιστήμης; αυτό συμβαίνει επειδή είναι
γεμάτο ψυχαγωγικά, διαδραστικά και εκπαιδευτικά εκθέματα, που δε χρειάζεται
ακριβώς να κατανοήσετε για να τα εκτιμήσετε. Σήμερα εκθέτει περισσότερα από
300.000 αντικείμενα που αφορούν τις επιστήμες, την ιατρική, την τεχνολογία και τις
τηλεπικοινωνίες και χρονολογούνται από το 1700. Είναι τέλειο ακόμη και για τα
παιδιά.
Μουσείο madame tussauds
Το μουσείο madame tussauds με τα κέρινα ομοιώματά του, είναι ο δημοφιλέστερος
προορισμός για τους λάτρεις, τόσο της ποπ κουλτούρας, όσο και προσωπικοτήτων
της ιστορίας. Αν θέλετε να δείτε τα είδωλά σας από κοντά, αυτός είναι… ο
ευκολότερος τρόπος. Εκεί λοιπόν μπορείτε να… συναντήσετε την adele, την kate
winslet, τον brad pitt, τον leonardo dicaprio, πρόσωπα από τη βρετανική βασιλική
οικογένεια όπως η πριγκίπισσα νταϊάνα και η βασίλισσα ελισάβετ, αλλά και την
marilyn mοnroe, την audrey hepburn και πολλούς ακόμη.
Σήμερα, το μουσείο της madame tussauds έχει επεκταθεί και σε άλλες πόλεις. Έτσι,
εκθέματα υπάρχουν στο άμστερνταμ, το χονγκ κονγκ, το λας βέγκας, την κοπεγχάγη
και τη νέα υόρκη.
Μουσείο φυσικής ιστορίας
Θέλετε να δείτε… δεινόσαυρους; τότε μπορείτε να θυμηθείτε τα παιδικά σας χρόνια
στο μουσείο φυσικής ιστορίας. Και αν πάλι δε σας ενδιαφέρουν ιδιαίτερα, υπάρχουν
πολλά άλλα εκθέματα και πληροφορίες για άλλα ζώα ώστε να περάσετε με
ενδιαφέρον την ώρα σας. Έχει περίπου 70 εκατομμύρια εκθέματα, μεταξύ των οποίων
και κάποια είδη που συνέλεξε ο ίδιος ο δαρβίνος. Είναι το τέταρτο πιο δημοφιλές
μουσείο στο ηνωμένο βασίλειο, μετά το βρετανικό μουσείο, την εθνική πινακοθήκη
και τη γκαλερί tate modern και δέχεται πάνω από τρία εκατομμύρια επισκέπτες κάθε
χρόνο.
Γκαλερί tate modern
Η πινακοθήκη μοντέρνας τέχνης τέιτ είναι ένα μουσείο μοντέρνας τέχνης που
αποτελεί μέρος του δικτύου μουσείων τέιτ. Είναι η πιο δημοφιλής πινακοθήκη
μοντέρνας τέχνης και ένα από τα πιο αγαπημένα αξιοθέατα για τους επισκέπτες του
λονδίνου. Στεγάζεται σε έναν πρώην σταθμό παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας και
παρουσιάζει εκθέσεις διεθνούς μοντέρνας τέχνης από το 1900 έως σήμερα. Εκεί θα
δείτε έργα σημαντικών καλλιτεχνών του 20ου αιώνα, όπως ο picasso, ο warhol και ο
dali. Η είσοδος στις εκθέσεις της μόνιμης συλλογής είναι ελεύθερη.
Βρετανικό μουσείο
Είναι το μουσείο που εκθέτει τα μάρμαρα του παρθενώνα. Και πέρα από τις απόψεις
σας για τη βρετανική ιμπεριαλιστική πολιτική, το εύρος του πλούτου του βρετανικού
μουσείου μαγεύει: οι συλλογές του, οι οποίες αριθμούν περισσότερα από επτά
εκατομμύρια αντικείμενα, είναι από τις μεγαλύτερες και πιο περιεκτικές στον κόσμο
και προέρχονται από όλες τις ηπείρους, απεικονίζοντας και καταγράφοντας την
ιστορία του ανθρώπινου πολιτισμού από την απαρχή του έως και σήμερα. Η είσοδος
στο μουσείο είναι δωρεάν αλλά υπάρχουν χρεώσεις για την είσοδο σε κάποιες
εκθέσεις.
Εθνικό ναυτικό μουσείο
Αν έχετε διαβάσει για την ιστορία της μεγάλης βρετανίας, θα γνωρίζετε ότι βασίζεται
στο εμπόριο και ως νησί οι βάρκες και ό,τι σχετίζεται με τη θάλασσα, ήταν
εξαιρετικής σημασίας γι’ αυτήν. Μπορείτε να μάθετε για όλα αυτά στο εθνικό
ναυτικό μουσείο του λονδίνου, το οποίο κατά καιρούς φιλοξενεί κάποιες εξαιρετικές
προσωρινές εκθέσεις. Βρίσκεται στο πάρκο του greenwich, κοντά στο αστεροσκοπείο
και το νέο πλανητάριο.
Αυτοκρατορικό πολεμικό μουσείο
Υπάρχουν πολλά μεγάλα άρματα μάχης και όπλα στο αυτοκρατορικό πολεμικό
μουσείο, αλλά περισσότερο ως μνημεία της φρίκης του πολέμου και όχι για να
δοξάσουν το μεγαλείο της πιο άσκοπης ενασχόλησης της ανθρωπότητας. Θα δείτε
επίσης πολλά εκθέματα από τον δεύτερο παγκόσμιο πόλεμο.
Το αυτοκρατορικό πολεμικό μουσείο, ιδρύθηκε το 1917, με στόχο να καταγράψει την
πολιτική και στρατιωτική πολεμική προσπάθεια και τις θυσίες της βρετανίας και της
αυτοκρατορίας κατά τη διάρκεια του πρώτου παγκοσμίου πολέμου. Η αποστολή του
μουσείου έχει έκτοτε επεκταθεί για να συμπεριλάβει όλες τις συγκρούσεις κατά τις
οποίες οι βρετανοί έχουν εμπλακεί από το 1914.
Μουσείο του λονδίνου
Στο μουσείο του λονδίνου μπορείτε να ανακαλύψετε τη μακρά ιστορία της πόλης,
από τότε που οι ρωμαίοι το αποκαλούσαν londinium, μέχρι σήμερα και να δείτε
πλούσιες προσωρινές εκθέσεις καθ’ όλη τη διάρκεια του χρόνου. Είναι το μουσείο
που θα σας πείσει για τη σπουδαιότητα της αγγλικής πρωτεύουσας.
Διαθέτει εκθέσεις σε χρονολογική σειρά, με αυθεντικά έργα τέχνης, μοντέλα,
φωτογραφίες και διαγράμματα, με ιδιαίτερη έμφαση σε αρχαιολογικά ευρήματα,
αλλά και στην αστική ανάπτυξη και την κοινωνική και πολιτιστική ζωή του λονδίνου,
με διαδραστικές εκθέσεις και δραστηριότητες για όλες τις ηλικίες.
6. Ελληνικά εκθέματα σε ξένα μουσεία
6.1. Ελληνικα εκθεματα στο μουσειο του λουβρου
Το μουσείο του λούβρου (γαλλικά: musee du louvre) είναι ένα από τα μεγαλύτερα και
παλαιότερα μουσεία τέχνης στον κόσμο. Βρίσκεται στο κέντρο του παρισιού, στις όχθες
του σηκουάνα και εκθέτει 35.000 έργα τέχνης - το 8% των αποκτημάτων του, που
υπολογίζονται στα 445.000 κομμάτια. Οι μόνιμες συλλογές του μουσείου
καταλαμβάνουν συνολικά έκταση 60.600 τετραγωνικών μέτρων και ανάμεσα σε αυτές
είναι και οι ελληνικές, που καλύπτουν 25 αίθουσες ή χώρους. Τμήμα αρχαιοτήτων
ελληνικών, ετρουσκικών και ρωμαϊκών.
Οι "εργαστίνες", τμήμα της ζωοφόρου του παρθενώνα, χρονολογείται στο 447-438
π.χ., μάρμαρο, ύψος 96 εκ. Χ 2,07 μ. Μήκος, το οποίο κάποιοι θεωρούν έργο του
φειδία αυτό το κομμάτι βρέθηκε στην κατοχή του κόμη ντε σουαζέλ - γκουφιέ, που
ήταν πρεσβευτής των γάλλων στην κωνσταντινούπολη από το 1785 έως το 1792 και
είχε συγκεντρώσει μεγάλη αρχαιολογική συλλογή. Είχε προμηθευτεί το ανάγλυφο
από τον αριστοκράτη συλλέκτη louis francois sebastien fauvel, που ήταν πρόξενος
των γάλλων στην αθήνα. Το ανάγλυφο στάλθηκε στη γαλλία και βρέθηκε στο λούβρο
αλλά δεν εκτέθηκε αμέσως. Το 1801 ο φοβέλ βρέθηκε στο παρίσι και υποστήριξε ότι
ήταν εκείνος που είχε ανακαλύψει το ανάγλυφο σε ερείπια στο ναό της αθηνάς και ότι
τώρα τα έβλεπε ανάμεσα σε διάφορα γλυπτά σχεδόν παραπεταμένο στον κήπο του
μουσείου του λούβρου. Ο ναπολέοντας παρενέβη και ρώτησε αν μεταξύ των γλυπτών
υπήρχαν έργα του φειδία και ο διευθυντής του απάντησε ότι «αποδίδεται στο φειδία
ένα έργο από τη συλλογή γκουφιέ», ο ναπολέων διέταξε την έκθεσή του. Από τότε,
δηλαδή το 1802, έως σήμερα το «ανάγλυφο των παναθηναίων», στο οποίο
διασώζονταν ακόμη και ίχνη έγχρωμης διακόσμησης, εκτίθεται με πολλούς και
διαφορετικούς τρόπους στις αίθουσες του λούβρου.
Η “αφροδίτη της μήλου” είναι ένα πολύ γνωστό μαρμάρινο άγαλμα, της
ελληνιστικής εποχής, το οποίο βρέθηκε την άνοιξη του 1820 σε αγροτική περιοχή της
μήλου, σε θέση αρχαίου οικισμού, από έναν αγρότη που λεγόταν κατά πάσα
πιθανότητα θεόδωρος ή γεώργιος κεντρωτάς. Ο ίδιος, λόγω των πολλών πιέσεων που
δέχτηκε (από γάλλους αρχαιολόγους και διπλωμάτες, από τους έλληνες προκρίτους
του νησιού και από τον δραγουμάνο μουρούζη που εκπροσωπούσε και την υψηλή
πύλη, δηλαδή την κυβέρνηση των οθωμανών) μάλλον δεν μπόρεσε να κερδίσει κάτι
σημαντικό από το εύρημά του, αν και οι περισσότερες πηγές αναφέρουν ότι πήρε 400
γρόσια. Το άγαλμα, που βρέθηκε σε πάνω από 6 χωριστά κομμάτια, κατέληξε ένα
χρόνο αργότερα στο μουσείο του λούβρου, όπου και εκτίθεται μέχρι σήμερα. Στο
μουσείο της μήλου υπάρχει ένα πιστό αντίγραφό του, το οποίο έστειλε αργότερα ως
δωρεά το λούβρο. Λεπτομέρειες από τη δεξιά πλευρά, όπου στο μπράτσο φαίνονται
σημάδια από το κόσμημα που λείπει και κάτω από το μαστό τρύπα για τη σύνδεση
και στήριξη του απωλεσθέντος δεξιού χεριού στον κορμό.
Η αφροδίτη της μήλου είναι από παριανό μάρμαρο και έχει ύψος 2,02 μ.
Χρονολογείται γύρω στο 100 π.χ. Και παριστάνει την αφροδίτη παρότι αρχικά
κάποιοι θεωρούσαν ότι μπορεί να παριστάνει και την αμφιτρίτη. Βρέθηκε
ακρωτηριασμένο και εικάζεται πως η θεά στο αριστερό της χέρι κρατούσε μήλο ή
καθρέφτη ή ότι με τα δύο χέρια της κρατούσε την ασπίδα του άρη. Άλλοι πάλι
θεωρούν ότι δεν έκανε τίποτε από αυτά και ότι ήταν έτοιμη να λουστεί. Για τα χέρια
της υπάρχει ο μύθος ότι έσπασαν πάνω σε καβγά γάλλων αρχαιολόγων και ελλήνων
κατά τη μεταφορά του αγάλματος, αλλά αυτό δεν ευσταθεί γιατί το έργο είχε βρεθεί
εξαρχής δίχως τα χέρια. Εκείνο που πιθανόν αληθεύει είναι ότι τμήματα των χεριών
είχαν βρεθεί σε διάφορα σημεία και ότι το αριστερό κρατούσε μήλο, αλλά χάθηκε
κατά τη μεταφορά ή ότι επάνω στη συμπλοκή (η οποία όντως συνέβη για την
απόκτησή της), κάποια από αυτά τα κομμάτια που συνόδευαν το γλυπτό (όπως το
αριστερό χέρι) έπεσαν στη θάλασσα από τα βράχια και χάθηκαν για πάντα.
Η ανακάλυψη
Στις 8 απριλίου του 1820 (και 28 μαρτίου με το παλιό ημερολόγιο που ίσχυε τότε στη
μήλο) ο κεντρωτάς φέρεται να έσκαβε στο πεζούλι του και έβγαζε πέτρες από αρχαία
ερείπια που υπήρχαν εκεί. Τον βοηθούσε πιθανόν ο 18χρονος γιος του αντώνης και
ένας 20χρονος ανηψιός του. Λίγο πιο πέρα γάλλοι αξιωματικοί έκαναν ανασκαφές για
αρχαία. Όταν ο κεντρωτάς βρήκε πελεκημένο μάρμαρο έτρεξαν να τον βοηθήσουν
δύο γάλλοι ναύτες που συμμετείχαν στις γειτονικές ανασκαφές.ο κεντρωτάς
προσπάθησε να ξανακαλύψει το άγαλμα γιατί φοβήθηκε ότι οι γάλλοι θα το άρπαζαν
ή θα απαιτούσαν να το αγοράσουν πιο φτηνά-δεν στάθηκε δηλαδή τόσο αφελής όσο
τον παρουσιάζει ο μύθος. Οι γάλλοι, από αυτά που γράφουν αργότερα σε επιστολές
τους, φαίνεται πως τον θεωρούν ανόητο επειδή προφανώς ο κεντρωτάς άρχισε να
συμπεριφέρεται επίτηδες με περιφρόνηση για τα ευρήματα ώστε να τους ξαποστείλει
και να εκμεταλλευτεί το άγαλμα αργότερα με την ησυχία του χωρίς την φορτική
παρουσία και τις πιέσεις που σωστά πίστευε ότι θα του ασκούσαν. Εντούτοις οι
γάλλοι δεν «ξεκολλούσαν» με τίποτε από την περιοχή και τον πίεζαν να συνεχίσουν
όλοι μαζί το σκάψιμο, ώσπου βρέθηκε και το δεύτερο τμήμα του αγάλματος, οπότε
πια ο κεντρωτάς δεν μπορούσε να παριστάνει τον ανήξερο, αλλά ούτε και να
περιφρουρήσει το έργο που είχε βρει στο χωράφι του. Επικεφαλής των γάλλων που
έκαναν ανασκαφές δίπλα στο χωράφι του κεντρωτά και αναμίχθηκε στις εκσκαφές
ήταν ο νεαρός τότε αξιωματικός ολιβιέ βουτιέ (olivier voutier, 1796-1877) που στη
συνέχεια επισήμως παραιτήθηκε από το γαλλικό ναυτικό και πολέμησε με το πλευρό
των ελλήνων στην επανάσταση του 1821. Ο βουτιέ που είχε σπουδάσει λίγη
αρχαιολογία άρχισε να σχεδιάζει αμέσως το εύρημα και ειδοποίησε πατριώτες του για
την μεγάλη ανακάλυψη, επειδή ο ίδιος δεν είχε αρκετά χρήματα για να το αγοράσει
και κάποιοι είχαν κιόλας προτείνει στον κεντρωτά αμοιβή 1.000 γροσιών. Ενημέρωσε
επίσης ότι κοντά στο άγαλμα βρέθηκαν δύο αφιερώσεις ή ερμές, μια ενός
ηλικιωμένου και μία ενός νέου, όπως και πλίνθος (βάση δηλαδή) και κομμάτι με
επιγραφή που ανέφερε το όνομα του γλύπτη. Επίσης βρέθηκαν τμήματα του
αριστερού χεριού, πολύ φθαρμένα, που φαινόταν να κρατούν μήλο, και οι γάλλοι
όπως και οι ντόπιοι νόμισαν ότι ίσως ανήκαν σε άλλο άγαλμα και είχαν βρεθεί τυχαία
κοντά στην αφροδίτη.
Τα χέρια που έλειπαν δηλαδή, έλειπαν εξαρχής και γι’ αυτό το σχέδιο του βουτιέ που
έγινε επί τόπου, παριστάνει την αφροδίτη ακρωτηριασμένη από την πρώτη στιγμή. Κι
αυτά που βρέθηκαν όμως δεν αξιοποιήθηκαν σωστά, επειδή οι περισσότεροι
θεώρησαν ότι ανήκαν σε άλλη εποχή ή έργο. Έτσι παρότι βρέθηκαν στην ανασκαφή
και περισυνελέγησαν, όταν πάνω στην επεισοδιακή μεταφορά χάθηκαν, δεν
αναζητήθηκαν με ιδιαίτερη ζέση. Οι ειδικοί τώρα πια ξέρουν ότι στα ελληνιστικά
χρόνια όταν ένα έργο προοριζόταν να φαίνεται από τη μία μεριά, π.χ. Τη δεξιά, οι
γλύπτες έδιναν βαρύτητα σε αυτή την πλευρά και όχι σε εκείνη που δεν φαινόταν από
το κοινό ή που πιθανά καλυπτόταν με ύφασμα. Έτσι ερμηνεύεται σήμερα δηλαδή το
κάπως "άτεχνο" αριστερό χέρι της αφροδίτης που οι γάλλοι νόμισαν τότε ότι ήταν
"άσχετο από το άγαλμα" και το οποίο αναφέρεται ότι κρατούσε μήλο, παραπέμποντας
πιθανά στο μήλο του πάρη.
Η μάχη για την απόκτηση
Ο αξιωματικός ζυλ ντυμόν ντ' υρβίλ (jules-sebastien-cesar dumont d’urville), που
έπεισε τους γάλλους να βιαστούν να αγοράσουν την αφροδίτη της μήλου και που
αργότερα εξελίχθηκε σε σημαντικό εξερευνητή της ανταρκτικής
Το έργο βρέθηκε σε πολλά κομμάτια (πιθανόν έξι, από τα οποία τα χέρια και το
όνομα του γλύπτη πλέον λείπουν), με δύο βασικά, τον κορμό και τα πόδια. Όλα αυτά
τα κομμάτια και οι ερμές έγιναν αμέσως αντικείμενο διαπραγμάτευσης. Ο βουτιέ
ενημέρωσε με μιας τον γάλλο υποπρόξενο στην μήλο, τον λουΐ μπρεστ (louis brest)
και αυτός παρουσιάστηκε και άρχισε να παζαρεύει λέγοντας πως "δεν είναι βέβαιο
ότι το άγαλμα αξίζει 1.000 γρόσια". Ειδοποίησε όμως αμέσως τον ντε ριβιέρ (charles-
francois de riffardeau, μαρκήσιος και αργότερα δούκας de riviere), πρόξενο των
γάλλων στην υψηλή πύλη. Στη διαπραγμάτευση αναμίχθηκε ενεργά και ένας άλλος
γάλλος αξιωματικός που είχε πάθος με τις αρχαιότητες, ο ζυλ ντυμόν ντ' υρβίλ
(dumont d'urville) που σημειωτέον ήταν βέβαιος πως επρόκειτο για την αφροδίτη που
κρατούσε το μήλο του πάρι. Οι γάλλοι αποφάσισαν να πάρουν οπωσδήποτε όλα τα
ευρήματα στην κατοχή τους.
Το παζάρι καθυστερούσε όμως, όπως και το πλοίο που θα μετέφερε με ασφάλεια το
άγαλμα στη γαλλία. Ο κεντρωτάς ή και οι δημογέροντες (καθώς πλέον στα παζάρια
είχε αναμιχθεί όλο το νησί) αδημονούσαν και αποφάσισαν να δώσουν ή να
πουλήσουν το άγαλμα σε άλλους ενδιαφερόμενους. Ίσως εξάλλου υφίσταντο και
πολιτικές πιέσεις -η υψηλή πύλη περνούσε σοβαρή κρίση στις εξωτερικές της σχέσεις
και η παραχώρηση αρχαιοτήτων από πλευράς της συνιστούσε ουσιαστικά άσκηση
εξωτερικής πολιτικής. Ο νόμος όριζε όλες οι αρχαιότητες να καταλήγουν στην
κωνσταντινούπολη και να αποφασίζεται κεντρικά η διάθεσή τους ώστε ο σουλτάνος
να κολακεύει τα έθνη που τον συνέφερε.
Μέσα σε όλα, παρουσιάστηκε και ο νικόλαος μουρούζης, μέγας δραγουμάνος του
οθωμανικού στόλου, και έπεισε τους μηλίους να πουλήσουν το εύρημα σε εκείνον (ο
μουρούζης εκτελέστηκε με απαγχονισμό ένα χρόνο αργότερα μαζί με άλλους
φαναριώτες με την κατηγορία ότι συμμετείχαν στην ελληνική επανάσταση). Ο
εκπρόσωπος των γάλλων που βρέθηκε τότε εκεί ήταν ο υποκόμης ντε μαρκέλους
(vicomte de marcellus) που έπεισε τους ντόπιους να μη φορτωθεί τελικά η αφροδίτη
στο πλοίο του μουρούζη για να πάει στην πόλη, αλλά στο πλοίο των γάλλων για να
πάει στο λούβρο. Το γλυπτό όντως ταλαιπωρήθηκε και φορτώθηκε μετ' εμποδίων στο
γαλλικό καράβι, γιατί οι κάτοικοι της μήλου είχαν διχαστεί (και διαπληκτίζονταν) και
τραβολογούσαν τους γάλλους μεταφορείς -πολλοί ντόπιοι φοβούνταν ότι αν το
γλυπτό έφευγε για τη γαλλία θα είχαν συνέπειες από τους οθωμανούς ενώ άλλοι
πίστευαν ότι έπρεπε να πάει στη γαλλία αλλά να δοθούν περισσότερα χρήματα.
Το ανάγλυφο του “απόλλωνα νυμφαγέτη και νυμφών “ που εκτίθεται στο μουσείο
του λούβρου είναι αρχαιολογικό εύρημα από την θάσο. Η θάσος κίνησε το
επιστημονικό ενδιαφέρον των ευρωπαίων τον 19ο αιώνα, όταν ο νεαρός ζωρζ περρό,
μέλος της γαλλικής σχολής περιηγήθηκε τη νήσο το 1856 και δημοσίευσε τις
εντυπώσεις του οκτώ χρόνια αργότερα στο παρίσι με τον τίτλο «mémoire sur l`ile de
thasos». Στο μεταξύ και ο αλεξάντερ κόντζε επισκέφτηκε το νησί το 1858 και
δημοσίευσε τα αποτελέσματα των μελετών του το 1860 στο αννόβερο. Το 1865
ακολούθησε η αρχαιολογική αποστολή του ε. Μίλλερ, ο οποίος ανακάλυψε πολλές
επιγραφές και έργα τέχνης. Το ανάγλυφο του απόλλωνα νυμφαγέτη και νυμφών
μεταφέρθηκε μαζί με άλλα στο μουσείο του λούβρου όπου εκτίθεται μέχρι σήμερα.
Δίπλα στον απόλλωνα εικονίζεται νύμφη που κρατάει τον στέφανο του θεού. Στο
δεξιό μέρος εικονίζονται τρεις νύμφες. Η πρώτη κρατάει στα χέρια μια ταινία
στρογγυλή, η δεύτερη που ακολουθεί κρατάει στο δεξί μια ταινία λυμένη. Η επόμενη
νύμφη που ακολουθεί κρατάει ένα άνθος στο δεξί. Η μορφή των γυναικών είναι
συμβατική, εκτός ίσως από την νύμφη που κρατεί τον στέφανο του απόλλωνα. Η
απόδοση του απόλλωνα σε τρία τέταρτα είναι εξαιρετική. Ο απόλλων ενώ διαβαίνει
προς τα δεξιά στρίβει το κεφάλι προς τα αριστερά, κλίνοντας το ελαφρά προς τα
κάτω. Η όλη σύνθεση της κίνησης, αν και πολύπλοκη αποδίδεται με πλήρη
φυσικότητα, μέχρι και στην απόδοση της ενδυμασίας. Η απόδοση των γυναικών
περιέχει μια φανταστική ποικιλία, αφού καμία δεν είναι αντιγραφή της άλλης. Τα
ενδύματα ποικίλουν επίσης ως προς το ύφασμα, την ύλη, το μήκος και τον
συνδυασμό μανδύα με χιτώνα.
Η “νίκη της σαμοθράκης” είναι μαρμάρινο γλυπτό άγνωστου καλλιτέχνη της
ελληνιστικής εποχής που βρέθηκε στο ναό των «μεγάλων θεών» ή καβείρων στη
σαμοθράκη, και παριστάνει φτερωτή τη θεά νίκη. Το γλυπτό εκτίθεται στο μουσείο
του λούβρου από το 1884. Είναι μία από τις τρεις φτερωτές νίκες που βρέθηκαν στο
Ναό της σαμοθράκης.. Ο lehmann και η σύζυγός του βρήκαν αργότερα (το 1950) σε
ανασκαφές και τμήματα του δεξιού χεριού του αγάλματος. Λίγους μήνες μετά το ίδιο
ζευγάρι αρχαιολόγων εντόπισε και δάχτυλα του δεξιού χεριού της ίδιας νίκης στο
προαναφερόμενο αυστριακό μουσείο, που τα είχε ακαταχώρητα και δεν γνώριζε ότι
ανήκαν σε εκείνην. Η δεξιά παλάμη της ανασυστάθηκε αποκαλύπτοντας ότι δεν
κρατούσε σάλπιγγα όπως πολλοί πίστευαν μέχρι τότε και εκτίθεται επίσης στο
λούβρο, σε χωριστή βιτρίνα κοντά στο άγαλμα.
Περιγραφή
Το άγαλμα έχει ύψος 3,28 μ. (με τα φτερά) και 5,58 μ. Με την μαρμάρινη πλώρη
πλοίου πάνω στην οποία είναι τοποθετημένο σήμερα. Φιλοτεχνήθηκε για να τιμήσει
τη θεά νίκη αλλά και μια ναυμαχία – δεν είναι βέβαιο ποια. Ήταν αφιερωμένο σε ναό
της σαμοθράκης και χρονολογείται μεταξύ και 220 και 190 π.χ. – οι περισσότερες
εκτιμήσεις συγκλίνουν στο 190 π.χ. Σήμερα στο μουσείο του λούβρου είναι
τοποθετημένο σε βάση και αυτή με τη σειρά της είναι στερεωμένη σε μαρμάρινη
πλώρη πλοίου. Στην αρχαιότητα εικάζεται ότι εκείνος που αφιέρωσε το έργο στο ναό
της σαμοθράκης (τόπο φημισμένο στην αρχαιότητα για την ιερότητά του) είχε δώσει
παραγγελία να σχεδιαστεί ένα μικρό σύμπλεγμα θεάς και πλοίου.
Η μεν θεά φιλοτεχνήθηκε χωριστά από λευκό παριανό μάρμαρο και ίσως κρατούσε
στεφάνι για το νικητή ή είχε υψωμένο το χέρι της στο στόμα για να διαλαλήσει τη
νίκη χωρίς να κρατά τίποτα ή, τέλος, ίσως χαιρετούσε. Το άγαλμα στο ελληνιστικό
σύμπλεγμα ήταν στερεωμένο στην επίσης μαρμάρινη πλώρη ενός πλοίου και έδινε
την αίσθηση ότι μόλις είχε «προσγειωθεί» σε αυτό και πατούσε φευγαλέα. Το πλοίο
ήταν από μάρμαρο ρόδου.οι ειδικοί εικάζουν ότι το έργο ήταν σχεδιασμένο για να το
βλέπει ο κόσμος από τα αριστερά, κατά τα ¾ του προφίλ, επειδή η μία πλευρά του
είναι πιο καλοδουλεμένη –και στα ελληνιστικά χρόνια αυτό συνηθιζόταν για την
πλευρά την οποία θα έβλεπε το κοινό.
Το δεξιό φτερό βρέθηκε σχεδόν διαλυμένο εκτός από μικρά κομμάτια του και
αποτελεί πρόσθετο έργο ανασύστασης «καθρέφτη» του αριστερού, από
εμπειρογνώμονες του λούβρου. Το άγαλμα εικάζεται ότι κατακρημνίστηκε και
έσπασε εξαιτίας μεγάλου σεισμού κατά τον 6ο μ.χ. Αιώνα.
Ανεύρεση
Τα κομμάτια του γλυπτού βρέθηκαν τμηματικά και στην αρχή η νίκη εκτίθετο στο
λούβρο δίχως τον κορμό και τα φτερά της αλλά και δίχως την πλώρη, τα κομμάτια
της οποίας οι γάλλοι ειδικοί στην αρχή είχαν εκλάβει ότι ανήκαν σε τύμβο και τα
είχαν αφήσει στη σαμοθράκη. Συγκεκριμένα, η ανεύρεση άρχισε το 1863 από μια
αρχαιολογική αποστολή στην οποία επικεφαλής ήταν ο κάρολος σαμπουαζό (1830-
1909), υποπρόξενος της γαλλίας στην αδριανούπολη (σημερινό εντιρνέ της τουρκίας,
στη δυτική θράκη). Ενώ έσκαβαν σε μια χαράδρα στις 15 απριλίου του 1863, στα
βόρεια του νησιού, ένας έλληνας εργάτης φώναξε[4]
στον σαμπουαζό «κύριε, εύραμεν
μια γυναίκα!» - ήταν η μισή νίκη της σαμοθράκης. Ο σαμπουαζό ήρθε αμέσως σε
επικοινωνία με τον πρέσβη της πατρίδας του στην κωνσταντινούπολη και εκείνος
φρόντισε η υψηλή πύλη να δώσει τότε έγκριση για να αποπλεύσει γαλλικό πολεμικό
πλοίο και να φορτώσει τη νίκη της σαμοθράκης για τη γαλλία -η σαμοθράκη είχε
σημαντική αυτονομία, αλλά ανήκε ακόμα στην οθωμανική αυτοκρατορία. Το άγαλμα
έφτασε στο λούβρο στις 11 μαΐου του 1864 και δύο χρόνια μετά εκτέθηκε για πρώτη
φορά μετά τις απαραίτητες εργασίες – χωρίς όμως ακόμα να μπορεί να εκτεθεί το
επάνω μέρος του κορμού και τα φτερά.
Το άγαλμα βρέθηκε σε πολλά κομμάτια γιατί στα ελληνιστικά χρόνια οι καλλιτέχνες
δούλευαν το γλυπτό τους τμηματικά εξαρχής – στην αρχαία ελλάδα δούλευαν
χωριστά μόνον το κεφάλι και τα άκρα που εξείχαν. Ο άγνωστος λοιπόν γλύπτης είχε
επεξεργαστεί το έργο του κατά τμήματα τα οποία τελικά είχε ενώσει, οπότε στο
σεισμό με την κατακρήμνιση του γλυπτού, αυτό έσπασε πολύ πιο εύκολα σε πολλά
κομμάτια.
Το άγαλμα αποτελείται από ένα μεγάλο κομμάτι κάτω από το στήθος μέχρι τα πόδια,
από ένα δεύτερο κομμάτι που είναι ο άνω κορμός, το αριστερό φτερό (το δεξί
προστέθηκε αντιγράφοντας το αριστερό) και από το κεφάλι – αυτό δεν βρέθηκε ποτέ
από όσο γνωρίζουν οι ειδικοί. Τα χέρια, τα φτερά και τα πόδια, όπως και πολλά
κομμάτια του ενδύματος, σμιλεύονταν τότε χωριστά και μετά το άγαλμα
συναρμολογείτο. Τα φτερά ήταν από δύο μεγάλα μάρμαρα που ήταν συνδεδεμένα
στην πλάτη χωρίς εξωτερική στήριξη και αυτό δημιουργούσε πρόβλημα ισορροπίας
στο άγαλμα, το οποίο ο γλύπτης ωστόσο έλυσε χρησιμοποιώντας την πλώρη ως
αντίβαρο.
Το 1875 αυστριακοί αρχαιολόγοι είδαν στον τόπο της ανασκαφής τα μάρμαρα που ο
σαμπουαζό νόμισε ότι ανήκαν σε τύμβο και αναλογιζόμενοι ελληνικά νομίσματα που
απεικόνιζαν τη νίκη σε πλώρες πλοίων κατάλαβαν ότι τα μάρμαρα ήταν τμήματα
μαρμάρινης πλώρης. Ο σαμπουαζό έμαθε για τα μάρμαρα της πλώρης το 1879 και
κατάφερε να τα πάρει κι αυτά στο λούβρο. Η συναρμολόγηση και αποκατάσταση
(π.χ. Του αριστερού φτερού που βρέθηκε σε πολλά κομμάτια και του δεξιού που
ουσιαστικά είναι σχεδόν όλο προσθήκη μια που βρέθηκε ένα πολύ μικρό κομμάτι
του) ολοκληρώθηκε το 1884.
Το 1950 συναρμολογήθηκε και η δεξιά παλάμη της οπότε και εκτέθηκε και αυτή.
“o hρακλής και ο ταύρος της κρήτης” .o κνώσιος ταύρος που φιλοξενείται στο
μουσείο του λούβρου είναι μετόπη από τον ναό του δία στην ολυμπία. Βρέθηκε μαζί
με άλλα σπαράγματα το 1829 στη δυτική πλευρά των ερείπιων του ναού της ολυμπίας
από τους γάλλους ζαν λεόν ζοζέφ ντυμπουά και γκιγιώμ-αμπέλ μπλουέ, διευθυντές
του επιστημονικού τμήματος της γαλλικής αποστολής της εκστρατείας του μωριά
(1828-1833), και το 1830 από εκεί μεταφέρθηκε στο παρίσι, όπου τοποθετήθηκε στο
μουσείο του λούβρου ως δωρεά της τότε ελληνικής βουλής. Είναι από πάριο
μάρμαρο. Από το ανάγλυφο διατηρείται μεγάλο μέρος των σωμάτων του ηρακλή και
του ταύρου, ενώ λείπουν το κεφάλι του ταύρου, οι βραχίονες του ηρακλή και
τμήματα του ανάγλυφου από την δεξιά κάτω γωνία. Διακρίνουμε τον ηρακλή που με
το αριστερό του χέρι έχει πιάσει τον ταύρο από τα κέρατα και του στρίβει το κεφάλι,
ενώ στο δεξί κραδαίνει το ρόπαλο. Η όλη σκηνή σφύζει από ζωντάνια.
6.2. Μητροπολιτικο μουσειο τεχνης – νεα υορκη
Ένα από τα µουσεία που επιλέξαµε να εξετάσουµε είναι το μητροπολιτικό μουσείο
τέχνης της νέας υόρκης, το οποίο είναι γνωστό και ως μετ από τα αρχικά των λέξεων
που απαρτίζουν το όνοµα του. Οι λόγοι που επιλέχθηκε το συγκεκριµένο µουσείο
είναι διότι αποτελεί ένα από τα σηµαντικότερα και πιο γνωστά µουσεία τέχνης σε όλο
τον κόσµο στο οποίο βρίσκεται πλούσια ποικιλία από πολλά και εξέχοντα εκθέµατα
προερχόµενα από όλες τις περιόδους της ελληνική αρχαιότητας, ξεκινώντας από την
εποχή του χαλκού µέχρι την ύστερη αρχαιότητα. Το µουσείο αυτό έκτασης δύο
εκατοµµυρίων τετραγωνικών µέτρων θεµελιώθηκε το 1870 από µια οµάδα
ανθρώπων που θέλησαν να δηµιουργήσουν ένα ινστιτούτο τέχνης που θα αποκτούσε
τη φήµη και την αξία των αντίστοιχων ευρωπαϊκών. Βρίσκεται στην 5η λεωφόρο του
μανχάταν, κοντά στο σέντραλ παρκ της νέας υόρκης και δέχεται 5,5 εκατοµµύρια
επισκέπτες το χρόνο καθώς αποτελεί ένα από τα σηµαντικότερα αξιοθέατα της πόλης
και πόλο έλξης τουριστών καθ’όλη τη διάρκεια του χρόνου.
