SlideShare a Scribd company logo
1 of 7
          
            Морин хуур
 
лчин Монгол түмний оюуны бүтээлболох 
морин хуур хөгжмийн зэмсгийн тухай 
товч ярихаар зорилоо. Үүнд:н             1.Гарал үүсэл
             2.Хөгжил хувьсал
             3.Хийц
             4.Стандарт хэмжээ
             5.Хөг
             6.Тоглох арга баоил
             7.Морин хуур­Өнөөдөр гэсэн сэдвээр    
                 тодруулан ярилцъя.
Ингээд энэхүү хөгжмийн зэмсгийн талаар ярихаасаа өмнө Монгол ардын “Үлэмжийн чанар” 
хэмээх дууг тоглоё (Хуурдуулана)
ГАРАЛ ҮҮСЭЛ:
Мангас хуурын гарлын талаарх Монголчуудын ойлголтыг үндсэнд нь хоёр ангилж болох юм.
Нэгд, олон жилийн туршид Монголын ард түмэн Мангас хуурын үүслийн талаар домог үлгэр 
хэлэлцсээр ирсэн. Жишээлбэл “Хөхөө Намжилын домог”, “Аргасун хуурчийн домог”, “Жонон 
харын домог” гэх мэт. Эдгээр домгийн гол санаа нь хүн, морь хоёрын харилцаа, үгээр хэлшгүй 
тэр сэтгэлгээнээс морин хуур үүссэн хэмээнэ. Жишээ тоглон үзүүлье: (Тоглов)
Харин хөгжим судлаачдын үзэж байгаагаар Морин хуур нь “их хэл” гэсэн утгатай “икэл” 
хөгжмөөс гаралтай бөгөөд сүүлд морин толгой дүрслэн урлаж морин хуур хөгжим үүссэн ба 
шанаган хэлбэртэй болон дөрвөлжин модон дээр ямааны буюу ботгоны арьс сайтар татан 
ширлэж, адууны сүүлээр хялгас буюу чавхдас татан нумаар хөрөөдөн тоглодог байж. Энэхүү 
хөгжим нь анх хэлгүй буюу нутгүй товшуур хөгжмөөс сүүлд нумаар хөрөөдөн хэлтэй болсон 
байна. Морин хуурын үүсэл болсон ийм шанаган хэлбэртэй хуур одоо ч Баруун Монголд байсаар 
буй. (Зураг үзүүлэв) 
Морин хуурыг анхлан нутаг нутгийн онцлогоос хамаарч ширэн цартай, морин, хүн, арслан, матар 
1
толгойт хуур зэргээр урлаж байсан байна. (Зураг үзүүлэв)
Францын эрдэмтэн М. Санторо морин хуурын гарлыг бүр урагшлуулж, яст мэлхий үүссэн үетэй 
холбон тайлбарласан буй. Гэвч үүнийг батлах боломжгүй, хэт уран сайхны гэмээр санал болсон 
байна. 
Энэ хэсгийн дүгнэлт болгож хэлэхэд, Монголд угаас хуур, икэл хэмээх хөгжим байжээ. Тэр 
хөгжим дээрээ янз бүрийн хүн, амьтны толгой урладаг байсан байна. Гэвч Монголчууд морийг 
зөвхөн унаа болгон хэрэглэх бус, “Молор эрдэнэ” хэмээн дээдэлдэг байсан тул мөнөөх хуур 
хөгжим дээрээ ихэвчлэн “Молор эрдэнэ” – морио байрлуулах болсноор Морин хуур хөгжим 
үүсчээ. 
ХӨГЖИЛ ХУВЬСАЛ:
Монголын эзэнт гүрнийг байгуулсан эзэн Чингис хааны үед төрийн ёслол, хүндэтгэл найр 
цэнгээнийг Морин хуур хөгжмөөр нээн эхлүүлдэг байсан нь энэхүү хөгжим ямар өндөр зэрэгт 
тавигддаг байсан нь харагдаж байна.
Тодруулбал төрийн хүндэтгэл, ёслолыг нээж төрийн дуу гэгдэх Монгол Ардын Айзам Уртын Дуу 
болох “Эртний сайхан” – г дагаж хуурддаг байж.
XVI зуунаас морин хуур нь Луу толгойт болон хувирсан байна. Энэ нь Манж Чин улсын 
дарангуйллаас үүдсэн бөгөөд Манж хүн нь шар өнгийг нарны өнгө, луу гэх үлгэрийн амьтныг 
