1.หนึ่งแสนครูดีปู..[1]

1. แบบบันทึกข้อมูลของผู้รับรางวัล
“หนึ่งแสนครูดี”
ประจาปี ๒๕๕๔
ชื่อนางกฤตยา ศรีริ
ตาแหน่ง ครู
วิทยฐานะ ชานาญการพิเศษ
โรงเรียนภัทรบพิตร ตาบลเสม็ด อาเภอเมือง จังหวัดบุรีรัมย์
สานักงานเขตพื้นที่การศึกษามัธยมศึกษา เขต ๓๒

2. คานา
แบบบันทึกข้อมูลของผู้รับรางวัล “หนึ่งครูแสนดี” เล่มนี้
จัดทาขึ้นเพื่อให้คณะกรรมการประเมินหนึ่งครูแสนดี
ใช้เป็นคู่มือในการประเมินครูที่ได้รับการเสนอชื่อเข้าประกวดครู แข่งขัน
หนึ่งครูแสนดีจะได้ทราบข้อมูล ความรู้ ในส่วนที่เกี่ยวข้องกับผู้ได้รับการประเมินในด้านต่าง ๆ
แบบบันทึกข้อมูลเล่มนี้ประกอบด้วยส่วนสาคัญดังต่อไปนี้
ตอนที่ ๑ ประวัติส่วนบุคคล เป็นข้อมูลที่เกี่ยวกับผู้ได้รับการเสนอชื่อ
ตอนที่ ๒ ประวัติ/ผลงานของผู้ขอรับรางวัล
เป็นส่วนที่ผู้ได้รับการเสนอชื่อกรอกข้อมูลเกี่ยวกับผลงานที่เกิดจากการปฏิบัติงานของตนเอง
ตอนที่ ๓ คุณสมบัติและเหตุผลที่สมควรได้รับรางวัลหนึ่งแสนครูดี
เป็นส่วนที่ผู้ได้รับการเสนอชื่อเขียนรายละเอียดเกี่ยวกับการปฏิบัติงานในหน้าที่
การดาเนินกิจกรรมต่าง ๆ ที่แสดงถึงความเหมาะสมกับการเป็น “ครูดีในดวงใจ”
ตอนที่ ๔ ความคิดเห็นของผู้บังคับบัญชาชั้นต้น
เป็นส่วนที่ผู้มีส่วนเกี่ยวข้องกับผู้บังคับบัญชาที่เห็นควรให้ผู้ได้รับการเสนอชื่อว่าเหมาะสมสาหรับการ
เสนอชื่อ
ข้อมูลที่ปรากฏในแบบบันทึกข้อมูลนี้เป็นส่วนหนึ่งของผลงานทั้งหมดเท่านั้น ซึ่งส่วนอื่น ๆ
ที่เป็นรายละเอียดทั้งหมดสามารถศึกษา ตรวจสอบได้ที่โรงเรียน ห้องเรียนของผู้ได้รับการเสนอ
หวังว่าแบบบันทึกข้อมูลเล่มนี้จะอานวยประโยชน์ให้แก่คณะกรรมการประเมินและผู้อ่านได้เ
ป็นอย่างดี ขอขอบคุณผู้อานวยการสถานศึกษา คณะครู นักเรียน ผู้ปกครอง
ศิษย์เก่าและชุมชนที่ให้ความร่วมมือ ทาให้แบบเสนอผลงานนี้เสร็จสมบูรณ์ตามเป้าหมาย
(นางกฤตยา ศรีริ)
....9..../....สิงหาคม..../...2554....