Όπως τα περισσότερα µουσεία ανά τον κόσµο έτσι και το μετ έχει ποικιλία
εκθεµάτων
(γλυπτά, αγγεία, µουσικά όργανα, ζωγραφικούς πίνακες) από όλες τις ηπείρους και
τους
Πολιτισµούς τα οποία καλύπτουν όλο το φάσµα της ιστορίας καθώς το φαινόµενο
της αρπαγής και παράνοµης εκµετάλλευσης αρχαιοτήτων δε θίγει µόνο την ελλάδα
αλλά διάφορες χώρες και έθνη ανά την υφήλιο. Πιο συγκεκριµένα τα
αριστουργήµατα που εκτίθενται στο μετ καλύπτουν την περίοδο από τα βάθη της
νεολιθικής εποχής µέχρι και τη σηµερινή και αφορούν πολλούς πολιτισµούς εκτός
από τον ελληνορωµαϊκό όπως τον αιγυπτιακό, εκθέµατα που αφορούν την
αφρικανική τέχνη, πολιτισµούς της ασίας (ισλαµική τέχνη, τουρκία, ιράν, κορέα
κλπ.), της Ωκεανίας και φυσικά της υπόλοιπης ευρώπης.
Είναι σηµαντικό να κατανοήσουµε πως όλα τα εκθέµατα τα οποία θα αναλύσουµε
στις επόµενες σελίδες και γίνονται αντικείµενα θαυµασµού επισκεπτών από όλο τον
κόσµο, αποτελούν µέσο εκµετάλλευσης, προβολής και οικονοµικής ενίσχυσης των
ξένων µουσείων. Η προσπάθεια για επαναπατρισµό τους δεν έχει καταστεί ικανή
αφού δεν έχουν γίνει επαρκώς οργανωµένες και συντονισµένες προσπάθειες
επιστροφών. Πολιτικοί και οικονοµικοί παράγοντες αποτελούν τροχοπέδη (εµπόδιο)
στο αίτηµα για επιστροφή ενώ δεν πρέπει να µας διαφεύγει το γεγονός ότι
προσδίδουν κέρδος και κύρος στις χώρες στις οποίες βρίσκονται και είναι αυτονόητο
πως από την πλευρά τους θα εµποδίσουν κάθε διαπραγµάτευση που θα έχει ως στόχο
τη µεταφορά των ευρηµάτων στον τόπο καταγωγής τους
Το μητροπολιτικό μουσείο τέχνης της νέας υόρκης (metropolitanmuseumofart,
γνωστό και ως themet) είναι ένα από τα μεγαλύτερα και σημαντικότερα μουσεία
τέχνης στον κόσμο. Ιδρύθηκε το 1872 και βρίσκεται στην 5η λεωφόρο στο μανχάταν.
Οι συλλογές του περιέχουν περισσότερα από δύο εκατομμύρια έργα τέχνης και
περιλαμβάνουν ξεχωριστούς τομείς ελληνορωμαϊκής, μεσαιωνικής, ισλαμικής,
ασιατικής και σύγχρονης τέχνης, καθώς και φωτογραφιών, ενδυμάτων, όπλων και
πανοπλιών και μουσικών οργάνων.
η συλλογή αρχαίας ελληνικής τέχνης του μητροπολιτικού μουσείου της νέας υόρκης
είναι μια από τις πλουσιότερες στον κόσμο. Στη συλλογή περιλαμβάνονται, μεταξύ
άλλων, έργα του κυκλαδικού, μινωικού και μυκηναϊκού πολιτισμού, αγγεία
φημισμένων αγγειογράφων του 6ου αιώνα π.χ. Γλυπτά της αρχαϊκής και της
πρωτοκλασικής περιόδου, επιτύμβιες στήλες της κλασικής εποχής, πήλινα και
ορειχάλκινα αγγεία του 5ου αιώνα π.χ. Αλλά και εκθέματα του 4ου αιώνα π.χ. Από
την αθήνα και από τους μακεδονικούς τάφους. Ωστόσο, μια από τις πλέον περίοπτες
θέσεις του μουσείου, φιλοξενεί σήμερα την πτέρυγα με τα ελληνορωμαϊκά εκθέματα,
η οποία ανακαινίστηκε τον ιούνιο του 1996, και από τότε εμπλουτίζεται συνεχώς με
νέες προσθήκες από την ελλάδα, την κάτω ιταλία,αλλά και την κύπρο. Οι συλλογές
της μας ταξιδεύουν στα χνάρια της ιστορίας από τα βάθη της νεολιθικής εποχής, τότε
που η ανθρώπινη έκφραση έπαιρνε για πρώτη φορά μορφή μέσα από την τέχνη της
γλυπτικής και της ζωγραφικής, μέχρι τις ένδοξες στιγμές της ρωμαϊκής
αυτοκρατορίας αλλά και το μωσαϊκό των πολλών και διαφορετικών πολιτισμών που
κυριαρχούσε στην κωνσταντινούπολη του 330 μ.χ.
Στη ρωμαϊκή πτέρυγα θα ανακαλύψουμε άγνωστες λεπτομέρειες για πολεμικές
επιχειρήσεις των ρωμαίων αυτοκρατόρων, σε συνδυασμό με τις επιρροές του
ελληνικού πολιτισμού στις ρωμαϊκές αποικίες. Η ελληνική τέχνη είχε την τιμητική
της στο μητροπολιτικό μουσείο της νέας υόρκης από την πρώτη κιόλας εποχή της
λειτουργίας του. Το πρώτο έργο που φιλοξενήθηκε ήταν μια ρωμαϊκή σαρκοφάγος
από την ταρσό η οποία παρουσιάστηκε το 1870. Ωστόσο, ο τομέας με τα ελληνικά
και ρωμαϊκά εκθέματα εγκαινιάστηκε για πρώτη φορά το 1909 και σήμερα διαθέτει
πάνω από 35.000 αντικείμενα. Ανάμεσά τους θα ξεχωρίσουμε αγαλματίδια
μαρμάρινα σε διάφορα μεγέθη, προτομές, μεταλλικά νομίσματα και άλλα κτερίσματα
από διαφορετικές εποχές, όπως κυκλαδικά ειδώλια, μυκηναϊκά αγγεία και βάζα της
αθηναϊκής εποχής, ενώ περίοπτη θέση κατέχουν τα έργα από τερακότα, χρυσό, ασήμι
και κρύσταλλο, δεμένα με πολύτιμους λίθους. Ομολογουμένως θεωρούνται ως
δείγματα μιας σπανιότατης συλλογής, που όμοιά τους θα συναντήσουμε μόνον στις
προθήκες του αρχαιολογικού μουσείου της αθήνας και άλλων μεγάλων πόλεων της
εποχής εκείνης.
στον κυπριακό τομέα θα θαυμάσουμε πήλινα βάζα με περίτεχνες ζωγραφιές,
γλυπτά,μαρμάρινα και μπρούτζινα πορτραίτα. Η συλλογή αρχαιοτήτων cesnola
αποτελεί αναμφίβολα – αν όχι τη σπουδαιότερη - μία από τις σημαντικότερες
συλλογές του μετ, καθώς και το πιο αξιόλογο δείγμα κυπριακής τέχνης στο δυτικό
κόσμο. Τέλος, ιδιαίτερη θέση κατέχουν τα ρωμαϊκά ψηφιδωτά από δύο επαύλεις που
βρέθηκαν στις ανασκαφές που έγιναν στην περιοχή του βεζούβιου, έξω από τη
νάπολη της ιταλίας.
Κάποια από τα ελληνικά εκθέματα είναι:
Η σφίγγα πρέπει να ήταν τοποθετημένη σε υψηλό σημείο, είτε σε τάφο, είτε στην
κορυφή επιτύμβιας στήλης. Είναι έργο του 6ου αι. Π.χ., περί τα 530 π.χ. Από την
αττική.
Ο κούρος αυτός είναι από τους αρχαιότερους που κατασκευάστηκαν στην αττική.
Χρονολογείται στις μεταξύ 590 και 580 π.χ. Ήταν τοποθετημένος στον τάφο ενός
αρχαίου αθηναίου της αριστοκρατίας.
Κυκλαδικό ειδώλιο που απεικονίζει καθιστό μουσικό να παίζει άρπα. 2800-2700 π.χ.
Οι ελληνικες αρχαιοτητες στο μητροπολιτικο μουσειο νεας υορκης
Ο τοµέας µε τα ελληνορωµαϊκά εκθέµατα που θα εξετάσουµε εγκαινιάστηκε το 1909
και περιλαµβάνει περισσότερα από 35.000 αντικείµενα. Η συλλογή των εκθεµάτων
της αρχαίας ελληνικής τέχνης την οποία αναλύουµε περιλαµβάνει τα σηµαντικότερα
δείγµατα της κυκλαδικής, μινωικής, μυκηναϊκής , γεωµετρικής, αρχαϊκής και
κλασικής περιόδου και είναι από τις πλουσιότερες του κόσµου. ΄οπως θα δούµε και
παρακάτω τα εκθέµατα των παραπάνω εποχών δείχνουν την υψηλή ποιότητα των
καλλιτεχνικών δηµιουργηµάτων των αρχαίων ελλήνων. Επίσης, όπως είναι γνωστά
από την ιστορία, τα εξαίρετα µελανόµορφα και ερυθρόµορφα αγγεία πάνω στα οποία
απεικονίζονταν σκηνές από την καθηµερινή ζωή και τη µυθολογία, οι επιτύµβιες
στήλες µε παραστάσεις µοναδικής ευαισθησίας και κοµψότητας, ο µεγαλοπρεπής-
επιβλητικός κούρος, τα πήλινα και ορειχάλκινα αγαλµατίδια, τα χρυσά κοσµήµατα,
οι ταναγραίες (αρχαία ελληνικά έργα πλαστικής τέχνης από τερακότα ύψους 15 ως 35
εκατοστά) και τα πλαστικά αττικά αγγεία µαρτυρούν το επίπεδο του ελληνικού
πολιτισµού µέσα από τον τρόπο σκέψης, τη δηµιουργικότητα, τη λεπτότητα και το
βάθος των συναισθηµάτων καθώς και από τις αντιλήψεις εκείνης της εποχής.
Ιδιαίτερα σηµαντική είναι η συλλογή censola από την κύπρο τα αντικείµενα της
οποίας υπήρξαν από τις πρώτες συλλογές που απέκτησε το µουσείο και συνέβαλε
σηµαντικά στη φήµη και την ανάδειξή του ως τα ένα από τα πιο αξιόλογα ιδρύµατα
του κόσµου. Ενδεικτικός είναι ο τρόπος που αποκτήθηκαν µετά από µια σειρά
διαπραγµατεύσεων και διεκδικήσεων τους από διάφορες χώρες.
Κυκλαδικά ειδώλια
Αρχαϊκή εποχή
γυναίκες σε οικιακές ασχολίες
(αποκτήθηκε από ίδρυµα fletcher το 1931)
Η αττική µελανόµορφη λήκυθος, της αρχαϊκής εποχής, που αποδίδεται στον ζωγράφο
αµάση, είναι κατασκευασµένη µεταξύ 550-530 π.χ. Από πηλό και έχει ύψος 17,15 εκ.
Το κάτω µέρος είναι µαύρο, ενώ το κυρίως σώµα και ο ώµος κοσµούνται µε
παραστάσεις, οι οποίες συνδυάζουν ένα θρησκευτικό θέµα µε µια σκηνή της
καθηµερινής ζωής. Στην κύρια σκηνή της ληκύθου πρωταγωνιστούν οι γυναικείες
µορφές. ∆ύο στο κέντρο υφαίνουν σ’ έναν κάθετο αργαλειό, τρεις στα δεξιά ζυγίζουν
το µαλλί και δίπλα τους τέσσερις άλλες γνέθουν µε ρόκα. Ανάµεσα τους διακρίνεται
διπλωµένο το τελειωµένο ύφασµα.το συγκεκριµένο αγγείο αφορά µία απλή
καθηµερινή δραστηριότητα που έχουν αναλάβει να εκτελούν οι γυναίκες. Μέσα από
την αναπαράσταση αυτή βλέπουµε ότι οι υφάντρες, ο αργαλειός, τα νήµατα, τα
βαρίδια, τα υφάσµατα, όλα είναι ίδια µε την σηµερινή εποχή. Ακόµα και ο ρόλος της
γυναίκας σαν άοκνης εργάτριας, που φροντίζει την οικιακή οικονοµία και αποτελεί το
στυλοβάτη του σπιτιού, διαιωνίζεται από την αρχαιότητα µέχρι σήµερα. Συνεπώς
µπορούµε να πούµε ότι το σήµερα είναι η συνέχεια του χτες και το παρόν χτίζεται
πάνω στα επιτεύγµατα του παρελθόντος.
6.3. Ελγίνεια μάρμαρα
Τα γλυπτά του παρθενώνα, γνωστά και ως ελγίνεια μάρμαρα, ονομασία που
υποβαθμίζει την πράξη αρπαγής των γλυπτών του παρθενώνα από τον λόρδο έλγιν,
είναι μεγάλη συλλογή από μαρμάρινα γλυπτά που εκλάπηκαν από τον τόμας μπρους,
ζ' κόμης του έλγιν, πρέσβη στην οθωμανική αυτοκρατορία από το 1799 μέχρι το 1803
και μεταφέρθηκαν στην βρετανία το 1806. Εκμεταλλευόμενος την οθωμανική
ηγεμονία στην ελληνική επικράτεια, κατάφερε και απέκτησε φιρμάνι από τον
οθωμανό σουλτάνο για την αποκαθήλωσή τους από τον παρθενώνα με σκοπό την
μέτρηση και την αποτύπωσή τους σε σχέδια, και στη συνέχεια προχώρησε στην
αφαίρεση και φυγάδευσή τους. Τα γλυπτά αυτά αποθηκεύτηκαν στο βρετανικό
μουσείο του λονδίνου το 1816.το οθωμανικό φιρμάνι, που κατέχει το βρετανικό
μουσείο "δεν φέρει την υπογραφή και τη σφραγίδα του σουλτάνου ή τη συνήθη
επίκληση στο θεό, και χωρίς αυτά, ο elgin και συνεπώς το βρετανικό μουσείο δεν
έχουν καμία νομική απόδειξη της κυριότητας των γλυπτών του παρθενώνα ",
σύμφωνα με έκθεση ειδικών . Το 1936 τοποθετήθηκαν στην έκθεση duveen που
δημιουργήθηκε για αυτό το σκοπό. Από το 1983, με πρωτοβουλία της τότε υπουργού
πολιτισμού μελίνας μερκούρη, η ελλάδα έχει καταβάλει προσπάθειες να φέρει τα
ελγίνεια πίσω στην αθήνα.
Σε ανακοίνωση που εξέδωσε το βρετανικό μουσείο τον απρίλιο του 2007, αναφέρεται
ότι δεν προτίθεται να παραχωρήσει την κυριότητα των γλυπτών του παρθενώνα σε
ελληνικό μουσείο. Νεότερη ανακοίνωση του βρετανικού μουσείου (2009) ανέφερε
πως, με την ευκαιρία των εγκαινίων του νέου μουσείου της ακρόπολης, θα ήταν
διατεθειμένο να δανείσει τα ελγίνεια, αρκεί η ελληνική κυβέρνηση να αναγνωρίσει το
δικαίωμα ιδιοκτησίας τους στο μουσείο. Η ελληνική κυβέρνηση απέρριψε την
πρόταση.
Περιγραφή
Η εν λόγω συλλογή γλυπτών περιλαμβάνει μερικά από τα γλυπτά των αετωμάτων,
των μετοπών που απεικονίζουν μάχες μεταξύ των λαπίθων και των κενταύρων, αλλά
και της ζωφόρου του παρθενώνα που κοσμούσε το ανώτερο τμήμα των τοίχων του
σηκού του ναού σε όλο τους το μήκος. Ως εκ τούτου, αντιπροσωπεύουν περισσότερο
από το 1/2 από ό,τι απομένει από τη γλυπτική διακόσμηση του παρθενώνα που
διασώθηκε: 75 μέτρα από τα αρχικά 160 μέτρα, 15 από τις 92 μετόπες, 17 τμηματικές
φιγούρες από τα αετώματα, όπως επίσης και άλλα τμήματα της αρχιτεκτονικής. Τα
αποκτήματα του έλγιν περιλαμβάνουν ακόμη αντικείμενα από άλλα κτίρια της
αθηναϊκής ακρόπολης: το ερέχθειο, που μεταβλήθηκε σε ερείπιο κατά τον ελληνικό
αγώνα της ανεξαρτησίας (1821-33), τα προπύλαια και τον ναό της αθηνάς νίκης. Ο
λόρδος έλγιν πήρε περίπου τα μισά από τα γλυπτά του παρθενώνα και από τα
υπόλοιπα δημιουργήθηκαν εκμαγεία σε γύψο. Στη συλλογή των μαρμάρων δόθηκε το
όνομα του λόρδου έλγιν.
7. Επίσκεψη σε μουσεία
Στις 20 νοεμβρίου 2013 στα πλαίσια της ερευνητικής εργασίας “πάμε μουσείο;”
Επισκεφθήκαμε το νομισματικό μουσείο και το μουσείο κυκλαδικής τέχνης στο
κέντρο της αθήνας. Στο νομισματικό μουσείο, που παλαιοτέρα ήταν η κατοικία του
ερρίκου σλήμαν, εντύπωση μας έκαναν η ποικιλία των νομισμάτων σε διαφορετικά
μεγέθη από όλο τον κόσμο. Η ταξινόμηση των νομισμάτων σε κατηγορίες ανάλογα
με την χρονολογία χρησιμοποίησής τους από συγκεκριμένες χώρες καθώς και οι
αποθήκες νομισμάτων σε μορφή ντουλάπας. Στο μουσείο κυκλαδικής τέχνης μας
εντυπωσίασαν οι διαδραστικοί πινάκες και η προβολή ταινιών μικρού μήκους
σχετικοί με την ταφή των αρχαίων ελλήνων κ.α. Επίσης σε έναν από τους
διαδραστικούς πινάκες είχαμε την δυνατότητα να γράψουμε το όνομα μας στην
κυπριακή συλλαβική γραφή.
Μιλήσαμε, ακόμη, με την πρόεδρο του μουσείου η οποία μας έδωσε πληροφορίες
σχετικά με την λειτουργία του μουσείου.
Συνέντευξη με την πρόεδρο του κυκλαδικού μουσείου σάντρα μαρινοπούλου
-χαίρεται κ. Σάντρα μαρινοπούλου
-γεια σας
-ποια είναι η θέση σας στο μουσείο;
-είμαι πρόεδρος του μουσείου και αρχαιολόγος και έχω τελειώσει management.
-το μουσείο σας διαθέτει μουσειολόγο;
-δυστυχώς όχι και μάλιστα το επάγγελμα αυτό σπανίζει στις μέρες μας
-δηλαδή;
-το μουσείο μας σήμερα πρέπει να προσλάβει ένα μουσειολόγο για να οργανωθεί η
έκθεση νέας συλλογής. Πολλές φορές μάλιστα στις προκηρύξεις μπερδεύονται, με
ειδικότητες όπως η πολιτιστική διαχείριση. Απόφοιτοι αρχαιολογίας κάνουν
μεταπτυχιακό στην μουσειολογία αλλά τα πράγματα παραμένουν δύσκολα όσον
αφορά την εύρεση εργασίας.
-από ποια μέλη απαρτίζεται το προσωπικό;
-κυρίως το μουσείο έχει ανάγκη από έναν αρχαιολόγο και φύλακες. Το μουσείο μας
αποτελείται από τον πρόεδρο, τον διευθυντή, τους επιμελητές στο αρχαιολογικό
τμήμα, τον επιμελητή των σύγχρονων προγραμμάτων, τον υπεύθυνο για την
ψηφιοποίηση και την ηλεκτρονική τεκμηρίωση, τους υπεύθυνους του τμήματος
εκπαιδευτικών προγραμμάτων, τους υπεύθυνους του τμήματος επικοινωνίας και
ανάπτυξης, τους υπεύθυνους του πωλητηρίου και τον υπεύθυνο του διοικητικού
συντονισμού. Ωστόσο δεν διαθέτουμε συντηρητές.
-πως έρχονται τα εκθέματα στο χώρο του μουσείου;
-αρχικά για να εγκριθούν τα εκθέματα από το κράτος για την μεταφορά τους σε ένα
δεύτερο μουσείο, θα πρέπει να έχει εγκριθεί πρώτα ο χώρος στον οποίον θα
μεταφερθούν. Υπάρχει περίπτωση κάποιος συλλέκτης να δώσει τα εκθέματά του,
πάλι μετά από έγκριση σε κάποιο μουσείο. Έτσι μεταφέρονται με ασφαλή τρόπο από
τον αρχικό τόπο στον χώρο εκθέσεων. Η μεταφορά γίνεται πάντα με την παρουσία
ενός συντηρητή και ενός μουσειολόγου-αρχαιολόγου. Σύμφωνα με τις προδιαγραφές
των αρχαιολογικών μουσείων, η μεταφορά των εκθεμάτων πρέπει να γίνεται με τον
πιο ασφαλή τρόπο έτσι ώστε να μην υποστούν καμία βλάβη. Τέλος, η μεταφορά
μπορεί να κοστίζει περισσότερο από την αξία των ίδιων των εκθεμάτων.
-πως βοηθάει η τεχνολογία και η τεχνογνωσία στην λειτουργία ενός μουσείου;
-στις μέρες μας εξ’ αιτίας της εξελιγμένης τεχνολογίας, τα μουσεία πρέπει να είναι
συμβατά με αυτή. Ο πληθυσμός τον οποίο δέχονται τα μουσεία δεν πρέπει να είναι
μιας συγκεκριμένης ηλικίας αλλά πρέπει να δέχεται όλες τις ηλικίες. Πρέπει να
βρεθεί ένας τρόπος που να ελκύει τις νεότερες ηλικίες. Κατά κύριο λόγο ο τρόπος
αυτός θα επιτευχθεί όσο το δυνατόν καλύτερα με την βοήθεια της τεχνολογίας. Έτσι
με την χρήση της τεχνολογίας και των υπολογιστών, η σχέση θεατή-εκθεμάτων
γίνεται πιο άμεση και ενδιαφέρουσα.
-είναι απαραίτητο να υπάρχει είσοδος στα μουσεία?
Ναι, είναι απαραίτητο για την συντήρηση του μουσείου καθώς και τον σεβασμό
των επισκεπτών προς τα εκθέματα, τα οποία έχουν μεγάλο κόστος συντήρησης.
Ακόμα αυτό το ποσό είναι συμβολικό για την φήμη του μουσείου, αλλά αυτό το ποσό
συνήθως δεν ξεπερνάει τα 5 ευρώ.
-έχει το μουσείο σας εκπαιδευτικά προγράμματα?
Ναι, φυσικά το μουσείο μας διαθέτει εκπαιδευτικά προγράμματα για όλες τις
ηλικίες. Αυτά τα προγράμματα γίνονται ειδικότερα τα σαββατοκύριακα ώστε να
μπορεί να συμμετέχει περισσότερος κόσμος. Τα σαββατοκύριακα υπάρχουν ειδικά
προγράμματα .συγκεκριμένα το σάββατο υπάρχουν προγράμματα που αφορούν την
εικαστική έκφραση , την κατασκευή ψηφιακού comic και ζωγραφική για μικρά
και μεγάλα παιδιά. Τις κυριακές υπάρχει διαδραστική ξενάγηση για οικογένειες
καθώς και παρακολούθηση θεατρικών παραστάσεων.
8. Ερωτηματολόγιο ερευνητικής εργασίας α’ λυκείου “Πάμε μουσείο;”
Στα πλαίσια της ερευνητικής εργασίας μοιράστηκαν ερωτηματολόγια. Ακολουθούν οι
ερωτήσεις, η αξιολόγηση των αποτελεσμάτων και ο σχετικός σχολιασμός. Σύμφωνα
με το ερωτηματολόγιο που κάναμε ως project για τα μουσεία, ερωτήθηκαν 168
άτομα.
1. Πόσο χρονών είστε;
Α) 5-20 β) 21-40 γ) 41-65 δ) 66 και άνω
Συμφώνα με την ερεύνα που έχουμε κάνει διαπιστώσαμε ότι το μεγαλύτερο
ποσοστό ηλικίας ανήκει σε άτομα από 5-20 ετών. Στην συνεχεία ακολουθούν
ηλικίες από 41-65 χρονών , μετά από 21-40 και τέλος το μικρότερο ποσοστό
ηλικίες άνω των 66.
2. Σε ποιό φύλο ανήκετε;
Α) αρσενικό Β) θηλυκό
0
10
20
30
40
50
60
70
80
90
α) 5-20 β) 21-40 γ) 41-65 δ) 66 και άνω
1. Πόσο χρονών είστε;
Μέσα από το ερωτηματολόγιο που μελετήσαμε παρατηρήσαμε ότι το 59%
ανήκει στο θηλυκό φύλο και το 41% στο αρσενικό φύλο.
3. ΄εχετε επισκεφτεί ποτέ κάποιο μουσείο;
Α) ναι Β) όχι
Βλέπουμε ότι ένα μεγάλο μέρος του πληθυσμού επισκέπτεται τα μουσεία και
αυτό είναι αρκετά θετικό για την κοινωνία μας γιατί βοηθούν στην
ψυχαγώγηση και στην εκμάθηση γνώσεων σχετικά με τα μουσεία. Από την
στατιστική συμπεραίνουμε ότι το 150 των ερωτηθέντων έχουν επισκεφθεί
κάποιο μουσείο.
4. Πιστεύετε ότι τα μουσεία είναι χώροι που κυρίως αφορούν:
Α) άτομα με υψηλή
μόρφωση/επιστήμονες
Β) σχολικές ομάδες
Γ) το σύνολο της κοινωνίας
α)
Αρσεν
ικό…
β)
Θηλυκ
ό…
2. Σε ποιό φύλο ανήκετε;
0 50 100 150 200
α) Ναι
β) Όχι
3. ΄Εχετε επισκεφτεί ποτέ κάποιο
μουσείο;
Τα μουσεία είναι χώροι που αφορούν κυρίως το σύνολο της κοινωνίας κατά
τα ¾ περίπου ενώ το ¼ καταλαμβάνουν σχολικές ομάδες και άτομα με υψηλή
μόρφωση/επιστήμονες. Δηλαδή το σύνολο της κοινωνίας το 75% , άτομα με
υψηλή μόρφωση το 11% και σχολικές ομάδες το 14%.
5. Νομίζετε ότι η επίσκεψη των νέων σε κάποιο μουσείο βοηθάει στην
διαπαιδαγώγησή τους;
Α) ναι Β) όχι
α) Άτομα με
υψηλή
μόρφωση/επισ
τήμονες
11%
β) Σχολικές
ομάδες
14%
γ) Το σύνολο
της κοινωνίας
75%
4. Πιστεύετε ότι τα μουσεία είναι
χώροι που κυρίως αφορούν:
Στην ερώτηση “νομίζετε ότι η επίσκεψη των νέων σε κάποιο μουσείο βοηθάει στην
διαπαιδαγώγησή τους;” (5.) 146 άτομα απάντησαν ναι, ενώ 22 όχι.
Αρκετοί άνθρωποι θεωρούν ότι τα μουσεία συμβάλλουν στην καλύτερη εκπαίδευση
των νέων όμως μερικοί πιστεύουν ότι τα μουσεία είναι πλέον ξεπερασμένα και δεν
προσφέρουν ιδιαίτερες γνώσεις.
6. Πιστεύετε ότι η επίσκεψη σε μουσείο μπορεί να γίνει διασκεδαστική;
Α) ναι Β) όχι
Στην ερώτηση “πιστεύετε ότι η επίσκεψη σε ένα μουσείο μπορεί να γίνει
διασκεδαστική;” (6.) 131 άτομα απάντησαν ναι, ενώ 37 όχι.
α) Ναι
β) Όχι
146
22
5. Νομίζετε ότι η επίσκεψη των
νέων σε κάποιο μουσείο βοηθάει
στην διαπαιδαγώγησή τους;
α) Ναι β) Όχι
131 37
6. Πιστεύετε ότι η επίσκεψη σε μουσείο
μπορεί να γίνει διασκεδαστική;
Πολλοί θεωρούν την επίσκεψη σε ένα μουσείο λίγο αδιάφορη και θα ήθελαν να γίνει
πιο διασκεδαστική όμως μερικοί θεωρούν την επίσκεψη σοβαρή υπόθεση.
7. Θεωρείτε τα μουσεία σημαντικά για την διατήρηση του πολιτισμού ενός
έθνους;
Α) ναι Β) όχι
Στην ερώτηση “θεωρείτε τα μουσεία σημαντικά για τη διατήρηση του πολιτισμού
ενός έθνους;” (7.) 155 άτομα απάντησαν ναι, ενώ 13 όχι.
Πολλοί θεωρούν ότι τα μουσεία συμβάλλουν στη διατήρηση του πολιτισμού καθώς
διατηρούν τα εκθέματα και αποτελούν υπενθύμιση της ιστορίας κάθε έθνους.
Μερικοί ωστόσο δεν θεωρούν τα μουσεία σημαντικά.
8. Πιστεύετε ότι η είσοδος σε μουσεία θα έπρεπε να είναι δωρεάν;
Α) ναι Β) όχι
α) Ναι
β) Όχι
155
13
7. Θεωρείτε τα μουσεία σημαντικά
για την διατήρηση του πολιτισμού
ενός έθνους;
Στην ερώτηση “πιστεύετε ότι η είσοδος σε μουσεία θα έπρεπε να είναι δωρεάν;”
(8.) 120 άτομα απάντησαν ναι, ενώ 48 όχι.
Αρκετοί άνθρωποι πιστεύουν πως η είσοδος πρέπει να είναι δωρεάν λόγο της
άσχημης οικονομικής κατάστασης που επικρατεί στη χώρα μας ενώ μερικοί θεωρούν
ότι το κόστος για την είσοδο σε ένα μουσείο ωφελεί την διατήρηση και την
λειτουργία του μουσείου.
9. Με ποίον τρόπο σας αρέσει να επισκέπτεστε ένα μουσείο;
Α) με προσωπικό ξεναγό
Β) με ηλεκτρονικό ξεναγό
Γ) με εκπαιδευτικό πρόγραμμα
Δ) μόνος μου
α) Ναι
β) Όχι
120
48
8. Πιστεύετε ότι η είσοδος σε
μουσεία θα έπρεπε να είναι δωρεάν;
33%
11%41%
15%
9. Με ποίον τρόπο σας αρέσει να
επισκέπτεστε ένα μουσείο;
α) Με προσωπικό ξεναγό β) Με ηλεκτρονικό ξεναγό
γ) Με εκπαιδευτικό πρόγραμμα δ) Μόνος μου
Στην ερώτηση με ποιο τρόπο σας αρέσει να επισκέπτεστε ένα μουσείο το 33% των
ατόμων δήλωσε ότι προτιμάει με προσωπικό ξεναγό.το 41% με εκπαιδευτικό
πρόγραμμα, ενώ το 15% μόνο του.τέλος το 11% με ηλεκτρονικό ξεναγό.
10. Ποιό από τα παρακάτω μουσεία σας έκανε εντύπωση;
Α) μουσείο της ακρόπολης
Β) πολεμικό μουσείο
Δ) αρχαιολογικό μουσείο
Ε) εθνική πινακοθήκη
Γ) μουσείο μπενάκη Στ) κανένα από τα παραπάνω
Στην επόμενη ερώτηση για το ποιό από τα παρακάτω μουσεία σας έκανε εντύπωση το
43% απάντησε το μουσείο της ακρόπολης.το 20% το πολεμικό μουσείο και το 5% το
μουσείο μπενάκη.επίσης το 12% απάντησε οτι του έκανε εντύπωση το αρχαιολογικό
μουσείο, στο 14% έκανε εντύπωση η εθνική πινακοθήκη και τέλος το 6% απάντησε
κανένα από τα παραπάνω.
11. Ποιο από τα παρακάτω μουσεία θα θέλατε να υπήρχε και στην ελλάδα;
Α) μουσείο ferrari β) μουσείο μαγισσών γ) μουσείο κατασκοπίας
Δ) μουσείο μολυβιών ε) μουσείο καπακιών τουαλέτας
43%
20%
5%
12%
14%
6%
10. Ποιό από τα παρακάτω μουσεία
σας έκανε εντύπωση;
α) Μουσείο της Ακρόπολης
β) Πολεμικό Μουσείο
γ) Μουσείο Μπενάκη
δ) Αρχαιολογικό Μουσείο
ε) Εθνική Πινακοθήκη
Σε αυτήν την ερώτηση η οποία είναι, ποιό από τα παρακάτω μουσεία θα θέλατε να
υπήρχε στην ελλάδα 51 άτομα από τα 168 απάντησαν ότι θα ήθελαν το μουσείο της
ferrari, τα 32 το μουσείο των μαγισσών, ενώ τα 61 θα προτιμούσαν το μουσείο της
κατασκοπίας.τέλος 17 άτομα θα ήθελαν το μουσείο μολυβιών και οι 7 το μουσείο
καπακιών τουαλέτας.
12. Όταν ταξιδεύετε είναι στις προτεραιότητές σας η επίσκεψη κάποιου
μουσείου;
Α) ποτέ β) σπάνια γ) μερικές φορές δ) πάντα
51
32
61
17 7
α) Μουσείο
Ferrari
β) Μουσείο
μαγισσών
γ) Μουσείο
κατασκοπίας
δ) Μουσείο
μολυβιών
ε) Μουσείο
καπακιών
τουαλέτας
11. Ποιο από τα παρακάτω μουσεία θα
θέλατε να υπήρχε και στην Ελλάδα;
Στην παρακάτω ερώτηση για το αν είναι προταιρεότητα μας να επισκεφτούμε ένα
μουσείο όταν ταξιδεύουμε οι 37 απάντησαν ότι πότε δεν θα ήταν προτεραιότητα τους,
οι 43 είπαν οτι σπάνια θα επισκεφτόντουσαν κάποιο μουσείο, οι 53 πως μερικές
φορές θα επισκεφτόντουσαν κάποιο μουσείο και τέλος οι 35 πως πάντα ειναι
προτεραιότητά τους.
13. Έχετε επισκεφτεί κάποιο γνωστό μουσείο στο εξωτερικό;
Α) ναι
Β) όχι
37
43
53
35
12. Όταν ταξιδεύετε είναι στις
προτεραιότητές σας η επίσκεψη
κάποιου μουσείου;
α) Ποτέ β) Σπάνια γ) Μερικές φορές δ) Πάντα
Αν ναι ποιό-ά; _______________________________________________________
Η τελευταία ερώτηση η οποία είναι αν έχετε επισκεφτεί κάποιο γνωστό μουσείο στο εξωτερικό και
αν ναι ποιό.τα 151 άτομα από τα 168 απάντησαν όχι και οι 17 απάντησαν ναι. Δύο άτομα έχουν
επισκεφτεί το αρχαιολογικό μουσείο του καϊρου, άλλα δύο το reinadesofiaάλλα δύο το μουσείο του
βατικανού και τέλος ακόμα δύο το βρετανικό μουσείο. Από ένα άτομο, έχουν επισκεφτεί το
μουσείο δαχτυλίθρας, το εθνικό μουσείο, το μουσείο καπακίων, το μουσείο της madametissauds, το
μουσείο της αγίας σοφίας, το μουσείο daliτης ισπανίας, το μουσείο orse, το μουσείο versaillesκαι
τέλος το μουσείο αυτοκινήτων.