агуу хүчтэй тэнгэрийн амьтан гэх мэтээр бэлэгшээн Манж ард эзэн хааныгаа наран адил гэгээтэй, 
луу адил хүчтэй хэмээн үздэг байснаас улбаалж морин хуур маань луу толгойт болсон байна. 
Үүнээс үзэхэд морин хуур нь зөвхөн ард түмний хүрээнд бус ордны хөгжим байсан байж болох 
талтай.
Морин хуур нь үүссэн цагаасаа эхлэн Монголчуудын дуу, хуур, бүжиг наадамд голлох хөгжмийн 
зэмсэг байсаар өнөөг хүрчээ. Ганцхан жишээ толилуулахад, Баруун Монгол ардын биелгээ л 
гэхэд морин хуургүйгээр биелэх ямар ч боломж байхгүй. (Тоглон үзүүлэв)
Ийнхүү Монголын ард түмний дунд хөгжиж ирсэн морин хуур хөгжим орчин үеийн тайзны урлаг 
болон дэвшихэд 20­р зууны үеийн хоёр хүний хөдөлмөр чухал нөлөөтэй.
Юуны өмнө Монголын нэрт хөгжимчин Г.Жамъян нь морин хуурын сургалтыг өнөөгийн 
мэргэжлийн түвшинд хүргэхэд онцлох үүрэг гүйцэтгэсэн юм. Тэрбээр анх удаа морин хуурыг 
өрнийн тонн ноотонд шилжүүлснээс гадна анх удаа Монголд морин хуурын мэргэжлийн 
сургалтыг эхлүүлжээ.
2
Манай хуурчид XX зууны 30 аад оноос хойш дэлхийн олон газар орноор аялан цаг агаарын янз 
бүрийн бүс нутагт тоглох болсон юм. Гэтэл ширэн цар нь хэт халуунд их агшиж дуу нь шингэрэх, 
чийгтэй газар шир нь сунаж дуу гаргах боломжгүй болдог байжээ. Үүнээс улбаалж морин хуурыг 
шинэчлэх арга зам хайж эхэлсэн байна. Ингээд 1962 онд монголын соёлын яамны урилгаар 
Оросын хийлийн төрлийн хөгжим урлаач Денис Яравойг урьж уламжлалт хөгжмийн зэмсэг болох 
морин хуурыг ширэн царнаас модон цартай болгож өнөөгийн бидний хэрэглэж буй мэргэжлийн 
морин хуурыг бүтээлгэсэн байна.
МОРИН ХУУРЫН ХИЙЦ
Морин хуурын бүтэц болбоос иш, цар, нум гэсэн гурван хэсгээс бүтэх нэг цогц бөгөөд ишний 
дээд талд морины толгойн сийлбэр, хөглөгч чих, цар буюу долгион дамжуулан дуу гаргагч 
хайрцаг, ишний дээд талаас царны доод хэсэг хүртэл үргэлжилэх цавхдас буюу хялгас, иш 
царнаас хялгасыг хөндийрүүлэгч дээд доод тэвх буюу марнууд, чавхдасыг хөрөөдөгч нумнаас 
бүрдэнэ. Морин хуур хөгжмийн зэмсэг нь бүдүүн нарийн чавдастай бөгөөд монголчууд жилийн 
365 хоногийг бэлгэдэж нарийн болон бүдүүн чавхдас, нуманд хуваан уралдаг юм байна. Морин 
хуурын хоёр чавхдас нь арга бэлгийн чавхдас буюу нарийн чавхдас нь бэлгэ хялгас буюу сайн 
гүүний сүүлээр бүдүүн чавхдас нь арга хялгас буюу азарганы сүүлээр хийгдэнэ. Морин хуурын 
нум их чухал, өмнө нь нумыг бургас, хус болон улаан ухай зэрэг модоор хийж байв. Морин 
хуурын нумыг гадна хэлбэр дүрсээр нь
1.Бөөрөнхий нум
2.Наймантай нум
гэж хоёр ангилдаг.
Морин хуурын нумын хүнд нь хийл ба cello – н нумын адил тогтвортой байдаг. Морин хуурын 
нумын хүнд нь 86­95 гр байвал тохиромжтой гэж үздэг. Морин хуурын нумын хүндийн төв нь уг 
хэсгээс 1/3 орчмоос өмнүүр байна. Морины сүүлэнд давирхай амархан тогтох учир түүнийг 
нумын хялгас болгон ашигладаг мөртлөө адууны сүүлээр хийдэг ба нумны хялгас нь 