3. สารบัญ
ตอนที่ ๑ ประวัติส่วนบุคคล ๑
ตอนที่ ๒ ประวัติ/ผลงานที่เกิดจากการปฏิบัติงานในหน้าที่ ๒
ตอนที่ ๓ คุณสมบัติและเหตุผลที่สมควรได้รับรางวัลหนึ่งแสนครูดี ๒
ตอนที่ ๔ ความคิดเห็นของผู้บังคับบัญชาขั้นต้นเกี่ยวกับ ๔

4. แบบบันทึกข้อมูลของผู้รับรางวัลหนึ่งแสนครูดี
ประจาปี ๒๕๕๔
******************************************
ตอนที่ ๑
ประวัติส่วนบุคคล
ข้อมูลส่วนตัว
ตาแหน่งที่เสนอขอรับรางวัล  ครู ผู้บริหารสถานศึกษา ศึกษานิเทศก์ ผู้บริหารการศึกษา
หมายเลขบัตรประชาชน 3-7099-00088-20-2
เลขที่ใบอนุญาตประกอบวิชาชีพ 52200700738712
คานาหน้า  นาย นาง นางสาว อื่น ๆ โปรดระบุ......................
ชื่อ กฤตยา นามสกุล ศรีริ
NAME Mrs. Kitaya SURNAME Sriri
เพศ หญิง อายุ 48 ปี
สถานภาพ โสด  สมรส อื่น ๆ.................................................
ตาแหน่งปัจจุบัน ครู วิทยฐานะ ชานาญการพิเศษ
ระยะเวลาในการประกอบวิชาชีพ 26 ปี (ระยะเวลาในตาแหน่งที่ขอรับรางวัล)
เฉพาะผู้ประกอบวิชาชีพครูระบุกลุ่มสาระที่สอน กลุ่มสาระการเรียนรู้ภาษาอังกฤษ
ระดับชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 5
วุฒิการศึกษา ปริญญาตรี สถาบัน วิทยาลัยครูหมู่บ้านจอมบึง จังหวัดราชบุรี ปีที่จบการศึกษา 2526
ป.บัณฑิตอาสาสมัคร สถาบัน มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ ปีที่จบการศึกษา 2528
สถานที่ปฏิบัติงาน โรงเรียนภัทรบพิตร อาเภอเมือง จังหวัดบุรีรัมย์
เลขที่ 137 หมู่ 11 ตาบล เสม็ด ถนน บุรีรัมย์ – ประโคนชัย อาเภอ เมือง จังหวัดบุรีรัมย์
รหัสไปรษณีย์ 31000 โทรศัพท์ 044-611984 โทรสาร 044-612974
ที่อยู่ที่ติดต่อได้สะดวก
เลขที่ 10/30 หมู่ 19 ตาบลชุมเห็ด ถนน กนกศิลป์ อาเภอเมือง จังหวัดบุรีรัมย์
รหัสไปรษณีย์ 31000 โทรศัพท์ 098-4243-948 โทรศัพท์เคลื่อนที่ 08-6865-9944
E-mail kitayapoo@hotmail.com Kitayaguru@yahoo.com

5. เว็บไซต์ทางการเรียนการสอน 1. www.krupu.com/smedu 2. www.krupu.com
3.http://kitaya.greenozone1.com/ 4. http://smart-click.csloxinfo.com/smk5362/ ฯลฯ
ตอนที่ ๒
ประวัติ/ผลงานที่เกิดจากการปฏิบัติงานในหน้าที่
๒.๑ ประวัติ/ผลงานของผู้ขอรับรางวัล
๒.๑.๑ ประวัติ