17
151
α) Ναι β) Όχι
13. Έχετε επισκεφτεί κάποιο γνωστό
μουσείο στο εξωτερικό;
2
1
2
1 1
2 2
1 1 1 1 1 1
Αν ναι ποιό-ά;
Πηγές
http://3lykzografou.files.wordpress.com/2011/11/project33.pdf
http://commons.wikimedia.org/wiki/File:Egastinai_frieze_Louvre_MR825.jpg
http://consulat.grece.isere.free.fr
http://el.wikipedia.org/wiki/%CE%95%CE%B8%CE%BD%CE%B9%CE%BA%CE%AE_%CE%A0
%CE%B9%CE%BD%CE%B1%CE%BA%CE%BF%CE%B8%CE%AE%CE%BA%CE%B7_%CF%
84%CE%B7%CF%82_%CE%95%CE%BB%CE%BB%CE%AC%CE%B4%CE%BF%CF%82
http://el.wikipedia.org/wiki/%CE%95%CE%BB%CE%B3%CE%AF%CE%BD%CE%B5%CE%B9%
CE%B1_%CE%9C%CE%AC%CF%81%CE%BC%CE%B1%CF%81%CE%B1
http://el.wikipedia.org/wiki/%CE%97_%CE%95%CE%BC%CE%BC%CE%BF%CE%BD%CE%AE_
%CF%84%CE%B7%CF%82_%CE%9C%CE%BD%CE%AE%CE%BC%CE%B7%CF%82
http://el.wikipedia.org/wiki/%CE%9C%CE%BF%CF%85%CF%83%CE%B5%CE%AF%CE%BF
http://el.wikipedia.org/wiki/%CE%9C%CE%BF%CF%85%CF%83%CE%B5%CE%AF%CE%BF
http://el.wikipedia.org/wiki/%CE%9D%CE%AF%CE%BA%CE%B7_%CF%84%CE%B7%CF%82_
%CE%A3%CE%B1%CE%BC%CE%BF%CE%B8%CF%81%CE%AC%CE%BA%CE%B7%CF%82
http://7lt-laris.lar.sch.gr/sxoleio/project%20arxaia_files/ERGASIA.pdf
http://el.wikipedia.org/wiki/%CE%A0%CE%BF%CE%BB%CE%B5%CE%BC%CE%B9%CE%BA%
CF%8C_%CE%9C%CE%BF%CF%85%CF%83%CE%B5%CE%AF%CE%BF_%28%CE%91%CE%
B8%CE%AE%CE%BD%CE%B1%29
http://el.wikipedia.org/wiki/Αρχείο:Apollon_nymphag%C3%A8te_et_les_Nymphes.JPG
http://el.wikipedia.org/wiki/Αρχείο:Bull_metope_Olympia_Louvre_MA716.jpg
http://el.wikipedia.org/wiki/Αρχείο:Nike_of_Samothrake_Louvre_Ma2369_n4.jpg
http://el.wikipedia.org/wiki/μουσείο Μπενάκη
http://el.wikipedia.org/wiki/Μουσείο_του_Λούβρου
http://en.wikipedia.org/wiki/Thyssen-Bornemisza_Museum
http://neolithic.gr/pdf/museology.pdf
http://perierga/2012/12 και http://www.iefimerida.gr/news
http://strangetravellergr.blogspot.gr/2010/09/blog-post_10.html
http://ta4mx.blogspot.gr/2011/07/blog-post_06.html
http://www.academia.edu
http://www.academia.edu/
http://www.academia.edu/1878680/_._
http://www.academia.edu/2394453/_._
http://www.artnews.gr/index.php?option=com_content&view=article&id=2508:2012-05-14-10-24-
06&catid=78:diethneis&Itemid=421
http://www.benaki.gr/
http://www.britishmuseum.org .
http://www.clickatlife.gr
http://www.el.wikipedia.org/wiki/
http://www.el.wikipedia.org/wiki/
http://www.imma.edu.gr/macher/museums/show.html?museum_id=4
http://www.iwm.org.uk .
http://www.madametussauds.com/london/default.aspx .
http://www.museumoflondon.org.uk/london-wall .
http://www.nationalgallery.org.uk .
http://www.newsbeast.gr/portraita/arthro/577826/o-maestros-tou-fotos-karavatzio-/
http://www.nhm.ac.uk .
http://www.nma.gr/history3.htm
http://www.pemptousia.gr
http://www.rmg.co.uk/national-maritime-museum .
http://www.sciencemuseum.org.uk .
http://www.tate.org.uk/visit/tate-modern .
http://www.theacropolismuseum.gr/el/content/istoria-0
http://www.vam.ac.uk .
http://www.wikipedia.
http://www.youtube.com/watch?v=RtBacmEY9II: βιντεο
www.museumofbadart.org
www.tactualmuseum.gr/
Βιβλίο Μουσείο ΤΥΣΕΝ-ΜΠΟΡΝΕΜΙΣΑ από τη συλλογή ΜΟΥΣΕΙΑ ΤΟΥ ΚΟΣΜΟΥ της
εφημερίδας Η ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ
Βιβλιοθήκη τέχνης η Καθημερινή: Μουσεία του κόσμου, τόμος 19
ΕΘΝΙΚΗ ΠΙΝΑΚΟΘΗΚΗ, Λονδίνο, τόμος 5, 2006, Εκδόσεις ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ
Πάπυρος Λαρούς Μπριτάνικα: τόμος 36, σελίδα 698-699
Πηγές: ΒΡΕΤΑΝΙΚΟ ΜΟΥΣΕΙΟ, Λονδίνο, τόμος 19, 2006, Εκδόσεις ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ
Πηγή: http://el.wikipedia.org
Πηγή: ΟΥΦΙΤΣΙ, Φλωρεντία τόμος 14, 2007, εκδόσεις ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ
ΠΙΝΑΚΟΘΗΚΗ ΜΠΟΡΓΚΕΖΕ, τόμος 18, Ρώμη, 2007, Εκδόσεις ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ
ΤΥΣΕΝ-ΜΠΟΡΝΕΜΙΣΑ, Μαδρίτη, τόμος 15, 2007, ΕκδόσειςΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ

Πάμε μουσείο; Ερευνητική εργασία Α’ Λυκείου, 2013-14

  • 1.
    Πάμε μουσείο; Ερευνητική εργασίαΑ’ Λυκείου Λύκειο Σπάτων Επιβλέπων καθ.: Α. Σαμαρτζή
  • 2.
    Εισαγωγή Ο σκοπός τηςερευνητικής εργασίας είναι να γνωρίσουν οι μαθητές την σημασία των μουσείων. Για το λόγο αυτό θα διερευνηθούν τα ακόλουθα ερωτήματα:  ορισμός του μουσείου και η μουσειολογία  ιστορία των μουσείων  λειτουργία ενός μουσείου  λόγοι ύπαρξης των μουσείων  εκπαιδευτικά προγράμματα σε μουσεία  τα μουσεία της Ελλάδας  τα σημαντικότερα μουσεία στον κόσμο  ελληνικά εκθέματα σε ξένα μουσεία  μουσεία online και ιδιόρρυθμα μουσεία Η επίσκεψη σε μουσεία για πολλούς μαθητές θεωρείται βαρετή. Αυτή η ερευνητική εργασία δίνει την ευκαιρία στους μαθητές να γνωρίσουν την σημασία των μουσείων τόσο για τον κοινωνικό, ανθρωπιστικό, εθνικό καθώς και εκπαιδευτικό τους ρόλο. Εμπλεκόμενα γνωστικά πεδία-μαθήματα: Πληροφορική- ΤΠΕ, Κοινωνιολογία, Τεχνολογία, Ιστορία, Εικαστικά, Ξένες Γλώσσες. Αναμενόμενα Μαθησιακά Οφέλη Αρχικά θα αποκτήσουν εμπειρία στον τρόπο διεξαγωγής μιας ερευνητικής εργασίας, χρησιμοποιώντας και το διαδίκτυο με ασφαλή τρόπο. Επίσης θα δημιουργηθεί μεταξύ των μελών ένα πνεύμα συνεργατικότητας και συμμετοχής και τέλος θα βιώσουν τον κόσμο των μουσείων από μια άλλη πλευρά που ίσως μέχρι σήμερα γνώριζαν. Μαθητές  Βασιλική Δ.  Μαρία Δ.  Νίκη Μ.  Γιάννης Μ  Γιώργος Μ.  Σταυρούλα Δ.  Μαριαλένα Μ.  Κων/να Μ.  Κων/νος Δ.  Γιάννης Θ.  Στέλλα Ι.  Κατερίνα Λ.  Κορίνα Λ.  Σοφία Λ.  Αφροδίτη Μ.  Χριστίνα Π.
  • 3.
    1. Μουσείο -ορισμοί Το μουσείο είναι ένας χώρος του οποίου ο ρόλος βρίσκεται σε μεγάλο βαθμό υπό συζήτηση. Ξεκίνησε ως μια μετεξέλιξη των ιδιωτικών συλλογών των ευγενών, οι οποίοι συγκέντρωναν αντικείμενα τέχνης, πολύτιμα αντικείμενα, αρχαία ευρήματα ή αξιομνημόνευτα περίεργα αντικείμενα, για λόγους γοήτρου, ήδη από τον 15ο - 16ο αιώνα . Πρόκειται για έναν θεσμό της νεοτερικότητας, δηλαδή της Ευρώπης, όπως διαμορφώθηκε μετά την κατάρρευση του κοινωνικού – πολιτικού - οικονομικού συστήματος της φεουδαρχίας με τον όρο μουσείο, σύμφωνα με τον επίσημο ορισμό της icom (international council of museums) εννοείται «ένα μόνιμο ίδρυμα, μη κερδοσκοπικού χαρακτήρα, στην υπηρεσία της κοινωνίας και της ανάπτυξής της, ανοικτό στο κοινό, που έχει ως έργο του τη συλλογή, τη μελέτη, τη διατήρηση, τη γνωστοποίηση και την έκθεση τεκμηρίων του ανθρώπινου πολιτισμού και περιβάλλοντος, με στόχο τη μελέτη, την εκπαίδευση και την ψυχαγωγία»] . Βάσει του σύγχρονου ορισμού τους τα μουσεία ικανοποιούν μια ιδιαίτερη ανθρώπινη ανάγκη, τη δημιουργία ενός μόνιμου αρχείου για το πώς έζησαν οι άνθρωποι και τι πέτυχαν σε έναν αλληλεξαρτώμενο κόσμο. Η παγκοσμιοποίηση έχει διαφοροποιήσει τον ρυθμό της αλλαγής του κόσμου μας και σε ένα βαθμό έχει συνδέσει το τοπικό, εθνικό στοιχείο με το παγκόσμιο. Μέσα σε αυτό το πλαίσιο τα μουσεία είναι χώροι στους οποίους οι άνθρωποι μπορούν να εξερευνήσουν τις προσωπικές τους πεποιθήσεις εν τω μέσω καθολικών αληθειών. Με λίγα λόγια, μπορούν να επιδείξουν στο κοινό πώς διαμόρφωσαν τα γεγονότα και οι πεποιθήσεις των ανθρώπων του παρελθόντος την εμπειρία του παρόντος. Ο παραπάνω ορισμός δεν συνιστούσε εξαρχής το πλαίσιο μέσα στο οποίο καθορίζονται οι λειτουργίες ενός μουσείου, ούτε συνδεόταν με τη συλλογή και την έκθεση αντικειμένων. Στην αρχαιότητα το μουσείο περιγράφεται ως τέμενος αφιερωμένο στη λατρεία των μουσών. Τούτο σημαίνει πως στο συγκεκριμένο χώρο καλλιεργούνταν οι τέχνες, τα γράμματα, η μουσική, η ποίηση, η φιλοσοφία και ο χορός. Στην περίοδο της ρωμαϊκής αυτοκρατορίας ο όρος χρησιμοποιείται κυρίως για χώρους στους οποίους διεξάγονταν φιλοσοφικές συζητήσεις. Κατά την περίοδο της αναγέννησης ο όρος παραπέμπει στις ιδιωτικές συλλογές της ευρωπαϊκής αριστοκρατίας, ενώ στον 17ο αιώνα σχετίζεται με την πληρότητα των εγκυκλοπαιδικών γνώσεων και την «ευρεία κάλυψη ενός γνωστικού αντικειμένου».
  • 4.
    Στα μέσα τουίδιου αιώνα στην Ευρώπη χρησιμοποιείται ο λατινικός όρος musaeum για τον προσδιορισμό συλλογών με περίεργο αντικείμενα (cabinets des curiosités). Στα τέλη του 17ου, αρχές του 18ου, αιώνα καθιερώθηκε ο όρος για συγκεκριμένα κτήρια που στέγαζαν συλλογές αντικειμένων και χρησιμοποιήθηκε για πρώτη φορά στην περιγραφή της έκθεσης αντικειμένων του Elias Ashmol στην Οξφόρδη. Η aam (american association of museums) προτείνει να οριστεί ως μουσείο ένα οργανωμένο, δημόσιο ή ιδιωτικό ίδρυμα, μη κερδοσκοπικό, με εκπαιδευτικό και κυρίως αισθητικό χαρακτήρα, ανοιχτό στο κοινό καιεπισκέψιμο σε μόνιμη βάση, ίδρυμα που έχει στην ιδιοκτησία τουαντικείμενα ή ζωντανούς οργανισμούς, τα οποία εκθέτει μόνιμα, που έχειεξειδικευμένο προσωπικόεργαζόμενογιατηναπόκτησητωναντικειμένων. Το ma (museum association of Great Britain) ορίζει το μουσείο ωςίδρυμα που συλλέγει, καταγράφει, εκθέτει, αποθηκεύει και συντηρεί, έργατέχνης, προϊόντα της επιστήμης και του πολιτισμού,ώστεναείναιδιαθέσιμαστο ευρύ κοινό και τους ερευνητές.
  • 5.
    2. Η ιστορίατου μουσείου Η έννοια του μουσείου ξεκινά με την ιδέα δημιουργίας δημόσιων συλλογών αντικειμένων τέχνης και ανάγεται στην κλασική αρχαιότητα. Τέτοιες συλλογές συγκεντρώνονται στα ελληνικά ιερά και αργότερα στους ρωμαϊκούς χρόνους, σε ναούς, στοές και λουτρά. Κατά τον 15ο αιώνα συστήθηκαν οι πρώτες βασιλικές και ηγεμονικές συλλογές, που αποτελούν και τον πυρήνα των περισσότερων από τα σημερινά μουσεία. Κατά την αναγέννηση διαδόθηκε ανάμεσα στους φιλότεχνους το πάθος των «συλλογών αξιοπερίεργων της φύσης». Μόλις τον 18ο αιώνα γεννήθηκε η αντίληψη του μουσείου, όπως το γνωρίζουμε σήμερα. Ένας χώρος ανοιχτός και επισκέψιμος από όλους, που συγκεντρώνει ομοειδή εκτιθέμενα αντικείμενα. Την εποχή εκείνη στη Γαλλία δημιουργείται το Λούβρο και ακολουθούν μουσεία φυσικής ιστορίας, τεχνών, επιστημών, λαογραφικά, εθνογραφίας, λαϊκής τέχνης και παραδόσεων. Την ίδια εποχή στην Ελλάδα δημιουργείται το μουσείο της ακρόπολης, το 1874, το εθνικό αρχαιολογικό μουσείο, το 1886, το αρχαιολογικό μουσείο Ολυμπίας, το 1875, καθώς και η εθνική πινακοθήκη το 1900. Ειδικότερα, για το μουσείο της ακρόπολης, η ιδέα γεννήθηκε προκειμένου αυτό να στεγάσει και προστατέψει ότι είχε απομείνει από τις καταστροφές και κλοπές προηγουμένων ετών. Το 1863, αποφασίστηκε να χτιστεί το μουσείο σε χώρο νοτιοανατολικά του Παρθενώνα και στις 30 Δεκεμβρίου του 1865 έγινε η θεμελίωση. Με έκταση μόλις 800 τ.μ. Το κτήριο αποδείχθηκε γρήγορα ακατάλληλο να στεγάσει τα ευρήματα των μεγάλων ανασκαφών της ακρόπολης που άρχισαν το 1886. Ένα δεύτερο μουσείο, το μικρό μουσείο, αναγγέλθηκε το 1888. Κατά τα έτη 1946-1947, το δεύτερο μουσείο κατεδαφίστηκε ενώ το αρχικό επεκτάθηκε σημαντικά. Από τη δεκαετία του 1970 φάνηκε ότι το μουσείο δεν μπορούσε να αντεπεξέλθει ικανοποιητικά στα μεγάλα πλήθη των επισκεπτών του. Την ανάγκη για τη δημιουργία ενός νέου μουσείου της ακρόπολης διατύπωσε πρώτος ο Κωνσταντίνος Καραμανλής τον Σεπτέμβριο του 1976. Το 1989 η Μελίνα Μερκούρη, που ως υπουργός πολιτισμού ταύτισε την πολιτική της με τη διεκδίκηση της επιστροφής των γλυπτών του Παρθενώνα από το βρετανικό μουσείο, κίνησε ένα νέο διεθνή αρχιτεκτονικό διαγωνισμό. Τα αποτελέσματα του διαγωνισμού ακυρώθηκαν μετά την αποκάλυψη μιας μεγάλης οικιστικής περιοχής στο οικόπεδο Μακρυγιάννη που χρονολογείται από τους προϊστορικούς ως τους βυζαντινούς χρόνους. Η ανασκαφή έπρεπε να ενταχθεί μέσα στο νέο μουσείο. Σήμερα, το νέο μουσείο της ακρόπολης είναι στο σύνολό του
  • 6.
    25,000 τ.μ. Καιδιαθέτει εκθεσιακούς χώρους με εμβαδόν 14,000 τ.μ., δέκα φορές μεγαλύτερους από ότι στο παλιό μουσείο. Το νέο μουσείο προσφέρει όλες τις υπηρεσίες που απαιτούνται από ένα παγκόσμιο μουσείο του 21ου αιώνα. Οι βασικές ομαδοποιήσεις μουσείων είναι :  Βάσει συλλογής: 1. Γενικού ενδιαφέροντος 2. Αρχαιολογικά 3. Τέχνης 4. Ιστορικά 5. Θεματικά 6. Λαογραφικά 7. Φυσικής ιστορίας 8. Επιστημών 9. Πολεμικά 10. Νομισματικά 11. Ναυτικά 12. Εθνολογικά  Βάσει ιδρυτικού και διαχειριστικού φορέα: 1. Κρατικά 2. Δημόσια 3. Ιδιωτικά  Βάσει βεληνεκούς: 1. Εθνικά 2. Περιφερειακά 3. Τοπικά  Βάσει κοινού: 1. Γενικά 2. Εκπαιδευτικά 3. Ειδικού ενδιαφέροντος  Βάσει χώρου: 1. Αρχαιολογικοί χώροι 2. Υπαίθρια 3. Ιστορικά κτήρια-μουσεία Και βάσει αρχιτεκτονικής διάταξης :  Γερμανικός τύπος: Duran/Schinkel σταυροειδής εγγεγραμμένο με τρούλο.  Πινακοθήκες: επίμηκες/μακρόστενο κτίριο με σκάλες που σε ανεβάζουν στον όροφο, τυπολογία ιταλικού παλατιού που θα επηρεάσει πολλά μουσεία στο μέλλον.
  • 7.
    Η ολοένα καιαυξανόμενη δημιουργία ανάλογων μουσειακών χώρων, παγκοσμίως, δημιούργησε κριτικές και διαφωνίες σχετικά με τους στόχους του νέου αυτού θεσμού, σχετικά με τη συντήρηση, την καθιέρωση και την αναγνώριση των μουσειακών εκθεμάτων. Ο 19ος αι. Είναι ο αιώνας των μεγάλων αλλαγών: εδραίωση της βιομηχανικής επανάστασης, ανάπτυξη μουσείων (royal institution 1800, Λονδίνο) και διεθνών εκθέσεων (crystal palace exhibition, 1851), επαγγελματικοποίηση των επιστημονικών δραστηριοτήτων, επιδίωξη ενημέρωσης του κοινού στις επιστημονικές και τεχνολογικές εξελίξεις, δημιουργίας ειδικευμένου στελεχιακού και εργατικού δυναμικού, προβολής του επιστημονικού ιδανικού και της επιστημονικής κοινότητας (διαλέξεις, εφημερίδες και βιβλία με επιστημονικά θέματα, τεχνικά εγχειρίδια). Η πρώτη γενιά των μουσείων υπηρέτησε τη μετάδοση των γνώσεων με παρατακτική κυρίως παρουσίαση των εκθεμάτων που ήταν το κύριο στοιχείο τους. Ο θαυμασμός του επισκέπτη, η περιορισμένη πληροφόρηση, η σιωπή των χώρων, η πρωτοκαθεδρία των ειδικών ήταν ο κανόνας. Στις αρχές του 20ου αιώνα, το Deutsches Museum (1906) και το museum of science and industry στο Σικάγο (1933) αποτελούν την κορυφαία εξέλιξή της. Από τα μέσα του 20ου αιώνα, εποχή της κάθετης ανάπτυξης των MME (ραδιόφωνο, κινηματογράφος) και των επιστημονικών σωματείων, παρουσιάζεται μία νέα αντίληψη (palais de la decouverte, 1937, στο Παρίσι, exploratorium, 1969, στο San Francisco) που μεταθέτει το ενδιαφέρον στην επιστημονική έρευνα, στη συστηματική εκπαίδευση. Στοχεύουν στη στήριξη της επιστημονικής δράσης, στη δημιουργία στελεχών γι’ αυτήν και στην ενημέρωση του κοινού για τις θετικές επιπτώσεις της ανάπτυξής της στην άνοδο του βιοτικού επιπέδου του. Έκτοτε, παρατηρούνται μεγάλες αλλαγές στους αριθμούς, τύπους και δραστηριότητες των μουσείων, δηλ. Στους ρόλους που αυτά αναλαμβάνουν, απαντώντας στις βαθιές αλλαγές (ανάγκες και ανησυχίες) που παρουσιάζονται στο σύγχρονο κόσμο. Με αυτό το «κίνημα» διαγράφηκε ένας νέος προσανατολισμός, τόσο σε παραδοσιακά όσο και σε μοντέρνα σχήματα, ώστε τα εκθέματα να ανταλλάσσονται να ανανεώνονται, η επισκεψιμότητα να είναι πιο εύκολη, σε εθνική και διεθνή κλίμακα. Με αυτό τον τρόπο το μουσείο γίνεται ένας ζωντανός οργανισμός, που έρχεται σε επαφή με το σήμερα, παρουσιάζοντας και πληροφορώντας για το χθες και όχι μόνο. Σήμερα πλέον τα μουσεία είναι κρατικά ή και ιδιωτικά, εκθέτοντας δημόσιες ή και ιδιωτικές συλλογές και αποτελέσματα επιστημονικών εργασιών και πρωτοβουλιών. Η κοινωνιολογική, ανθρωπολογική και φιλοσοφική θεώρηση του μουσειακού θεσμού
  • 8.
    τις τελευταίες δύοδεκαετίες έθεσε τις βάσεις για τη διατύπωση μιας πιο προοδευτικής άποψης που υποστηρίζει ότι τα μουσεία αποτελούν κεντρικό σημείο αναφοράς στη ζωή των ανθρώπων. Μπορούν να συμβάλλουν στην αναψυχή και έμπνευση, στη διαμόρφωση πολιτιστικών αξιών στην προσφορά δυνατοτήτων μάθησης και κοινωνικής ισότητας. Άμεσα σχετιζόμενη με αυτή την εξέλιξη είναι και η προώθηση νέων ιδεών για τη μάθηση και ερμηνεία στο μουσείο. Το μουσείο πρέπει να απευθύνεται σε ολόκληρη την κοινωνία. Όταν επιμερίζει το κοινό του, επιδιώκει όσο γίνεται μεγαλύτερη ανταπόκριση και για να την πετύχει, αποτελεί προϋπόθεση να έχει απέναντί του ανθρώπους με κάποια κοινά χαρακτηριστικά (παιδιά, γονείς, τουρίστες, αλλοδαποί, σύλλογοι, κτλ). Στόχος του μουσείου είναι να ανοίξει τις πύλες του σε όλους και γιατί όχι να εντάξουν όλοι το μουσείο στην καθημερινή τους ζωή. Η μουσειακή επίσκεψη δημιουργεί μια σειρά προσδοκιών. Η πρόσβαση στη γνώση, η εκπαίδευση, η ευχαρίστηση, ο θαυμασμός, η αναγνώριση της αξίας του πραγματικού και του μοναδικού μέσα σ’ ένα πολιτιστικό και κοινωνικό πλαίσιο είναι μερικές από αυτές. Για το λόγο αυτό, η μουσειακή εμπειρία είναι περίπλοκη και βασίζεται εξ ολοκλήρου στην ελεύθερη επιθυμία / επιλογή του ατόμου για μάθηση. Στο χώρο του μουσείου, η μάθηση βασίζεται κύρια σε πραγματικά αντικείμενα έργα τέχνης, αντικείμενα καθημερινής χρήσης, τεχνουργήματα, επιστημονικά είδη κ.α. Στόχος είναι να επικοινωνήσει με τους επισκέπτες του, να παρουσιάσει τις συλλογές του και να τους επιτρέψει να εξερευνήσουν το ευρύτερο επιστημονικό, πολιτιστικό και κοινωνικό πλαίσιο των αντικειμένων που εκτίθενται στο μουσείο και τέλος με την ενεργή εμπλοκή του επισκέπτη – εκπαιδευόμενου σε διαφορετικές δραστηριότητες επιδιώκει να τον εμπνεύσει και να του δώσει κατευθύνσεις. Συνεπώς, οι διαδικασίες μάθησης μέσα στο μουσείο προάγουν το μοντέλο της ανοικτής και δια βίου εκπαίδευσης.
  • 9.
    3. Οι βασικέςλειτουργίες του μουσείου Μουσείο ως λειτουργική μονάδα Η διοίκηση και η οργάνωση ενός μουσείου αποτελεί ένα από τους σημαντικότερους παράγοντες στην εξέλιξη και την πρόοδο του. Χωρίς αυτές μπορεί να χαθεί το ενδιαφέρον του κοινού και να κινδυνέψει ακόμα και η ίδια η ύπαρξη του. Η διοίκηση και η οργάνωση απορρέουν από την εσωτερική του λειτουργία, το καταστατικό του ιδρύματος. Κατ’ αρχήν θα πρέπει να ξέρουμε ότι υπάρχουν τουλάχιστον τέσσερα είδη μουσείων ,τα οποία πιθανότατα και να συνυπάρχουν σε μια περιοχή:  Κρατικά, ιδρυμένα και χρηματοδοτούμενα αποκλειστικά από το κράτος.  Ιδιωτικά, χρηματοδοτούμενα από μεμονωμένα άτομα ή ιδιωτικούς φορείς  Πανεπιστημιακά, που λειτουργού για εκπαιδευτικούς σκοπούς.  Μικτά, δηλαδή που αρχικά ιδρύθηκαν από το κράτος αλλά συνεχίζουν να λειτουργούν ενισχυόμενα από ιδιωτικούς οργανισμούς. Σε οποιοδήποτε είδος όμως και αν εμπίπτουν τα μουσεία του κόσμου, συντίθεται πάντοτε από τα τρία στοιχεία, τα οποία είναι:  Ο χώρος  Η συλλογή  Η ομάδα συντήρησης και ζωντανής παρουσίασης των συλλόγων. Οι παράγοντες αυτοί διαφέρουν ως προς το περιεχόμενο ανάλογα με την χώρα και το είδος του μουσείου, υπάρχουν ωστόσο ορισμένες αρχές ,πάνω στις οποίες θεμελιώνεται η εύρυθμη λειτουργία τους. Η ερευνητική και η ομάδα συντήρησης κάθε μουσείου έχουν καθήκον να ασχολούνται, παράλληλα με την συντήρηση και με ειδικές δραστηριότητες που αποσκοπούν στην προβολή των μουσειακών αντικειμένων μέσα από μία ζωντανή παρουσίαση των συλλογών. Με άλλα λόγια πρέπει να υπάρχει συγκερασμός ανάμεσα σε εργασίες του επιστημονικού προσωπικού και στις δημόσιες σχέσεις. Και αυτό γιατί έχει αποδειχθεί ότι οι δημόσιες σχέσεις σε συνδυασμό με εκπαιδευτικές και πολιτιστικές δραστηριότητες, συμβάλλουν στην κατά γεωμετρική πρόοδο ακτινοβολία ενός μουσείου. Η πρακτική οργάνωση του μουσείου είναι στενά συνδεδεμένη με την σπουδαιότητά τους, το καταστατικό και την αυτονομία τους και συνήθως περιλαμβάνει α) τη διοίκηση β) την εποπτεία και γ) τις λειτουργίες. Η διοίκηση αποτελείται από:
  • 10.
     Διοικητικό προσωπικό Λογιστήριο/οικονομική υπηρεσία  Γενικές υπηρεσίες  Υπηρεσία κληροδοτημάτων και προϋπολογισμού  Δημόσιες σχέσεις Η εποπτεία ασχολείται με:  Πρωτόκολλο/αρχειοθέτηση  Επιμέλεια συλλογών  Συντήρηση  Έρευνα Οι λειτουργίες είναι:  Εκθέσεις  Εκπαιδευτικά προγράμματα για το κοινό  Τεχνικές υπηρεσίες  Διαχείριση των μέσων πρόσβασης/ασφάλεια Το προσωπικό ενός μουσείου συνιστάται κατά τεκμήριο από τον διευθυντή, ιδιωτικούς υπαλλήλους, τους φύλακες, τους εξειδικευμένους τεχνίτες και τους αναστηλωτές(μόνο στα μεγάλα μουσεία).ο διευθυντής αποτελεί την κεφαλή του μουσείου. Ορίζει τις υποχρεώσεις κάθε υφισταμένου, τις βάρδιες και σε συνεργασία με τους διοικητικούς υπεύθυνους οι οποίοι ασχολούνται με τη διαχείριση, την πρόοδο των εργασιών και τις ενδεχόμενες κυρώσεις, παρακολουθεί γενικότερα τη λειτουργία του μουσείου. Είναι υπεύθυνος για τη πολιτική του μουσείου, τη χρηματοδότηση, τον προγραμματισμό, την οργάνωση, την πρόσληψη και εποπτεία του προσωπικού, του οποίου συντονίζει τις δραστηριότητες. Επίσης είναι υπεύθυνος για την απόκτηση, συντήρηση και παρουσίαση των συλλογών και επιπλέον για την οικονομική διαχείριση. Ο επιμελητής επιμόρφωσης προτείνει, προάγει, ολοκληρώνει, αξιολογεί και εποπτεύει τα εκπαιδευτικά προγράμματα του μουσείου που αποσκοπούν σε ευρύτερη προσέλευση κοινού, σε κατανόηση και ερμηνεία των συλλογών και των πηγών. Ο επιμελητής αρχείων του μουσείου είναι υπεύθυνος για τη δημιουργία, οργάνωση και διατήρηση δελτίων, νομίμων εγγράφων αρχείων και συστημάτων ανεύρεσης. Ο συντηρητής διασφαλίζει την συντήρηση και την αποκατάσταση των εκθεμάτων. Ο σχεδιαστής των εκθέσεων μεταφράζει τις ιδέες του εφόρου και του εκπαιδευτικού προσωπικού σε μόνιμες, προσωρινές ή κυλιόμενες εκθέσεις, με τη
  • 11.
    βοήθεια αποτυπώσεων, σχεδίων,μακετών, φωτισμού τακτοποίησης και επεξήγησης των αντικειμένων. Μπορεί επίσης να επιβλέπει το στήσιμο των εκθέσεων και να έχει και διοικητικές αρμοδιότητες. Ο επιμελητής διαχείρισης συλλογών είναι υπεύθυνος για την εποπτεία, αρίθμηση, καταλογογράφηση και αποθήκευση των δειγμάτων μέσα σε κάθε τομέα ή τμήμα και μπορεί να εκτελεί συγχρόνως χρέη και βοηθού εφόρου. Τέλος το τεχνικό προσωπικό (όταν υπάρχει) διατηρεί σε καλή κατάσταση τους μουσειακούς χώρους και τις εγκαταστάσεις θέρμανσης, ηλεκτροφωτισμού, οπτικοακουστικών μέσων κτλ. Η ασφάλεια του μουσείου οφείλει να υλοποιείται με θεωρητική βάση τη δημιουργία ενός περιβάλλοντος στο οποίο οι επισκέπτες και τα αντικείμενα θα έχουν όσο το δυνατόν λιγότερο φόβο μήπως προκληθούν φθορές. Εφόσον η ασφάλεια αφορά όχι μόνο τους χώρους όπου έχει πρόσβαση το κοινό αλλά και άλλα τμήματα επίσης, εμπλέκονται στη λογική αυτή παράγοντες όπως, το προσωπικό, τα εμπόδια, η σήμανση, οι μέθοδοι διαχείρισης των συλλογών. Η βασικότερη λειτουργία του μουσείου, δια της οποίας αυτό επικοινωνεί κατά κύριο λόγο με το κοινό, είναι η έκθεση του υλικού του .συνεπώς πρέπει να δώσουμε ιδιαίτερη σημασία στην έκθεση των αντικειμένων, εφόσον τουλάχιστον για τον κοινό αυτό είναι το κύριο ενδιαφέρον. Η εξασφάλιση των ενιαίων χώρων, αναφερόμενοι σε γενικότερα ζητήματα αρχιτεκτονικής, προτάθηκε για να είναι δυνατή τόσο η αναμόρφωση των συλλογών με διαφορετικά κριτήρια, αν παραστεί ανάγκη, όσο και η εξασφάλιση της μεγαλύτερης δυνατής ελευθερίας στο κοινό που επισκέπτεται το μουσείο. Ο επισκέπτης δεν επιθυμεί πολλές φορές να εγκλωβίζεται σε μια συγκεκριμένη διαδρομή, δεν τον ενδιαφέρον εξίσου όλα τα εκθέματα ή απλούστερα θέλει να δει την επίσκεψή ενός μουσείου όχι ως μια προδιαγεγραμμένη πορεία αλλά ως μια ελεύθερη δραστηριότητα που να ανταποκρίνεται στον δικό του ρυθμό. Το μοντέλο εκθεσιακής οργάνωσης που θα προτείναμε θα ήταν η ημικυκλική καθώς παρέχει τη μεγαλύτερη ελευθερία στον επισκέπτη να κινηθεί κατά το δοκούν κατά την περιήγησή του. Ωστόσο σε συνδυασμό με αυτήν την ελευθερία, μπορεί να συνδυαστεί μια έκθεση των αντικειμένων θεματική και μωσαϊκή, καθώς μέσα στην διαδρομή μπορούν να οριοθετηθούν με σαφή τρόπο οι θεματικές της έκθεσης. Λόγω του χώρου, του οποίου η κατοίκηση περιορίζεται σε μια εποχή μόνο η έκθεσή μας δε μπορεί να είναι όπως πχ στο αρχαιολογικό μουσείο της Αθήνας, καθώς δεν έχουμε διαδοχικές φάσεις κατοίκησης (πχ αρχαϊκή, κλασική, ελληνιστική).
  • 12.
    Θέλουμε λοιπόν μιαενιαία έκθεση των αντικειμένων, οργανωμένη με γραμμικό τρόπο ανά επιμέρους ενότητες, όπου ο χωρισμός τους θα γίνεται με ιδιαίτερο τονισμό ενός αντικειμένου που χαρακτηρίζει την κάθε θεματική κι όπου ο επισκέπτης θα είναι σε θέση να παρακάμψει αν θέλει μια θεματική που κρίνει ότι δεν τον ενδιαφέρει, αλλά να είναι εξίσου προσιτή στον επισκέπτη που θέλει να δει την έκθεση γραμμικά, καθ’ ολοκληρία (με βραδεία διαδρομή) και σε όλη την έκτασή της. Η οριοθέτηση των θεματικών μπορεί να γίνει είτε με τη χρήση των επεξηγηματικών κειμένων, τα οποία επεξηγούν σύντομα το τι πρόκειται να δει στην ενότητα ο επισκέπτης, είτε με τον ιδιαίτερο τονισμό ενός βασικού ή χαρακτηριστικού αντικειμένου από την συγκεκριμένη ενότητα. Ο τονισμός αυτός μπορεί να επιτευχθεί με ένα ιδιαίτερο είδος φωτισμού ή με τη χρήση μιας διαφορετικής προθήκης ή βάσης για το συγκεκριμένο αντικείμενο ή με την προεξοχή του από τα υπόλοιπα εκθέματα. Δεδομένης της ημικυκλικής δομής της έκθεσης, όπως περιγράφηκε προηγουμένως, στο κέντρο του κενού χώρου που δημιουργείται, θα ήταν χρήσιμη η παρουσία προθηκών με τρισδιάστατες μακέτες για να αποκτήσει ο επισκέπτης καλύτερη αντίληψη του χώρου τον οποίο πρόκειται να επισκεφτεί. Τοπογραφικές μακέτες, μακέτες που δείχνουν την αλλοίωση του οικιστικού περιβάλλοντος άλλοτε και τώρα θα προσέφεραν στον επισκέπτη ολοκληρωμένη εικόνα του χώρου αλλά και συνείδηση των διαφορών ανάμεσα στην εποχή που εκτίθεται και στο σήμερα. Ένα τμήμα της έκθεσης θα πρέπει απαραίτητα να ασχολείται με τον τομέα της μουσειοπαιδαγωγικής, με την έννοια της οργάνωσης εκπαιδευτικών προγραμμάτων κατάλληλων για κάθε ηλικία από τις πρώτες τάξεις του δημοτικού σχολείου μέχρι το τέλος του λυκείου. Δραστηριότητες όπως συμμετοχικά εκθέματα, προσομοιώσεις, με χρήση ηλεκτρονικού υπολογιστή ή με μηχανικά μέσα, χρήσηvideoκαι άλλων οπτικοακουστικών μέσων πρέπει να βρίσκεται στις προτεραιότητες ενός σύγχρονου και πρότυπου μουσείου. Μια άλλη πλευρά που πρέπει σοβαρά να ληφθεί υπόψη στην κοινωνική διάσταση της έννοιας του μουσείου είναι η προσβασιμότητα του. Είναι επιθυμητό ένα μουσείο που δεν θα λειτουργεί σε βάση αποκλεισμού, γι’ αυτό και πρέπει να εξασφαλίζει πρόσβαση και άνετη διέλευση στους χώρους του από άτομα με κινητικά προβλήματα. Τα εκθέματα δεν πρέπει να έχουν πολύ πυκνή διάταξη ώστε να διευκολύνεται ο
  • 13.