ойролцоогоор 250 ширхэг байдаг.
МЭРГЭЖЛИЙН МОРИН ХУУРЫН СТАНДАРТ ХЭМЖЭЭ
Морин хуур модон цартай болсноос хойш Монголын олон арван хөгжим урлаачид энэхүү 
хөгжмийг мэргэжлийн болон нэг стандартыг болгохыг хичээсээр морин хуурын нэг хэмжээг 
тогтоосон юм. Ингээд доорх үр дүнд хүрчээ.
3
(Цаг хэмнэх үүднээс та бүхэнд энэхүү хэмжээсийг тараан өгье) 
Морин хуурын тэвх (маар): Тэвх буюу маар нь дээд доод гэсэн хоёр тэвхтэй бөгөөд доод тэвх 
буюу том тэвхний өндөр нь 3.8 см, өргөн нь 7.3 см орчим байна. Дээд буюу жижиг тэвхний 
хэмжээ нь өндөр нь 2.2 см өргөн нь 3 см орчим байна.
Морин хуурын чих: Чих буюу хөглөгч нь 15 см орчим байна. Иш толгойн хэсэг нийтдээ 77 см 
орчим тоглогдох ашигтай хэмжээ 44 см орчим байна.
Морин хуурын цар: Морин хуурын цар нь трапец хэлбэртэй бөгөөд царны дээд хэсэг 20 см, доод 
хэсэг 28 см, өндөр нь 32 см, ар өвөр талын хоорондох зай 10 см орчим байна.
Энэ хэмжээ зөвхөн ерөнхий гаргасан нэг хэмжээ юм. Морин хуур тоглооч, морин хуурч хүний 
биеийн өндөр нам өргөн бүдүүнээс хамаарч хэмжээнд бага зэрэг өөрчлөлт ордог.
МОРИН ХУУРЫН ХӨГ
Морин хуурын хөг нь дөрвөц буюу цэвэр кварт, товч буюу цэвэр квинт хөгөөр хөглөгддөг ба тавц 
хэмээх жонон хөг, дөрвөц цахар буюу солгой хөг гэдэг. Морин хуурын энэхүү хөг тонныг 
монголчууд хэрхэн яаж тааруулж байсныг мэдэх боломжгүй юм. Хуурчид бидний үзэж 
байгаагаар цаг агаарын нөхцлөөс шалтгаалж  түнгэсэн буюу дор хөгөөр, шингэн буюу дээр хөгөөр 
тоголдог байсан юм байна. Учир нь ширэн цартай хуур цаг агаараас болж хөгний хувьд байнга 
хувьсдаг учраас. Гэхдээ Монгол газар нутгийн уур амьсгал чийглэг бус сэрүүн байдаг учраас энэ 
тал дээр их бэрхшээл гардаггүй байсан байхаа. Харин хоёр чавхдасын хооронд тонн хөгийг 
хэрхэн тааруулдаг байсан нь сонирхол татаж байгаа юм. Морин хуур нь өөрийн үндсэн хөгөөр 
“салхинд” дуугардаг байсан нь маш сонирхолтой. Өөрөөр хэлбэл хуурын хоёр чавхдасын 
хоорондын тонн хөг нь яв цав тохирсон тохиолдолд морин хуурын хөг татаж байгаа мэт адил 
салхинд дуугардаг юм байна. Энэ нь юуг өгүүлж байна гэхээр Монгол түмэн байгалийн түүхий 
эдээр болон амьд эдээр энэ гайхамшигт “хялгасыг хялгасаар хөрөөдөгч” хөгжмийг өөрсдийн 
оюун ухаанаар болон ахуй амьдралаасаа бүтээсэн нь тод болж байгаа юм.
Харин морин хууранд өрнийн хөгжмийн тонн хог тогтооход цахар хөгийг 7 эгшигт нотны бага 
актавын B.F цэвэр кварт, жонон хөгийг буюу тавц хөгийг B.F гэсэн тонн хөгөөр тогтоосон байна. 
(Хоёр хөгөөр тус бүр нэг нэг ая тоглон үзүүлэв)
ТОГЛОХ АРГА БАРИЛ
Морин хуурыг тоглох техник арга барилын талаар танилцуулья.
Морин хуурыг суугаа байдалтай, биенээс хагас хөндий барина. Зүүн гарын дөрвөн хуруугаар, 
зарим тохиолдолд эрхий хуруу оролцон тоглоно. Нэг хоёрдугаар хурууны хумсны толиогоор 
буюу хумс махны завсраар, гурав дөрөвдүгээр хурууны өндгөөр дотогш түлхсэн маягаар тоглоно. 