ข้าพเจ้านางกฤตยา ศรีริ เกิดที่จังหวัดราชบุรี บิดาชื่อ นายอุบล ศรีภิรมย์ มารดาชื่อ
นางลาวัลย์ ศรีภิรมย์ เนื่องจากครอบครัวมีฐานะยากจน ได้รับการอุปการะจากนางสาวรัชดาภรณ์
ศรีภิรมย์ มุ่งมั่นตั้งใจศึกษาเล่าเรียนจนจบปริญญาตรี ระดับเกียรตินิยม จากวิทยาลัยครูหมู่บ้านจอมบึง
จังหวัดราชบุรี ประวัติการรับราชการบรรจุเข้ารับราชการครั้งแรกวันที่ 31 มกราคม 2528
ตาแหน่งอาจารย์ 1 ระดับ 3 โรงเรียนประโคนชัยพิทยาคม จังหวัดบุรีรัมย์ ทาการสมรสกับนายณรงค์
ศรีริ
ปัจจุบันดารงตาแหน่ง ผู้อานวยการโรงเรียน มีบุตรชาย 2คน ประกอบด้วยนายธีรดนย์ ศรีริ
สาเร็จการศึกษา ระดับปริญญาตรี ณ มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ และนายธรีโชฒ ศรีริ กาลังศึกษา
ณ วิทยาลัยเทคนิคบุรีรัมย์
๒.๑.๒ ผลงาน
รางวัลระดับประเทศ
1. รองชนะเลิศ กิจกรรมนักเรียนเพื่อนที่ปรึกษา (YC – YOUTH COUNSELOR)
งานระบบดูแล สานักงานคณะกรรมการการศึกษาขั้นพื้นฐาน กระทรวงศึกษาธิการ ประจาปี 2552
2. ผู้ทาคุณประโยชน์ทางด้านการศึกษา วันที่ 16 มกราคม 2553
สานักงานคณะกรรมการส่งเสริมสวัสดิการและสวัสดิภาพครูและบุคลากรทางการศึกษา(สกสค.)
3. รางวัลครูไทยหัวใจไอซีที Innovative 2011 กระทรวงศึกษาธิการ ร่วมกับ
บริษัทไมโครซอฟ ครั้งที่ 7 ระดับแปซิฟิก ณ จังหวัดภูเก็ต ประเทศไทย ระหว่างวันที่ 5 –10 มีนาคม
2554
4. รางวัลครูที่ปรึกษา รางวัลชนะเลิศที่ 1 ประจาปี 2554 โครงการประกวด “สร้างคลังความรู้
กับทรูปลูกปัญญาดอทคอม” ครั้งที่ 1 ภายใต้หัวข้อ “วิดีโอสร้างสรรค์ แบ่งปันความรู้” ประเภท :
กลุ่มสาระการเรียนรู้ วิชา :สุขศึกษาและพลศึกษา ระดับมัธยมศึกษาตอนต้น
ระดับภาคตะวันออกเฉียงเหนือ
1. รางวัลดีเด่น ผลงานนักเรียนเพื่อนที่ปรึกษา (YC) ประจาปี 2551

6. 2. รางวัลเหรียญทอง กิจกรรมการจัดระบบดูแลช่วยเหลือนักเรียน สานักงานคณะกรรมการ -
การศึกษาขั้นพื้นฐาน กระทรวงศึกษาธิการ ระหว่างวันที่ 19 – 21ธันวาคม 2551
๒.๒ คุณสมบัติและเหตุผลที่สมควรได้รับรางวัลหนึ่งแสนครูดี
 การครองตน(คุณธรรม จรรยาบรรณ และจิตวิญญาณ).....เหตุผล
เพราะข้าพเจ้าเป็นครูที่คิดดี พูดดี และเลือกทาแต่ความดี รู้จักตนเอง เข้าใจตนเอง
และสามารถควบคุมตนเองได้ มีความสานึกในคุณงามความดีของตนเองและผู้อื่น