    επισκέπτης με κινητικάπροβλήματα να τα πλησιάσει αλλά και να μην εμποδίζει ταυτόχρονα τους υπόλοιπους επισκέπτες, ώστε να μην υπάρχει σχέση «αντιπαλότητας» μεταξύ τους. Αυτονόητο είναι, σε συνδυασμό με τη χρήση οπτικοακουστικών μέσων που προαναφέραμε, ότι χρειάζεται να υπάρχουν μαγνητοφωνημένες ατομικές ξεναγήσεις με τη χρήση φορητού κασετοφώνου τουλάχιστον στις βασικές ευρωπαϊκές γλώσσες αλλά και να είναι διαθέσιμο αν ζητηθεί οπτικοακουστικό υλικό σε νοηματική γλώσσα για άτομα που δεν μπορούν να παρακολουθήσουν ξενάγηση λόγω ακουστικών προβλημάτων. Πέραν των εκθεσιακών χώρων, χρειάζεται να εξασφαλιστεί χώρος για πολιτιστικές εκδηλώσεις, όχι μόνο περιοδικές εκθέσεις, αλλά και συνέδρια με αρχαιολογικά ή άλλα θέματα, τα οποία θα μπορούσαν να βοηθήσουν στην ανάπτυξη της ευρύτερης περιοχής και να καταστήσουν το μουσείο κέντρο αναφοράς στα πολιτιστικά και κοινωνικά δρώμενα. Οι κρυφές λειτουργίες του μουσείου έχουν σχέση με την διαχείριση των συλλογών. Πρόκειται για την διαδρομή ενός αντικειμένου άπαξ και περάσει την πόρτα του μουσείου. Από τη στιγμή που ένα αντικείμενο εισέλθει στο μουσείο, χρειάζεται να καταλογογραφηθεί, να εγγραφεί σε έναν κατάλογο, όπου μπορεί κανείς να βρει κάθε λεπτομέρεια σχετικά με τη φυσική του παρουσία (χαρακτηριστικά, διακριτικά γνωρίσματα, τοποθέτηση κλπ). Το μουσείο λειτουργεί παράλληλα και ως εργαστήριο. Στα εργαστήρια του μουσείου επιτελείται το πολύ σημαντικό έργο της συντήρησης των αντικειμένων. Η συντήρηση είναι μια πολύπλοκη διαδικασία που περιλαμβάνει πολλά στάδια, ανάλογα και με την κατάσταση του αντικειμένου. Τέλος, ακόμα μία λειτουργία των μουσείων είναι η επικοινωνιακή και η οικονομική. Σήμερα, τα μουσεία και γενικά οι πολιτισμικοί φορείς, είναι συχνά αναγκασμένοι να εξασφαλίσουν οικονομικού πόρους για την βιωσιμότητά τους, πέραν των κρατικών ενισχύσεων, κονδυλίων και προϋπολογισμών, που συχνά αποδεικνύονται ιδιαίτερα ανεπαρκείς και συχνά καθηλώνουν τη δράση του φορέα, λόγω έλλειψης χρημάτων. Γίνεται, κατ' αυτόν τον τρόπο, επιτακτική η ανάγκη εξεύρεσης ικανών οικονομικών πόρων για την συνέχιση της λειτουργίας του μουσείου. Επίσης το μουσείο μπορεί να λειτουργήσει ως οικονομικός παράγοντας, πόλος τουριστικής ανάπτυξης σε τοπικό ή εθνικό επίπεδο. Το μουσείο όπως φάνηκε από τους ορισμούς πέρασε από διάφορες φάσεις και λειτουργίες. Ορισμένες από αυτές θα μπορούσαμε να τις χαρακτηρίσουμε
  • 14.
    παραδοσιακές όπως τηνφύλαξη, την διατήρηση, την συντήρηση των αντικειμένων, ενώ άλλες είναι περισσότερο μοντέρνες και του έχει δοθεί περισσότερη βαρύτητα τα τελευταία χρόνια, όπως η επικοινωνία και η παιδαγωγική λειτουργία. Για να διαχωρίσουν ακριβέστερα τις λειτουργίες των μουσείων πρέπει να αναφερθούμε στην έννοια των μουσειακών αντικειμένων. Το μουσειακό υλικό συχνά περιγράφεται ως αντικείμενο, πράγμα, τεχνούργημα, δείγμα, αγαθό ή ως υλικός πολιτισμός .Όλοι αυτοί οι όροι είτε δοκιμάσουμε να τους διαχωρίσουμε, είτε τους θεωρήσουμε αυτονόητους, ενέχουν την έννοια της πολιτισμικής αξίας ,δηλαδή το αντικείμενο.
  • 15.
    4.Ελληνικά μουσεία 4.1. ΜουσείοΜπενάκη Το μουσείο Μπενάκη είναι ένα από τα πιο γνωστά μουσεία της Αθήνας. Ιδρύθηκε το 1929 από τον Αντώνη Μπενάκη στην μνήμη του πατέρα του Εμμανουήλ Μπενάκη και στεγάζεται στην οικία της ιστορικής από την Αλεξάνδρεια οικογένειας Μπενάκη. Σημειώνεται ότι η προσφορά της οικογένειας Μπενάκη στη πολιτική, κοινωνική και την πολιτιστική ζωή της Αθήνας, αλλά και γενικότερα της Ελλάδας κρίνεται ανεκτίμητη. Αρχικά ο Αντώνης Μπενάκης άρχισε να συγκροτεί τις διάφορες συλλογές του στην Αίγυπτο. Όταν ήλθε στην Ελλάδα το 1928, για μόνιμη εγκατάσταση, τις δώρισε στο ελληνικό κράτος. Οι συλλογές αυτές στεγάζονται σήμερα στο πατρικό του σπίτι, ένα από τα μεγαλύτερα και ωραιότερα νεοκλασικά κτίρια της Αθήνας το οποίο και ουσιαστικά απετέλεσε και το πρώτο ιδιωτικό μουσείο της Ελλάδας. Η μεγάλη ανταπόκριση που έτυχε το μουσείο αυτό εκ μέρους κυρίως του αθηναϊκού κοινού οδήγησε σχετικά με ταχύ ρυθμό τον πολλαπλασιασμό των εκθεμάτων του. Χάρη και πολλών άλλων ευεργετών και δωρητών το μουσείο Μπενάκη συνεχίζει ακόμα και σήμερα να εμπλουτίζεται με περιουσιακά στοιχεία που του δίνουν την δυνατότητα της πρωτοπόρου παρουσίας σε εκδηλώσεις του αντικειμένου του και γενικότερα της τέχνης. Έτσι αφενός η ραγδαία αύξηση των συλλογών εκθεμάτων του μουσείου και αφετέρου η επαύξησης των διαφόρων δραστηριοτήτων του που ακολούθησε, επέβαλε την επέκταση των κτιριακών εγκαταστάσεων και τη δημιουργία πολλών παραρτημάτων. Το κυρίως μουσείο στεγάζεται στο νεοκλασικό κτίριο της οικογένειας μπάνικη, που κτίστηκε το 1867-1868 στη διασταύρωση της οδού Κουμπάρι και της λεωφόρου βασιλίσσης σοφίας, έναντι του εθνικού κήπου. Το 1910 το κτίριο περιήλθε στον Εμμανουήλ Μπενάκη. Την περίοδο 1929- 1931 το κτίριο επεκτάθηκε προς τα δυτικά και διαμορφώθηκε κατάλληλα για να στεγάσει το νέο μουσείο. Για να
  • 16.
    μπορέσει όμως τομουσείο να λειτουργήσει σαν ολοκληρωμένο ίδρυμα και να στεγάσει τις συνεχώς εμπλουτιζόμενες συλλογές έργων τέχνης του, μια νέα πτέρυγα σχεδιάστηκε από τους Αλέκο και στέφανο Καλλιγά και ολοκληρώθηκε το 1997. Το κεντρικό αυτό κτίριο μουσείο άνοιξε επίσημα τις πύλες του στο κοινό το καλοκαίρι του 2000. Το μουσείο φιλοξενεί στους τρεις ορόφους αντιπροσωπευτικά έργα όλων των εποχών της ελληνικής ιστορίας και τέχνης από την προϊστορική εποχή μέχρι τους σύγχρονους καιρούς. Η αρχική συλλογή του Αντώνη Μπενάκη που αποτελεί και τον πυρήνα της συλλογής του μουσείου περιελάμβανε έργα αρχαίας βυζαντινής, μεταβυζαντινής, ισλαμικής και παραδοσιακής τέχνης. Στις συλλογές του μουσείου περιλαμβάνονται επίσης έργα ασιατικής (κινέζικης κυρίως) και κοπτικής τέχνης. Ιδιαίτερα σημαντικά το τμήμα των φωτογραφικών αρχείων του μουσείου Μπενάκη που ιδρύθηκε το 1973 με στόχο τη συγκέντρωση, διαφύλαξη, καταγραφή και ταξινόμηση φωτογραφιών από μνημεία και αντικείμενα παλαιοχριστιανικής, βυζαντινής και μεταβυζαντινής τέχνης αλλά γρήγορα επεκτάθηκε με αγορές ή δωρεές σε φωτογραφίες τέχνης. Ενδεικτικά, φιλοξενούνται έργα των γνωστών ελλήνων φωτογράφων nelly’s, βούλας Παπαϊωάννου, Περικλή Παπαχατζηδάκη, Δημήτρη Χαρισιάδη, Νικόλαου Ρίζου, Νικόλαου. Κατά τη διάρκεια της λειτουργίας του, διάφορα έργα τέχνης, συλλογές αλλά και κτίρια έχουν δωριθεί στο μουσείο όπως η έπαυλη κουλούρα στο Φάληρο που πρόκειται να φιλοξενήσει το μουσείο παιγνιδιών. Πρόσφατα το μουσείο άνοιξε νέα παραρτήματα το κτίριο της οδού Πειραιώς που στεγάζει μεταξύ άλλων τα αρχεία νεοελληνικής αρχιτεκτονικής, το νέο μουσείο ισλαμικής τέχνης, την πινακοθήκη Νίκου Χατζηκυριάκου Γκίκα και την οικία της Πηνελόπης στην Κηφισιά που αποτελεί την έδρα του ιστορικού αρχείου του ιδρύματος Μπενάκη. Είναι ο παλαιότερος μουσειακός οργανισμός που λειτουργεί στην Ελλάδα ως ίδρυμα ιδιωτικού δικαίου. Το μουσείο πραγματοποιεί πολλές περιοδικές εκθέσεις σε συνεργασία με ελληνικά αλλά και ξένα μουσεία. Στους χώρους του επίσης λειτουργεί εργαστήριο αποκατάστασης και συντήρησης έργων τέχνης, κυλικείο και πωλητήριο. Εκτός από τις εκθέσεις, το μουσείο έχει προχωρήσει και σε σειρά εκδόσεων. Τα ιστορικά αρχεία του μουσείου Μπενάκη αποτελούν ένα από τα πλέον συγκροτημένα και πλούσια αρχειοφυλάκια στον ελληνικό χώρο, που οργανώθηκε και άρχισε να λειτουργεί ως ιδιαίτερο τμήμα από το 1955.
  • 17.
    Το αρχειακό υλικόπροέρχεται κατά κύριο λόγο από την προσωπική συλλογή του Αντώνη Μπενάκη, καθώς και από μεταγενέστερες δωρεές ιδιωτικών φορέων. Με άξονα την ιστορική πορεία του ελληνικού έθνους, συγκεντρώθηκαν έγγραφα, αρχεία και άλλα ιστορικά κειμήλια, τα οποία καλύπτουν ως επί το πλείστον τους τελευταίους τρεις αιώνες της πολιτικής, οικονομικής και κοινωνικής ζωής. Ένας αρκετά σημαντικός αριθμός των συλλογών αναφέρεται στον αγώνα της ανεξαρτησίας του 1821. Για την προετοιμασία της επανάστασης πολύτιμες πληροφορίες αντλούνται από τα αρχεία των μυστικών εταιρειών και φιλελληνικών σωματείων, όπως της φιλικής εταιρείας, της φιλόμουσου εταιρείας, του φιλελληνικού κομιτάτου των Παρισίων κ.ά., ενώ για την εξέλιξη του αγώνα τα τεκμήρια προέρχονται από προσωπικά αρχεία αγωνιστών, διαταγές και επιστολές ναυάρχων για τις επιχειρήσεις στη θάλασσα, αναφορές των ευρωπαίων και αμερικανών φιλελλήνων, καθώς και από πλήθος νομοθετικών και διοικητικών εγγράφων, που αποτελούν αξιόπιστη πηγή γνώσης για την ιστορική αυτή περίοδο. Εξέχουσα θέση κατέχει το αρχείο του αγώνα του Γεωργίου Καραϊσκάκη, τα αρχεία των ανάσταση και Ανδρέα Λόντου, Μιχαήλ Σούτσου και Ιωάννου Καρατζά, η συλλογή φιλελλήνων, Πετράκου, κ.ά. Αντιπροσωπευτικό για την περίοδο της μοναρχίας του Άθωνα και την επανάσταση της 3ης Σεπτεμβρίου είναι το προσωπικό αρχείο του στρατηγού Δημητρίου Καλλέργη, ενώ για τη μακρόχρονη βασιλεία του Γεωργίου α’ και τα γεγονότα που τη σημαδεύουν, πολλά στοιχεία αντλούνται από τις συλλογές Δαμιανού Κυριαζή, Ιωάννας Στεφανόπολη, Τιμολέοντα Βάσσου, Άθω Ρωμανού κ.ά. Η περίοδος του πρώτου τετάρτου του 20ού αιώνα είναι άμεσα συνδεδεμένη με την πολιτική παρουσία του ελευθερίου Βενιζέλου. Η πολυκύμαντη δράση του και οι προσπάθειες για την αναδιοργάνωση της χώρας διαγράφονται μέσα από το πλήθος των γραπτών του κειμένων, την αλληλογραφία και τα έγγραφα που περιέχονται τόσο στο προσωπικό του αρχείο, όσο και στα αρχεία των συνεργατών του και πολιτικών της εποχής, π. Δαγκλή, α. Ρωμανού, γ. Βεντήρη και ν. Πλαστήρα. Αξιόλογη είναι η ενότητα των αρχείων της εθνικής αντίστασης, η οποία περιλαμβάνει τα προσωπικά αρχεία ατόμων που έδρασαν σε διάφορες παράνομες οργανώσεις κατά την περίοδο της γερμανικής κατοχής, όπως των Ιωάννη Πελτέκη, στεφάνου δούκα, Ερρίκου Μοάτσου, Αντώνη μυτιληναίου, Ηρακλή Πετμεζά, Κωνσταντίνου Μπενάκη, τα οποία αναφέρονται στις οργανώσεις «Απόλλων», «Υβόννη», «Μίδας» και «ε.δ.ε.ς.», όπως και το πρόσφατα αποκτηθέν αρχείο του Δημήτρη Δημήτριου,
  • 18.
    γνωστού με τοόνομα νικηφόρος. Τέλος, δεν πρέπει να παραλείψουμε τα αρχεία ελλήνων συνθετών, Νικολάου Μάντζαρου, Γιάννη Ανδρέα. Παπαϊωάννου, Σπυρίδωνος Σαμαρά, καθώς και των ποιητών και πεζογράφων, Διονυσίου Σολωμού, Κωνσταντίνου Καβάφη, Γρηγορίου Ξενόπουλου και Άγγελου Σικελιανού. Το τελευταίο διάστημα οι συλλογές των ιστορικών αρχείων εμπλουτίστηκαν με αρχεία σημαινόντων προσώπων της πνευματικής και πολιτικής ζωής όπως της οικογένειας Λούντζη, Παναγή Λεκατσά, Γιάννη Ρίτσου, Όλγα Βότση, Γιάννη Δάλλα, Κλεαρέτης Μαλάμου, Κωνσταντίνου Γόντικα και Στυλιανού Γονατά, τα οποία πλαισιωμένα από οικογενειακές και ιστορικές φωτογραφίες, δεν αποτελούν παρά ελάχιστο δείγμα του πλούτου που φυλάσσεται στο μουσείο Μπενάκη. Από το 1994 το τμήμα των ιστορικών αρχείων μεταστεγάστηκε στην Κηφισιά, στο μέγαρο του στέφανου και της Πηνελόπης δέλτα (οδός Εμμανουήλ Μπενάκη 38 και στέφανου δέλτα), δωρεά της κόρης τους Αλεξάνδρας δέλτα-Παπαδοπούλου. Το μουσείο Μπενάκη και ο ιδρυτής του O Αντώνιος Μπενάκης, γιός του γνωστού πολιτικού, και εθνικού ευεργέτη, Εμμανουήλ Μπενάκη, γεννήθηκε στην Αλεξάνδρεια της Αιγύπτου το 1873. Ήταν το δεύτερο από τα έξη παιδιά και μεγάλωσε μέσα σ’ένα πνευματικό περιβάλλον που έπαιξε σημαντικό ρόλο στην αγάπη του για την προστασία του παρελθόντος Από νέος ήταν φοβερός λάτρης και υποστηριχτής της τέχνης. Τα συλλεκτικά του ενδιαφέροντα άρχισαν να εκδηλώνονται αρκετά νωρίς. Στην Αλεξάνδρεια συγκέντρωνε έργα του ισλαμικού πολιτισμού. Αργότερα στην Αθήνα κυρίως έργα βυζαντινής, μεταβυζαντινής και λαϊκής τέχνης. Εκεί διακρίθηκε για την φιλανθρωπική και πολιτιστική του δράση. Τις τεράστιες και ανεκτίμητης αξίας συλλογές του δώρισε στο ελληνικό κράτος και ίδρυσε το γνωστό μουσείο Μπενάκη το 1931. Το κτήριο που είναι αυστηρά νεοκλασικού ρυθμού, κτίστηκε στα τέλη του 19ου αιώνα, και αρχικά ήταν ή οικία της Η ίδρυση του μουσείου οφείλεται βέβαια στην ψυχική γενναιοδωρία ενός και μόνο ανθρώπου, όμως η εξέλιξη και η διεύρυνση των προοπτικών οφείλεται σε πολλούς παλιούς και νέους δωρητές. Ο Αντώνιος Μπενάκης πέθανε το 1954 αφήνοντας 26.600 αντικείμενα, 10.410 βιβλία και χειρόγραφα, και 146 αρχειακές μονάδες ιστορικών εγγράφων. Από τότε μέχρι το
  • 19.
    2000 προστέθηκαν περίπου17.500 αντικείμενα, 35.300 βιβλία, 480 αρχειακές μονάδες ιστορικών εγγράφων, 234.000 αρνητικά και φωτογραφίες, 18.000 παιδικά αντικείμενα και 8.300 ζωγραφικά έργα, γλυπτά και έντυπα του μεγάλου ζωγράφου Νίκου Χατζηκυριάκου - Γκίκα. Αυτός ο μεγάλος αριθμός αντικειμένων έχει επιβάλει και μία επέκταση των εκθεσιακών χώρων. Στην έπαυλη της Πηνελόπης δέλτα, θα μεταφερθεί το τμήμα των ιστορικών αρχείων. Στο κεντρικό κτήριο σιγά-σιγά θα φιλοξενούνται μόνο συλλογές ελληνικές. Εξωτερικά το μουσείο Μπενάκη παραμένει ένα από τα λαμπρότερα δείγματα της αθηναϊκής νεοκλασικής αρχιτεκτονικής, έτσι όπως το είχε μετατρέψει για τις ανάγκες του μουσείου, ο γνωστός αρχιτέκτων και αναστηλωτής του παναθηναϊκού σταδίου, Αναστάσιος μεταξάς (1863-1937). Εσωτερικά όμως έχει αποκατασταθεί και αναδιαταχθεί ο χώρος με σύγχρονες προδιαγραφές. Στο ισόγειο εκθέτονται ευρήματα από τα βάθη της προϊστορίας, της εποχής του χαλκού, του σιδήρου, των αρχαϊκών χρόνων, της κλασσικής περιόδου, και της αλεξανδρινής, της εποχής των κατακτήσεων του μεγάλου Αλεξάνδρου, της ρωμαϊκής κατοχής, και ακόμα της βυζαντινής αυτοκρατορίας. Στο πρώτο, και πιο ωραίο όροφο εκθέτονται κυρίως κεντήματα και φορεσιές από τη Κρήτη, τη Κύπρο τα Δωδεκάνησα και τις Κυκλάδες από την περίοδο της κατοχής. Βρίσκουμε επίσης αναπαραστάσεις από το εσωτερικό σπιτιών της σκύρου, και της Κοζάνης. Μία αίθουσα είναι αφιερωμένη στις ελληνικές κοινότητες της Σμύρνης, της Κωνσταντινούπολης και του πόντου. Άλλες αίθουσες στην Θεσσαλία, στα Επτάνησα, στην ήπειρο, στην Αιτωλοακαρνανία και τα νησιά του αργοσαρωνικού. Τέλος εκθέτονται ευρήματα από την εκκλησιαστική παράδοση όπως εικόνες και πολλά χρυσά και ασημένια αντικείμενα. Στον δεύτερο όροφο βρίσκουμε κυρίως στιγμιότυπα από την καθημερινή ζωή που έχουν σχέση με τη μουσική, την ποίηση και το τραγούδι, καθώς και αντικείμενα που έχουν σχέση με τη θάλασσα. Ο τρίτος όροφος αφιερώνεται στους νεώτερους χρόνους της χώρας μας, και ξεκινά από την επανάσταση του ‘21 με προσωπογραφίες του Σολωμού, Αθανάσιου Διάκου, Οδυσσέα Ανδρούτσου, Θεόδωρου Κολοκοτρώνη. Επίσης μπορούμε να θαυμάσουμε το φημισμένο όρκο του λόρδου Βύρωνα στο Μεσολόγγι, το θάνατο του μάρκου Μπότσαρη και άλλα. Περνάμε στη βασιλεία του Όθωνα και του Γεωργίου α, στην εποχή του ελευθερίου Βενιζέλου και την μικρασιατική καταστροφή. Τέλος βρίσκουμε
  • 20.
    χειρόγραφα του κ.Καβάφη και γ. Ρίτσου, και τα διπλώματα των βραβείων νόμπελ του Γεωργίου Σεφέρη και Οδυσσέα Ελύτη. Στο δεύτερο όροφο επίσης λειτουργεί ένα εστιατόριο με υπέροχη πανοραμική θέα της Αθήνας, μία αίθουσα εκδηλώσεων, και εξοπλισμένο αμφιθέατρο. 4.2. Η εθνική πινακοθήκη Η εθνική πινακοθήκη δημιουργήθηκε κατόπιν δωρεάς του νομικού Αλεξάνδρου Σούτζου, που το 1896 άφησε την περιουσία του στο κράτος με σκοπό τη δημιουργία ενός μουσείου καλών τεχνών. Τέσσερα χρόνια αργότερα, στις 28 Ιουλίου του 1900, ξεκίνησε να λειτουργεί η πινακοθήκη με το ζωγράφο Γεώργιο Ιακωβίδη, στη θέση του εφόρου. Λειτούργησε αρχικά εκθέτοντας 258 έργα από τις συλλογές του πολυτεχνείου και του πανεπιστημίου. Τον επόμενο χρόνο εντάχθηκαν και τα 107 έργα της συλλογής του α. Σούτζου, τα οποία είχε επίσης κληροδοτήσει στο ελληνικό κράτος. Μέχρι το 1939 στεγάστηκε στο κεντρικό κτίριο του πολυτεχνείου και μετά τον πόλεμο άλλαξε πολλές φορές στέγη. Το 1976 εγκαταστάθηκε στο σημερινό κτίριο, που κατασκευάστηκε με σχέδια των αρχιτεκτόνων Παύλου μυλωνά και Δημήτρη Φατούρου. Το ίδρυμα Ωνάση χρηματοδότησε ένα νέο παράρτημα της εθνικής πινακοθήκης στο Ναύπλιο, ενώ τα γλυπτά απέκτησαν δικό τους κτίριο με την εθνική γλυπτοθήκη η οποία βρίσκεται κοντά στη λεωφόρο Κατεχάκη, στις στρατιωτικές εγκαταστάσεις του Γουδί. Το κύριο κτίριο στην βασιλίσσης σοφίας θεωρείται να μην καλύπτει της ανάγκες ενός σύγχρονου μουσείου και επανειλημμένως έχει συζητηθεί η επέκταση και ανακαίνιση του. Ενώ το μουσείο ξεκίνησε ως γενικό μουσείο τέχνης, με το πέρασμα του χρόνου έχει ειδικευτεί σε δυο τομείς, την αναγεννησιακή ζωγραφική και την προβολή της ελληνικής ζωγραφικής κατά τους αιώνες. Συνολικά στην πινακοθήκη και τα παραρτήματά της εκτίθενται πάνω από 15.000 έργα. Διαθέτει επίσης μια μικρότερη συλλογή δυτικοευρωπαϊκής τέχνης με σημαντικούς πίνακες, ενώ στο κεντρικό της κτίριο λειτουργεί και βιβλιοθήκη με αρχειακό υλικό και συντηρητήριο.
  • 21.
    4.3. Μουσείο αφής Τοόραμα Το 1983, η τότε πρόεδρος του Δ.Σ. του φάρου τυφλών της Ελλάδος [ΦΤΕ], Πρωτοπαπαδάκη Λ. και ο διευθυντής του ΦΤΕ, Κεφάκης Εμμανουήλ ,αναζητούν τον τρόπο που θα επιτρέψει στα άτομα με προβλήματα όρασης να έρθουν σε επαφή με την πολιτιστική μας κληρονομιά. Αγοράζονται τα πρώτα εκθέματα από τον ΦΤΕ, και ακολουθούν δωρεές εκθεμάτων από οργανισμούς, εταιρείες και φυσικά πρόσωπα. Παράλληλα συνειδητοποιείται ότι η δυνατότητα ψηλάφησης των εκθεμάτων αποτελεί και για τους βλέποντες έναν καινούργιο τρόπο προσέγγισης του αρχαιοελληνικού πολιτισμού. Ιστορικό το 1984 ιδρύεται το μουσείο αφής, και στεγάζεται στο παλαιό διώροφο νεοκλασικό κτήριο του ΦΤΕ, δωρεά Εμπειρίκου, επί της οδού Δοϊράνης 198 στην Καλλιθέα. Tο 1999 καταστρέφεται κτηριολογικά από τον σεισμό. Με τις επιχορηγήσεις του υπουργείου υγείας και κοινωνικής αλληλεγγύης και τις χορηγίες της οργάνωσης american friends of the blind in greece, ξεκινά η αποκατάστασή του, η οποία και ολοκληρώνεται τον Ιανουάριο του 2004. Επαναλειτουργία του μουσείο Τα εγκαίνια του ανακαινισμένου κτηρίου, στις 9/3/2004, τιμά με την παρουσία του ο τότε πρόεδρος της ελληνικής δημοκρατίας, Κωστής Στεφανόπουλος Διακρίσεις Το 1988 έλαβε τον έπαινο του ευρωπαϊκού μουσείου της χρονιάς ανάμεσα σε 70 ευρωπαϊκά μουσεία.
  • 22.
    Το 2004 έλαβεδιάκριση για την προσβασιμότητα του από το σωματείο φίλων των μουσείων. Ιδιαιτερότητα Το μουσείο αφής είναι ένα από τα 5 μουσεία του είδους στον κόσμο. Η ιδιαιτερότητά του έγκειται στο γεγονός ότι οι επισκέπτες έχουν τη δυνατότητα να αγγίζουν τα εκθέματα, τα οποία είναι πιστά αντίγραφα των πρωτοτύπων που εκτίθενται σε άλλα μουσεία της χώρας μας. Λειτουργία το μουσείο αφής ανήκει στο φάρο τυφλών της Ελλάδος. Υπεύθυνες για τη λειτουργία, ανάπτυξη και προβολή του μουσείου είναι το μέλος του Δ.Σ. του φάρου τυφλών κα Γεωργακαράκου Μαρία και η κα Καραβίνου Αργυρώ.
  • 23.
    4.4. Πολεμικό μουσείο Το1964 το ελληνικό κράτος αποφάσισε την ίδρυση πολεμικού μουσείου . Με επικεφαλής τον Θουκυδίδη Βαλέντη αρχιτέκτονα και καθηγητή του Εθνικού Μετσόβιου Πολυτεχνείου και άλλους διακεκριμένους έλληνες επιστήμονες ξεκίνησε ο σχεδιασμός του μουσείου . Το 1975 18 Ιουλίου ο πρόεδρος της Ελληνικής Δημοκρατίας , Κωνσταντίνος Τσάτσος και ο υπουργός εθνικής άμυνας Ευάγγελος Αβέρωφ εγκαινίασαν το μουσείο των ενόπλων δυνάμεων. Το κτίριο , με στοιχεία χαρακτηριστικά του κινήματος του εκσυγχρονισμού στα τέλη της δεκαετίας του 1950 , συγκαταλέγεται μεταξύ των πιο γνωστών κτιρίων της πόλης των Αθηνών . Σκοπός-αποστολή Σκοπός και αποστολή του είναι η συγκέντρωση , διαφύλαξη και έκθεση πολεμικών κειμηλίων . Καθώς και η τεκμηρίωση και μελέτη της πολεμικής ιστορίας της Ελλάδος. Καλύπτει όλες της εποχές της πολεμικής δραστηριότητας από την πρώιμη
  • 24.
    εποχή του χαλκούμέχρι σήμερα. Το μουσείο λειτουργεί και ως χώρος εκπαίδευσης για σχολικές ξεναγήσεις . Το πολεμικό μουσείο της Αθήνας έχει ιδρύσει παραρτήματα στην Θεσσαλονίκη , στα Χανιά στο Ναύπλιο και στην Τρίπολη . Άλλοι χώροι Το πολεμικό μουσείο της Αθήνας διαθέτει συνεδριακό κέντρο το οποίο αποτελείται από αμφιθέατρο , αίθουσα εκπαιδεύσεως , φουαγιέ και αίθριο χώρο . Σε αυτό κάθε χρόνο διοργανώνονται , συνέδρια , σεμινάρια , εκθέσεις και δεξιώσεις .αρχείο , ιστορικό αρχείο το οποίο περιλαμβάνει συλλογή με 400 παλιούς χάρτες , προσωπικά αρχεία, αλληλογραφία και ημερολόγια στρατιωτικών . Ημερήσιες διαταγές μονάδων από τον 19ο και 20ο αιώνα .φωτογραφικό αρχείο με περισσότερες από είκοσι χιλιάδες φωτογραφίες από το 1897 έως και σήμερα . Κινηματογραφικό υλικό και βιβλιοθήκη .επίσης το μουσείο έχει και διάφορα εργαστήρια στον εσωτερικό του χώρο όπως εργαστήριο μετάλλων , εργαστήριο όπλων , εργαστήριο χαρτών , εργαστήριο πινάκων και εργαστήριο ζωγραφικής Εκθέματα Στον εξωτερικό χώρο εκτίθενται πυροβόλα διαφόρων εποχών καθώς και αεροσκάφη της ελληνικής πολεμικής αεροπορίας . Στον εσωτερικό χώρο στεγάζει , την μόνιμη έκθεση συλλογής όπλων και δωρεά του Πέτρου Σαρόγλου αξιωματικού του ελληνικού πυροβολικού . Η συλλογή αποτελείται από όπλα διάφορων εποχών από όλο τον κόσμο , ιδιαίτερα σπάνια και πολύτιμα με σημαντικότερα τα όπλα της ελληνικής επανάστασης. Συλλογή από χάρτες και χαρακτικά κυρίως από τον ελλαδικό χώρο . Εκθέματα από την αρχαιότητα που μαρτυρούν την παρουσία του ανθρώπου από τη νεολιθική εποχή και την πρώιμη εποχή του χαλκού έως την κλασική αρχαιότητα . 4.6. Πολεμικό μουσείο Θεσσαλονίκης Το πολεμικό μουσείο Θεσσαλονίκης εγκαινιάστηκε στις 27 Οκτωβρίου του 2000 και βρίσκεται στο πεδίον του Άρεως, κοντά στο αρχαιολογικό μουσείο και στο μουσείο βυζαντινού πολιτισμού της Θεσσαλονίκης. Στεγάζεται σε κτήριο που κατασκευάστηκε στις αρχές του εικοστού αιώνα από τον ιταλό Βιταλιάνο Ποσέλι. Στο πωλητήριο διατίθενται προς πώληση οι εκδόσεις του
  • 25.
    υπουργείου εθνικής άμυνας,του πολεμικού μουσείου, ιστορικά βιβλία και αναμνηστικά. Παράλληλα, λειτουργεί βιβλιοθήκη με πλούσια βιβλιογραφία για τα στρατιωτικά θέματα και την ιστορία της Ελλάδας. Εξάλλου, τους χώρους του μουσείου συμπληρώνει ένα αμφιθέατρο με εξήντα θέσεις, καθώς και μία αίθουσα πολλαπλών χρήσεων, εξοπλισμένα με όλα τα σύγχρονα οπτικοακουστικά μέσα, στα οποία οργανώνονται συνέδρια, διαλέξεις και διάφορες εκδηλώσεις[1] . Παρουσιάζονται οι βαλκανικοί πόλεμοι, ο πρώτος παγκόσμιος πόλεμος, η μικρασιατική καταστροφή, ο πόλεμος του 1940. Διάφορες μάχες στη Μακεδονία και στην Κρήτη, η κατοχή και η αντίσταση, καθώς επίσης και η συμμετοχή των ελληνικών δυνάμεων στις επιχειρήσεις των συμμάχων στη Νορμανδία και στην Αφρική. Στα εκθέματα βλέπουμε μεταξύ άλλων στολές και όπλα εποχής, φωτογραφίες. Χάρτες, λιθογραφίες, πίνακες ζωγραφικής και επιστολικά δελτάρια. Επίσης, ο επισκέπτης του μουσείου μπορεί να δει παρόμοια αντικείμενα προερχόμενα από στρατούς άλλων βαλκανικών χωρών. Λεπτομέρεια από στολή έλληνα στρατιώτη του ελληνοϊταλικού πολέμου, στο πολεμικό μουσείο Θεσσαλονίκης
  • 26.
    Τυφέκιο m1903. Φωτογραφίαμουσειακού εκθέματος του παραρτήματος του πολεμικού μουσείου Θεσσαλονίκης. Πολυβόλο βίκερς του ε.ς., μουσειακό έκθεμα του παραρτήματος του πολεμικού μουσείου Θεσσαλονίκης 4.7. Στρατιωτικό μουσείο οχυρού Ρούπελ Το Ρούπελ είναι το πιο γνωστό οχυρό στη συνοριακή γραμμή της Ελλάδας και σε αυτό τελούνται οι κεντρικές εκδηλώσεις εορτασμού της μάχης των οχυρών. Το Ρούπελ αντιστάθηκε δυο φορές στην εισβολή του βουλγαρικού και του γερμανικού στρατού, την πρώτη το 1916 και τη δεύτερη τον Απρίλιο του 1941 και εγκαταλείφθηκε από τη φρουρά του ύστερα από τη συνθηκολόγηση του ελληνικού στρατού στη Θεσσαλονίκη.
  • 27.
    Για να φθάσεικανείς στο Ρούπελ ακολουθεί την εθνική οδό Σερρών-Προμαχώνα. Ένα χλμ. πριν την ελληνοβουλγαρική μεθόριο υπάρχει διασταύρωση που οδηγεί στο μουσειακό χώρο του Ρούπελ. Πρόκειται για μια τοποθεσία πραγματικά στρατηγικής σημασίας που ελέγχει απόλυτα την επικοινωνία στην κοιλάδα του ποταμού Στρυμώνα. Η ελληνική πλευρά οχύρωσε την περιοχή το 1914 με την κατασκευή του φρουρίου Ρούπελ. Σήμερα είναι επισκέψιμη μια στοά των οχυρών, ένα μικρό μουσείο, το περίπτερο των επισκεπτών, το παρατηρητήριο και το ηρώο πεσόντων. Στη στοά ο επισκέπτης έχει τη δυνατότητα να αισθανθεί τις στιγμές της μάχης. Περπατώντας στους θαλάμους και στους πλευρικούς διαδρόμους υπάρχουν τα διοράματα, που αναπαριστούν τους έλληνες μαχητές της μάχης των οχυρών (πολυβολητή, γιατρό στο ιατρείο του που περιθάλπει τραυματία, τον επιλοχία στο γραφείο του και το γραφείο του λοχαγού. Ειδικά μεγάφωνα που έχουν τοποθετηθεί σε κατάλληλα σημεία αναπαράγουν πυροβολισμούς, εκπυρσοκροτήσεις πυροβόλων και τυφεκίων, επιθέσεις αεροπλάνων και άλλους ήχους της μάχης. Στο χώρο του περιπτέρου των επισκεπτών, που είναι επισκέψιμο όλες τις εποχές του χρόνου εκτίθενται στολές, μετάλλια του ελληνικού και του γερμανικού στρατού και φωτογραφίες που απεικονίζουν τις μάχες του 1941 και τους μαχητές του οχυρού σε ώρες ξεκούρασης και δράσης. Σε άλλη αίθουσα, στο κτίριο "ήχος και φως", υπάρχει οπτικοακουστικό σύστημα που παρουσιάζει την μάχη των οχυρών. Στο -υπό αναδιοργάνωση- μουσείο, που στεγάζεται στο ίδιο κτίριο, πρόκειται να εκτεθούν πολλά κειμήλια του ελληνικού και του γερμανικού στρατού, προσφορά πολλών φορέων και ιδιωτών. Αντιαρματικά κωλύματα
  • 28.