Хурууны байрлал болон дотогш түлхэх хөдөлгөөн нь,морин хуурны ишнээс хол зайтай өндөр 
4
байдгаас шалтгаалдаг бөгөөд хуруунаас маш их хүч гардаг. Баруун гарын хувьд нумт хөгжимд 
тоглогддог штрихийг тоглоно
МОРИН ХУУР ­ ӨНӨӨДӨР
Морин хуур өнөөдөр дэлхий нийтэд танигдсан хөгжим болж чаджээ. Ялангуяа 1990 оноос хойш 
маш эрчимтэй хөгжиж байна. Өнөөгийн морин хуурын хөгжилтэй зайлшгүй холбогдож яригдах 
зүйл бол МУ – ын ерөнхийлөгчийн шагналт Морин хуурын чуулга билээ. МУ – ын Морин хуурын 
чуулга нь 1992 онд анхны тоглолтоо тоглож нээлтээ хийж өнөөгийн морин хуураа болон 
монголын үндэсний урлагаа дэлхийн 3 тивийн 30 гаруй улс оронд таниулан ихээхэн өндөр 
үнэлгээ аваад байгаа 30 гаруй уран бүтээлчидтэй чуулга билээ.
Морин хуур чуулгыг үүсгэн байгуулагч Ц.Батчулуун нь морин хуур хөгжмийн гайхалтай тоглооч 
бөгөөд морин хуур хөгжмийн сургалтанд түлхүү анхаарч өнөөгийн чадварлаг олон арван 
тоглоочдыг төрүүлэн гаргасан билээ. Тэрээр морин хуурын чуулгыг 1991 онд ХБДС – н хэсэг 
оюутныг цуглуулж, сургуулийнхаа дотуур байранд бэлтгэл хийлгэж анх үүсгэн байгуулж байсан 
түүхтэй юм.
1992 оноос 2008 он хүртэл 16 жилийн хугацаанд 1400 гаруй уран бүтээлтэй урын санг бий болгож 
(монголын болон гадаадын сонгодог) морин хуур гэх хөгжмийн зэмсгийн бүхий л нөөц бололцоог 
дээд цэгт нь үзүүлж байгаа уран бүтээлчид билээ. Тэр цагаас хойш тэдгээр оюутнууд өнөөгийн 
морин хуурыг гайхалтай хөгжүүлэгчид, монголын урлагийн гарамгай төлөөлөгчид болж чадсан 
юм. Тэдгээрийн хийсэн онцлох зүйлүүдээс дурдвал:
•1999 онд Сонгодог дуурын урлагийн гайхалтай бүтээл болох “Carmen” дуурын “Сюит” ­ г морин 
хуураар болон чуулгаараа хөгжимдсөн. Тэр ондоо монголын урлагийн дээд шагнал болох Гоо 
Марал алтан цом шагнал хүртсэн.
•Монголын анхны дуурь болох “Учиртай 3 толгой” дуурь
•Австрийн хөгжмийн зохиолч В.А.Моцарт “Серенада #49”
•“Радитцкий марш” гэх мэтчилэн олон арван бүтээлийг Монголыхоо болон гадаадын 
сонсогчиддоо хүргэсэн билээ.
Энэхүү чуулга нь дэлхийд хэмээн нэрлэгдэх Японы “Сантори”, Оросын “Новый большой”, 
Америкийн New York хотын “Карнегийн их танхим”, Австрийн Брамсын нэрэмжит “Алтан тайз” 
зэрэг олон газар тоглож Монголыхоо нэрийг морин хуураараа дуурсгаж яваа билээ.
Монгол улсын төр засгаас 2003 онд МУ – ын ерөнхийлөгчийн зарлигаар төрийн ивээлд багтааж, 
айл өрх бүр морин хуурыг хоймортоо залах, хүн бүр сурч эзэмшихийг хичээж, хуурч бүрийг 
морин хуураа сурталчилж, сурган зааж явах үүрэг оноогдсон билээ.
5
Монгол түмэн морин хуурыг дэлхийд таниулсан хамгийн том үйл явдал бол 2003 оны 11 – р сард 
дэлхийн өв сан болох UNESCO – д шилдэг хөгжмийн зэмсэг болгон бүртгэсэн явдал юм.
Ингээд энэхүү илтгэлээ төгсгөж морин хуурын маань эгшиг аялгуу үеийн үед эгшиглэн 
цуурайтах болтугай.
           