ปฏิบัติตามหลักสัปปุริสธรรม ๗ ยึดมั่นในศีล ๕และเบญจธรรม ๕ในการครองตนตลอดเวลา
มีความขยันเป็นเลิศ นอนน้อยทางานมาก อุตสาหะพากเพียร เอื้อเฟื้อเผื่อแผ่
และเสียสละต่อเพื่อนมนุษย์ มีความอดทน และอดกลั้น สารวมระวัง ความประพฤติปฏิบัติของตน
ให้อยู่ในระเบียบ ประพฤติตามแบบที่สอน เป็นแบบแผนที่ดีงาม ซื่อสัตย์ทั้งต่อตนเองและผู้อื่น
รักษาความจริงใจวางใจเป็นกลาง ไม่ปล่อยไปตามอานาจอคติ รักความยุติธรรม
 การครองคน(คุณลักษณะที่ดีต่อผู้อื่น และสังคม) …..เหตุผล
ผลสาเร็จที่เกิดจากรวมตัวของกลุ่มเยาวชนต้นกล้าความดี สานักข่าวเด็กและเยาวชน
จังหวัดบุรีรัมย์ มีสมาชิกเครือข่ายประมาณ 5,000 คน จัดกิจกรรมการทาดีเพื่อความดี ในโอกาสต่าง ๆ
มีผลงานและโครงการที่ริเริ่มสร้างสรรค์จนประสบผลสาเร็จ
ด้วยการสร้างและดารงไว้ซึ่งสัมพันธภาพที่ดีกับผู้อื่น มีการยอมรับ และการให้เกียรติ เข้าใจใน
ความรู้สึกของผู้อื่นเสมือนเรา การจริงใจซึ่ง การแสดงออกถึงความคิด ความรู้สึก
และทัศนคติของตนเองด้วยความอ่อนโยน การไว้วางใจ ซึ่งกันและกัน
เห็นความสาคัญและคุณค่าการกระทาตน
เพื่อยังประโยชน์แก่ท้องถิ่นซึ่งนามาให้เกิดร่วมมือและประสานงานได้อย่างดียิ่งกับบุคคลทุกฝ่าย
ทุกระดับ และหน่วยงานอื่นที่เกี่ยวข้อง
 การครองงาน(การปฏิบัติงาน) …..เหตุผล
ข้าพเจ้ามีความรักและความศรัทธาในอาชีพครูที่ทาตลอดเวลา 26 ปี
มีความเพียรในการทางานเอาใจใส่หน้าที่และหมั่นปรับปรุงงานที่ทาให้ดีขึ้นอยู่เสมอ ด้วยความมุ่งมั่น
อุทิศตน พร้อมทั้งตนเอง มีฉันทะ เมตตา กัลยาณมิตร และยึดหลักครูมืออาชีพ 20 ประการ
อย่างเต็มตามศักยภาพ
มีการพัฒนาการสอนควบคู่กับการวิจัยเชิงปฏิบัติการอย่างต่อเนื่องเป็นภารกิจหลัก

7. และมีคุณธรรมโน้มนาทาการสอนให้มีคุณภาพ มุ่งให้ผู้เรียนได้รับความรู้
ทักษะและทัศนคติพร้อมที่จะประพฤติตนเป็นคนดี ส่งเสริมให้ผู้เรียนเกิดความคิดสร้างสรรค์สิ่งใหม่
ๆ เปิดโอกาสให้ผู้เรียนได้คิดค้นหาเหตุผล
สร้างความสัมพันธ์ของเนื้อหาเพื่อให้เกิดประสบการณ์และนาไปใช้ในชีวิตประจาวัน
ข้าพเจ้าขอรับรองว่าเป็นผู้มีคุณสมบัติตามหลักเกณฑ์ในประกาศฯ ทุกประการ
(ลงชื่อ)..........................................ผู้ขอรับรางวัล
(นางกฤตยา ศรีริ)
......8....../...สิงหาคม..../.....2554.....