    4.8. Μουσείο κέρινωνομοιωμάτων λαογραφίας και προϊστορίας Το νέο αυτό μουσείο ιδρύθηκε στο Μαυροχώρι Καστοριάς, από το ζεύγος Παναγιωτίδη Δημήτρη και Θεοχάρη Θεοφανώ. Σε δύο κτίρια τοπικής αρχιτεκτονικής, παρουσιάζονται σκηνές καθημερινού βίου του λαού μας, αναβιώνοντας ήθη και έθιμα πανελλαδικά. Επίσης έχει δημιουργηθεί ένα ολόκληρο χωριό προπολεμικών ετών με μαγαζιά και σπίτια σε φυσικό μέγεθος όπου οι επισκέπτες μπορούν να δουν τα παλιά ξεχασμένα επαγγέλματα - καροποιός, γανωματής, τσαγκάρης, σιδεράς κτλ. Σ' ένα σπήλαιο μια ολόκληρη φυλή αρχανθρώπων επεξεργάζονται το δέρμα, τα όπλα, μαγειρικά σκεύη, εργαλεία, σ' ένα δύσκολο αγώνα για επιβίωση. Τα ποικίλα εκθέματα είναι μοιρασμένα σε θεματικές ενότητες ώστε οι επισκέπτες - κυρίως οι μαθητές - να διδάσκονται εύκολα και μεθοδικά την εξέλιξη του πολιτισμού μας από τα πανάρχαια χρόνια μέχρι τα σύγχρονα. Κύκλος ψωμιού, μαλλιού, τρύγος, μαγειρικά σκεύη, η φωτιά, οι στολές, ο οπλι-σμός, μουσικά όργανα κτλ. Παράλληλα λειτουργεί και ως πολιτιστικό κέντρο με ποικίλες δραστηριότητες : θέατρο - μουσική - φιλολογικά βραδινά - εκθέσεις έργων καλλιτεχνών, βιβλιοθήκη κτλ. Οι κέρινες φιγούρες σε φυσικό μέγεθος, παριστάνουν απλοϊκούς γραφικούς τύπους κάθε ηλικίας, του χωριού και της πόλης την ώρα της δουλειάς και του μόχθου με στολές εποχής . Οι αντίκες είναι αυθεντικά κομμάτια και αμέτρητες! Στον ίδιο χώρο συστεγάζεται και η συλλογή του κ. Πιστικού με ακριβείς μικρογραφίες των κυριοτέρων αρχοντικών, βυζαντινών εκκλησιών και μνημείων του νομού.
  • 30.
    5. Ξένα μουσεία 5.1.ΜοMΑ Το ΜοMΑ άνοιξε στη Νέα Υόρκη στις αρχές Νοεμβρίου 1929, λίγο μετά το ξέσπασμα της μεγάλης οικονομικής κρίσης, στο Ηeckscher building στην 5η λεωφόρο, και το αποτελούσαν έξι ενοικιαζόμενα δωμάτια. Το καινούργιο κτήριο, που σχεδιάστηκε από τον taniguchi και εγκαινιάστηκε το 2004, είναι 58.000 τ.μ. Και κόστισε 425 εκατομμύρια δολάρια. Σήμερα η συλλογή του ΜοMΑ περιλαμβάνει 150.000 έργα. Το μουσείο ιδρύθηκε χάρη στην επιθυμία τριών γυναικών και ενός άντρα. Από την εποχή του armoryshow, της πρώτης διεθνούς έκθεσης μοντέρνας τέχνης στη Νέα Υόρκη, το 1913 ήταν φανερή η ανάγκη να δημιουργηθεί ένα μουσείο μοντέρνας τέχνης στην πόλη. Έτσι οι τρείς γυναίκες που το ίδρυσαν είχαν σκοπό να συγκεντρώσουν τα πιο πρωτοποριακά έργα τέχνης. Από την αρχή της λειτουργίας του μουσείου τις υπεύθυνες θέσεις κατέλαβαν επαγγελματίες με τα απαραίτητα προσόντα. Ο Gonger Goodyear ανέλαβε τη θέση του διαχειριστή, η Abby Rockefeller την άτυπη θέση του ταμία, η Lillie Bliss διέθετε την κατάρτιση, την αποφασιστικότητα και τους καλύτερους πίνακες για να δώσει ζωή στο μουσείο. To μουσείο χρειαζόταν έναν
  • 31.
    διευθυντή κι έτσιο Goodyear πρότεινε τον Alfred H. Barr jr. (1902-1981), ο οποίος παρόλο που ήταν νεαρός σε ηλικία, είχε ταξιδέψει στην Ευρώπη και είχε παρακολούθηση την καταδίωξη καλλιτεχνών που σήμερα θεωρούνται οι δάσκαλοι του 20ου αιώνα. H κεντρική ιδέα ήταν ότι τα εκθέματα που θεωρούνταν εκείνη την εποχή δευτερεύοντα σε σχέση με την επίσημη τέχνη ήταν τα κλειδιά για να κατανόηση κανείς τη μοντέρνα κουλτούρα. Tο 1932, μόλις τρία χρόνια μετά το άνοιγμα του ΜοMΑ, ο Barr και το φίλος του Philip Cortelyou Johnson δημιούργησαν ένα τμήμα αφιερωμένο στην αρχιτεκτονική και στο ντιζάιν. Tο 1971 προστέθηκε ακόμα ένα τμήμα αφιερωμένο στο σχέδιο. Σήμερα αυτό το τμήμα περιλαμβάνει 50.000 έργα. Ο Νelson Rockefeller (1908-1979), εκτός από χρήματα, δώρισε στο μουσείο το μέγαρο της οικογένειας στην 53η οδό, το οποίο το 1932 στέγασε τις συλλογές. Πολλοί επιχειρηματίες άρχισαν να «ενδιαφέρονται». Έτσι, εταιρίες όπως η ibm, η jp morgan chase & co, η ford motor και η sony ήταν μεταξύ των χορηγών της τελευταίας επέκτασης του μουσείου, που ολοκληρώθηκε το 2004. «κυβισμός και αφηρημένη τέχνη» (1936), «φανταστική τέχνη, νταντά και σουρεαλισμός» (1936), οι αναδρομικές του Πάμπλο Πικάσο το 1980 και του Τζάκσον Πόλοκ το 1998, είναι μερικές από τις ιστορικές εκθέσεις που οργάνωσε το μουσείο μοντέρνας τέχνης.
  • 32.
    Τα πρώτα χρόνιατης λειτουργίας του, λόγω έλλειψης χώρου, περιοριζόταν σε μία έκθεση τη φορά. Σήμερα, έχει τη δυνατότητα να οργανώσει ταυτόχρονα πολλές εκθέσεις, ακόμα και με εντελώς διαφορετικά θέματα. Με αφορμή και τα εγκαίνια του νέου κτίσματος το 1939, οργανώθηκε η έκθεση «τέχνη του καιρού μας», ενώ την ίδια χρονιά η έκθεση για τα σαράντα χρόνια καλλιτεχνικής δραστηριότητας του Πικάσο συνδέθηκε με την απόφαση του ΜοMΑ να δεχτεί τη Γκουέρνικα για φύλαξη. κατά τη διάρκεια του δεύτερου παγκόσμιου πολέμου, το μουσείο αφιερώθηκε στην πατριωτική προπαγάνδα. Την επόμενη δεκαετία, έδωσε υπόσταση στον αφηρημένο εξπρεσιονισμό. Το ΜοMΑ πρόκειται για κτήριο έξι ορόφων. Οι τρείς πρώτοι χρησιμοποιούνταν για τις εκθέσεις, στον τέταρτο στεγάζονταν η βιβλιοθήκη και το τμήμα σχεδίων και χαρακτικών, και στον πέμπτο τα γραφεία. Στον έκτο όροφο υπήρχαν αίθουσες για διαλέξεις, ενώ στο ισόγειο βρισκόταν το auditorium.toκομψό οικοδόμημα συνδυάζει τον φυσικό φωτισμό με υλικά όπως το γυαλί, ο γρανίτης και το αλουμίνιο. Τεράστιες τζαμαρίες έχουν θέα στον ανακαινισμένο κήπο των γλυπτών του Johnson. οι εσωτερικοί χώροι είναι ευρύχωροι, ορθολογικοί, χωρίς ίχνος διακόσμησης. Επίσης, η διάταξη των έργων δεν ακολουθεί πλέον χρονολογική σειρά, τα εκθέματα παρουσιάζονται θεματικά, επιτυγχάνοντας έτσι πρωτότυπες αναγνώσεις των καλλιτεχνικών επιτευγμάτων. Τα πιο διάσημα έργα εκτίθενται στον υψηλότερο όροφο και η σύγχρονη τέχνη στις δύο πινακοθήκες. Ο πίνακας αποτελεί ένα από τα πιο αντιπροσωπευτικά δείγματα της σουρεαλιστικής ποιητικής του σαλβαντόρ νταλί (1931).η εμμονή της μνήμης είναι ελαιογραφία σε μουσαμά.η σκηνή που απεικονίζεται είναι η πραγματική έρημος κοντά στην καταλονία της ισπανίας, όπου έμενε ο νταλί.
  • 33.
    Τα ρολόγια πουλιώνουν αντιπροσωπεύουν το χάσιμο της σημασίας του χρόνου που θέλει να δείξει ο νταλί.τα εμπνεύστηκε από την υφή και τη φόρμα του τυριού καμαμπέρ που έφαγε ένα βράδυ στην ισπανική πόλη πορτ λιγκάτ, γι’αυτό πρόσθεσε στον πίνακα τη θέα από την πόλη προς το λιμάνι με τη δύση του ηλίου. τα μυρμήγκια που περπατούν πάνω στο ρολόι αντιπροσωπεύουν τη φθορά του χρόνου.την κεντρική μορφή, αντίθετα, ένα ακαθόριστο προφίλ με τεράστιες βλεφαρίδες, ο νταλί την εμπνεύστηκε από ένα βράχο που θύμιζεε πρόσωπο, τον οποίο είχε δει στο ακρωτήριο κρέους, στο καντακές της καταλονίας.ο τίτλος του έργου αφορά την ικανότητα της μνήμης να συγκρατείται στον χρόνο καθώς αυτός φθείρεται γύρω της.σε όλα τα έργα του, η μεγαλύτερη συνεισφορά του νταλί στις υπερρεαλιστικές ζωγραφιές ήταν η «παρανοϊκή-κριτική μέθοδός» του, που του επέτρεψε να ζωγραφίζει και να βλέπει δύο διαφορετικά πράγματα στην ίδια στιγμή,
  • 34.
    στην περίπτωση αυτήο χρόνος και η φύση. Αυτή η παράξενη έννοια έκανε τις ζωγραφιές του ασυνήθιστες, φανταστικές και μερικές φορές κάπως ανησυχητικές. Αυτά τα τρία χαρακτηριστικά φαίνονται στην εμμονή της μνήμης. 5.2. Πινακοθήκη Ουφίτσι Χαρακτηριστικό παράδειγμα μουσείου «ιδιωτικής συλλογής» είναι η πινακοθήκη Ουφίτσι. Το θαύμα της συλλογής πινάκων, αγαλμάτων και επίπλων του μέγα δούκα της Τοσκάνης, είχαν τη δυνατότητα να επισκεφθούν μόνο λίγοι εκείνους τους καιρούς. Θαύμα όμως ήταν και το κτίριο που στέγαζε τη συλλογή των Ουφίτσι. Ο Τζόρτζιο Βαζάρι αρχιτέκτων και δημιουργός του κτιρίου χρήστηκε ξεκινώντας το 1559 και τελείωσε το 1574 και μετά το θάνατό του, στέγασε διοικητικές υπηρεσίες και τα δικαστήρια της τότε κυριαρχούσας τότε Φλωρεντίας και κατ΄ εντολή του Κόζιμο των Μεδίκων. Περίφημος ο «διάδρομος» που περνά πάνω από τον ποταμό Άρνο. Σώζεται μέχρι σήμερα. Εκεί στον τελευταίο όροφο, ο Φραγκίσκος α’ των Μεδίκων, εγκατέστησε την πρώτη πινακοθήκη. Εκεί συγκεντρώθηκαν σπουδαία γλυπτά κλασικής αρχαιότητας, της οικογενειακής του συλλογής, καθώς και οι 484 πίνακες της serie giovana, πορτρέτα φλωρεντιανών ηγεμόνων και προτομές ρωμαίων αυτοκρατόρων. Στην tribuna, μια οκταγωνική αίθουσα, συγκέντρωσε τα καλύτερα δείγματα της συλλογής. Η tribuna συγκέντρωνε τα πρότυπα μουσείου. Νεωτεριστικός χώρος , συγκέντρωνε στη δομή του τα τέσσερα στοιχεία της φύσης, που συμβολίζονταν το κάθε ένα ξεχωριστά. Ο αέρας με ένα μηχανικό ανεμοδείκτη, το νερό με τον από φίλντισι τρούλο, η φωτιά με την κόκκινη ταπετσαρία και η γή με το
  • 35.
    από μάρμαρο καιπέτρα δάπεδο. Ανάμεσα στους πίνακες βρίσκονταν και άλλες 120 θήκες, με μετάλλια καμέες και μικροαντικείμενα. Γύρω από αυτή την αίθουσα αναπτύχθηκαν και νέες, με ανάλογα πρότυπα αίθουσες. Η αίθουσα των χαρτών με χάρτες του δουκάτου της Τοσκάνης, η αίθουσα των μαθηματικών, με αστρονομικά και επιστημονικά όργανα, η αίθουσα των πανοπλιών με ανάλογο περιεχόμενο. Ο διάκοσμος της οροφής κάθε αίθουσας, ήταν ανάλογος του περιεχομένου της. Διάδοχος του Φραγκίσκου , ο Φρειδερίκος, φροντίζει να εμπλουτίσει τη συλλογή. Η Αφροδίτη των Μεδίκων και οι πυγμάχοι, το σύμπλεγμα των νιοβιδών, έργα του Καραβάτζο, προστέθηκαν στις μέρες του. Κατόπιν στις μέρες του κόζιμο β’, ενσωματώνονται έργα όπως η σημαντική συλλογή χαρακτικών που αριθμούσε 100.000 κομμάτια και η συλλογή με τις αυτοπροσωπογραφίες. Ο καρδινάλιος Λεοπόλδος καταφέρνει να ανεβάσει σε 12.000 τα κομμάτια της συλλογής, με έργα διαφορετικής προέλευσης, όχι στενά από την περιοχή της Τοσκάνης. Μάλιστα ιδιαίτερη ήταν η συλλογή αυτοπροσωπογραφιών, σε σημείο πλέον οι ίδιοι οι καλλιτέχνες να δωρίζουν την αυτοπροσωπογραφία τους στη συλλογή και όχι κατόπιν παραγγελίας. Και τούτο γιατί η ανάρτησή της στη συλλογή ήταν πλέον στοιχείο κύρους και καταξίωσης. Θέση πλέον στη συλλογή των Ουφίτσι είχαν και οι βόρειο-ευρωπαίοι καλλιτέχνες. Η διατήρηση της συλλογής μέχρι σήμερα οφείλεται στην Άννα Μαρία Λουΐζα των Μεδίκων. Αυτή με τη διαθήκη της ορίζει τη συλλογή ως δημόσιο και αναπαλλοτρίωτο αγαθό, μη δυνάμενο να εξαχθεί από τη Φλωρεντία. Με βάση το υλικό της συλλογής, κατά τους χρόνους της ενοποίησης της Ιταλίας (18ο – 19ο αι.) Σχηματίστηκαν εξειδικευμένα μουσεία. Εκεί είναι που αλλάζει ο ρόλος της συλλογής, σε εκπαιδευτικό ρόλο. Εκείνη της εποχή συντάσσονται και βοηθήματα για το περιεχόμενο του μουσείου, όπως επίσης τοποθετούνται και καρτελάκια με τα ονόματα των δημιουργών δίπλα σε κάθε έργο. Η συλλογή ανοίγει τις πύλες της στο ευρύ κοινό. Η συλλογή των Ουφίτσι συνεχίζει να επεκτείνεται και να εμπλουτίζεται. Οι εξελίξεις του 20ου αιώνα την άφησαν μάλλον αλώβητη, με ελάχιστες απώλειες. Αναστηλώσεις και αποκαταστάσεις συμβάλλουν στη μέχρι σήμερα λειτουργία της. Ο μουσειακός και αρχιτεκτονικός χαρακτήρας των Ουφίτσι διατηρείται και γίνονται πάντα προσεκτικές κινήσεις προς την κατεύθυνση αυτή.
  • 36.
    ένα από τασπουδαιότερα έργα που φιλοξενούνται στο μουσείο Ουφίτσι είναι η γέννηση της Αφροδίτης (ιταλικά: la nascita di venere) είναι πίνακας ζωγραφικής του ιταλού καλλιτέχνη της αναγέννησης, Σάντρο Μποτιτσέλι. Φιλοτεχνήθηκε περίπου το 1485–1486. Σήμερα βρίσκεται στη συλλογή του μουσείου Ουφίτσι στη Φλωρεντία, στην αίθουσα που είναι αφιερωμένη στο μεγάλο δημιουργό. Αποτελεί μια από τις αρτιότερες αισθητικά δημιουργίες του φλωρεντίνου καλλιτέχνη. Η έμπνευση για τον πίνακα δίνεται από μια μυθολογική αφήγηση του Οβίδιου και συνιστά μια νεοπλατωνική αλληγορία βασισμένη στην αντίληψη της αγάπης ως γενεσιουργού δύναμης. Είναι άγνωστο σε εμάς ποιος παρήγγειλε τον πίνακα αυτό στον ιταλό καλλιτέχνη, ωστόσο πιστεύεται πως φτιάχτηκε για κάποιο μέλος της οικογένειας των Μεδίκων. Ορισμένοι μελετητές υποστηρίζουν πως αποτελεί ύμνο στην αγάπη του Τζουλιάνο ντι Πίερο των Μεδίκων για τη Σιμονέττα Κατανέο Βεσπούτσι, που ζούσε στο Πορτοβένερε (μετάφραση: λιμάνι της Αφροδίτης), μια παραθαλάσσια πόλη για την οποία μια τοπική παράδοση λέει πως αποτελεί το μέρος όπου γεννήθηκε η Αφροδίτη. Σημειώνεται πως ο Μποτιτσέλι αγαπούσε μυστικά και ο ίδιος την όμορφη Σιμονέττα, που ήταν ερωμένη του ευγενούς από την οικογένεια των Μεδίκων. Πιστεύεται πως η Σιμονέττα αποτέλεσε το μοντέλο για την Αφροδίτη στον πίνακα, αλλά και για άλλες κοπέλες σε έργα του Μποτιτσέλι, όπως συνέβη και στην άνοιξη (primavera).
  • 37.
    Σύμφωνα με έναναρχαίο ελληνικό μύθο, όταν ο Κρόνος πήρε τη βασιλεία από τον πατέρα του, τον ουρανό, έκοψε τα γεννητικά του όργανα και τα πέταξε στη θάλασσα. Από τους αφρούς της θάλασσας, αναδύθηκε κοντά στην Κύπρο (σύμφωνα με την επικρατέστερη παράδοση) η θεά Αφροδίτη. Στον πίνακα λοιπόν, η θεά Αφροδίτη αναδύεται από το νερό μέσα σε ένα όστρακο που φυσούν ο ζέφυρος και η αύρα προς την ακτή της Κύπρου ή των Κυθήρων. Στην ακτή την υποδέχεται μια από τις ώρες, θεότητες των εποχών, που της προσφέρει έναν μανδύα. Σύμφωνα με ορισμένους ερμηνευτές, η γυμνή θεά είναι σύμβολο πνευματικής και όχι γήινης αγάπης. Η ανατομία της Αφροδίτης δεν αποτελούν εκφράσεις κλασικού ρεαλισμού, όπως στα έργα του Ραφαήλ ή του Λεονάρντου ντα βίντσι. Ωστόσο οι ανατομικά ανορθόδοξες λεπτομέρειες του πίνακα μονάχα συμβάλλουν στην αιθέρια ομορφιά του. το σχέδιο είναι αρμονικό και ντελικάτο: οι γραμμές κομψές και δημιουργούν, με τα κύματα που σκάνε στην ακτή, τις πτυχώσεις των ρούχων, την αρμονική ροή των μαλλιών της θεάς, διακοσμητικά κυματοειδή παιχνιδίσματα. Τα χρώματα είναι φωτεινά, οι μορφές καθαρές και ραφιναρισμένες. Το γυμνό σώμα της Αφροδίτης είναι ύμνος στην κλασσική ομορφιά και στην αγνότητα της ψυχής, ενώ για τη στάση της ο Μποτιτσέλι ακολούθησε το πρότυπο της αιδήμονος Αφροδίτης (venus pudica). Το θέμα της Αφροδίτης είναι σαφώς παγανιστικό, σε μια εποχή που τα περισσότερα έργα τέχνης απεικόνιζαν ρωμαιοκαθολικά θέματα. Αν και ορισμένα από τα έργα του φλωρεντίνου ζωγράφου καταστράφηκαν εξαιτίας των θεμάτων τους, η Αφροδίτη διασώθηκε χάρη στην επιρροή του Λαυρεντίου των Μεδίκων. Ο πίνακας έχει επηρεάσει κατά πολύ και τη σύγχρονη κουλτούρα με εμφανίσεις σε διάφορες ταινίες και βιβλία. Επιπροσθέτως το πρόσωπο της Αφροδίτης απεικονίζεται στο δεκάλεπτο των ιταλικών κερμάτων ευρώ.
  • 38.
    5.3. M.o.b.a. Museum ofbad art To μουσείο κακής τέχνης, με δύο παραρτήματα στη Μασαχουσέτη, έχει ως κύριο μέλημά του να διαφυλάξει την κακή τέχνη από όπου κι αν προέρχεται! Από το 1994 το μουσείο κακής τέχνης εξειδικεύεται στη συλλογή της κακής τέχνης, εκφρασμένης σε όλες τις μορφές της και από όπου και αν προέρχεται, παγκόσμια. Οι φίλοι του μουσείου αυτού έχουν επιφορτιστεί, στο να συλλέγουν αντικείμενα τέτοιας τέχνης παγκοσμίως και να τα προωθούν στο μουσείο. Σήμερα η συλλογή του αριθμεί 600κομμάτια, όμως λόγω χώρου κάθε φορά εκτίθενται 50 με 70. Ο κατάλογος των εκθεμάτων περιλαμβάνει: Προσωπογραφίες Η προσωπογραφία μπορεί να πει τόσο για τον καλλιτέχνη αλλά και σχετικά με το θέμα του. Συνήθως οι καλλιτέχνες αυτοί έχουν επισκεφθεί μυστικές περιοχές και μούσες αλλόκοτες τους ενέπνευσαν. Τοπία Αόρατες δυνάμεις Δύσκολο να αντισταθείς σε υπερφυσικές δυνάμεις όπως αυτές ενός πορτοκαλιού που καταβροχθίζουν την ανθρωπότητα.
  • 39.
    άσχημα τοπία Γυμνό Μπλε άνθρωποι Κανείςδεν μπορεί να πει τίποτε για τους χρωματικούς τόνους που επιλέγει ο καλλιτέχνης
  • 40.
    Φτωχά (poor trets)πορτρέτα Συμβολισμός 5.4. Αιγυπτιακό μουσείο του Καΐρου Το αιγυπτιακό μουσείο του Καΐρου ιδρύθηκε το 1863 από τον γάλλο αρχαιολόγο Ογκίστ Μαριέτ. Το 1902 μεταφέρθηκε στη σημερινή του έδρα, έναν τεράστιο εκθεσιακό χώρο κατάλληλο να στεγάσει τους εκπληκτικούς αρχαιολογικούς θησαυρούς οι οποίοι σταδιακά έρχονταν στο φως· τα ευρήματα που φιλοξενεί σήμερα υπερβαίνουν τις 140.000. Πρόκειται για την πιο πλούσια και λαμπρή συλλογή αιγυπτιακών αρχαιοτήτων στον κόσμο, που συγκροτήθηκε χάρη στην επιμονή ορισμένων ανθρώπων οι οποίοι αφιέρωσαν τη ζωή τους στη δημιουργία αυτού του ιδρύματος, μέσα από μια μακρά και δύσκολη πορεία.
  • 41.
    Από τη στιγμήτης ανακάλυψής του, στις αρχές του 19ου αιώνα, ο πολιτισμός της αρχαίας Αιγύπτου δεν έπαψε να γοητεύει και να προκαλεί το ενδιαφέρον. Τα έργα που παρουσιάζονται σε αυτό τον τόμο, από τα πιο διάσημα, όπως εκείνα που ανήκουν στον θησαυρό του Τουταγχαμών, έως τα λιγότερα γνωστά αλλά εξίσου σημαντικά, όπως το ομοίωμα τριών γυναικών που μεταφέρουν προσφορές από τον τάφο του Νιανχεπί, προσφέρουν μια συναρπαστική εμπειρία, σε ένα από τα ωραιότερα μουσεία στον κόσμο. Η χρυσή προσωπίδα του φαραώ Τουταγχαμών. Ο νεαρός φαραώ Τουταγχαμών, ήταν γιος του φαραώ Ακενατόν και σύζυγος της βασίλισσας Νεφερτίτης. Η βασιλεία του εντάσσεται στην 18η δυναστεία (1550- 1295 π.χ.) Του νέου βασιλείου, που ήταν ένας από τους ισχυρότερους βασιλικούς οίκους της αρχαίας Αιγύπτου. Ο νεαρός φαραώ πέθανε τον ένατο χρόνο της βασιλείας του, γύρω στο 1324 π.χ., σε ηλικία 19 ετών. Η ανακάλυψη του τάφου του Τουταγχαμών έγινε το 1922 από τον βρετανό αρχαιολόγο Κάρτερ στην κοιλάδα των βασιλέων. Ήταν ο μόνος ασύλητος τάφος από τους 69 που βρέθηκαν στην περιοχή. Ανάμεσα στα πολύτιμα αντικείμενα που βρέθηκαν μέσα στο φέρετρο και στους γύρω χώρους του τάφου, τη μεγαλύτερη εντύπωση προκαλεί η ολόχρυση προσωπίδα που κάλυπτε το πρόσωπο του φαραώ και η οποία έμεινε στην ιστορία ως «η προσωπίδα του Τουταγχαμών». 5.6. Το μητροπολιτικό μουσείο τέχνης της Νέας Υόρκης Το μητροπολιτικό μουσείο τέχνης της Νέας Υόρκης, γνωστό και ως the met είναι ένα από τα μεγαλύτερα και σημαντικότερα μουσεία τέχνης στον κόσμο. Το μουσείο αυτό έκτασης δύο εκατοµµυρίων τετραγωνικών µέτρων θεμελιώθηκε το 1870 από µια οµάδα ανθρώπων που θέλησαν να δημιουργήσουν ένα ινστιτούτο τέχνης που θα αποκτούσε τη φήµη και την αξία των αντίστοιχων ευρωπαϊκών. Βρίσκεται στην 5η λεωφόρο του Μανχάταν, κοντά στο σέντραλ παρκ της Νέας Υόρκης και δέχεται 5,5 εκατομμύρια επισκέπτες το χρόνο .
  • 42.
    Η συλλογή τουθεωρείται η μεγαλύτερη του δυτικού κόσμου. Εδώ υπάρχουν έργα από την προϊστορική εποχή μέχρι σήμερα. Μεταφέρθηκε στη σημερινή του θέση το 1880 και φιλοξενεί συλλογές από όλες τις ηπείρους, όπως δείγματα αρχαίας αιγυπτιακής τέχνης, αμερικάνικης γλυπτικής και διακόσμησης από την εποχή της αποικιοκρατίας. Θα έχετε τη δυνατότητα να θαυμάσετε ξυλόγλυπτα από διάφορες φυλές, αντικείμενα από τη Νέα Γουινέα, από την Πολυνησία, το Μεξικό. Από την αρχαία εγγύς ανατολή και το Ισλάμ υπάρχουν φτερωτά πέτρινα λιοντάρια, μπρούτζινα αντικείμενα, βασιλικές μινιατούρες από τις αυλές της Περσίας και άλλα πολλά. Σε μια σειρά αιθουσών εκτίθενται έργα από την κίνα, Ιαπωνία, Κορέα, Ινδία και νοτιοανατολική Ασία. Σε άλλη αίθουσα φιλοξενείται συλλογή 45.000 κοστουμιών από το 17ο αιώνα μέχρι σήμερα. Επόμενη θεματική κατηγορία είναι οι ευρωπαϊκοί πίνακες, γλυπτά και διακόσμηση που περιλαμβάνουν έργα των Μποτιτσέλι, Μπρέγκελ, Ρούμπενς, βαν Ντάικ, Ρέμπραντ, ελ Γκρέκο, Γκόγια, Μονέ, βαν Γκογκ κ.ά. επιπλέον υπάρχει και η συλλογή αρχαίας ελληνικής τέχνης που είναι μια από τις πλουσιότερες στον κόσμο. Στη συλλογή περιλαμβάνονται, μεταξύ άλλων, έργα του κυκλαδικού, μινωικού και μυκηναϊκού πολιτισμού, αγγεία φημισμένων αγγειογράφων του 6ου αιώνα π.χ., γλυπτά της αρχαϊκής και της πρωτοκλασικής περιόδου, επιτύμβιες στήλες της κλασικής εποχής, πήλινα και ορειχάλκινα αγγεία του 5ου αιώνα π.χ., αλλά και εκθέματα του 4ου αιώνα π.χ. Από την Αθήνα και από μακεδονικούς τάφους. Το μητροπολιτικό μουσείο τέχνης της Νέας Υόρκης, επωφελούμενο από τις εργασίες συντήρησης και αποκατάστασης της ακαδημίας carrara, διοργανώνει και παρουσιάζει μια έκθεση με αναγεννησιακά ζωγραφικά έργα από τη συλλογή του μουσείου του Μπέργκαμο. Η συλλογή περιλαμβάνει, χρονικά και γεωγραφικά, την ιταλική αναγέννηση, αλλά η έκθεση στο met εστιάζει στη ζωγραφική της βόρειας Ιταλίας, γιατί «το αμερικανικό κοινό είναι λιγότερο εξοικειωμένο με την τέχνη εκείνης της περιοχής», αναφέρει η Αndrea Βayer, επιμελήτρια στο τμήμα ευρωπαϊκής ζωγραφικής του met (metropolitan museum of art).
  • 43.
    Δεκαπέντε έργα καλλιτεχνώνπου έζησαν και εργάστηκαν μεταξύ Βενετίας, Μιλάνου και Μπέργκαμο, θα παρουσιάζονται σε ξεχωριστή αίθουσα δίπλα στις αίθουσες που θα φιλοξενούν την ιταλική ζωγραφική, προκειμένου να υπάρχει ένα ιστορικό και καλλιτεχνικό πλαίσιο. Έργα λιγότερο γνωστών δασκάλων της αναγέννησης του βορρά, όπως οι Bergognone, Vincenzo Foppa, Andrea Previtali και Moretto da Brescia, θα παρουσιάζονται μαζί με έργα των Lorenzo Lotto, Tιτσιάνο και Giovanni Bellini. Η Bayer είναι ιδιαίτερα ενθουσιασμένη με το έργο του Bellini «pietà», γύρω στο 1450, που απεικονίζει τον χριστό μαζί με την παναγία και τον άγιο Ιωάννη, αλλά και με το πρώιμο έργο «Ορφέας και Ευρυδίκη», γύρω στο 1512, που αποδίδεται στον Τιτσιάνο. Κορυφαία έργα της έκθεσης θα είναι τα τρία μέρη από το έργο του Lotto «martinengo altarpiece», το οποίο έφτιαξε για το ναό του αγίου Βαρθολομαίου μεταξύ 1513 και 1516. Το κεντρικό ζωγραφικό μέρος παραμένει στο ναό, αλλά τρία από τα υποστηρικτικά μέρη, το θαύμα του αγίου Δομίνικου, ο ενταφιασμός και ο λιθοβολισμός του αγίου στεφάνου, θα παρουσιαστούν στην έκθεση στη Νέα Υόρκη. Η Βayer χαρακτηρίζει αυτά τα μέρη ως «μία από τις πιο αφηγηματικές σκηνές του πρώτου μισού του 16ου αιώνα». 5.7. Η πινακοθήκη της ακαδημίας Η πινακοθήκη της ακαδημίας έχει την έδρα της στην καρδία της Βενετίας και στεγάζει την πιο σημαντική συλλογή βενετσιάνικης ζωγραφικής, με έργα από ον 14ο έως τον 18ο αιώνα.
  • 44.
    Στην πρώτη αίθουσαεντυπωσιάζεται κανείς απο την ξύλινη οροφή του 15ου αιώνα και το πολύχρωμο δάπεδο του 18ου αιώνα που συνδυάζει την μακρά αρχιτεκτονική ιστορία και την προσαρμογή στις διαφορετικές ανάγκες κάθε εποχής.στις άλλες 24 που περιέχουν 400 αριστουργήματα (από τα 2000 της συλλογής) φαίνεται η εξέλιξη και τα χαρακτηριστικά της βενετσιάνικης τέχνης αλλά και τα γεγονότα που συνδέονται με τη γέννηση , τη δημιουργία της συλλογής και τις μεταμορφώσεις των κτηρίων που την φιλοξενούν. Ο πρώτος πυρήνας της συλλογής σχηματίζεται στην αρχή του 19ου όταν η βενετία με συνθήκη πρεσβούργου παραχωρήθηκε από την αυστρία στο ιταλικό βασίλειο, πρόσκαιρο δημιούργημα του ναπολέοντα, και βρέθηκε πάλι προσδεδεμένη στο γαλλικό άρμα. Με την κατάργηση τότε 176 θρησκευτικών ιδρυμάτων από τον ναπολέοντα πολλά έργα και αντικείμενα τέχνης χάθηκαν στη νέα ακαδημία καλών τεχνώ, με σκοπούς κυρίως διδακτικούς. Η ακαδημία της βενετίας αναδιοργανώθηκε το 1807 και μεταφέρθηκε σ’ένα συγκρότημα ιστορικών κτηρίων,τη μονή κανονικών του λατερίνου, την εκκλησία της σάντα ντέλα καρίτα και την αδελφότητα της καρίτα τα οποία για να λειτουργήσουν ως βιβλιοθήκη θα ανακαινιστούν και θα ενοποιηθούν από τον βενετό αρχιτέκτοτα τροβάνι αντόνιο σέλβα. Η βιβλιοθήκη αύξησε σταδιακά την κληρονομιά της χάρη σε ιδιωτικά κληροδοτήματα, αγορές και μεταφορά από εκκλησίες της πόλης για την καλύτερη συντήρησή τους. Υπάρχει ένας πρώτος πυρήνας πρόϊμης βενετικής ζωγραφικής με έργα των πάολο βενετσάνο, πορέτζο βενετσάνο και γιακομοτέλο ντεζ φιόρε. Ακολουθούν έργα για την περίοδο της βενετικής αναγέννησης, πίνακες των τζοβάνι μπελίνι, βιτόρε καρπάτσο και τζόντα κονελιάνο και ζωγραφικά έργα που προορίζονταν για τη διακόσμηση των διαφόρων «σκουάλε», όπως ο βίος της αγίας ούρσουλας ή τα θαύματα του σταυρού που αποτελούν χαρακτηριστική πλευρά της βενετικής ζωγραφικής και οι συνθέσεις της μεγάλης βενετικής περιόδου του 16ου αιώνα που εκπροσωπούνται από έργα των τζορτζόνε, λορέντσο λότο, πάολο βεράντζε, τιντορέτο και τιτσιάνο. Η συλλογή έργων τέχνης της ακαδημίας μεγάλωνε με γοργό ρυθμό. Η γρια Είναι έργο του τζορτζόνε που αναφέρεται σε καταλόγους του 18ου αιώνα ως «προσωπογραφία» της μητέρας του.έχει έντονο συμβολικό χαρακτήρα, σαφής
  • 45.
