ГЭРЛЭЛТИЙН ГЭРЭЭ, АГУУЛГА, ЗААВАЛ ТУСГАХ НӨХЦӨЛ www.advocate.mn

1. Бэлтгэсэн: С.Ууганбаяр
М.Явуухулан
2024-08-23
ГЭРЛЭЛТИЙН ГЭРЭЭ, АГУУЛГА,
ЗААВАЛ ТУСГАХ НӨХЦӨЛ

2. АГУУЛГА
• Гэрээний агуулга;
• Гэрлэлтийн гэрээний талаарх гадаад орнуудын онцог;
• Гэрлэлтийн гэрээнд заавал тусгах нөхцөл;

3. Гэрлэлтийн гэрээг Иргэний хуулийн 125 дугаар
зүйлийн 125.2 дэх хэсэгт “Гэрлэгчдийн
хөрөнгийн эрхийн зарим харилцааг гэрээгээр
зохицуулж болно”;
132 дугаар зүйлийн 132.1 дэх хэсэгт
“Гэрлэгчид гэрлэгч тус бүрээс өрхийн төсөв,
зардлыг хариуцах журам, гэрлэлтийг цуцалсан
нөхцөлд ногдох хөрөнгийг тодорхойлох,
хөрөнгийн эрхтэй холбогдсон бусад нөхцөлийг
энэ хуульд нийцүүлэн байгуулсан гэрээний
үндсэн дээр зохицуулж болно” гэж тус тус
заасны дагуу Гэрлэгчид хооронд байгуулдаг.
Гэрээний агуулга

4. Гэрлэгчид гэрлэхээс өмнөх өөрсдийн
хөрөнгийг хуваарьт хөрөнгө хэмээн гэрээндээ
тусгаснаар Гэрлэлт цуцалсанцуцлагдсан
тохиолдолд уг хувийн хөрөнгийг хуваах,
ногдох хэсгийг тодорхойлох гэх мэт асуудал
үүсэхгүй.
Гэрээндээ дундын хөрөнгийг хэрхэн хуваах,
ногдох хэсгийг хэрхэн тодорхойлох зэргийг
тусгаснаар гэрлэлт цуцалсны дараа хамтран
өмчлөх дундын хөрөнгийг гэрээнд заасан
журмын дагуу хуваарлана.
Гэрлэлтийн гэрээнд хүүхдийг асран
хамгаалах, тэжээн тэтгэх тухай зохицуулалтыг
тусгах боломжтой байдаг. Үүнд гэр бүлийн
тухай хуулийн 21.5-д зааснаар “...гэрлэлтээ
бүртгүүлээгүй хүмүүсийн дундаас төрсөн
хүүхэд болон гэрлэгчдийн хэн нэгний нь
дагавар хүүхэд нь гэрлэлтээ бүртгүүлсэн
болон Гэрлэгчдийн дундаас төрсөн хүүхдийн
адил эрх эдэлж, үүрэг хүлээнэ” гэж заасныг
анхаарч гэрээндээ зохицуулах шаардлагатай
байна.
Гэрлэлтээ бүртгүүлэхээс өмнө бий болсон
нөгөө Гэрлэгчийн өр, төлбөрийн талаар
гэрээнд зохицуулснаар тухайн өр, төлбөртэй
холбоогүй гэрлэгч хариуцлагаас чөлөөлөгдөх
боломжтой
Гэрээний агуулга
Гэрлэлтийн гэрээ байгуулах ач холбогдол юу вэ?

5. Гэрээний агуулга
Гэрлэгчид гэрээг гэрлэлтээ бүртгүүлэхийн өмнө болон гэрлэсний
дараа хэдийд ч байгуулж болно. Гэрлэлтээ бүртгүүлэхийн өмнө
байгуулсан гэрээ гэрлэлтийг бүртгүүлсэн өдрөөс эхлэн хүчин
төгөлдөр болно. Өөрөөр хэлбэл, Гэрлэлтээ бүртгүүлэхээсээ өмнө
Гэрлэлтийн гэрээгээ Эхнэр болон Нөхөр тохиролцож байгуулаад,
гэрлэлтээ бүртгүүлсэн өдөр уг Гэрээ нь хүчин төгөлдөр болох юм.
Түүнчлэн Гэрлэгчид хөрөнгийн эрхтэй холбогдсон гэрээг
бичгээр байгуулж, нотариатаар гэрчлүүлэх бөгөөд энэ
шаардлагыг хангаагүй гэрээ хүчин төгөлдөр бус байна. Иймд
Гэрлэлтийн гэрээг зайлшгүй бичгээр байгуулж, нотариатаар
гэрчлүүлнэ.