       
 
6
Монгол түмэн морин хуурыг дэлхийд таниулсан хамгийн том үйл явдал бол 2003 оны 11 – р сард 
дэлхийн өв сан болох UNESCO – д шилдэг хөгжмийн зэмсэг болгон бүртгэсэн явдал юм.
Ингээд энэхүү илтгэлээ төгсгөж морин хуурын маань эгшиг аялгуу үеийн үед эгшиглэн 
цуурайтах болтугай.
           
       
 
6

More Related Content

What's hot

д.баярмаа
д.баярмаад.баярмаа
д.баярмааaltaa e
 
Hicheel 7 r angi (repaired)
Hicheel 7 r angi (repaired)Hicheel 7 r angi (repaired)
Hicheel 7 r angi (repaired)Doodoiigo
 
10 анги уран зохиолын хичээл 4 цаг шүлэг
10 анги уран зохиолын хичээл 4 цаг шүлэг10 анги уран зохиолын хичээл 4 цаг шүлэг
10 анги уран зохиолын хичээл 4 цаг шүлэгBaigalBaigalmaa
 
ш 9 монгол хэл
ш 9  монгол хэлш 9  монгол хэл
ш 9 монгол хэлDoodoiigo
 
7 дугаар ангийн Уран зохиолын хичээл Д.Нацагдорж "Дөрвөн цаг" шүлэг
7 дугаар ангийн Уран зохиолын хичээл Д.Нацагдорж "Дөрвөн цаг" шүлэг7 дугаар ангийн Уран зохиолын хичээл Д.Нацагдорж "Дөрвөн цаг" шүлэг
7 дугаар ангийн Уран зохиолын хичээл Д.Нацагдорж "Дөрвөн цаг" шүлэгHurelB1
 
Donrowiin namdag
Donrowiin namdagDonrowiin namdag
Donrowiin namdagOyuhai1127
 
11р анги уран зохиол
11р анги уран зохиол11р анги уран зохиол
11р анги уран зохиолshand1_ch.tungaa
 
“Цогтын хадны бичиг” шүлэгт хэл - уран сайхны задлал хийх
“Цогтын хадны бичиг” шүлэгт хэл - уран сайхны  задлал хийх“Цогтын хадны бичиг” шүлэгт хэл - уран сайхны  задлал хийх
“Цогтын хадны бичиг” шүлэгт хэл - уран сайхны задлал хийхСэтгэмж Цогцолбор Сургууль
 