ตอนที่ ๓
ความคิดเห็นของผู้บังคับบัญชาขั้นต้นเกี่ยวกับ
คุณลักษณะ คุณสมบัติ และผลงานที่โดดเด่นของผู้ขอรับรางวัล
นางกฤตยา ศรีริ เป็นผู้ที่มีความยึดมั่นในศาสนา มีความประพฤติดี
เป็นแบบอย่างแก่เพื่อนครู มีความทุ่มเท เสียสละในหน้าที่การงาน
เป็นผู้จัดกระบวนการเรียนรู้ได้ดี มีการพัฒนาตนเองอยู่เสมอ เป็นคนที่มีน้าใจกับเพื่อนครู
เป็นที่รักของนักเรียน อุทิศเวลาให้ทางราชการอย่างเสมอต้นเสมอปลายมีความรับผิดชอบสูง
เอาใจใส่ต่อการแก้ปัญหาการเรียนของศิษย์ ปฏิบัติตนดี
จนเป็นที่ยอมรับของสังคม ชุมชน มีการพัฒนาสื่อการเรียนการสอนอยู่เสมอ
ได้รับความไว้วางใจจากเพื่อนครูให้เป็นผู้นาทั้งด้านวิชาการและด้านพิธีกรรมต่าง ๆ
เป็นแนวหน้าของเพื่อนครูทุกด้านเป็นผู้ที่มีจิตวิญญาณครูอย่างแท้จริง
ข้าพเจ้าขอรับรองว่า นางกฤตยา ศรีริ เป็นผู้มีความเหมาะสมแก่การยกย่องเชิดชูเกียรติ
เพื่อรับรางวัลหนึ่งแสนครูดี
(ลงนาม).........................................ผู้บังคับบัญชา
(นายสมศักดิ์ แต้มโคกสูง)
ตาแหน่ง ผู้อานวยการโรงเรียนภัทรบพิตร
..........9....../.....สิงหาคม.../.....2554....

8. เอกสารอ้างอิง

9. คุณธรรม และ จริยธรรม หมายความว่าอย่างไร ๑. คุณธรรม คุณธรรม
เป็นนามธรรมเป็นเรื่องของจิตที่มีหน้าที่คิด ตามสิ่งต่างๆที่มากระทบ เช่น ตาเห็นรูป
หูได ้ยินเสียง จมูกได ้กลิ่น ลิ้นลิ้มรส กายสัมผัส เย็น ร้อน อ่อน แข็ง ใจเป็นทุกข์ เป็นสุข
ทาให้คิดถึงอดีต ปัจจุบันและอนาคต วนเวียนอยู่อย่างนี้ตลอดไป
เพราะเป็นธรรมชาติของจิตที่มีหน้าที่คิด คุณ ในข ้อนี้ หมายถึง ความคิดที่ดีมีประโยชน์
ต่อตนเองและผู้อื่น ธรรม ในข ้อนี้ หมายถึง คาสอนขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ ้า
พระองค์ท่านตรัสสอนตามธรรมชาติที่เกิดขึ้นมาแล ้ว
กับมวลมนุษย์และสัตว์ทั้งหลายที่อยู่ร่วมกันในโลกนี้ คุณธรรม หมายถึง
ธรรมชาติที่เป็นคุณ เป็นประโยชน์ ซึ่งธรรมชาติของมนุษย์มีชีวิต จิตใจ มีสติ ปัญญา
มีความรู้สึกนึกคิดที่ดีกันทุกคน หรือที่เรียกว่า “ คิดดี ”
ส่วนจะมีมากหรือมีน้อยแตกต่างกันไป ผู้ที่มีคุณธรรม หมายถึง ผู้ที่มีสติ ปัญญาดี รู้ผิด
ชอบ ชั่ว ดี รู้บาป บุญ คุณ โทษ เชื่อว่าทาดีได ้ดี ทาชั่วได ้ชั่ว
คิดแต่สิ่งที่ดีมีประโยชน์ต่อตนเองและผู้อื่น รวมทั้งประเทศชาติบ ้านเมือง