    αναφορά στον ευήμεροχαρακτήρα της ομορφιάς.απεικονίζει μια γυναίκα, γερασμένη και μαραμένη.στο χέρι της που είναι στραμμένο στην ίδια, κρατά σφιχτά ένα χαρτί με την επιγραφή «coltempo» (=με την πάροδο του χρόνου).υπαινιγμός για τα γεράματα και τη φθορά που υφίσταται κανείς με τα χρόνια: τα δόντια χαλασμένα, τα μαλλιά λευκά αραιά, το δέρμα τραχύ και ρυτιδιασμένο, τα μάτια κουραμσένα.άνηκε στην οικογένεια vendramin, το οικόσημο της οποίας ήταν ζωγραφισμένο στο πλαίσιο από τον τζορτζόνε.αγορασμένο από τον αυτοκράτορα φραγκίσκο-ιωσήφ ο οποίος το δώρισε στην πινακοθήκη. Πινακοθήκη μποργκιέζε Η πινακοθήκη μποργκιέζε φιλοξενείται στο εσωτερικό την ομώνυμης βίλας, την οποία έχτισε το 1612-1613 ο καρδινάλιος σιπιόνε μποργκέζε, ανιψιός του πάπα παύλου ε΄. Ήδη από την εποχή που κτίστηκε, το κτίριο φιλοξενούσε σημαντικά έργα τέχνης τα οποία προέρχονταν από τις συλλογές της οικογένειας και εμπλουτίστηκαν από τον καρδινάλιο με πάθος αλλά και σύμφωνα με το προσωπικό του γούστο. Από αυτή την περίοδο προέρχονται έργα και πίνακες που άνηκαν στον καβαλιέρε ντ’ αρπίνο. Η συλλογή εμπλουτίστηκε και με αρχαία γλυπτά που τυχαία ανευρίσκονταν στη ρώμη, ή δωρίζονταν στην οικογένεια μποργκέζε. Οι αρχαιότητες αυτές γέννησαν το αίσθημα της άμμιλας σ’ έναν άλλο σπουδέο καλλιτέχνη, τον τζαν λορέντσο μπερνίνι, στον οποίο ο καρδινάλιος ανέθεσε αρκετές παραγγελίες. Κατά την ναπολεόντεια περίοδο, ο καμίλο μποργκεζε πούλησε στον κουνιάδο του, ναπολέοντα βοναπάρτη, αρκετά αρχαία ευρήματα, τα οποία είχαν αποκτηθεί στα τέλη του 18ου αιώνα από την πινακοθήκη. Λίγο αργότερα ο αντόνιο κανόβα θα φιλοτεχνήσει το άγαλμα της παυλίνας μποργκέζε έργο που θα αναδειχθεί σε σύμβολο του μουσείου. Το 1902, τα έργα και η βίλα αγοράστηκαν από το ιταλικό κράτος. Έτσι η πινακοθήκη μποργκεζε, ως κρατικό πλέον μουσείο, απέκτησε τη σημερινή της φυσιογνωμία, με τη βοήθεια αναδιατάξεων και νέων αποκτημάτων. νέος με καλάθι με φρούτα
  • 46.
    Σε αυτόν τονπίνακα η νεκρή φύση δεν αποτελεί αυτόνομο θέμα, αλλά την «κρατά» ένας νεαρός. Ο καραβάτζιο αποτυπώνει τα χαρακτηριστικά του προσώπου ενός αγοριού της εποχής σε αυτόν τον νέο. Η ίδια ακρίβεια παρατηρείται στην ποικιλία των φρούτων, στα οποία ο καραβάτζιο έδινε ίδια σημασία όσο και στην απόδοση της ανθρώπινης μορφής. Πίσω από τον νεαρό υπάρχει ένας τοίχος που περιορίζει τον χώρο, ο οποίος «ζωντανεύει» με τον φωτισμό που προέρχεται από την πάνω αριστερή γωνία. Γενικά στα πρώιμα έργα του καραβάτζιο κυριαρχεί η καθαρότητα των περιγραμμάτων και η σχεδιαστική ακρίβεια, με την έμφαση να δίνεται στη γλυπτικότητα των αντικειμένων, την ίδια στιγμή που μια ατμόσφαιρα ερωτικής φόρτισης αγκαλιάζει τη σύνθεση. Γόνιμος και παραγωγικός, ο καραβάτζιο δούλευε γρήγορα τα θέματά του, καταφέρνοντας πολλές φορές να ολοκληρώνει έναν πίνακα σε χρόνο-ρεκόρ δύο εβδομάδων. Μέχρι την εποχή που μπήκε κάτω από τη σκέπη του καρδιναλίου, είχε ήδη βάλει την υπογραφή του σε 40 περίπου έργα, με το «αγόρι με καλάθι φρούτων» να είναι το αριστούργημα της πρώτης αυτής περιόδου, καθώς πολλοί πίνακες έχουν χαθεί για πάντα. 5.8. Μουσειο αφιερωμενο στον τιτανικο Ένα τεράστιο μουσείο αφιερωμένο στην ιστορία του τιτανικού, από το ξεκίνημα έως το ναυάγιό του, άνοιξε στις 31 μαρτίου του 2012 στο μπέλφαστ, την πόλη όπου
  • 47.
    ναυπηγήθηκε πριν απόεκατό χρόνια το διάσημο υπερωκεάνιο. Το κτίριο, σε έξι επίπεδα, εκτείνεται στην περιοχή των παλιών ναυπηγείων του μπέλφαστ, ως ένα αστέρι που σχηματίζεται από τέσσερεις πλώρες πλοίων. Οι πλώρες είναι στην κλίμακα εκείνης του πλοίου που ναυάγησε στις 15 απριλίου, του 1912 κατά τη διάρκεια του παρθενικού ταξιδιού του, από το σαουθάμπτον (νότια αγγλία), στη νέα υόρκη. Στο εσωτερικό, οι εργάτες έβαλαν τις τελευταίες πινελιές σε εννέα διαδραστικές γκαλερί. Οι επισκέπτες θα μπορούν να ονειρεύονται την πολυτέλεια των καμπινών της πρώτης θέσης περνώντας μπροστά από τις βιτρίνες όπου έχουν αναδημιουργηθεί με όλα τους τα τμήματα οι αυθεντικές καμπίνες...και να μετρήσουν τη «μικρότητα» της τρίτης θέσης. Ο χώρος δεν περιλαμβάνει αντικείμενα εποχής, τα πάντα έχουν αναδημιουργηθεί, από τα πιατικά εώς τα έπιπλα.
  • 48.
    Στην γκαλερί πουείναι αφιερωμένη στο ναυάγιο, το οποίο προκάλεσε 1.514 νεκρούς ανάμεσα στους 2.224 επιβάτες η θερμοκρασία πέφτει απότομα, και κυριαρχεί η φρίκη. Οι δύο επάνω όροφοι αφιερωμένοι στις δεξιώσεις στεγάζουν ένα αντίγραφο της περίφημης τελετουργικής σκάλας του πλοίου, που έγινε διάσημη από την ταινία του τζέιμς κάμερον του 1997. Το μουσείο ανιχνεύει την θρυλική περιπέτεια της κατασκευής του πλοίου. Η ιστορία του ήταν μια καταστροφή, αλλά ο τιτανικός δεν ήταν απλώς μοναδικός, ήταν το σύμβολο της βιομηχανίας της εποχής. Οι εργασίες για το μουσείο διήρκεσαν συνολικά εννέα χρόνια- τρία για την κατασκευή, κατά τα πρότυπα του τιτανικού και κόστισαν 117 εκατομμύρια ευρώ, από ιδιωτικά και δημόσιακεφάλαια. "υπάρχουν πολλά αξιοθέατα επικεντρωμένα στον τιτανικό στον κόσμο, τα οποία όμως δεν έχουν καμία σχέση με το υπερωκεάνιο. Αυτή θα είναι η μεγαλύτερη και η μόνη που θα έχει μια αυθεντική ιστορία να πει", εξήγησε στο γαλλικό πρακτορείο διευθυντής του μουσείου τιμ χάσμπαντς.
  • 49.
    5.9. H eθνικηπινακοθηκη του λονδινου Το 1824 το βρετανικό κοινοβούλιο ενέκρινε τη δαπάνη 57.000 λιρών για την αγορά της ιδιωτικής συλλογής των πινάκων του τραπεζίτη τζον τζούλιους ανγκερστάιν.έτσι στις 10 μαίου 1824, η εθνική πινακοθήκη του λονδίνου εγκαινιάστηκε στο μέγαρο όπου ήδη στεγαζόταν η συλλογή του ανγκερστάιν, στον αριθμό 100 της οδού παλ μαλ. Η συλλογή περιλάμβανε 38 πίνακες, οι οποίοι θα αποτελούσαν τον πυρήνα μιας νέας εθνικής συλλογής, η οποία θα χρησίμευε ως όργανο μόρφωσης και απόλαυσης για όλους τους πολίτες. Όμως η έκταση της πινακοθήκης σε σχέση με την έκταση εθνικών πινακοθηκών άλλων χωρών( π.χ. Του λούβρου), κρίθηκε ανεπαρκής και προκάλεσε τα ειρωνικά και επικριτικά σχόλια του τύπου.σύντομα η πινακοθήκη έφτασε να διαθέτει σχεδόν 200 έργα και ο χώρος ήταν ανεπαρκής για την έκθεση των πινάκων. Τελικά μετά από πολλές συζητήσεις το 1831 η βουλή αποφάσισε να μεταφερθεί από το παλ μαλ στην κεντρική πλατεία τραφάλγκαρ, η οποία ήταν εύκολα προσιτή σε όλους τους λονδρέζους.το νέο μουσείο κατασκευασμένο από τον αρχιτεκτονά ουίλιαμ ουίλκινς ανοίξε τις πύλες του το 1838. Το 1969 όμως τέθηκε θέμα περί καταλληλότητας του κτιρίου και ανατέθηκε στον αρχιτέκτονα e.m. barry η μελέτη κατασκευής νέου κτιρίου. Τελικά αποφασίστηκε το κτίριο να παραμείνει αλλά να κατασκευαστεί επέκταση με νέα πτέρυγα, η οποία ολοκληρώθηκε το 1876 με την προσθήκη επτά νέων αιθουσών και του σημερινού θόλου. Νέα επέκταση έγινε και το 1907. Το 1985 ο λόρδος σένσμπουρι πρότεινε να χρηματοδοτήσει, μαζί με τους αδελφούς του, την ανέγερση νέας πτέρυγας, η οποία κατασκευάστηκε πλάι στο ήδη υπάρχον κτίσμα και παραδόθηκε το 1991.σήμερα η εθνική πινακοθήκη τουλονδίνου διαθέτει αίθουσες συνολικού εμβαδού 46.396 τ.μ. ένα απο τα πιο διάσημα έργα της πινακοθήκης είναι η παναγία των βράχων.
  • 50.
    Πρόκειται για έργοτου λεονάρντο ντα βίντσι που κατασκευάστηκε περίπου το 1492- 1508.είναι η δεύτερη εκδοχή ενός διασημου πίνακα που εκτίθεται στο λούβρο.και οι δύο πίνακες απεικονίζουν την παναγία και τον ιησού βρέφος ,με τον άγιο ιωάννη τον βαπτιστή σε παιδική ηλικία και τον αρχάγελλο ουριήλ. Το περιβάλλον ειναι ιδιόρρυθμα βραχώδες.οι γεωλογικές γνώσεις του λεονάρντο είναι εμφανείς στη απεικόνηση των βράχων. Ενω οι μελέτες του για τα οπτικά φαινόμενα είναι εμφανείς στην απόδοση των χρωμάτων και του φωτός στον νεφελώδη ορίζοντα και η μελέτη των «κινήσεων της ψυχής», όπως ο λεονάρντο συνήθιζε να αποκαλεί τα συναισθήματα, στην ευγλωττία των χειρονομιών και στο τρυφερό παιχνίδι των βλεμμάτων ματαξύ των μορφών.το έργο είναι βαθιά συμβολικό όπως εξηγουν οι παρουσιάσεις του.
  • 51.
    5.10. Μουσειο κατασκοπιας Ηανάγκη για ύπαρξη μυστικών υπηρεσιών δεν είναι δεδομένη» αναφέρεται πολλές φορές σε συζητήσεις μεταξύ ιστορικών, κάτι που υποδεικνύει ότι το κατασκοπευτικό παιχνίδι που μαίνεται πίσω από κάθε πολεμική σύρραξη ήταν πάντα ένα θέμα αμφιλεγόμενο. Όμως, μόνο ένας υψηλόβαθμος στρατιωτικός ή ισχυρός πολιτικός εν καιρώ πολέμου μπορεί να γνωρίζει την πραγματική τους αξία.. «δίχως μία αποτελεσματική υπηρεσία πληροφοριών, Ένας συνταγματάρχης είναι κατά ένα μεγάλο μέρος τυφλός και κουφός.» Με τα παραπάνω λόγια κατά νου ξεκίνησα πριν λίγους μήνες να επισκεφθώ μία σπάνια έκθεση στο λονδίνο που αν και μόνιμη λιγοστοί τη γνωρίζουν. Ο λόγος για την secret war που εκτίθεται στον 1ο όροφο του imperial war museum και ως επί το πλείστον «χάνεται» μέσα στην τεράστια συλλογή του μουσείου. Μι5 και μι6: πρότυπες μυστικές οργανώσεις παγκοσμίως «σκοπός της έκθεσης είναι να παρουσιάσει στο ευρύ κοινό μέρος του μυστικού κόσμου της διεθνούς κατασκοπίας και των under cover επιχειρήσεων μέσα από τα μάτια των βρετανικών ειδικών δυνάμεων μι5 και μι6», αναφέρει χαρακτηριστικά ο διευθυντής του μουσείου sir robert crawford. «έχουμε συγκεντρώσει ένα τεράστιο υλικό που περιγράφει πως οι βρετανικές μυστικές οργανώσεις εξελίχθηκαν από την ίδρυση τους μέχρι σήμερα, τι τεχνολογία χρησιμοποίησαν και πως κατάφεραν να σπάσουν πλήθος κρυπτογραφικούς κώδικες αποσπώντας σημαντικότατες πληροφορίες από εχθρούς του ηνωμένου βασιλείου». Αν και οι βρετανικές μυστικές υπηρεσίες ιδρύθηκαν σχετικά αργά (η αγγλία ήταν μία από τις λίγες χώρες που εισήλθαν στον 20ο αιώνα δίχως κατασκοπευτική οργάνωση), εντούτοις έως το 2ο παγκόσμιο πόλεμο είχαν ήδη καταφέρει να αποτελούν πρότυπο για τις υπόλοιπες χώρες. Όπως άλλωστε ανέφερε και ο αδόλφος χίτλερ: «αυτό που χρειαζόμαστε είναι κάτι παρόμοιο με τη βρετανική μυστική υπηρεσία: μία οργάνωση που θα κάνει τη δουλειά της με πάθος». Η κρυπτογραφική μηχανή enigma και άλλα σπάνια εκθέματα Σ’ αυτές ακριβώς τις οργανώσεις είναι αφιερωμένη η έκθεση secret war, με πλήθος σπάνιου υλικού από τις μυστικές της επιχειρήσεις παγκοσμίως. Καθώς περπατάτε μέσα στον ατμοσφαιρικό χώρο της έκθεσης και εισέρχεστε όλο και περισσότερο στο μέχρι πρότινος άγνωστο κόσμο της κατασκοπίας, θα συναντήσετε αποδείξεις σχετικά με τις επιχειρήσεις της mi5 ενάντια σε ρώσους κατασκόπους που
  • 52.
    έδρασαν εντός τουηνωμένου βασιλείου και άγγλους πολίτες που συνεργάστηκαν μαζί τους, τα σπάνια αρχεία της υπηρεσίας σχετικά με την πολύκροτη υπόθεση των κατασκόπων του cambridge που αποκάλυψε στο ευρύ κοινό το βαθμό που οι ρώσοι κατάσκοποι είχαν εισέλθει στην αγγλία αλλά και την αποτελεσματική αντικατασκοπευτική δράση της mi5, το πολύχρονο project the double cross system όπου συμμετείχαν ξένοι διπλοί πράκτορες που κατόπιν εκβιασμού αναγκάστηκαν να συνεργαστούν με την mi6, κ.α. Ανάμεσα στα πλέον σπάνια εκθέματα θα συναντήσετε μία αυθεντική γερμανική μηχανή κρυπτογράφησης enigma, ένα δοχείο με αόρατο μελάνι που χρησιμοποιούνταν από τους γερμανούς πράκτορες, συσκευές sabotage και τη θρυλική minox miniature camera που χρησιμοποιούνταν κατά κόρον κατά το 2ο π. Π. Επιπλέον, αναζητήστε τα διάφορα access points από όπου μπορείτε να αποκτήσετε πρόσβαση στα αρχεία συγκεκριμένων πρακτόρων και μυστικών επιχειρήσεων των βρετανικών μυστικών υπηρεσιών. Η μι6 στην ελλάδα και τον υπόλοιπο κόσμο Αφήνοντας πίσω το 1ο μέρος της έκθεσης, θα εισέλθετε σε ένα ημιφωτισμένο δωμάτιο όπου εκτίθενται μοναδικά στο είδος τους στοιχεία σχετικά με τη δράση της mi6 σε διάφορες χώρες του κόσμου, σε ευρώπη, αφρική και ασία, όπως υλικό εκπαίδευσης πρακτόρων, το πλήρες οπλοστάσιο της υπηρεσίας, ντοκουμέντα από τις επιχειρήσεις της, κ.α. Μην αμελήσετε να αναζητήσετε το αρχείο με αποδείξεις για τη δράση της mi6 στην ελλάδα, όπου εκτίθενται πλαστές ελληνικές ταυτότητες, χάρτες της ελλάδας με πληροφορίες για την εκάστοτε επιχείρηση, κ.λπ. Για παράδειγμα, υπάρχει η πλαστή ταυτότητα που χρησιμοποίησε ο πράκτορας f. E. Enright που αιχμαλωτίστηκε στη λέρο τον ιανουάριο του 1944, καθώς και τα μοναδικά (που διασώζονται) έγγραφα παράδοσης της κεφαλλονιάς στους συμμάχους στις 19 σεπτεμβρίου του 1944 υπογεγραμμένης από τα ψευδώνυμα bug και moth του μαρίνου και των συνεργατών του. Λίγο πριν αφήσετε την έκθεση, αφιερώστε λίγα λεπτά για να παρακολουθήσετε δύο οπτικοακουστικά ντοκουμέντα σχετικά με τις θρυλικές επιχειρήσεις benina raid και nomrad των ειδικών βρετανικών δυνάμεων που κατέληξαν στην ανατίναξη μίας γερμανικής αεροπορικής βάσης στη βόρεια αφρική το 1942 και την απελευθέρωση ομήρων από τρομοκράτες στην ιρανική πρεσβεία του λονδίνου το 1980 αντίστοιχα.
  • 53.
    5.11. Thyssen-bornemisza museum Τομουσείο thyssen-bornemisza είναι ένα μουσείο τέχνης στη μαδρίτη , στην ισπανία, το οποίο βρίσκεται κοντά στο μουσείο prado σε μία από τις κύριες πόλης λεωφόρους. Η συλλογή τύσεν-μπορνεμίσα, αποτελούμενη από 800 περίπου πίνακες, παλαιότερης και μοντέρνας τέχνης, μεταφέρθηκε από την έπαυλη "φαβορίτα" του λουγκάνο, στη νότια ελβετία, στο μέγαρο βιγιαερμόσα της μαδρίτης. Η ιστορία της σημαντικότερης ιδιωτικής συλλογής στην ευρώπη καλύπτει χρονολογικά δύο γενεές. Δημιουργήθηκε από τον βαρόνο heinrich thyssen- bornemisza, λάτρη της παλαιάς γερμανικής ζωγραφικης και εμπλουτίστηκε σημαντικά από τον γιο του, τον hans heinrich. Ο νεαρός βαρόνος αγόρασε αρχικά μεγάλο αριθμό παλαιών ιταλικών καθώς και φλαμανδικών έργων, δείχνοντας, εν συνεχεία, ολοένα και αυξανόμενο ενδιαφέρον για τη ζωγραφική του 20ού αιώνα. Έτσι, η συλλογή έφτασε να περιλαμβάνει 900 πίνακες και σχέδια καλλιτεχνών του 20ού αιώνα, έναντι 600 μόνο έργων παλαιότερων καλλιτεχνών. Με παρότρυνση του συζύγου της, η carmen thyssen-bornemisza άρχισε με τη σειρά της να δημιουργεί τη δική της συλλογή, η οποία, εκτός από αριστουργήματα της ολλανδικής ζωγραφικής του 17ου αιώνα, καθώς και της βενετσιάνικης ζωγραφικής του 18ου αιώνα, περιλαμβάνει ευρωπαϊκά και αμερικανικά έργα του 19ου και του 20ού αιώνα. Πίνακας του κλωντ μονέ : η γέφυρα του charingcross Ο ζωγράφος αγαπούσε την εικόνα του τυλιγμένου στην καταχνιά λονδίνου, όπου εργάστηκε τρεις συνεχόμενους χειμώνες, από το 1899 ως το 1901, μένοντας στο ξενοδοχείο «savoy». Το μπαλκόνι του δωματίου του ζωγράφου αποτελούσε εξαιρετικό σημείο παρατήρησης, με αποτέλεσμα ο ζωγράφος να φιλοτεχνήσει οκτώ απόψεις της γέφυρας του charingcross. Σε αυτές, οι γραμμές της γέφυρας του μεταμορφώνονται σε ανάλαφρη σκαλωσιά, έτοιμη να βυθιστεί στο γαλαζωπό σύννεφο που τυλίγει τα πάντα. Τον μονέ δεν τον ενδιαφέρει να αποτυπωθεί το θέμα του με τοπογραφική ακρίβεια, στόχος του είναι να αποδώσει τη μεταμόρφωση του αστικού τοπίου από τα στοιχεία της φύσης, να μεταδώσει την εντύπωση αστάθειας και συνεχούς λικνίσματος, αιχμαλωτίζοντας την ατμόσφαιρα της σκηνής. Η σύνθεση είναι σχεδόν μονόχρωμη, με την κυρίαρχη γαλαζωπή απόχρωση να διασπάται μονάχα
  • 54.
    από κίτρινες, ρόδινεςκαι λευκές κηλίδες. Η τεχνική που χρησιμοποιεί ο μονέ επιτρέπει τη δημιουργία μιας εξαϋλωμένης εικόνας οδηγώντας στην αποσύνθεση του γύρω κόσμου και ανοίγοντας το δρόμο που θα ακολουθήσει ο καλλιτέχνης τα τελευταία χρόνια της ζωής του, στο ζιβερνύ. Κλωντ μονέ, η γέφυρα του charingcross Πηγή: google εικόνες 5.12. Μουσειο βατικανου Τον ιανουάριο του 1506 ήρθε στο φως το σύμπλεγμα του λαοκόοντα στον εσκυλίνο λόφο.το μαρμάρινο σύμπλεγμα, αναδείχθηκε σε σύμβολο της ουμανιστικής αναγέννησης.το σύμπλεγμα λαοκόοντα προστέθηκε στα υπόλοιπα αγάλματα του βατικανού.ο ιούλιος β’ εκτός από τον λαοκόοντα τοποθέτησε και άλλα γλύπτα.ο χώρος ήταν ιδιωτικός.επίσης το 1560 προστέθηκαν ξύλινα υπόστεγα, για την προστασία των αγαλμάτων.αργότερα αρκετά απο τα έργα μεταφέρθηκαν αλλού. Παρά τις απώλειες, οι συλλογές δεν διαλέργαθηκαν συνέχισαν να εμπλουτίζονται και με ετερόκλητα έργα απο τη βιβλιοθήκη του βατικάνου.ενισχύθηκαν επίσης σημαντικά, χάρη στις πυρετωδής ανασκαφές του δεύτερου μισού 18ου αιώνα.έτσι δημιουργήθηκε το μουσείο που ονομάστηκε πιο-κλεμεντίνο.η συνθήκη του τολεντίνου υποχρέωσε την αγία έδρα να καταβάλει βαρύ φόρο και να παραψωρήση
  • 55.
    στο ναπολέοντα μεγάλομέρος από τα αρχαία και σύγχρονα αριστουργήματα.έτσι αρκετά έργα κατέληξαν στο παρίσι, πίνακες της πινακοθήκης και άλλα κομμάτια αφαιρέθηκα από εκκλησίες του αρχαιολογικού μουσείου το οποίο ονομάστηκε κιαραμόντι και εγκαινιάστηκε το 1807. Το 1836, ο γρηγόριος ιστ΄ ιδρύει δύο νέα μουσεία, το αιγυπτιακό και το ετρουσκικό. Η ιστορία των μουσείων του βατικανού είναι ιστορία ενός συνόλου αρχιτεκτονημάτων, τοιχογραφιών, διακοσμιτικών στοιχείων, επίπλων, βιβλίων, χειρογράφων καθως και πολλών άλλων αντικειμένων.αν κάποιος θέλει να θαυμάσει όλα τα εκθέματα πρέπει να διανύσει 7 χιλιόμετρα.τα μουσεία καλύπτουν επιφάνεια 55.000 τετραγωνικά μέτρα και περιλαμβάνουν 1.400 αίθουσες.τα εκθέματα ανήκουν σε διάσημους δημιουργούς ενώ τα υπόλοιπα έχουν ιστορική αξία.τα μουσεία του βατικανού στο σταυροδρόμι τέχνης και ιστορίας.τα μουσεία του συγκεντρώνουν αριστουργήματα από διάφορες ιστορικές περιόδους: για να παρακολουθήσει κάποιος την ιστορία των μουσείων πρέπει να μελετήσει την εξέλιξη της τέχνης και του πολιτισμού από την αρχαιότητα μέχρι σήμερα. Η καλλιτεχνική ιστορία του βατικανού ξεκινά με τον νικόλαο ε΄.στα σχέδια του πάπα ήταν και η δημιουργία στο βατικανό δημόσιας βιβλιοθήκης. Η αίθουσα του ηλιόδωρου ολοκληρώθηκε μετά το θάνατο του πάπα ιούλιου.οι τοιχογραφίες στην αίθουσα αυτή, υμνούν τον πάπα λέοντα ι΄, απεικονίζοντας σκηνές από την χωή των προκατώχων και συνονόματών του, λέοντα γ΄, και λέοντα δ΄.τέλος ο καλλιτέχνης από το ουρμπίνο ξεκίνησε από την διακόσμηση μιας τέταρτης αίθουσας.το έργο αυτό ολοκληρώθηκε μετά τον θάνατο του ραφαήλ.ο κλήμης φρόντισε να ολοκληρωθεί η αίθουσα κων/νου και να εμπλουτιστούν οι συλλογές με νέα γλυπτά. Ο γρηγόριος ιγ΄άλλαξε τη διακόσμηση τόσο της οροφής της αίθουσας του κων/νου όσο και της αίθουσας των φωτοσκιάσεων.επίσης κατασκευάστηκε μια νέα πτέρυγα στο ανάκτορο. Ο αρχιτέκτονας ντομενίκο φουτάνα έχτισε ένα νέο αποστολικό ανάκτορο και το κτήριο της βιβλιοθήκης. Η δημιουργία του πρώτου μουσείου του βατικανού είναι έργο του βενέδικτου. Το 1989 έφτασε στο βατικανό το τμήμα της συλλογής ετρουσκικών αγγείων που έλλειπε από τη συλλογή του 1935.ο ιστορικός τέχνης federikoteri, τέλος δώρισε στο γρηγοριανό αιγυπτιακό μουσείο τα ανάγλυφα και μια προσωπογραφία του φαγιούμ.
  • 56.
    5.13. Το βρετανικόμουσείο Το βρετανικό μουσείο είναι μουσείο της ανθρώπινης ιστορίας και πολιτισμού στο λονδίνο. Οι συλλογές του, είναι από τις μεγαλύτερες και πιο περιεκτικές στον κόσμο, απεικονίζοντας και καταγράφοντας την ιστορία του ανθρώπινου πολιτισμού από την αρχή του έως και σήμερα. Το βρετανικό μουσείο ιδρύθηκε το 1753, βασιζόμενο κυρίως στον συλλεκτισμό (τέλη 16ου αι.-αρχές 17ου αι. , όταν σε όλη την ευρώπη, ευγενείς άρχισαν να συλλέγουν αντικείμενα κάθε είδους, τα οποία προέρχονταν απο μακρινά μέρη ή από το παρελθόν). Η μεγάλη καινοτομία του μουσείου ήταν το άνοιγμά του στο κοινό, στις 15 ιανουαρίου 1759 στο μέγαρο μόνταγκιου (montagu house) στο σημείο όπου βρίσκεται το σημερινό κτίριο του μουσείου. Η επέκτασή του κατά τους επόμενους δυόμιση αιώνες ήταν κυρίως αποτέλεσμα της επεκτεινόμενης βρετανικής αποικιοκρατίας και είχε ως αποτέλεσμα τη δημιουργία πολλών παραρτημάτων. Κάποια αντικείμενα της συλλογής του μουσείου, με κυριότερα τα ελγίνεια μάρμαρα από τον παρθενώνα, βρίσκονται στο επίκεντρο έντονων διαμαχών και απαιτήσεων για την επιστροφή τους στις χώρες προέλευσής τους. μέχρι το 1997, οπότε η βρετανική βιβλιοθήκη μετακόμισε σε νέα τοποθεσία, το βρετανικό μουσείο είχε τη μοναδικότητα να στεγάζει ένα εθνικό μουσείο αρχαιοτήτων και μία εθνική βιβλιοθήκη στο ίδιο κτίριο. Το μουσείο όπως όλα τα εθνικά μουσεία στο ηνωμένο
  • 57.
    βασίλειο, μέχρι καισήμερα, δεν χρεώνει εισιτήριο καθώς και η μεγάλη αυλή του μουσείου, παραμένει ανοιχτή ακόμα και εκτός ωραρίου του μουσείου και λειτουργεί ως χώρος αναψυχής και ως ένα είδος πλατείας της πόλης. Η στήλη της ρoζέτας Η στήλη της ροζέτας είναι ένα από τα διασημότερα εκθέματα του βρετανικού μουσείου. Είναι μια πέτρινη πλάκα από γρανοδιορίτη που προέρχεται από τον ναό του πτολεμαίου ε’ του επιφανούς. Χρονολογείται στον 2ο αιώνα π.χ και φέρει μια εγχάρακτη επιγραφή σε δύο γλώσσες (αιγυπτιακή και ελληνική) και τρία συστήματα γραφής (ιερογλυφικά, δημώδη αιγυπτιακή, ελληνική) Βρέθηκε στην αίγυπτο από τα στρατεύματα του ναπολέοντα, τελείως τυχαία, κοντά στο ελ ρασίντ (ροζέτα), το 1799. Πέρασε στα χέρια των άγγλων το 1801, με την συνθήκη της αλεξάνδρειας, και το 1802 δωρίστηκε στο βρετανικό μουσείο από τον βασιλιά γεώργιο γ΄. Η ανακάλυψη της τρίγλωσσης στήλης αποδείχθηκε θεμελιώδους σημασίας. Ο σπουδαίος γάλλος μελετητής ζαν-φρανσουά σαμπολιόν κατάφερε να βρει το κλειδί για να αποκρυπτογραφήσει τα αιγυπτιακά ιερογλυφικά το 1922. Αυτή η ανεκτίμητης αξίας ανακάλυψη ήταν καθοριστική για την εξέλιξη της επιστήμης της αιγυπτιολογίας. Το σύστημα που χρησιμοποίησε ο σαμπολιόν για να αποκρυπτογραφήσει το κείμενο της στήλης, αποτελεί σημαντικό οδηγό για όσους ενδιαφέρονται για τη μελέτη των αρχαίων συστημάτων γραφής.
  • 58.
    5.14. Τα κορυφαίαμουσεία και εκθέματα στο Λονδίνο Η εθνική πινακοθήκη Η εθνική πινακοθήκη του λονδίνου ιδρύθηκε το 1824 και στεγάζει σήμερα μια από τις πλουσιότερες συλλογές πινάκων σε παγκόσμιο επίπεδο. Οι 2.300 πίνακες που διαθέτει καλύπτουν την περίοδο από τα μέσα του 13ου αιώνα έως το 1900. Βρίσκεται στην πλατεία τραφάλγκαρ και τα έργα που εκθέτει θεωρείται ότι ανήκουν στο βρετανικό λαό και γι' αυτό η είσοδος στην πινακοθήκη είναι δωρεάν (αυτό δεν ισχύει για τις ειδικές περιστασιακές εκθέσεις που διοργανώνει). Μπορείτε να πάρετε μία ιδέα των εκθεμάτων, από την ιστοσελίδα της πινακοθήκης, όπου δίνεται η δυνατότητα ψηφιακής περιήγησης. Μουσείο victoria & albert Ένα από τα καλύτερα του κόσμου, το μουσείο victoria & albert είναι η ιδανική πρώτη σας επιλογή. Οι μόνιμες συλλογές του είναι ένας φόρος τιμής σε μερικά από τα καλύτερα έργα τέχνης και χειροποίητα υλικά που έχει δημιουργήσει ο πολιτισμός. Βιβλία, έργα τέχνης, γυάλινα, κεραμικά, μόδα, έπιπλα: όλα είναι εδώ και στεγάζονται μέσα στην… αίγλη του 19ου αιώνα. Με ζωντανή μουσική και διάφορες προσωρινές εκθέσεις, είναι το επίκεντρο του μουσειακού χάρτη του λονδίνου. Μουσείο επιστημών Πώς γίνεται τόσος κόσμος που μπορεί να μην ενθουσιάζεται με τις επιστήμες ιδιαίτερα, να αγαπάει τόσο πολύ το μουσείο επιστήμης; αυτό συμβαίνει επειδή είναι γεμάτο ψυχαγωγικά, διαδραστικά και εκπαιδευτικά εκθέματα, που δε χρειάζεται
  • 59.
    ακριβώς να κατανοήσετεγια να τα εκτιμήσετε. Σήμερα εκθέτει περισσότερα από 300.000 αντικείμενα που αφορούν τις επιστήμες, την ιατρική, την τεχνολογία και τις τηλεπικοινωνίες και χρονολογούνται από το 1700. Είναι τέλειο ακόμη και για τα παιδιά. Μουσείο madame tussauds Το μουσείο madame tussauds με τα κέρινα ομοιώματά του, είναι ο δημοφιλέστερος προορισμός για τους λάτρεις, τόσο της ποπ κουλτούρας, όσο και προσωπικοτήτων της ιστορίας. Αν θέλετε να δείτε τα είδωλά σας από κοντά, αυτός είναι… ο ευκολότερος τρόπος. Εκεί λοιπόν μπορείτε να… συναντήσετε την adele, την kate winslet, τον brad pitt, τον leonardo dicaprio, πρόσωπα από τη βρετανική βασιλική οικογένεια όπως η πριγκίπισσα νταϊάνα και η βασίλισσα ελισάβετ, αλλά και την marilyn mοnroe, την audrey hepburn και πολλούς ακόμη. Σήμερα, το μουσείο της madame tussauds έχει επεκταθεί και σε άλλες πόλεις. Έτσι, εκθέματα υπάρχουν στο άμστερνταμ, το χονγκ κονγκ, το λας βέγκας, την κοπεγχάγη και τη νέα υόρκη. Μουσείο φυσικής ιστορίας Θέλετε να δείτε… δεινόσαυρους; τότε μπορείτε να θυμηθείτε τα παιδικά σας χρόνια στο μουσείο φυσικής ιστορίας. Και αν πάλι δε σας ενδιαφέρουν ιδιαίτερα, υπάρχουν πολλά άλλα εκθέματα και πληροφορίες για άλλα ζώα ώστε να περάσετε με ενδιαφέρον την ώρα σας. Έχει περίπου 70 εκατομμύρια εκθέματα, μεταξύ των οποίων και κάποια είδη που συνέλεξε ο ίδιος ο δαρβίνος. Είναι το τέταρτο πιο δημοφιλές
  • 60.