С. Эрдэнэ Өвгөн шувуу өгүүллэг
С. Эрдэнэ Өвгөн шувуу өгүүллэгС. Эрдэнэ Өвгөн шувуу өгүүллэг
С. Эрдэнэ Өвгөн шувуу өгүүллэгZoloojojo
 
б.явуухулан хар ус нуурын шагшуурга
б.явуухулан хар ус нуурын шагшуургаб.явуухулан хар ус нуурын шагшуурга
б.явуухулан хар ус нуурын шагшуургаshand1_Bondok
 
Nuutsiig zadruulsan zahia
Nuutsiig zadruulsan zahiaNuutsiig zadruulsan zahia
Nuutsiig zadruulsan zahiasainaa88
 
7a mongol hel
7a mongol hel7a mongol hel
7a mongol helbayar7998
 

What's hot (20)

д.баярмаа
д.баярмаад.баярмаа
д.баярмаа
 
Hicheel 7 r angi (repaired)
Hicheel 7 r angi (repaired)Hicheel 7 r angi (repaired)
Hicheel 7 r angi (repaired)
 
10 анги уран зохиолын хичээл 4 цаг шүлэг
10 анги уран зохиолын хичээл 4 цаг шүлэг10 анги уран зохиолын хичээл 4 цаг шүлэг
10 анги уран зохиолын хичээл 4 цаг шүлэг
 
ш 9 монгол хэл
ш 9  монгол хэлш 9  монгол хэл
ш 9 монгол хэл
 
Mh201 01-03
Mh201 01-03Mh201 01-03
Mh201 01-03
 
7 дугаар ангийн Уран зохиолын хичээл Д.Нацагдорж "Дөрвөн цаг" шүлэг
7 дугаар ангийн Уран зохиолын хичээл Д.Нацагдорж "Дөрвөн цаг" шүлэг7 дугаар ангийн Уран зохиолын хичээл Д.Нацагдорж "Дөрвөн цаг" шүлэг
7 дугаар ангийн Уран зохиолын хичээл Д.Нацагдорж "Дөрвөн цаг" шүлэг
 
Mh201 01-02
Mh201 01-02Mh201 01-02
Mh201 01-02
 
Donrowiin namdag
Donrowiin namdagDonrowiin namdag
Donrowiin namdag
 
11р анги уран зохиол
11р анги уран зохиол11р анги уран зохиол
11р анги уран зохиол
 
“Цогтын хадны бичиг” шүлэгт хэл - уран сайхны задлал хийх
“Цогтын хадны бичиг” шүлэгт хэл - уран сайхны  задлал хийх“Цогтын хадны бичиг” шүлэгт хэл - уран сайхны  задлал хийх
“Цогтын хадны бичиг” шүлэгт хэл - уран сайхны задлал хийх
 
10b orgilbold
10b orgilbold10b orgilbold
10b orgilbold
 
С. Эрдэнэ Өвгөн шувуу өгүүллэг
С. Эрдэнэ Өвгөн шувуу өгүүллэгС. Эрдэнэ Өвгөн шувуу өгүүллэг
С. Эрдэнэ Өвгөн шувуу өгүүллэг
 
Zadlal hiih argachilal
Zadlal hiih argachilalZadlal hiih argachilal
Zadlal hiih argachilal
 
Ulger
UlgerUlger
Ulger
 
Haiku
HaikuHaiku
Haiku
 
хэлний дүрслэх хэрэглүүр
хэлний дүрслэх хэрэглүүрхэлний дүрслэх хэрэглүүр
хэлний дүрслэх хэрэглүүр
 
б.явуухулан хар ус нуурын шагшуурга
б.явуухулан хар ус нуурын шагшуургаб.явуухулан хар ус нуурын шагшуурга
б.явуухулан хар ус нуурын шагшуурга
 