หรือได ้ศึกษาและปฏิบัติตาม
พระธรรมคาสอนขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ ้ามาดีแล ้ว เรียกว่าเป็น ผู้มีคุณธรรม
ประจาใจ ตัวอย่างผู้ที่มีคุณธรรม ผู้ที่มีคุณธรรม หมายถึงผู้ที่มีความเมตตา กรุณา
คือมีความรัก ความสงสาร มีจิตใจ โอบอ ้อมอารี เอื้อเฟื้อเผื่อแผ่
มีความซื่อสัตย์สุจริตต่อตนเองและผู้อื่น มีความกตัญญูรู้คุณ พ่อแม่ ครู อาจารย์ และชาติ
ศาสนา พระมหากษัตริย์ มีจิตใจอันสูงส่ง มีหิริโอตตัปปะ มีความละอายต่อบาป
มีความเกรงกลัวต่อบาป ไม่ดูถูกเหยียดหยามผู้ที่ด ้อยกว่า มีจิตสานึกอันดี
ประพฤติตนเป็นคนดี เป็นแบบอย่างที่ดี สร้างความเจริญรุ่งเรืองให้กับตนเองและผู้อื่น
รวมทั้งประเทศชาติบ ้านเมือง นี้คือตัวอย่างผู้ที่ “มีคุณธรรมประจาใจ”
ตัวอย่างผู้ที่ขาดคุณธรรม หมายถึง ผู้ที่มีสติ ปัญญาน้อย ขาดความเมตตา กรุณา
ไม่มีความรัก ไม่มีความสงสารต่อผู้ใด ขาดหิริโอตตัปปะ ไม่มีความละอายต่อบาป
ไม่มีความเกรงกลัวต่อบาป ไม่เชื่อคาสอนของพระผู้มีพระภาคเจ ้า ไม่เชื่อเรื่องกฎแห่งกรรม
ไม่เชื่อว่าทาดีได ้ดี ทาชั่วได ้ชั่ว ไม่เชื่อว่ามีชาติก่อน มีชาติหน้า ไม่ได ้ศึกษาและปฏิบัติตาม

10. พระธรรมคาสอนขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ ้า จิตถูกกิเลส คือความโลภ
ความโกรธ ความหลง ครอบงา คิดแต่สิ่งชั่วร้าย
เห็นแก่ประโยชน์ส่วนตนมากกว่าประโยชน์ส่วนรวม
สร้างความเดือดร้อนให้กับตนเองและผู้อื่น รวมทั้งประเทศชาติบ ้านเมือง
ถือว่าผู้นั้นมีธรรมชาติที่เป็นโทษ หรือเรียกว่า “ ขาดคุณธรรมประจาใจ”
นี้คือตัวอย่างผู้ที่ขาดคุณธรรม ซึ่งเป็นเพียงตัวอย่างหนึ่งเท่านั้น
ยังมีคาสอนของพระพุทธเจ ้า อีกมากมายที่ผู้ใดนามาปฏิบัติตามแล ้ว
จะทาให้เกิดคุณธรรมแก่ตนเอง ๒. จริยธรรม จริยธรรม เป็นรูปธรรม
เป็นเรื่องของการแสดงออกทางกาย ทางวาจา จริย หมายถึง การแสดงออกทางกาย
ทางวาจา ของมนุษย์ ธรรม ในข ้อนี้หมายถึง ธรรมชาติของมนุษย์ที่มีกาย วาจา
เป็นสื่อภาษาที่ใช ้ในการติดต่อสื่อสารระหว่างกัน จริยธรรม หมายถึงการแสดงออกทางกาย
ทางวาจา การแสดงออกทางกาย คือ ทาแต่สิ่งที่ดีมีประโยชน์ต่อตนเองและผู้อื่น
รวมทั้งประเทศชาติบ ้านเมือง เรียกว่า “ ทาดี ” การแสดงออกทางวาจา