    μουσείο στο ηνωμένοβασίλειο, μετά το βρετανικό μουσείο, την εθνική πινακοθήκη και τη γκαλερί tate modern και δέχεται πάνω από τρία εκατομμύρια επισκέπτες κάθε χρόνο. Γκαλερί tate modern Η πινακοθήκη μοντέρνας τέχνης τέιτ είναι ένα μουσείο μοντέρνας τέχνης που αποτελεί μέρος του δικτύου μουσείων τέιτ. Είναι η πιο δημοφιλής πινακοθήκη μοντέρνας τέχνης και ένα από τα πιο αγαπημένα αξιοθέατα για τους επισκέπτες του λονδίνου. Στεγάζεται σε έναν πρώην σταθμό παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας και παρουσιάζει εκθέσεις διεθνούς μοντέρνας τέχνης από το 1900 έως σήμερα. Εκεί θα δείτε έργα σημαντικών καλλιτεχνών του 20ου αιώνα, όπως ο picasso, ο warhol και ο dali. Η είσοδος στις εκθέσεις της μόνιμης συλλογής είναι ελεύθερη. Βρετανικό μουσείο Είναι το μουσείο που εκθέτει τα μάρμαρα του παρθενώνα. Και πέρα από τις απόψεις σας για τη βρετανική ιμπεριαλιστική πολιτική, το εύρος του πλούτου του βρετανικού μουσείου μαγεύει: οι συλλογές του, οι οποίες αριθμούν περισσότερα από επτά εκατομμύρια αντικείμενα, είναι από τις μεγαλύτερες και πιο περιεκτικές στον κόσμο και προέρχονται από όλες τις ηπείρους, απεικονίζοντας και καταγράφοντας την ιστορία του ανθρώπινου πολιτισμού από την απαρχή του έως και σήμερα. Η είσοδος στο μουσείο είναι δωρεάν αλλά υπάρχουν χρεώσεις για την είσοδο σε κάποιες εκθέσεις. Εθνικό ναυτικό μουσείο Αν έχετε διαβάσει για την ιστορία της μεγάλης βρετανίας, θα γνωρίζετε ότι βασίζεται στο εμπόριο και ως νησί οι βάρκες και ό,τι σχετίζεται με τη θάλασσα, ήταν εξαιρετικής σημασίας γι’ αυτήν. Μπορείτε να μάθετε για όλα αυτά στο εθνικό ναυτικό μουσείο του λονδίνου, το οποίο κατά καιρούς φιλοξενεί κάποιες εξαιρετικές προσωρινές εκθέσεις. Βρίσκεται στο πάρκο του greenwich, κοντά στο αστεροσκοπείο και το νέο πλανητάριο. Αυτοκρατορικό πολεμικό μουσείο Υπάρχουν πολλά μεγάλα άρματα μάχης και όπλα στο αυτοκρατορικό πολεμικό μουσείο, αλλά περισσότερο ως μνημεία της φρίκης του πολέμου και όχι για να
  • 61.
    δοξάσουν το μεγαλείοτης πιο άσκοπης ενασχόλησης της ανθρωπότητας. Θα δείτε επίσης πολλά εκθέματα από τον δεύτερο παγκόσμιο πόλεμο. Το αυτοκρατορικό πολεμικό μουσείο, ιδρύθηκε το 1917, με στόχο να καταγράψει την πολιτική και στρατιωτική πολεμική προσπάθεια και τις θυσίες της βρετανίας και της αυτοκρατορίας κατά τη διάρκεια του πρώτου παγκοσμίου πολέμου. Η αποστολή του μουσείου έχει έκτοτε επεκταθεί για να συμπεριλάβει όλες τις συγκρούσεις κατά τις οποίες οι βρετανοί έχουν εμπλακεί από το 1914. Μουσείο του λονδίνου Στο μουσείο του λονδίνου μπορείτε να ανακαλύψετε τη μακρά ιστορία της πόλης, από τότε που οι ρωμαίοι το αποκαλούσαν londinium, μέχρι σήμερα και να δείτε πλούσιες προσωρινές εκθέσεις καθ’ όλη τη διάρκεια του χρόνου. Είναι το μουσείο που θα σας πείσει για τη σπουδαιότητα της αγγλικής πρωτεύουσας. Διαθέτει εκθέσεις σε χρονολογική σειρά, με αυθεντικά έργα τέχνης, μοντέλα, φωτογραφίες και διαγράμματα, με ιδιαίτερη έμφαση σε αρχαιολογικά ευρήματα, αλλά και στην αστική ανάπτυξη και την κοινωνική και πολιτιστική ζωή του λονδίνου, με διαδραστικές εκθέσεις και δραστηριότητες για όλες τις ηλικίες.
  • 62.
    6. Ελληνικά εκθέματασε ξένα μουσεία 6.1. Ελληνικα εκθεματα στο μουσειο του λουβρου Το μουσείο του λούβρου (γαλλικά: musee du louvre) είναι ένα από τα μεγαλύτερα και παλαιότερα μουσεία τέχνης στον κόσμο. Βρίσκεται στο κέντρο του παρισιού, στις όχθες του σηκουάνα και εκθέτει 35.000 έργα τέχνης - το 8% των αποκτημάτων του, που υπολογίζονται στα 445.000 κομμάτια. Οι μόνιμες συλλογές του μουσείου καταλαμβάνουν συνολικά έκταση 60.600 τετραγωνικών μέτρων και ανάμεσα σε αυτές είναι και οι ελληνικές, που καλύπτουν 25 αίθουσες ή χώρους. Τμήμα αρχαιοτήτων ελληνικών, ετρουσκικών και ρωμαϊκών. Οι "εργαστίνες", τμήμα της ζωοφόρου του παρθενώνα, χρονολογείται στο 447-438 π.χ., μάρμαρο, ύψος 96 εκ. Χ 2,07 μ. Μήκος, το οποίο κάποιοι θεωρούν έργο του φειδία αυτό το κομμάτι βρέθηκε στην κατοχή του κόμη ντε σουαζέλ - γκουφιέ, που ήταν πρεσβευτής των γάλλων στην κωνσταντινούπολη από το 1785 έως το 1792 και είχε συγκεντρώσει μεγάλη αρχαιολογική συλλογή. Είχε προμηθευτεί το ανάγλυφο από τον αριστοκράτη συλλέκτη louis francois sebastien fauvel, που ήταν πρόξενος των γάλλων στην αθήνα. Το ανάγλυφο στάλθηκε στη γαλλία και βρέθηκε στο λούβρο αλλά δεν εκτέθηκε αμέσως. Το 1801 ο φοβέλ βρέθηκε στο παρίσι και υποστήριξε ότι ήταν εκείνος που είχε ανακαλύψει το ανάγλυφο σε ερείπια στο ναό της αθηνάς και ότι τώρα τα έβλεπε ανάμεσα σε διάφορα γλυπτά σχεδόν παραπεταμένο στον κήπο του μουσείου του λούβρου. Ο ναπολέοντας παρενέβη και ρώτησε αν μεταξύ των γλυπτών υπήρχαν έργα του φειδία και ο διευθυντής του απάντησε ότι «αποδίδεται στο φειδία ένα έργο από τη συλλογή γκουφιέ», ο ναπολέων διέταξε την έκθεσή του. Από τότε, δηλαδή το 1802, έως σήμερα το «ανάγλυφο των παναθηναίων», στο οποίο διασώζονταν ακόμη και ίχνη έγχρωμης διακόσμησης, εκτίθεται με πολλούς και
  • 63.
    διαφορετικούς τρόπους στιςαίθουσες του λούβρου. Η “αφροδίτη της μήλου” είναι ένα πολύ γνωστό μαρμάρινο άγαλμα, της ελληνιστικής εποχής, το οποίο βρέθηκε την άνοιξη του 1820 σε αγροτική περιοχή της μήλου, σε θέση αρχαίου οικισμού, από έναν αγρότη που λεγόταν κατά πάσα πιθανότητα θεόδωρος ή γεώργιος κεντρωτάς. Ο ίδιος, λόγω των πολλών πιέσεων που δέχτηκε (από γάλλους αρχαιολόγους και διπλωμάτες, από τους έλληνες προκρίτους του νησιού και από τον δραγουμάνο μουρούζη που εκπροσωπούσε και την υψηλή πύλη, δηλαδή την κυβέρνηση των οθωμανών) μάλλον δεν μπόρεσε να κερδίσει κάτι σημαντικό από το εύρημά του, αν και οι περισσότερες πηγές αναφέρουν ότι πήρε 400 γρόσια. Το άγαλμα, που βρέθηκε σε πάνω από 6 χωριστά κομμάτια, κατέληξε ένα χρόνο αργότερα στο μουσείο του λούβρου, όπου και εκτίθεται μέχρι σήμερα. Στο μουσείο της μήλου υπάρχει ένα πιστό αντίγραφό του, το οποίο έστειλε αργότερα ως δωρεά το λούβρο. Λεπτομέρειες από τη δεξιά πλευρά, όπου στο μπράτσο φαίνονται σημάδια από το κόσμημα που λείπει και κάτω από το μαστό τρύπα για τη σύνδεση και στήριξη του απωλεσθέντος δεξιού χεριού στον κορμό. Η αφροδίτη της μήλου είναι από παριανό μάρμαρο και έχει ύψος 2,02 μ. Χρονολογείται γύρω στο 100 π.χ. Και παριστάνει την αφροδίτη παρότι αρχικά κάποιοι θεωρούσαν ότι μπορεί να παριστάνει και την αμφιτρίτη. Βρέθηκε ακρωτηριασμένο και εικάζεται πως η θεά στο αριστερό της χέρι κρατούσε μήλο ή καθρέφτη ή ότι με τα δύο χέρια της κρατούσε την ασπίδα του άρη. Άλλοι πάλι
  • 64.
    θεωρούν ότι δενέκανε τίποτε από αυτά και ότι ήταν έτοιμη να λουστεί. Για τα χέρια της υπάρχει ο μύθος ότι έσπασαν πάνω σε καβγά γάλλων αρχαιολόγων και ελλήνων κατά τη μεταφορά του αγάλματος, αλλά αυτό δεν ευσταθεί γιατί το έργο είχε βρεθεί εξαρχής δίχως τα χέρια. Εκείνο που πιθανόν αληθεύει είναι ότι τμήματα των χεριών είχαν βρεθεί σε διάφορα σημεία και ότι το αριστερό κρατούσε μήλο, αλλά χάθηκε κατά τη μεταφορά ή ότι επάνω στη συμπλοκή (η οποία όντως συνέβη για την απόκτησή της), κάποια από αυτά τα κομμάτια που συνόδευαν το γλυπτό (όπως το αριστερό χέρι) έπεσαν στη θάλασσα από τα βράχια και χάθηκαν για πάντα.
  • 65.
    Η ανακάλυψη Στις 8απριλίου του 1820 (και 28 μαρτίου με το παλιό ημερολόγιο που ίσχυε τότε στη μήλο) ο κεντρωτάς φέρεται να έσκαβε στο πεζούλι του και έβγαζε πέτρες από αρχαία ερείπια που υπήρχαν εκεί. Τον βοηθούσε πιθανόν ο 18χρονος γιος του αντώνης και ένας 20χρονος ανηψιός του. Λίγο πιο πέρα γάλλοι αξιωματικοί έκαναν ανασκαφές για αρχαία. Όταν ο κεντρωτάς βρήκε πελεκημένο μάρμαρο έτρεξαν να τον βοηθήσουν δύο γάλλοι ναύτες που συμμετείχαν στις γειτονικές ανασκαφές.ο κεντρωτάς προσπάθησε να ξανακαλύψει το άγαλμα γιατί φοβήθηκε ότι οι γάλλοι θα το άρπαζαν ή θα απαιτούσαν να το αγοράσουν πιο φτηνά-δεν στάθηκε δηλαδή τόσο αφελής όσο τον παρουσιάζει ο μύθος. Οι γάλλοι, από αυτά που γράφουν αργότερα σε επιστολές τους, φαίνεται πως τον θεωρούν ανόητο επειδή προφανώς ο κεντρωτάς άρχισε να συμπεριφέρεται επίτηδες με περιφρόνηση για τα ευρήματα ώστε να τους ξαποστείλει και να εκμεταλλευτεί το άγαλμα αργότερα με την ησυχία του χωρίς την φορτική παρουσία και τις πιέσεις που σωστά πίστευε ότι θα του ασκούσαν. Εντούτοις οι γάλλοι δεν «ξεκολλούσαν» με τίποτε από την περιοχή και τον πίεζαν να συνεχίσουν όλοι μαζί το σκάψιμο, ώσπου βρέθηκε και το δεύτερο τμήμα του αγάλματος, οπότε πια ο κεντρωτάς δεν μπορούσε να παριστάνει τον ανήξερο, αλλά ούτε και να περιφρουρήσει το έργο που είχε βρει στο χωράφι του. Επικεφαλής των γάλλων που έκαναν ανασκαφές δίπλα στο χωράφι του κεντρωτά και αναμίχθηκε στις εκσκαφές ήταν ο νεαρός τότε αξιωματικός ολιβιέ βουτιέ (olivier voutier, 1796-1877) που στη συνέχεια επισήμως παραιτήθηκε από το γαλλικό ναυτικό και πολέμησε με το πλευρό των ελλήνων στην επανάσταση του 1821. Ο βουτιέ που είχε σπουδάσει λίγη αρχαιολογία άρχισε να σχεδιάζει αμέσως το εύρημα και ειδοποίησε πατριώτες του για την μεγάλη ανακάλυψη, επειδή ο ίδιος δεν είχε αρκετά χρήματα για να το αγοράσει και κάποιοι είχαν κιόλας προτείνει στον κεντρωτά αμοιβή 1.000 γροσιών. Ενημέρωσε επίσης ότι κοντά στο άγαλμα βρέθηκαν δύο αφιερώσεις ή ερμές, μια ενός ηλικιωμένου και μία ενός νέου, όπως και πλίνθος (βάση δηλαδή) και κομμάτι με επιγραφή που ανέφερε το όνομα του γλύπτη. Επίσης βρέθηκαν τμήματα του αριστερού χεριού, πολύ φθαρμένα, που φαινόταν να κρατούν μήλο, και οι γάλλοι όπως και οι ντόπιοι νόμισαν ότι ίσως ανήκαν σε άλλο άγαλμα και είχαν βρεθεί τυχαία κοντά στην αφροδίτη. Τα χέρια που έλειπαν δηλαδή, έλειπαν εξαρχής και γι’ αυτό το σχέδιο του βουτιέ που έγινε επί τόπου, παριστάνει την αφροδίτη ακρωτηριασμένη από την πρώτη στιγμή. Κι αυτά που βρέθηκαν όμως δεν αξιοποιήθηκαν σωστά, επειδή οι περισσότεροι
  • 66.
    θεώρησαν ότι ανήκανσε άλλη εποχή ή έργο. Έτσι παρότι βρέθηκαν στην ανασκαφή και περισυνελέγησαν, όταν πάνω στην επεισοδιακή μεταφορά χάθηκαν, δεν αναζητήθηκαν με ιδιαίτερη ζέση. Οι ειδικοί τώρα πια ξέρουν ότι στα ελληνιστικά χρόνια όταν ένα έργο προοριζόταν να φαίνεται από τη μία μεριά, π.χ. Τη δεξιά, οι γλύπτες έδιναν βαρύτητα σε αυτή την πλευρά και όχι σε εκείνη που δεν φαινόταν από το κοινό ή που πιθανά καλυπτόταν με ύφασμα. Έτσι ερμηνεύεται σήμερα δηλαδή το κάπως "άτεχνο" αριστερό χέρι της αφροδίτης που οι γάλλοι νόμισαν τότε ότι ήταν "άσχετο από το άγαλμα" και το οποίο αναφέρεται ότι κρατούσε μήλο, παραπέμποντας πιθανά στο μήλο του πάρη. Η μάχη για την απόκτηση Ο αξιωματικός ζυλ ντυμόν ντ' υρβίλ (jules-sebastien-cesar dumont d’urville), που έπεισε τους γάλλους να βιαστούν να αγοράσουν την αφροδίτη της μήλου και που αργότερα εξελίχθηκε σε σημαντικό εξερευνητή της ανταρκτικής Το έργο βρέθηκε σε πολλά κομμάτια (πιθανόν έξι, από τα οποία τα χέρια και το όνομα του γλύπτη πλέον λείπουν), με δύο βασικά, τον κορμό και τα πόδια. Όλα αυτά τα κομμάτια και οι ερμές έγιναν αμέσως αντικείμενο διαπραγμάτευσης. Ο βουτιέ ενημέρωσε με μιας τον γάλλο υποπρόξενο στην μήλο, τον λουΐ μπρεστ (louis brest) και αυτός παρουσιάστηκε και άρχισε να παζαρεύει λέγοντας πως "δεν είναι βέβαιο ότι το άγαλμα αξίζει 1.000 γρόσια". Ειδοποίησε όμως αμέσως τον ντε ριβιέρ (charles- francois de riffardeau, μαρκήσιος και αργότερα δούκας de riviere), πρόξενο των γάλλων στην υψηλή πύλη. Στη διαπραγμάτευση αναμίχθηκε ενεργά και ένας άλλος γάλλος αξιωματικός που είχε πάθος με τις αρχαιότητες, ο ζυλ ντυμόν ντ' υρβίλ (dumont d'urville) που σημειωτέον ήταν βέβαιος πως επρόκειτο για την αφροδίτη που κρατούσε το μήλο του πάρι. Οι γάλλοι αποφάσισαν να πάρουν οπωσδήποτε όλα τα ευρήματα στην κατοχή τους. Το παζάρι καθυστερούσε όμως, όπως και το πλοίο που θα μετέφερε με ασφάλεια το άγαλμα στη γαλλία. Ο κεντρωτάς ή και οι δημογέροντες (καθώς πλέον στα παζάρια είχε αναμιχθεί όλο το νησί) αδημονούσαν και αποφάσισαν να δώσουν ή να πουλήσουν το άγαλμα σε άλλους ενδιαφερόμενους. Ίσως εξάλλου υφίσταντο και πολιτικές πιέσεις -η υψηλή πύλη περνούσε σοβαρή κρίση στις εξωτερικές της σχέσεις και η παραχώρηση αρχαιοτήτων από πλευράς της συνιστούσε ουσιαστικά άσκηση εξωτερικής πολιτικής. Ο νόμος όριζε όλες οι αρχαιότητες να καταλήγουν στην
  • 67.
    κωνσταντινούπολη και νααποφασίζεται κεντρικά η διάθεσή τους ώστε ο σουλτάνος να κολακεύει τα έθνη που τον συνέφερε. Μέσα σε όλα, παρουσιάστηκε και ο νικόλαος μουρούζης, μέγας δραγουμάνος του οθωμανικού στόλου, και έπεισε τους μηλίους να πουλήσουν το εύρημα σε εκείνον (ο μουρούζης εκτελέστηκε με απαγχονισμό ένα χρόνο αργότερα μαζί με άλλους φαναριώτες με την κατηγορία ότι συμμετείχαν στην ελληνική επανάσταση). Ο εκπρόσωπος των γάλλων που βρέθηκε τότε εκεί ήταν ο υποκόμης ντε μαρκέλους (vicomte de marcellus) που έπεισε τους ντόπιους να μη φορτωθεί τελικά η αφροδίτη στο πλοίο του μουρούζη για να πάει στην πόλη, αλλά στο πλοίο των γάλλων για να πάει στο λούβρο. Το γλυπτό όντως ταλαιπωρήθηκε και φορτώθηκε μετ' εμποδίων στο γαλλικό καράβι, γιατί οι κάτοικοι της μήλου είχαν διχαστεί (και διαπληκτίζονταν) και τραβολογούσαν τους γάλλους μεταφορείς -πολλοί ντόπιοι φοβούνταν ότι αν το γλυπτό έφευγε για τη γαλλία θα είχαν συνέπειες από τους οθωμανούς ενώ άλλοι πίστευαν ότι έπρεπε να πάει στη γαλλία αλλά να δοθούν περισσότερα χρήματα. Το ανάγλυφο του “απόλλωνα νυμφαγέτη και νυμφών “ που εκτίθεται στο μουσείο του λούβρου είναι αρχαιολογικό εύρημα από την θάσο. Η θάσος κίνησε το επιστημονικό ενδιαφέρον των ευρωπαίων τον 19ο αιώνα, όταν ο νεαρός ζωρζ περρό, μέλος της γαλλικής σχολής περιηγήθηκε τη νήσο το 1856 και δημοσίευσε τις εντυπώσεις του οκτώ χρόνια αργότερα στο παρίσι με τον τίτλο «mémoire sur l`ile de thasos». Στο μεταξύ και ο αλεξάντερ κόντζε επισκέφτηκε το νησί το 1858 και δημοσίευσε τα αποτελέσματα των μελετών του το 1860 στο αννόβερο. Το 1865 ακολούθησε η αρχαιολογική αποστολή του ε. Μίλλερ, ο οποίος ανακάλυψε πολλές επιγραφές και έργα τέχνης. Το ανάγλυφο του απόλλωνα νυμφαγέτη και νυμφών μεταφέρθηκε μαζί με άλλα στο μουσείο του λούβρου όπου εκτίθεται μέχρι σήμερα. Δίπλα στον απόλλωνα εικονίζεται νύμφη που κρατάει τον στέφανο του θεού. Στο δεξιό μέρος εικονίζονται τρεις νύμφες. Η πρώτη κρατάει στα χέρια μια ταινία στρογγυλή, η δεύτερη που ακολουθεί κρατάει στο δεξί μια ταινία λυμένη. Η επόμενη νύμφη που ακολουθεί κρατάει ένα άνθος στο δεξί. Η μορφή των γυναικών είναι συμβατική, εκτός ίσως από την νύμφη που κρατεί τον στέφανο του απόλλωνα. Η απόδοση του απόλλωνα σε τρία τέταρτα είναι εξαιρετική. Ο απόλλων ενώ διαβαίνει προς τα δεξιά στρίβει το κεφάλι προς τα αριστερά, κλίνοντας το ελαφρά προς τα κάτω. Η όλη σύνθεση της κίνησης, αν και πολύπλοκη αποδίδεται με πλήρη φυσικότητα, μέχρι και στην απόδοση της ενδυμασίας. Η απόδοση των γυναικών
  • 68.
    περιέχει μια φανταστικήποικιλία, αφού καμία δεν είναι αντιγραφή της άλλης. Τα ενδύματα ποικίλουν επίσης ως προς το ύφασμα, την ύλη, το μήκος και τον συνδυασμό μανδύα με χιτώνα. Η “νίκη της σαμοθράκης” είναι μαρμάρινο γλυπτό άγνωστου καλλιτέχνη της ελληνιστικής εποχής που βρέθηκε στο ναό των «μεγάλων θεών» ή καβείρων στη σαμοθράκη, και παριστάνει φτερωτή τη θεά νίκη. Το γλυπτό εκτίθεται στο μουσείο του λούβρου από το 1884. Είναι μία από τις τρεις φτερωτές νίκες που βρέθηκαν στο Ναό της σαμοθράκης.. Ο lehmann και η σύζυγός του βρήκαν αργότερα (το 1950) σε ανασκαφές και τμήματα του δεξιού χεριού του αγάλματος. Λίγους μήνες μετά το ίδιο ζευγάρι αρχαιολόγων εντόπισε και δάχτυλα του δεξιού χεριού της ίδιας νίκης στο προαναφερόμενο αυστριακό μουσείο, που τα είχε ακαταχώρητα και δεν γνώριζε ότι ανήκαν σε εκείνην. Η δεξιά παλάμη της ανασυστάθηκε αποκαλύπτοντας ότι δεν κρατούσε σάλπιγγα όπως πολλοί πίστευαν μέχρι τότε και εκτίθεται επίσης στο λούβρο, σε χωριστή βιτρίνα κοντά στο άγαλμα.
  • 69.
    Περιγραφή Το άγαλμα έχειύψος 3,28 μ. (με τα φτερά) και 5,58 μ. Με την μαρμάρινη πλώρη πλοίου πάνω στην οποία είναι τοποθετημένο σήμερα. Φιλοτεχνήθηκε για να τιμήσει τη θεά νίκη αλλά και μια ναυμαχία – δεν είναι βέβαιο ποια. Ήταν αφιερωμένο σε ναό της σαμοθράκης και χρονολογείται μεταξύ και 220 και 190 π.χ. – οι περισσότερες εκτιμήσεις συγκλίνουν στο 190 π.χ. Σήμερα στο μουσείο του λούβρου είναι τοποθετημένο σε βάση και αυτή με τη σειρά της είναι στερεωμένη σε μαρμάρινη πλώρη πλοίου. Στην αρχαιότητα εικάζεται ότι εκείνος που αφιέρωσε το έργο στο ναό της σαμοθράκης (τόπο φημισμένο στην αρχαιότητα για την ιερότητά του) είχε δώσει παραγγελία να σχεδιαστεί ένα μικρό σύμπλεγμα θεάς και πλοίου. Η μεν θεά φιλοτεχνήθηκε χωριστά από λευκό παριανό μάρμαρο και ίσως κρατούσε στεφάνι για το νικητή ή είχε υψωμένο το χέρι της στο στόμα για να διαλαλήσει τη νίκη χωρίς να κρατά τίποτα ή, τέλος, ίσως χαιρετούσε. Το άγαλμα στο ελληνιστικό σύμπλεγμα ήταν στερεωμένο στην επίσης μαρμάρινη πλώρη ενός πλοίου και έδινε την αίσθηση ότι μόλις είχε «προσγειωθεί» σε αυτό και πατούσε φευγαλέα. Το πλοίο ήταν από μάρμαρο ρόδου.οι ειδικοί εικάζουν ότι το έργο ήταν σχεδιασμένο για να το βλέπει ο κόσμος από τα αριστερά, κατά τα ¾ του προφίλ, επειδή η μία πλευρά του είναι πιο καλοδουλεμένη –και στα ελληνιστικά χρόνια αυτό συνηθιζόταν για την πλευρά την οποία θα έβλεπε το κοινό. Το δεξιό φτερό βρέθηκε σχεδόν διαλυμένο εκτός από μικρά κομμάτια του και αποτελεί πρόσθετο έργο ανασύστασης «καθρέφτη» του αριστερού, από
  • 70.
    εμπειρογνώμονες του λούβρου.Το άγαλμα εικάζεται ότι κατακρημνίστηκε και έσπασε εξαιτίας μεγάλου σεισμού κατά τον 6ο μ.χ. Αιώνα. Ανεύρεση Τα κομμάτια του γλυπτού βρέθηκαν τμηματικά και στην αρχή η νίκη εκτίθετο στο λούβρο δίχως τον κορμό και τα φτερά της αλλά και δίχως την πλώρη, τα κομμάτια της οποίας οι γάλλοι ειδικοί στην αρχή είχαν εκλάβει ότι ανήκαν σε τύμβο και τα είχαν αφήσει στη σαμοθράκη. Συγκεκριμένα, η ανεύρεση άρχισε το 1863 από μια αρχαιολογική αποστολή στην οποία επικεφαλής ήταν ο κάρολος σαμπουαζό (1830- 1909), υποπρόξενος της γαλλίας στην αδριανούπολη (σημερινό εντιρνέ της τουρκίας, στη δυτική θράκη). Ενώ έσκαβαν σε μια χαράδρα στις 15 απριλίου του 1863, στα βόρεια του νησιού, ένας έλληνας εργάτης φώναξε[4] στον σαμπουαζό «κύριε, εύραμεν μια γυναίκα!» - ήταν η μισή νίκη της σαμοθράκης. Ο σαμπουαζό ήρθε αμέσως σε επικοινωνία με τον πρέσβη της πατρίδας του στην κωνσταντινούπολη και εκείνος φρόντισε η υψηλή πύλη να δώσει τότε έγκριση για να αποπλεύσει γαλλικό πολεμικό πλοίο και να φορτώσει τη νίκη της σαμοθράκης για τη γαλλία -η σαμοθράκη είχε σημαντική αυτονομία, αλλά ανήκε ακόμα στην οθωμανική αυτοκρατορία. Το άγαλμα έφτασε στο λούβρο στις 11 μαΐου του 1864 και δύο χρόνια μετά εκτέθηκε για πρώτη φορά μετά τις απαραίτητες εργασίες – χωρίς όμως ακόμα να μπορεί να εκτεθεί το επάνω μέρος του κορμού και τα φτερά. Το άγαλμα βρέθηκε σε πολλά κομμάτια γιατί στα ελληνιστικά χρόνια οι καλλιτέχνες δούλευαν το γλυπτό τους τμηματικά εξαρχής – στην αρχαία ελλάδα δούλευαν χωριστά μόνον το κεφάλι και τα άκρα που εξείχαν. Ο άγνωστος λοιπόν γλύπτης είχε επεξεργαστεί το έργο του κατά τμήματα τα οποία τελικά είχε ενώσει, οπότε στο σεισμό με την κατακρήμνιση του γλυπτού, αυτό έσπασε πολύ πιο εύκολα σε πολλά κομμάτια. Το άγαλμα αποτελείται από ένα μεγάλο κομμάτι κάτω από το στήθος μέχρι τα πόδια, από ένα δεύτερο κομμάτι που είναι ο άνω κορμός, το αριστερό φτερό (το δεξί προστέθηκε αντιγράφοντας το αριστερό) και από το κεφάλι – αυτό δεν βρέθηκε ποτέ από όσο γνωρίζουν οι ειδικοί. Τα χέρια, τα φτερά και τα πόδια, όπως και πολλά κομμάτια του ενδύματος, σμιλεύονταν τότε χωριστά και μετά το άγαλμα συναρμολογείτο. Τα φτερά ήταν από δύο μεγάλα μάρμαρα που ήταν συνδεδεμένα στην πλάτη χωρίς εξωτερική στήριξη και αυτό δημιουργούσε πρόβλημα ισορροπίας στο άγαλμα, το οποίο ο γλύπτης ωστόσο έλυσε χρησιμοποιώντας την πλώρη ως αντίβαρο.
  • 71.
    Το 1875 αυστριακοίαρχαιολόγοι είδαν στον τόπο της ανασκαφής τα μάρμαρα που ο σαμπουαζό νόμισε ότι ανήκαν σε τύμβο και αναλογιζόμενοι ελληνικά νομίσματα που απεικόνιζαν τη νίκη σε πλώρες πλοίων κατάλαβαν ότι τα μάρμαρα ήταν τμήματα μαρμάρινης πλώρης. Ο σαμπουαζό έμαθε για τα μάρμαρα της πλώρης το 1879 και κατάφερε να τα πάρει κι αυτά στο λούβρο. Η συναρμολόγηση και αποκατάσταση (π.χ. Του αριστερού φτερού που βρέθηκε σε πολλά κομμάτια και του δεξιού που ουσιαστικά είναι σχεδόν όλο προσθήκη μια που βρέθηκε ένα πολύ μικρό κομμάτι του) ολοκληρώθηκε το 1884. Το 1950 συναρμολογήθηκε και η δεξιά παλάμη της οπότε και εκτέθηκε και αυτή. “o hρακλής και ο ταύρος της κρήτης” .o κνώσιος ταύρος που φιλοξενείται στο μουσείο του λούβρου είναι μετόπη από τον ναό του δία στην ολυμπία. Βρέθηκε μαζί με άλλα σπαράγματα το 1829 στη δυτική πλευρά των ερείπιων του ναού της ολυμπίας από τους γάλλους ζαν λεόν ζοζέφ ντυμπουά και γκιγιώμ-αμπέλ μπλουέ, διευθυντές του επιστημονικού τμήματος της γαλλικής αποστολής της εκστρατείας του μωριά (1828-1833), και το 1830 από εκεί μεταφέρθηκε στο παρίσι, όπου τοποθετήθηκε στο μουσείο του λούβρου ως δωρεά της τότε ελληνικής βουλής. Είναι από πάριο μάρμαρο. Από το ανάγλυφο διατηρείται μεγάλο μέρος των σωμάτων του ηρακλή και του ταύρου, ενώ λείπουν το κεφάλι του ταύρου, οι βραχίονες του ηρακλή και τμήματα του ανάγλυφου από την δεξιά κάτω γωνία. Διακρίνουμε τον ηρακλή που με το αριστερό του χέρι έχει πιάσει τον ταύρο από τα κέρατα και του στρίβει το κεφάλι,
  • 72.
    ενώ στο δεξίκραδαίνει το ρόπαλο. Η όλη σκηνή σφύζει από ζωντάνια. 6.2. Μητροπολιτικο μουσειο τεχνης – νεα υορκη Ένα από τα µουσεία που επιλέξαµε να εξετάσουµε είναι το μητροπολιτικό μουσείο τέχνης της νέας υόρκης, το οποίο είναι γνωστό και ως μετ από τα αρχικά των λέξεων που απαρτίζουν το όνοµα του. Οι λόγοι που επιλέχθηκε το συγκεκριµένο µουσείο είναι διότι αποτελεί ένα από τα σηµαντικότερα και πιο γνωστά µουσεία τέχνης σε όλο τον κόσµο στο οποίο βρίσκεται πλούσια ποικιλία από πολλά και εξέχοντα εκθέµατα προερχόµενα από όλες τις περιόδους της ελληνική αρχαιότητας, ξεκινώντας από την εποχή του χαλκού µέχρι την ύστερη αρχαιότητα. Το µουσείο αυτό έκτασης δύο εκατοµµυρίων τετραγωνικών µέτρων θεµελιώθηκε το 1870 από µια οµάδα ανθρώπων που θέλησαν να δηµιουργήσουν ένα ινστιτούτο τέχνης που θα αποκτούσε τη φήµη και την αξία των αντίστοιχων ευρωπαϊκών. Βρίσκεται στην 5η λεωφόρο του μανχάταν, κοντά στο σέντραλ παρκ της νέας υόρκης και δέχεται 5,5 εκατοµµύρια επισκέπτες το χρόνο καθώς αποτελεί ένα από τα σηµαντικότερα αξιοθέατα της πόλης και πόλο έλξης τουριστών καθ’όλη τη διάρκεια του χρόνου. Όπως τα περισσότερα µουσεία ανά τον κόσµο έτσι και το μετ έχει ποικιλία εκθεµάτων (γλυπτά, αγγεία, µουσικά όργανα, ζωγραφικούς πίνακες) από όλες τις ηπείρους και τους
  • 73.
    Πολιτισµούς τα οποίακαλύπτουν όλο το φάσµα της ιστορίας καθώς το φαινόµενο της αρπαγής και παράνοµης εκµετάλλευσης αρχαιοτήτων δε θίγει µόνο την ελλάδα αλλά διάφορες χώρες και έθνη ανά την υφήλιο. Πιο συγκεκριµένα τα αριστουργήµατα που εκτίθενται στο μετ καλύπτουν την περίοδο από τα βάθη της νεολιθικής εποχής µέχρι και τη σηµερινή και αφορούν πολλούς πολιτισµούς εκτός από τον ελληνορωµαϊκό όπως τον αιγυπτιακό, εκθέµατα που αφορούν την αφρικανική τέχνη, πολιτισµούς της ασίας (ισλαµική τέχνη, τουρκία, ιράν, κορέα κλπ.), της Ωκεανίας και φυσικά της υπόλοιπης ευρώπης. Είναι σηµαντικό να κατανοήσουµε πως όλα τα εκθέµατα τα οποία θα αναλύσουµε στις επόµενες σελίδες και γίνονται αντικείµενα θαυµασµού επισκεπτών από όλο τον κόσµο, αποτελούν µέσο εκµετάλλευσης, προβολής και οικονοµικής ενίσχυσης των ξένων µουσείων. Η προσπάθεια για επαναπατρισµό τους δεν έχει καταστεί ικανή αφού δεν έχουν γίνει επαρκώς οργανωµένες και συντονισµένες προσπάθειες επιστροφών. Πολιτικοί και οικονοµικοί παράγοντες αποτελούν τροχοπέδη (εµπόδιο) στο αίτηµα για επιστροφή ενώ δεν πρέπει να µας διαφεύγει το γεγονός ότι προσδίδουν κέρδος και κύρος στις χώρες στις οποίες βρίσκονται και είναι αυτονόητο πως από την πλευρά τους θα εµποδίσουν κάθε διαπραγµάτευση που θα έχει ως στόχο τη µεταφορά των ευρηµάτων στον τόπο καταγωγής τους Το μητροπολιτικό μουσείο τέχνης της νέας υόρκης (metropolitanmuseumofart, γνωστό και ως themet) είναι ένα από τα μεγαλύτερα και σημαντικότερα μουσεία τέχνης στον κόσμο. Ιδρύθηκε το 1872 και βρίσκεται στην 5η λεωφόρο στο μανχάταν. Οι συλλογές του περιέχουν περισσότερα από δύο εκατομμύρια έργα τέχνης και περιλαμβάνουν ξεχωριστούς τομείς ελληνορωμαϊκής, μεσαιωνικής, ισλαμικής, ασιατικής και σύγχρονης τέχνης, καθώς και φωτογραφιών, ενδυμάτων, όπλων και πανοπλιών και μουσικών οργάνων.
  • 74.