Nuutsiig zadruulsan zahia
Nuutsiig zadruulsan zahiaNuutsiig zadruulsan zahia
Nuutsiig zadruulsan zahia
 
7a mongol hel
7a mongol hel7a mongol hel
7a mongol hel
 
Danzanravjaa
DanzanravjaaDanzanravjaa
Danzanravjaa
 

Similar to анхаа123

монгол ардын аман зохиолын учир
монгол ардын аман зохиолын учирмонгол ардын аман зохиолын учир
монгол ардын аман зохиолын учирSubd85
 
хөөмийн урлаг
хөөмийн урлагхөөмийн урлаг
хөөмийн урлагCEO ZOL
 
чингис хаан
чингис хаанчингис хаан
чингис хаанOyuhai1127
 
учиртай гурван толгой
учиртай гурван толгойучиртай гурван толгой
учиртай гурван толгойsainaa88
 
Lkhagvasuren 1
Lkhagvasuren 1Lkhagvasuren 1
Lkhagvasuren 1lkhagvaoki
 
Ijiiteigee uzsen naadam
Ijiiteigee uzsen naadamIjiiteigee uzsen naadam
Ijiiteigee uzsen naadamTervee
 
: Уран сайхны болон эдийн соёлын хөгжил
:  Уран сайхны  болон эдийн соёлын  хөгжил:  Уран сайхны  болон эдийн соёлын  хөгжил
: Уран сайхны болон эдийн соёлын хөгжилgbd01
 
ма ын уртын дуу
ма ын уртын дуума ын уртын дуу
ма ын уртын дууvbayalag
 
ма ын уртын дуу
ма ын уртын дуума ын уртын дуу
ма ын уртын дууvbayalag
 
язгуур урлаг 3 р баг №6
язгуур урлаг 3 р баг  №6язгуур урлаг 3 р баг  №6
язгуур урлаг 3 р баг №6Sainbuyn Baagii
 
д.цоодол
д.цоодолд.цоодол
д.цоодолNar_1984
 
тунгалаг тамир
тунгалаг тамиртунгалаг тамир
тунгалаг тамирtsengel00
 
тунгалаг тамир
тунгалаг тамиртунгалаг тамир
тунгалаг тамирtsengel00
 
тунгалаг тамир
тунгалаг тамиртунгалаг тамир
тунгалаг тамирtsengel00
 
тунгалаг тамир
тунгалаг тамиртунгалаг тамир
тунгалаг тамирtsengel00
 
тунгалаг тамир
тунгалаг тамиртунгалаг тамир
тунгалаг тамирtsengel00
 

Similar to анхаа123 (20)

монгол ардын аман зохиолын учир
монгол ардын аман зохиолын учирмонгол ардын аман зохиолын учир
монгол ардын аман зохиолын учир
 
хөөмийн урлаг
хөөмийн урлагхөөмийн урлаг
хөөмийн урлаг
 
чингис хаан
чингис хаанчингис хаан
чингис хаан
 
Үлгэрүүд..
Үлгэрүүд..Үлгэрүүд..
Үлгэрүүд..
 
учиртай гурван толгой
учиртай гурван толгойучиртай гурван толгой
учиртай гурван толгой
 
Lkhagvasuren 1
Lkhagvasuren 1Lkhagvasuren 1
Lkhagvasuren 1
 
Ijiiteigee uzsen naadam
Ijiiteigee uzsen naadamIjiiteigee uzsen naadam
Ijiiteigee uzsen naadam
 
: Уран сайхны болон эдийн соёлын хөгжил
:  Уран сайхны  болон эдийн соёлын  хөгжил:  Уран сайхны  болон эдийн соёлын  хөгжил
: Уран сайхны болон эдийн соёлын хөгжил
 
ма ын уртын дуу
ма ын уртын дуума ын уртын дуу
ма ын уртын дуу
 
ма ын уртын дуу
ма ын уртын дуума ын уртын дуу
ма ын уртын дуу
 
язгуур урлаг 3 р баг №6
язгуур урлаг 3 р баг  №6язгуур урлаг 3 р баг  №6
язгуур урлаг 3 р баг №6
 