คือพูดแต่เรื่องที่ดีมีประโยชน์ต่อตนเอง และผู้อื่นที่เรียกว่า “พูดดี ” ผู้มีจริยธรรม
หมายถึงผู้ที่มีสติปัญญาดี แสดงออกในสิ่งที่ดีงาม ทางกาย ทางวาจา
เป็นประโยชน์ต่อตนเองและผู้อื่น รวมทั้งประเทศชาติบ ้านเมือง
หรือผู้ที่ได ้รับการอบรมสั่งสอน จากพระธรรมคาสอนของ องค์สมเด็จพระสัมมา
สัมพุทธเจ ้า มีความสารวมทางกาย ทางวาจาดีแล ้ว เรียกว่าผู้นั้นมี “ จริยธรรม ”
ตัวอย่างผู้ที่มีจริยธรรม ผู้ที่มีจริยธรรม คือผู้ที่มีกิริยาวาจาสุภาพ เรียบร้อย อ่อนน้อมถ่อมตน
การแสดงออกทางกาย เช่น แต่งตัวสุภาพเรียบร้อย ถูกกาลเทศะ
ตามขนบธรรมเนียมและประเพณีอันดีงามของไทย ไม่แสดงกิริยากระด ้าง กระเดื่อง
ใช ้วาจา สุภาพอ่อนโยน ไม่พูดปด ไม่พูดคาหยาบ ไม่พูดเพ ้อเจ ้อ ไม่พูดส่อเสียด
ให้ผู้อื่นต ้องเสียใจ นี้คือตัวอย่างผู้ที่ มีจริยธรรม คือการพูดดี ทาดี กายประกอบกรรมดี
วาจาพูดแต่เรื่องที่ดีมีประโยชน์ที่เรียกว่า “ พูดดี ทาดี ” ตัวอย่างของผู้ที่มีและขาด
คุณธรรม จิรยธรรรม ๑. ผู้ที่มีคุณธรรม และมีจริยธรรม ๒. ผู้ที่ขาดคุณธรรม
และขาดจริยธรรม ๓. ผู้ที่มีคุณธรรม แต่ขาดจริยธรรม ๔. ผู้ที่ขาดคุณธรรม แต่มีจริยธรรม
๑) ตัวอย่างผู้ที่มีคุณธรรมและมีจริยธรรม หมายถึงผู้ที่มีสติปัญญาดี มีจิตใจบริสุทธิ์
มีความเมตตา กรุณา คือ มีความรัก มีความสงสาร ปรารถนาให้ผู้อื่นเป็นสุข
มีหิริโอตตัปปะ มีความละอายต่อบาป มีความเกรงกลัวต่อบาป มีขันติโสรัจจะ
มีความอดทน มีความสงบเสงี่ยม ไม่คิดชั่ว ไม่พูดชั่ว ไม่ใช ้กาย วาจา
ไปทาให้ผู้อื่นเดือดร้อน เพราะกลัวว่าจะเป็นบาป เป็นโทษ ติดตัวตามตนไปในชาตินี้
และชาติ ต่อ ๆ ไป จึงคิดแต่เรื่องที่ดี พูดแต่คาที่ดี ทาแต่สิ่งที่ดี เรียกว่าเป็น ผู้ที่
“มีคุณธรรม จริยธรรม” ๒) ตัวอย่างผู้ที่ขาดคุณธรรมและขาดจริยธรรม หมายถึงผู้ที่มีสติ
ปัญญาน้อย ไม่เชื่อฟังคาสอนของพระผู้มีพระภาคเจ ้า จิตอยู่ใต ้อานาจของกิเลส คือ
ความโลภ ความโกรธ ความหลง ครอบงาจิตใจ จึงไม่มีคุณธรรมประจาใจ
เป็นเหตุให้ขาดความเมตตา กรุณา ไม่มีความรัก ไม่มีความสงสาร ขาดหิริโอตตัปปะ
ไม่มีความละอายต่อบาป ไม่เกรงกลัวต่อบาป ไม่มีขันติโสรัจจะ ไม่มีความอดทน
ไม่มีความสงบเสงี่ยม ไม่รู้บาป บุญ คุณ โทษ ไม่รู้ผิด ชอบ ชั่ว ดี มีความเห็นแก่ตัว