    η συλλογή αρχαίαςελληνικής τέχνης του μητροπολιτικού μουσείου της νέας υόρκης είναι μια από τις πλουσιότερες στον κόσμο. Στη συλλογή περιλαμβάνονται, μεταξύ άλλων, έργα του κυκλαδικού, μινωικού και μυκηναϊκού πολιτισμού, αγγεία φημισμένων αγγειογράφων του 6ου αιώνα π.χ. Γλυπτά της αρχαϊκής και της πρωτοκλασικής περιόδου, επιτύμβιες στήλες της κλασικής εποχής, πήλινα και ορειχάλκινα αγγεία του 5ου αιώνα π.χ. Αλλά και εκθέματα του 4ου αιώνα π.χ. Από την αθήνα και από τους μακεδονικούς τάφους. Ωστόσο, μια από τις πλέον περίοπτες θέσεις του μουσείου, φιλοξενεί σήμερα την πτέρυγα με τα ελληνορωμαϊκά εκθέματα, η οποία ανακαινίστηκε τον ιούνιο του 1996, και από τότε εμπλουτίζεται συνεχώς με νέες προσθήκες από την ελλάδα, την κάτω ιταλία,αλλά και την κύπρο. Οι συλλογές της μας ταξιδεύουν στα χνάρια της ιστορίας από τα βάθη της νεολιθικής εποχής, τότε που η ανθρώπινη έκφραση έπαιρνε για πρώτη φορά μορφή μέσα από την τέχνη της γλυπτικής και της ζωγραφικής, μέχρι τις ένδοξες στιγμές της ρωμαϊκής αυτοκρατορίας αλλά και το μωσαϊκό των πολλών και διαφορετικών πολιτισμών που κυριαρχούσε στην κωνσταντινούπολη του 330 μ.χ. Στη ρωμαϊκή πτέρυγα θα ανακαλύψουμε άγνωστες λεπτομέρειες για πολεμικές επιχειρήσεις των ρωμαίων αυτοκρατόρων, σε συνδυασμό με τις επιρροές του ελληνικού πολιτισμού στις ρωμαϊκές αποικίες. Η ελληνική τέχνη είχε την τιμητική της στο μητροπολιτικό μουσείο της νέας υόρκης από την πρώτη κιόλας εποχή της λειτουργίας του. Το πρώτο έργο που φιλοξενήθηκε ήταν μια ρωμαϊκή σαρκοφάγος από την ταρσό η οποία παρουσιάστηκε το 1870. Ωστόσο, ο τομέας με τα ελληνικά και ρωμαϊκά εκθέματα εγκαινιάστηκε για πρώτη φορά το 1909 και σήμερα διαθέτει πάνω από 35.000 αντικείμενα. Ανάμεσά τους θα ξεχωρίσουμε αγαλματίδια μαρμάρινα σε διάφορα μεγέθη, προτομές, μεταλλικά νομίσματα και άλλα κτερίσματα από διαφορετικές εποχές, όπως κυκλαδικά ειδώλια, μυκηναϊκά αγγεία και βάζα της αθηναϊκής εποχής, ενώ περίοπτη θέση κατέχουν τα έργα από τερακότα, χρυσό, ασήμι και κρύσταλλο, δεμένα με πολύτιμους λίθους. Ομολογουμένως θεωρούνται ως δείγματα μιας σπανιότατης συλλογής, που όμοιά τους θα συναντήσουμε μόνον στις προθήκες του αρχαιολογικού μουσείου της αθήνας και άλλων μεγάλων πόλεων της εποχής εκείνης. στον κυπριακό τομέα θα θαυμάσουμε πήλινα βάζα με περίτεχνες ζωγραφιές, γλυπτά,μαρμάρινα και μπρούτζινα πορτραίτα. Η συλλογή αρχαιοτήτων cesnola αποτελεί αναμφίβολα – αν όχι τη σπουδαιότερη - μία από τις σημαντικότερες συλλογές του μετ, καθώς και το πιο αξιόλογο δείγμα κυπριακής τέχνης στο δυτικό
  • 75.
    κόσμο. Τέλος, ιδιαίτερηθέση κατέχουν τα ρωμαϊκά ψηφιδωτά από δύο επαύλεις που βρέθηκαν στις ανασκαφές που έγιναν στην περιοχή του βεζούβιου, έξω από τη νάπολη της ιταλίας. Κάποια από τα ελληνικά εκθέματα είναι: Η σφίγγα πρέπει να ήταν τοποθετημένη σε υψηλό σημείο, είτε σε τάφο, είτε στην κορυφή επιτύμβιας στήλης. Είναι έργο του 6ου αι. Π.χ., περί τα 530 π.χ. Από την αττική. Ο κούρος αυτός είναι από τους αρχαιότερους που κατασκευάστηκαν στην αττική. Χρονολογείται στις μεταξύ 590 και 580 π.χ. Ήταν τοποθετημένος στον τάφο ενός αρχαίου αθηναίου της αριστοκρατίας.
  • 76.
    Κυκλαδικό ειδώλιο πουαπεικονίζει καθιστό μουσικό να παίζει άρπα. 2800-2700 π.χ. Οι ελληνικες αρχαιοτητες στο μητροπολιτικο μουσειο νεας υορκης Ο τοµέας µε τα ελληνορωµαϊκά εκθέµατα που θα εξετάσουµε εγκαινιάστηκε το 1909 και περιλαµβάνει περισσότερα από 35.000 αντικείµενα. Η συλλογή των εκθεµάτων της αρχαίας ελληνικής τέχνης την οποία αναλύουµε περιλαµβάνει τα σηµαντικότερα δείγµατα της κυκλαδικής, μινωικής, μυκηναϊκής , γεωµετρικής, αρχαϊκής και κλασικής περιόδου και είναι από τις πλουσιότερες του κόσµου. ΄οπως θα δούµε και παρακάτω τα εκθέµατα των παραπάνω εποχών δείχνουν την υψηλή ποιότητα των καλλιτεχνικών δηµιουργηµάτων των αρχαίων ελλήνων. Επίσης, όπως είναι γνωστά από την ιστορία, τα εξαίρετα µελανόµορφα και ερυθρόµορφα αγγεία πάνω στα οποία απεικονίζονταν σκηνές από την καθηµερινή ζωή και τη µυθολογία, οι επιτύµβιες στήλες µε παραστάσεις µοναδικής ευαισθησίας και κοµψότητας, ο µεγαλοπρεπής- επιβλητικός κούρος, τα πήλινα και ορειχάλκινα αγαλµατίδια, τα χρυσά κοσµήµατα, οι ταναγραίες (αρχαία ελληνικά έργα πλαστικής τέχνης από τερακότα ύψους 15 ως 35 εκατοστά) και τα πλαστικά αττικά αγγεία µαρτυρούν το επίπεδο του ελληνικού πολιτισµού µέσα από τον τρόπο σκέψης, τη δηµιουργικότητα, τη λεπτότητα και το βάθος των συναισθηµάτων καθώς και από τις αντιλήψεις εκείνης της εποχής. Ιδιαίτερα σηµαντική είναι η συλλογή censola από την κύπρο τα αντικείµενα της οποίας υπήρξαν από τις πρώτες συλλογές που απέκτησε το µουσείο και συνέβαλε σηµαντικά στη φήµη και την ανάδειξή του ως τα ένα από τα πιο αξιόλογα ιδρύµατα
  • 77.
    του κόσµου. Ενδεικτικόςείναι ο τρόπος που αποκτήθηκαν µετά από µια σειρά διαπραγµατεύσεων και διεκδικήσεων τους από διάφορες χώρες. Κυκλαδικά ειδώλια Αρχαϊκή εποχή γυναίκες σε οικιακές ασχολίες (αποκτήθηκε από ίδρυµα fletcher το 1931) Η αττική µελανόµορφη λήκυθος, της αρχαϊκής εποχής, που αποδίδεται στον ζωγράφο αµάση, είναι κατασκευασµένη µεταξύ 550-530 π.χ. Από πηλό και έχει ύψος 17,15 εκ. Το κάτω µέρος είναι µαύρο, ενώ το κυρίως σώµα και ο ώµος κοσµούνται µε παραστάσεις, οι οποίες συνδυάζουν ένα θρησκευτικό θέµα µε µια σκηνή της καθηµερινής ζωής. Στην κύρια σκηνή της ληκύθου πρωταγωνιστούν οι γυναικείες µορφές. ∆ύο στο κέντρο υφαίνουν σ’ έναν κάθετο αργαλειό, τρεις στα δεξιά ζυγίζουν το µαλλί και δίπλα τους τέσσερις άλλες γνέθουν µε ρόκα. Ανάµεσα τους διακρίνεται διπλωµένο το τελειωµένο ύφασµα.το συγκεκριµένο αγγείο αφορά µία απλή καθηµερινή δραστηριότητα που έχουν αναλάβει να εκτελούν οι γυναίκες. Μέσα από την αναπαράσταση αυτή βλέπουµε ότι οι υφάντρες, ο αργαλειός, τα νήµατα, τα βαρίδια, τα υφάσµατα, όλα είναι ίδια µε την σηµερινή εποχή. Ακόµα και ο ρόλος της γυναίκας σαν άοκνης εργάτριας, που φροντίζει την οικιακή οικονοµία και αποτελεί το στυλοβάτη του σπιτιού, διαιωνίζεται από την αρχαιότητα µέχρι σήµερα. Συνεπώς
  • 78.
    µπορούµε να πούµεότι το σήµερα είναι η συνέχεια του χτες και το παρόν χτίζεται πάνω στα επιτεύγµατα του παρελθόντος. 6.3. Ελγίνεια μάρμαρα Τα γλυπτά του παρθενώνα, γνωστά και ως ελγίνεια μάρμαρα, ονομασία που υποβαθμίζει την πράξη αρπαγής των γλυπτών του παρθενώνα από τον λόρδο έλγιν, είναι μεγάλη συλλογή από μαρμάρινα γλυπτά που εκλάπηκαν από τον τόμας μπρους, ζ' κόμης του έλγιν, πρέσβη στην οθωμανική αυτοκρατορία από το 1799 μέχρι το 1803 και μεταφέρθηκαν στην βρετανία το 1806. Εκμεταλλευόμενος την οθωμανική ηγεμονία στην ελληνική επικράτεια, κατάφερε και απέκτησε φιρμάνι από τον οθωμανό σουλτάνο για την αποκαθήλωσή τους από τον παρθενώνα με σκοπό την μέτρηση και την αποτύπωσή τους σε σχέδια, και στη συνέχεια προχώρησε στην αφαίρεση και φυγάδευσή τους. Τα γλυπτά αυτά αποθηκεύτηκαν στο βρετανικό μουσείο του λονδίνου το 1816.το οθωμανικό φιρμάνι, που κατέχει το βρετανικό μουσείο "δεν φέρει την υπογραφή και τη σφραγίδα του σουλτάνου ή τη συνήθη επίκληση στο θεό, και χωρίς αυτά, ο elgin και συνεπώς το βρετανικό μουσείο δεν έχουν καμία νομική απόδειξη της κυριότητας των γλυπτών του παρθενώνα ", σύμφωνα με έκθεση ειδικών . Το 1936 τοποθετήθηκαν στην έκθεση duveen που δημιουργήθηκε για αυτό το σκοπό. Από το 1983, με πρωτοβουλία της τότε υπουργού πολιτισμού μελίνας μερκούρη, η ελλάδα έχει καταβάλει προσπάθειες να φέρει τα ελγίνεια πίσω στην αθήνα. Σε ανακοίνωση που εξέδωσε το βρετανικό μουσείο τον απρίλιο του 2007, αναφέρεται ότι δεν προτίθεται να παραχωρήσει την κυριότητα των γλυπτών του παρθενώνα σε ελληνικό μουσείο. Νεότερη ανακοίνωση του βρετανικού μουσείου (2009) ανέφερε πως, με την ευκαιρία των εγκαινίων του νέου μουσείου της ακρόπολης, θα ήταν
  • 79.
    διατεθειμένο να δανείσειτα ελγίνεια, αρκεί η ελληνική κυβέρνηση να αναγνωρίσει το δικαίωμα ιδιοκτησίας τους στο μουσείο. Η ελληνική κυβέρνηση απέρριψε την πρόταση. Περιγραφή Η εν λόγω συλλογή γλυπτών περιλαμβάνει μερικά από τα γλυπτά των αετωμάτων, των μετοπών που απεικονίζουν μάχες μεταξύ των λαπίθων και των κενταύρων, αλλά και της ζωφόρου του παρθενώνα που κοσμούσε το ανώτερο τμήμα των τοίχων του σηκού του ναού σε όλο τους το μήκος. Ως εκ τούτου, αντιπροσωπεύουν περισσότερο από το 1/2 από ό,τι απομένει από τη γλυπτική διακόσμηση του παρθενώνα που διασώθηκε: 75 μέτρα από τα αρχικά 160 μέτρα, 15 από τις 92 μετόπες, 17 τμηματικές φιγούρες από τα αετώματα, όπως επίσης και άλλα τμήματα της αρχιτεκτονικής. Τα αποκτήματα του έλγιν περιλαμβάνουν ακόμη αντικείμενα από άλλα κτίρια της αθηναϊκής ακρόπολης: το ερέχθειο, που μεταβλήθηκε σε ερείπιο κατά τον ελληνικό αγώνα της ανεξαρτησίας (1821-33), τα προπύλαια και τον ναό της αθηνάς νίκης. Ο λόρδος έλγιν πήρε περίπου τα μισά από τα γλυπτά του παρθενώνα και από τα υπόλοιπα δημιουργήθηκαν εκμαγεία σε γύψο. Στη συλλογή των μαρμάρων δόθηκε το όνομα του λόρδου έλγιν.
  • 80.
    7. Επίσκεψη σεμουσεία Στις 20 νοεμβρίου 2013 στα πλαίσια της ερευνητικής εργασίας “πάμε μουσείο;” Επισκεφθήκαμε το νομισματικό μουσείο και το μουσείο κυκλαδικής τέχνης στο κέντρο της αθήνας. Στο νομισματικό μουσείο, που παλαιοτέρα ήταν η κατοικία του ερρίκου σλήμαν, εντύπωση μας έκαναν η ποικιλία των νομισμάτων σε διαφορετικά μεγέθη από όλο τον κόσμο. Η ταξινόμηση των νομισμάτων σε κατηγορίες ανάλογα με την χρονολογία χρησιμοποίησής τους από συγκεκριμένες χώρες καθώς και οι αποθήκες νομισμάτων σε μορφή ντουλάπας. Στο μουσείο κυκλαδικής τέχνης μας εντυπωσίασαν οι διαδραστικοί πινάκες και η προβολή ταινιών μικρού μήκους σχετικοί με την ταφή των αρχαίων ελλήνων κ.α. Επίσης σε έναν από τους διαδραστικούς πινάκες είχαμε την δυνατότητα να γράψουμε το όνομα μας στην κυπριακή συλλαβική γραφή.
  • 81.
    Μιλήσαμε, ακόμη, μετην πρόεδρο του μουσείου η οποία μας έδωσε πληροφορίες σχετικά με την λειτουργία του μουσείου. Συνέντευξη με την πρόεδρο του κυκλαδικού μουσείου σάντρα μαρινοπούλου -χαίρεται κ. Σάντρα μαρινοπούλου -γεια σας -ποια είναι η θέση σας στο μουσείο; -είμαι πρόεδρος του μουσείου και αρχαιολόγος και έχω τελειώσει management. -το μουσείο σας διαθέτει μουσειολόγο; -δυστυχώς όχι και μάλιστα το επάγγελμα αυτό σπανίζει στις μέρες μας -δηλαδή; -το μουσείο μας σήμερα πρέπει να προσλάβει ένα μουσειολόγο για να οργανωθεί η έκθεση νέας συλλογής. Πολλές φορές μάλιστα στις προκηρύξεις μπερδεύονται, με ειδικότητες όπως η πολιτιστική διαχείριση. Απόφοιτοι αρχαιολογίας κάνουν μεταπτυχιακό στην μουσειολογία αλλά τα πράγματα παραμένουν δύσκολα όσον αφορά την εύρεση εργασίας. -από ποια μέλη απαρτίζεται το προσωπικό; -κυρίως το μουσείο έχει ανάγκη από έναν αρχαιολόγο και φύλακες. Το μουσείο μας αποτελείται από τον πρόεδρο, τον διευθυντή, τους επιμελητές στο αρχαιολογικό τμήμα, τον επιμελητή των σύγχρονων προγραμμάτων, τον υπεύθυνο για την ψηφιοποίηση και την ηλεκτρονική τεκμηρίωση, τους υπεύθυνους του τμήματος εκπαιδευτικών προγραμμάτων, τους υπεύθυνους του τμήματος επικοινωνίας και
  • 82.
    ανάπτυξης, τους υπεύθυνουςτου πωλητηρίου και τον υπεύθυνο του διοικητικού συντονισμού. Ωστόσο δεν διαθέτουμε συντηρητές. -πως έρχονται τα εκθέματα στο χώρο του μουσείου; -αρχικά για να εγκριθούν τα εκθέματα από το κράτος για την μεταφορά τους σε ένα δεύτερο μουσείο, θα πρέπει να έχει εγκριθεί πρώτα ο χώρος στον οποίον θα μεταφερθούν. Υπάρχει περίπτωση κάποιος συλλέκτης να δώσει τα εκθέματά του, πάλι μετά από έγκριση σε κάποιο μουσείο. Έτσι μεταφέρονται με ασφαλή τρόπο από τον αρχικό τόπο στον χώρο εκθέσεων. Η μεταφορά γίνεται πάντα με την παρουσία ενός συντηρητή και ενός μουσειολόγου-αρχαιολόγου. Σύμφωνα με τις προδιαγραφές των αρχαιολογικών μουσείων, η μεταφορά των εκθεμάτων πρέπει να γίνεται με τον πιο ασφαλή τρόπο έτσι ώστε να μην υποστούν καμία βλάβη. Τέλος, η μεταφορά μπορεί να κοστίζει περισσότερο από την αξία των ίδιων των εκθεμάτων. -πως βοηθάει η τεχνολογία και η τεχνογνωσία στην λειτουργία ενός μουσείου; -στις μέρες μας εξ’ αιτίας της εξελιγμένης τεχνολογίας, τα μουσεία πρέπει να είναι συμβατά με αυτή. Ο πληθυσμός τον οποίο δέχονται τα μουσεία δεν πρέπει να είναι μιας συγκεκριμένης ηλικίας αλλά πρέπει να δέχεται όλες τις ηλικίες. Πρέπει να βρεθεί ένας τρόπος που να ελκύει τις νεότερες ηλικίες. Κατά κύριο λόγο ο τρόπος αυτός θα επιτευχθεί όσο το δυνατόν καλύτερα με την βοήθεια της τεχνολογίας. Έτσι με την χρήση της τεχνολογίας και των υπολογιστών, η σχέση θεατή-εκθεμάτων γίνεται πιο άμεση και ενδιαφέρουσα. -είναι απαραίτητο να υπάρχει είσοδος στα μουσεία? Ναι, είναι απαραίτητο για την συντήρηση του μουσείου καθώς και τον σεβασμό των επισκεπτών προς τα εκθέματα, τα οποία έχουν μεγάλο κόστος συντήρησης. Ακόμα αυτό το ποσό είναι συμβολικό για την φήμη του μουσείου, αλλά αυτό το ποσό συνήθως δεν ξεπερνάει τα 5 ευρώ. -έχει το μουσείο σας εκπαιδευτικά προγράμματα? Ναι, φυσικά το μουσείο μας διαθέτει εκπαιδευτικά προγράμματα για όλες τις ηλικίες. Αυτά τα προγράμματα γίνονται ειδικότερα τα σαββατοκύριακα ώστε να μπορεί να συμμετέχει περισσότερος κόσμος. Τα σαββατοκύριακα υπάρχουν ειδικά προγράμματα .συγκεκριμένα το σάββατο υπάρχουν προγράμματα που αφορούν την εικαστική έκφραση , την κατασκευή ψηφιακού comic και ζωγραφική για μικρά και μεγάλα παιδιά. Τις κυριακές υπάρχει διαδραστική ξενάγηση για οικογένειες καθώς και παρακολούθηση θεατρικών παραστάσεων.
  • 83.
    8. Ερωτηματολόγιο ερευνητικήςεργασίας α’ λυκείου “Πάμε μουσείο;” Στα πλαίσια της ερευνητικής εργασίας μοιράστηκαν ερωτηματολόγια. Ακολουθούν οι ερωτήσεις, η αξιολόγηση των αποτελεσμάτων και ο σχετικός σχολιασμός. Σύμφωνα με το ερωτηματολόγιο που κάναμε ως project για τα μουσεία, ερωτήθηκαν 168 άτομα. 1. Πόσο χρονών είστε; Α) 5-20 β) 21-40 γ) 41-65 δ) 66 και άνω Συμφώνα με την ερεύνα που έχουμε κάνει διαπιστώσαμε ότι το μεγαλύτερο ποσοστό ηλικίας ανήκει σε άτομα από 5-20 ετών. Στην συνεχεία ακολουθούν ηλικίες από 41-65 χρονών , μετά από 21-40 και τέλος το μικρότερο ποσοστό ηλικίες άνω των 66. 2. Σε ποιό φύλο ανήκετε; Α) αρσενικό Β) θηλυκό 0 10 20 30 40 50 60 70 80 90 α) 5-20 β) 21-40 γ) 41-65 δ) 66 και άνω 1. Πόσο χρονών είστε;
  • 84.
    Μέσα από τοερωτηματολόγιο που μελετήσαμε παρατηρήσαμε ότι το 59% ανήκει στο θηλυκό φύλο και το 41% στο αρσενικό φύλο. 3. ΄εχετε επισκεφτεί ποτέ κάποιο μουσείο; Α) ναι Β) όχι Βλέπουμε ότι ένα μεγάλο μέρος του πληθυσμού επισκέπτεται τα μουσεία και αυτό είναι αρκετά θετικό για την κοινωνία μας γιατί βοηθούν στην ψυχαγώγηση και στην εκμάθηση γνώσεων σχετικά με τα μουσεία. Από την στατιστική συμπεραίνουμε ότι το 150 των ερωτηθέντων έχουν επισκεφθεί κάποιο μουσείο. 4. Πιστεύετε ότι τα μουσεία είναι χώροι που κυρίως αφορούν: Α) άτομα με υψηλή μόρφωση/επιστήμονες Β) σχολικές ομάδες Γ) το σύνολο της κοινωνίας α) Αρσεν ικό… β) Θηλυκ ό… 2. Σε ποιό φύλο ανήκετε; 0 50 100 150 200 α) Ναι β) Όχι 3. ΄Εχετε επισκεφτεί ποτέ κάποιο μουσείο;
  • 85.
    Τα μουσεία είναιχώροι που αφορούν κυρίως το σύνολο της κοινωνίας κατά τα ¾ περίπου ενώ το ¼ καταλαμβάνουν σχολικές ομάδες και άτομα με υψηλή μόρφωση/επιστήμονες. Δηλαδή το σύνολο της κοινωνίας το 75% , άτομα με υψηλή μόρφωση το 11% και σχολικές ομάδες το 14%. 5. Νομίζετε ότι η επίσκεψη των νέων σε κάποιο μουσείο βοηθάει στην διαπαιδαγώγησή τους; Α) ναι Β) όχι α) Άτομα με υψηλή μόρφωση/επισ τήμονες 11% β) Σχολικές ομάδες 14% γ) Το σύνολο της κοινωνίας 75% 4. Πιστεύετε ότι τα μουσεία είναι χώροι που κυρίως αφορούν:
  • 86.
    Στην ερώτηση “νομίζετεότι η επίσκεψη των νέων σε κάποιο μουσείο βοηθάει στην διαπαιδαγώγησή τους;” (5.) 146 άτομα απάντησαν ναι, ενώ 22 όχι. Αρκετοί άνθρωποι θεωρούν ότι τα μουσεία συμβάλλουν στην καλύτερη εκπαίδευση των νέων όμως μερικοί πιστεύουν ότι τα μουσεία είναι πλέον ξεπερασμένα και δεν προσφέρουν ιδιαίτερες γνώσεις. 6. Πιστεύετε ότι η επίσκεψη σε μουσείο μπορεί να γίνει διασκεδαστική; Α) ναι Β) όχι Στην ερώτηση “πιστεύετε ότι η επίσκεψη σε ένα μουσείο μπορεί να γίνει διασκεδαστική;” (6.) 131 άτομα απάντησαν ναι, ενώ 37 όχι. α) Ναι β) Όχι 146 22 5. Νομίζετε ότι η επίσκεψη των νέων σε κάποιο μουσείο βοηθάει στην διαπαιδαγώγησή τους; α) Ναι β) Όχι 131 37 6. Πιστεύετε ότι η επίσκεψη σε μουσείο μπορεί να γίνει διασκεδαστική;
  • 87.
    Πολλοί θεωρούν τηνεπίσκεψη σε ένα μουσείο λίγο αδιάφορη και θα ήθελαν να γίνει πιο διασκεδαστική όμως μερικοί θεωρούν την επίσκεψη σοβαρή υπόθεση. 7. Θεωρείτε τα μουσεία σημαντικά για την διατήρηση του πολιτισμού ενός έθνους; Α) ναι Β) όχι Στην ερώτηση “θεωρείτε τα μουσεία σημαντικά για τη διατήρηση του πολιτισμού ενός έθνους;” (7.) 155 άτομα απάντησαν ναι, ενώ 13 όχι. Πολλοί θεωρούν ότι τα μουσεία συμβάλλουν στη διατήρηση του πολιτισμού καθώς διατηρούν τα εκθέματα και αποτελούν υπενθύμιση της ιστορίας κάθε έθνους. Μερικοί ωστόσο δεν θεωρούν τα μουσεία σημαντικά. 8. Πιστεύετε ότι η είσοδος σε μουσεία θα έπρεπε να είναι δωρεάν; Α) ναι Β) όχι α) Ναι β) Όχι 155 13 7. Θεωρείτε τα μουσεία σημαντικά για την διατήρηση του πολιτισμού ενός έθνους;
  • 88.
    Στην ερώτηση “πιστεύετεότι η είσοδος σε μουσεία θα έπρεπε να είναι δωρεάν;” (8.) 120 άτομα απάντησαν ναι, ενώ 48 όχι. Αρκετοί άνθρωποι πιστεύουν πως η είσοδος πρέπει να είναι δωρεάν λόγο της άσχημης οικονομικής κατάστασης που επικρατεί στη χώρα μας ενώ μερικοί θεωρούν ότι το κόστος για την είσοδο σε ένα μουσείο ωφελεί την διατήρηση και την λειτουργία του μουσείου. 9. Με ποίον τρόπο σας αρέσει να επισκέπτεστε ένα μουσείο; Α) με προσωπικό ξεναγό Β) με ηλεκτρονικό ξεναγό Γ) με εκπαιδευτικό πρόγραμμα Δ) μόνος μου α) Ναι β) Όχι 120 48 8. Πιστεύετε ότι η είσοδος σε μουσεία θα έπρεπε να είναι δωρεάν; 33% 11%41% 15% 9. Με ποίον τρόπο σας αρέσει να επισκέπτεστε ένα μουσείο; α) Με προσωπικό ξεναγό β) Με ηλεκτρονικό ξεναγό γ) Με εκπαιδευτικό πρόγραμμα δ) Μόνος μου
  • 89.
    Στην ερώτηση μεποιο τρόπο σας αρέσει να επισκέπτεστε ένα μουσείο το 33% των ατόμων δήλωσε ότι προτιμάει με προσωπικό ξεναγό.το 41% με εκπαιδευτικό πρόγραμμα, ενώ το 15% μόνο του.τέλος το 11% με ηλεκτρονικό ξεναγό. 10. Ποιό από τα παρακάτω μουσεία σας έκανε εντύπωση; Α) μουσείο της ακρόπολης Β) πολεμικό μουσείο Δ) αρχαιολογικό μουσείο Ε) εθνική πινακοθήκη Γ) μουσείο μπενάκη Στ) κανένα από τα παραπάνω Στην επόμενη ερώτηση για το ποιό από τα παρακάτω μουσεία σας έκανε εντύπωση το 43% απάντησε το μουσείο της ακρόπολης.το 20% το πολεμικό μουσείο και το 5% το μουσείο μπενάκη.επίσης το 12% απάντησε οτι του έκανε εντύπωση το αρχαιολογικό μουσείο, στο 14% έκανε εντύπωση η εθνική πινακοθήκη και τέλος το 6% απάντησε κανένα από τα παραπάνω. 11. Ποιο από τα παρακάτω μουσεία θα θέλατε να υπήρχε και στην ελλάδα; Α) μουσείο ferrari β) μουσείο μαγισσών γ) μουσείο κατασκοπίας Δ) μουσείο μολυβιών ε) μουσείο καπακιών τουαλέτας 43% 20% 5% 12% 14% 6% 10. Ποιό από τα παρακάτω μουσεία σας έκανε εντύπωση; α) Μουσείο της Ακρόπολης β) Πολεμικό Μουσείο γ) Μουσείο Μπενάκη δ) Αρχαιολογικό Μουσείο ε) Εθνική Πινακοθήκη
  • 90.
    Σε αυτήν τηνερώτηση η οποία είναι, ποιό από τα παρακάτω μουσεία θα θέλατε να υπήρχε στην ελλάδα 51 άτομα από τα 168 απάντησαν ότι θα ήθελαν το μουσείο της ferrari, τα 32 το μουσείο των μαγισσών, ενώ τα 61 θα προτιμούσαν το μουσείο της κατασκοπίας.τέλος 17 άτομα θα ήθελαν το μουσείο μολυβιών και οι 7 το μουσείο καπακιών τουαλέτας. 12. Όταν ταξιδεύετε είναι στις προτεραιότητές σας η επίσκεψη κάποιου μουσείου; Α) ποτέ β) σπάνια γ) μερικές φορές δ) πάντα 51 32 61 17 7 α) Μουσείο Ferrari β) Μουσείο μαγισσών γ) Μουσείο κατασκοπίας δ) Μουσείο μολυβιών ε) Μουσείο καπακιών τουαλέτας 11. Ποιο από τα παρακάτω μουσεία θα θέλατε να υπήρχε και στην Ελλάδα;
  • 91.
    Στην παρακάτω ερώτησηγια το αν είναι προταιρεότητα μας να επισκεφτούμε ένα μουσείο όταν ταξιδεύουμε οι 37 απάντησαν ότι πότε δεν θα ήταν προτεραιότητα τους, οι 43 είπαν οτι σπάνια θα επισκεφτόντουσαν κάποιο μουσείο, οι 53 πως μερικές φορές θα επισκεφτόντουσαν κάποιο μουσείο και τέλος οι 35 πως πάντα ειναι προτεραιότητά τους. 13. Έχετε επισκεφτεί κάποιο γνωστό μουσείο στο εξωτερικό; Α) ναι Β) όχι 37 43 53 35 12. Όταν ταξιδεύετε είναι στις προτεραιότητές σας η επίσκεψη κάποιου μουσείου; α) Ποτέ β) Σπάνια γ) Μερικές φορές δ) Πάντα
  • 92.
    Αν ναι ποιό-ά;_______________________________________________________ Η τελευταία ερώτηση η οποία είναι αν έχετε επισκεφτεί κάποιο γνωστό μουσείο στο εξωτερικό και αν ναι ποιό.τα 151 άτομα από τα 168 απάντησαν όχι και οι 17 απάντησαν ναι. Δύο άτομα έχουν επισκεφτεί το αρχαιολογικό μουσείο του καϊρου, άλλα δύο το reinadesofiaάλλα δύο το μουσείο του βατικανού και τέλος ακόμα δύο το βρετανικό μουσείο. Από ένα άτομο, έχουν επισκεφτεί το μουσείο δαχτυλίθρας, το εθνικό μουσείο, το μουσείο καπακίων, το μουσείο της madametissauds, το μουσείο της αγίας σοφίας, το μουσείο daliτης ισπανίας, το μουσείο orse, το μουσείο versaillesκαι τέλος το μουσείο αυτοκινήτων. 17 151 α) Ναι β) Όχι 13. Έχετε επισκεφτεί κάποιο γνωστό μουσείο στο εξωτερικό; 2 1 2 1 1 2 2 1 1 1 1 1 1 Αν ναι ποιό-ά;
  • 93.
    Πηγές http://3lykzografou.files.wordpress.com/2011/11/project33.pdf http://commons.wikimedia.org/wiki/File:Egastinai_frieze_Louvre_MR825.jpg http://consulat.grece.isere.free.fr http://el.wikipedia.org/wiki/%CE%95%CE%B8%CE%BD%CE%B9%CE%BA%CE%AE_%CE%A0 %CE%B9%CE%BD%CE%B1%CE%BA%CE%BF%CE%B8%CE%AE%CE%BA%CE%B7_%CF% 84%CE%B7%CF%82_%CE%95%CE%BB%CE%BB%CE%AC%CE%B4%CE%BF%CF%82 http://el.wikipedia.org/wiki/%CE%95%CE%BB%CE%B3%CE%AF%CE%BD%CE%B5%CE%B9% CE%B1_%CE%9C%CE%AC%CF%81%CE%BC%CE%B1%CF%81%CE%B1 http://el.wikipedia.org/wiki/%CE%97_%CE%95%CE%BC%CE%BC%CE%BF%CE%BD%CE%AE_ %CF%84%CE%B7%CF%82_%CE%9C%CE%BD%CE%AE%CE%BC%CE%B7%CF%82 http://el.wikipedia.org/wiki/%CE%9C%CE%BF%CF%85%CF%83%CE%B5%CE%AF%CE%BF http://el.wikipedia.org/wiki/%CE%9C%CE%BF%CF%85%CF%83%CE%B5%CE%AF%CE%BF http://el.wikipedia.org/wiki/%CE%9D%CE%AF%CE%BA%CE%B7_%CF%84%CE%B7%CF%82_ %CE%A3%CE%B1%CE%BC%CE%BF%CE%B8%CF%81%CE%AC%CE%BA%CE%B7%CF%82 http://7lt-laris.lar.sch.gr/sxoleio/project%20arxaia_files/ERGASIA.pdf http://el.wikipedia.org/wiki/%CE%A0%CE%BF%CE%BB%CE%B5%CE%BC%CE%B9%CE%BA% CF%8C_%CE%9C%CE%BF%CF%85%CF%83%CE%B5%CE%AF%CE%BF_%28%CE%91%CE% B8%CE%AE%CE%BD%CE%B1%29 http://el.wikipedia.org/wiki/Αρχείο:Apollon_nymphag%C3%A8te_et_les_Nymphes.JPG http://el.wikipedia.org/wiki/Αρχείο:Bull_metope_Olympia_Louvre_MA716.jpg http://el.wikipedia.org/wiki/Αρχείο:Nike_of_Samothrake_Louvre_Ma2369_n4.jpg http://el.wikipedia.org/wiki/μουσείο Μπενάκη http://el.wikipedia.org/wiki/Μουσείο_του_Λούβρου http://en.wikipedia.org/wiki/Thyssen-Bornemisza_Museum http://neolithic.gr/pdf/museology.pdf http://perierga/2012/12 καιhttp://www.iefimerida.gr/news http://strangetravellergr.blogspot.gr/2010/09/blog-post_10.html http://ta4mx.blogspot.gr/2011/07/blog-post_06.html http://www.academia.edu http://www.academia.edu/ http://www.academia.edu/1878680/_._ http://www.academia.edu/2394453/_._ http://www.artnews.gr/index.php?option=com_content&view=article&id=2508:2012-05-14-10-24- 06&catid=78:diethneis&Itemid=421 http://www.benaki.gr/ http://www.britishmuseum.org .
  • 94.
    http://www.clickatlife.gr http://www.el.wikipedia.org/wiki/ http://www.el.wikipedia.org/wiki/ http://www.imma.edu.gr/macher/museums/show.html?museum_id=4 http://www.iwm.org.uk . http://www.madametussauds.com/london/default.aspx . http://www.museumoflondon.org.uk/london-wall. http://www.nationalgallery.org.uk . http://www.newsbeast.gr/portraita/arthro/577826/o-maestros-tou-fotos-karavatzio-/ http://www.nhm.ac.uk . http://www.nma.gr/history3.htm http://www.pemptousia.gr http://www.rmg.co.uk/national-maritime-museum . http://www.sciencemuseum.org.uk . http://www.tate.org.uk/visit/tate-modern . http://www.theacropolismuseum.gr/el/content/istoria-0 http://www.vam.ac.uk . http://www.wikipedia. http://www.youtube.com/watch?v=RtBacmEY9II: βιντεο www.museumofbadart.org www.tactualmuseum.gr/ Βιβλίο Μουσείο ΤΥΣΕΝ-ΜΠΟΡΝΕΜΙΣΑ από τη συλλογή ΜΟΥΣΕΙΑ ΤΟΥ ΚΟΣΜΟΥ της εφημερίδας Η ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ Βιβλιοθήκη τέχνης η Καθημερινή: Μουσεία του κόσμου, τόμος 19 ΕΘΝΙΚΗ ΠΙΝΑΚΟΘΗΚΗ, Λονδίνο, τόμος 5, 2006, Εκδόσεις ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ Πάπυρος Λαρούς Μπριτάνικα: τόμος 36, σελίδα 698-699 Πηγές: ΒΡΕΤΑΝΙΚΟ ΜΟΥΣΕΙΟ, Λονδίνο, τόμος 19, 2006, Εκδόσεις ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ Πηγή: http://el.wikipedia.org Πηγή: ΟΥΦΙΤΣΙ, Φλωρεντία τόμος 14, 2007, εκδόσεις ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ ΠΙΝΑΚΟΘΗΚΗ ΜΠΟΡΓΚΕΖΕ, τόμος 18, Ρώμη, 2007, Εκδόσεις ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ ΤΥΣΕΝ-ΜΠΟΡΝΕΜΙΣΑ, Μαδρίτη, τόμος 15, 2007, ΕκδόσειςΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