д.цоодол
д.цоодолд.цоодол
д.цоодол
 
д.цоодол
д.цоодолд.цоодол
д.цоодол
 
д.цоодол
д.цоодолд.цоодол
д.цоодол
 
M.au11 d074
M.au11 d074M.au11 d074
M.au11 d074
 
тунгалаг тамир
тунгалаг тамиртунгалаг тамир
тунгалаг тамир
 
тунгалаг тамир
тунгалаг тамиртунгалаг тамир
тунгалаг тамир
 
тунгалаг тамир
тунгалаг тамиртунгалаг тамир
тунгалаг тамир
 
тунгалаг тамир
тунгалаг тамиртунгалаг тамир
тунгалаг тамир
 
тунгалаг тамир
тунгалаг тамиртунгалаг тамир
тунгалаг тамир
 

More from bayarankh

Minii shulguud
Minii shulguudMinii shulguud
Minii shulguudbayarankh
 
эх хэрэг1
эх хэрэг1эх хэрэг1
эх хэрэг1bayarankh
 
эх хэрэглэгдэхүүн
эх хэрэглэгдэхүүнэх хэрэглэгдэхүүн
эх хэрэглэгдэхүүнbayarankh
 
эх хэрэг
эх хэрэгэх хэрэг
эх хэрэгbayarankh
 
хүслэн анхаа
хүслэн анхаахүслэн анхаа
хүслэн анхааbayarankh
 
шалгах арга
шалгах аргашалгах арга
шалгах аргаbayarankh
 
ухаан 2
ухаан 2ухаан 2
ухаан 2bayarankh
 
Minii shulguud
Minii shulguudMinii shulguud
Minii shulguudbayarankh
 
Aimshigt hot
Aimshigt hotAimshigt hot
Aimshigt hotbayarankh
 
Amerikiin emgenelt yavdal 2
Amerikiin emgenelt yavdal 2Amerikiin emgenelt yavdal 2
Amerikiin emgenelt yavdal 2bayarankh
 
Anhnii durlal
Anhnii durlalAnhnii durlal
Anhnii durlalbayarankh
 
Chehoviin tyyver zohiol
Chehoviin tyyver zohiolChehoviin tyyver zohiol
Chehoviin tyyver zohiolbayarankh
 

More from bayarankh (20)

Minii shulguud
Minii shulguudMinii shulguud
Minii shulguud
 
эх хэрэг1
эх хэрэг1эх хэрэг1
эх хэрэг1
 
эх хэрэглэгдэхүүн
эх хэрэглэгдэхүүнэх хэрэглэгдэхүүн
эх хэрэглэгдэхүүн
 
эх хэрэг
эх хэрэгэх хэрэг
эх хэрэг
 
анхаа
анхааанхаа
анхаа
 
хүслэн анхаа
хүслэн анхаахүслэн анхаа
хүслэн анхаа
 
шалгах арга
шалгах аргашалгах арга
шалгах арга
 
ухаан3
ухаан3ухаан3
ухаан3
 
ухаан 2
ухаан 2ухаан 2
ухаан 2
 
ухаан1
ухаан1ухаан1
ухаан1
 
хаад
хаадхаад
хаад
 
Minii shulguud
Minii shulguudMinii shulguud
Minii shulguud
 
аха
ахааха
аха
 
багш 1
багш 1багш 1
багш 1
 
1001 shunu
1001 shunu1001 shunu
1001 shunu
 
Aimshigt hot
Aimshigt hotAimshigt hot
Aimshigt hot
 
Ameraica
AmeraicaAmeraica
Ameraica
 
Amerikiin emgenelt yavdal 2
Amerikiin emgenelt yavdal 2Amerikiin emgenelt yavdal 2
Amerikiin emgenelt yavdal 2
 
Anhnii durlal
Anhnii durlalAnhnii durlal
Anhnii durlal
 
Chehoviin tyyver zohiol
Chehoviin tyyver zohiolChehoviin tyyver zohiol
Chehoviin tyyver zohiol
 

анхаа123