เอารัดเอาเปรียบผู้อื่น จะคิด จะพูด จะทาอะไร ก็ไม่เกรงกลัวความเดือดร้อน
จะเกิดขึ้นกับตนเองและผู้อื่น รวมทั้งประเทศชาติบ ้านเมือง คิดชั่ว พูดชั่ว ทาชั่ว
ได ้ทุกเวลาทุกโอกาสนี้คือตัวอย่างของผู้ที่ “ ขาดคุณธรรมและขาดจริยธรรม ” ๓)
ตัวอย่างผู้ที่มีคุณธรรมแต่ขาดจริยธรรม หมายถึงผู้ที่มีความคิดดี มีความเมตตา กรุณา
คือมีความรัก ความสงสาร มีความคิดที่จะช่วยเหลือเผื่อแผ่ต่อผู้อื่น ถือว่าผู้นั้น
มีคุณธรรมประจาใจ แต่การแสดงออกทางกิริยา วาจา ตรงข ้ามกับความรู้สึกนึกคิด
แสดงกิริยา วาจา ไม่สุภาพเรียบร้อย ไม่รู้จักกาลเทศะ พูดปด พูดคาหยาบ พูดเพ ้อเจ ้อ

11. พูดส่อเสียดให้ผู้อื่นเสียหาย ถือว่าผู้นั้น ขาดจริยธรรม นี้คือตัวอย่างของ ผู้ที่ “
มีคุณธรรมแต่ขาดจริยธรรม ” ๔) ตัวอย่างผู้ที่ขาดคุณธรรมแต่มีจริยธรรม
หมายถึงผู้ที่มีสติปัญญาน้อย ขาดคุณธรรมประจาใจคือ ขาดความเมตตา กรุณา
ไม่มีความรัก ไม่มีความสงสาร มีจิตใจโหดร้ายทารุณ เห็นแก่ตัว ไม่สนใจช่วยเหลือผู้อื่น
ถือว่าเป็นผู้ที่ขาดคุณธรรมประจาใจ แต่การแสดงออกทางกาย ทางวาจา
ตรงกันข ้ามกับความรู้สึกนึกคิดของจิตใจ แสดงกิริยาวาจาที่สุภาพเรียบร้อย
ช่วยเหลือผู้อื่นอย่างไม่เต็มใจ เสแสร้งแกล ้งพูดดี ใช ้วาจาที่ไพเราะ
ซึ่งไม่ตรงกับใจหรือที่เรียกกันว่า “ ปากกับใจไม่ตรงกัน ” ถือว่าเป็นผู้ที่ มีจริยธรรม
นี้คือตัวอย่างของผู้ที่ “ ขาดคุณธรรมแต่มีจริยธรรม ” เพราะฉะนั้น ผู้ที่จะมีคุณธรรม
และจริยธรรมนั้น บางคนมีคุณธรรมและจริยธรรม มาจากอดีตชาติ
คือเป็นผู้ที่มีอุปนิสัยใจคอดีแต่จะมีมากมีน้อยแตกต่างกัน ผู้ใดมีมาก
ก็จะสามารถศึกษาและปฏิบัติตามคาสอนขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ ้าได ้เร็ว
เข ้าใจในคาสอนมากขึ้น เรียกว่าผู้นั้น มีคุณธรรม จริยธรรมสูง ส่วนผู้ที่มีคุณธรรม
จริยธรรมจากอดีตชาติมาน้อย
ต ้องพยายามศึกษาและปฏิบัติตามให้เกิดคุณธรรมตามคาสอนในบทนั้น ๆ
ผู้ใดได ้ศึกษาและปฏิบัติตามได ้มาก ผู้นั้นย่อมมีคุณธรรมและจริยธรรมเพิ่มขึ้น เพราะ
คาสอนของพระผู้มีพระภาคเจ ้า ล ้วนเป็นการเสริมสร้างคุณธรรมและจริยธรรมทั้งสิ้น
แล ้วแต่ท่านจะเลือก คาสอนบทใด มาปฏิบัติให้เกิดคุณธรรมจริยธรรม ให้กับตนเอง
แล ้วยังสามารถนาไปอบรมสั่งสอน ให้ผู้อื่นมีคุณธรรม และ จริยธรรมตามได ้อีกด ้วย