6. Гэрлэлтийн гэрээнд
дараах зүйлсийг тусгахыг
хориглодог
Хөрөнгийн бус харилцаа: Эд хөрөнгийн
чанартай эрх үүргийн талаар шууд утгаар
тусгаагүй нөхцөлд хөрөнгийн бус
харилцааг зохицуулсан гэж үзнэ.
Гэрээний нэг талыг илт хохироосон
зохицуулалт: Энд гэрээний нэг талын
ашиг сонирхлыг зүгээр нэг хөндөөд
зогсохгүй эрх ашгийг нь илт хохироосон
байдал бий болох учиртай.
Гэрлэгчийн эрх зүйн чадамжийг хязгаарлах
заалт: Иргэний хуулийн 13.2 дахь хэсгийн
дагуу хуулиар хориглоогүй бол хэн ч
өөрийн хүсэл зоригийн дагуу иргэний эрх
зүйн харилцаанд орж болно. Үүнийг
гэрээгээр хязгаарлаж тусгахыг тус тус
хориглоно.
Хэрэв хуульд заасан
тусгаж болохгүй
хэмээн дээр дурдсан
зохицуулалтыг
Гэрлэлтийн гэрээнд
тусгавал Иргэний
хуулийн 56.1.1 дэх
хэсэгт заасны дагуу
хүчин төгөлдөр бус
гэрээ болох юм.
Гэрээний агуулга

7. Оросын Холбооны улсын гэр бүлийн тухай хуульд гэрлэгчдийн хөрөнгийн
эрхтэй холбогдсон гэрээг “брачный договор” буюу “гэрлэлтийн гэрээ” гэх
нэршлээр тодорхойлон томьёолж, тус хуулийн 8 дугаар бүлэгтээ хуульчлан
зохицуулжээ. ОХУ-ын гэрлэлтийн гэрээний эрх зүйн зохицуулалтууд манай
улсынхтай олон талаараа адилхан байх ба ОХУ-ын гэр бүлийн тухай
хуулиар гэрлэлтийн гэрээний зүйлд хамаарах хөрөнгийг нэг бүрчлэн, маш
тодорхой зааж өгсөнөөрөө давуу талтай.
ХБНГУ-д Гэр бүлийн эрх зүй нь Иргэний хуулийн нэг хэсэг байх ба
тус хуулийн §1408 зүйлд “Der Ehevertrag” буюу “гэрлэлтийн гэрээ”
гэх ойлголтыг хуульчилж өгсөн байна. Мөн гэрлэлтийн гэрээндээ
талууд тэтгэвэртэй холбоотой заалтыг тусгаж болох ба үүнээс үзэхэд
талууд тус гэрээгээр гэрлэгчдийн хөрөнгийн харилцааг
зохицуулахаас гадна тэтгэвэр, тэтгэмжтэй холбогдсон харилцааг мөн
зохицуулж болохоор байна.
Гэрлэлтийн гэрээний талаарх гадаад орнуудын онцог

8. Япон улсын Гэр бүлийн хууль нь Иргэний хуулийнхаа нэг хэсэг болон
хамтдаа зохицуулагдаж явдаг ба Иргэний хуулийн 4 болон 5 дугаар хэсгийн
хүрээнд гэр бүлийн эрх зүйн асуудал зохицуулагддаг байна. Япон улсын
эрх зүйн зохицуулалтын нэг онцлог нь гэрлэлтийн гэрээг гэрлэгчид заавал
гэрлэлтээ бүртгүүлэхээс өмнө байгуулах ёстой ба гэрлэлтээ бүртгүүлсэний
дараа байгуулсан гэрлэлтийн гэрээ нь хүчин төгөлдөр бусад тооцогддог
байна.
Тус улсын “Гэрлэлтийн гэрээ” байгуулах нас нь гэрлэх наснаас ялгаатай
тогтоодсон. Япон улсад эрэгтэй 18 нас, эмэгтэй 16 нас хүрсэн бол
гэрлэлтээ бүртгүүлэхийг зөвшөөрдөг бол эд хөрөнгийн хэлцэл хийх
буюу гэрлэлтийн гэрээ байгуулах эрх зүйн чадамж нь 20 нас хүрснээр
зөвшөөрөгддөг байна. Түүнчлэн эрх зүйн бүрэн чадамжгүй гэрлэгчдийн
хувьд төлөөлөгчөөрөө дамжуулан уг хэлцлийг байгуулж болдог
онцлогтой.
Гэрлэлтийн гэрээний талаарх гадаад орнуудын онцог

9. Гэрлэлтийн гэрээнд заавал тусгах нөхцөл
Гэрлэгчдийн эд хөрөнгийн эрхийн
гэрээнд тусгах гол нөхцөлүүд
Гэр бүлийн гишүүдийн хуваарьт эд хөрөнгө
/эхнэр, нөхөр/
Гэр бүлийн гишүүдийн хамтран өмчлөх
дундын эд хөрөнгө
Гэр бүлийн гишүүдийн хамтран өмчлөх
дундын эд хөрөнгөөс гишүүнд ногдох хэсгийг
тодорхойлох, хуваах журам
Талуудын эрх, үүрэг, хариуцлага, бусад.
Гэрлэгчдийн хөрөнгийн болон хөрөнгийн эрхтэй холбогдсон гэрээ
Гэрлэлтийн гэрээний талаарх Гэр бүлийн тухай
хуулийн зохицуулалт
Одоогийн хүчин төгөлдөр үйлчилж буй Гэр бүлийн
тухай хуульд Гэрлэлтийн гэрээний тухай
зохицуулалт байхгүй боловч Улсын Их Хуралд
өргөн баригдаад байгаа Гэр бүлийн тухай хуулийн
шинэчилсэн найруулгын төслийн 18 зүйлд
гэрлэлтийн гэрээний талаар зохицуулалтыг тусгаж
өгсөн байна.
Манай улсын хувьд гэрлэлтийн гэрээг
байгуулах нь тийм ч нийтлэг биш байх
ба практикт гэрлэгчид ихэвчлэн
ноториатад байх гэрээний загвараар
гэрлэлтийн гэрээг байгуулдаг байна.