ครั้งที่ ๖ กฎหมายปกครองสิ่งแวดล้อม :  คำสั่ง การออกคำสั่ง  การตรวจสอบ การแก้ไข
เจตนารมณ์หลักของ หลักนิติรัฐ  ( The Legal State -  Rechtsstaat )/ หลักนิติธรรม  ( The Rule of Law )/ หลักการสำคัญของรัฐเสรีประชาธิปไตย  ( Liberal and Democratic State) คุ้มครองสิทธิของบุคคล / คุ้มครองประโยชน์สาธารณะ หลักการคือประชาชน มีสิทธิและเสรีภาพ การจำกัดสิทธิถือเป็นข้อยกเว้น ซึ่งจะละเมิดสารัตถะของสิทธิประชาชนไม่ได้ การดำเนินการทั้งในการจำกัดสิทธิ จักต้องคำนึงถึงประโยชน์สาธารณะ / ป้องกันการใช้อำนาจโดยมิชอบ / ป้องกันการจำกัดสิทธิประชาชนเกินสัดส่วน
หลักนิติรัฐ  ๑ .  หลักความคุ้มครองสิทธิและเสรีภาพในรัฐธรรมนูญ  ( สิทธิขั้นพื้นฐาน - สิทธิในสิ่งแวดล้อมที่ดี สิทธิในการมีส่วนร่วม สิทธิในข้อมูลข่าวสาร ฯลฯ ) ๒ .  หลักความชอบด้วยรัฐธรรมนูญของกฎหมาย  ( ไม่ขัดหรือแย้งต่อหลักเสมอภาค - ห้ามเลือกปฏิบัติ / หลักแห่งความได้สัดส่วน / มีลักษณะทั่วไป / มีความแน่นอนชัดเจน / ไม่มีผลย้อนหลัง / ไม่กระทบกระเทือนต่อสารัตถะของสิทธิและเสรีภาพของประชาชน )
๓ .  หลักการใช้อำนาจปกครองตามกฎหมาย -  ต้องมีกฎหมายให้อำนาจ -  กฎหมายเป็นแหล่งที่มา  ( source)  และข้อจำกัด  ( limitation) –  เป็นการปกครองโดยกฎหมาย ไม่ใช่อำเภอใจของมนุษย์ ๔ .  หลักความชอบด้วยกฎหมายของการกระทำทางปกครอง   (Principle of Legality of Administrative Action)-  หลักการกระทำทางปกครองต้องชอบด้วยกฎหมาย  ( หลักเสมอภาค - ห้ามเลือกปฏิบัติ / หลักสัดส่วน / หลักความชัดเจนคาดหมายได้ / หลักคุ้มครองความเชื่อถือและไว้วางใจ / หลักประโยชน์สาธารณะ ) ๕ .  หลักความควบคุมความชอบด้วยกฎหมายของการกระทำทางปกครองโดยองค์กรตุลาการ  (Principle of judicial review of legality of administrative action)
ความหมายของการกระทำทางปกครอง การกระทำทางปกครอง คือการบังคับการให้เป็นไปตามกฎหมาย  ( execution of law)  เพื่อให้มีการตัดสินใจในทางปกครองอย่างเหมาะสมกับข้อเท็จจริงในแต่ละเรื่องแต่ละประเด็น การกระทำทางปกครองอาจเป็นการกำหนดรายละเอียดของหลักการที่กฎหมายกำหนด เพื่อให้เกิดความชัดเจน  ( โดยเฉพาะในกรณีที่บางเรื่องมีรายละเอียดมาก ไม่สมควรกำหนดในกฎหมาย /  บางเรื่องเป็นประเด็นทางเทคนิคที่เปลี่ยนแปลงตลอด ทำให้ต้องมีความยืดหยุ่น -  การบัญญัติรายละเอียดในกฎหมายทั้งหมด จะทำให้ไม่สามารถยืดหยุ่นได้ เช่น เรื่องทางวิทยาศาสตร์เทคโนโลยี หรือเรื่องทางเศรษฐกิจ เป็นต้น การกระทำทางปกครองอาจเป็นการกำหนดแนวทางในการตีความกฎหมายที่เป็นแม่บท
ประเภทของการกระทำทางปกครอง ๑ .  คำสั่งทางปกครอง  ( concrete/individual) (Administrative juristic act)  หมายถึงการใช้อำนาจของเจ้าหน้าที่ ที่มีผลเป็นการสร้างนิติสัมพันธ์ขึ้นระหว่างบุคคลในอันที่จะก่อ เปลี่ยนแปลง โอน สงวน ระงับหรือมีผลกระทบต่อสถานภาพของสิทธิหรือหน้าที่ของบุคคล ไม่ว่าจะเป็นการถาวรหรือชั่วคราว เช่น การสั่งการ การอนุญาต หรือการอนุมัติ การวินิจฉัยอุทธรณ์ การรับรอง และการรับจดทะเบียน แต่ไม่หมายความรวมถึงการออกกฎ   (Rechtsmaessig/Zweckmaessig)— เงื่อนไขของคำสั่งทางปกครอง — กำหนดให้ปฏิบัติตามมาตรฐานสิ่งแวดล้อมต่างๆ --  การยกเลิกเพิกถอนคำสั่งทางปกครอง ( มาตรา ๕ พรบ .  วิธีปฏิบัติราชการทางปกครอง พ . ศ .  ๒๕๓๙ )
ประเภทของการกระทำทางปกครอง  ( ต่อ ) ๒ .  กฎ  ( abstract / general)  ( subordinate legislation)  หมายถึง พระราชกฤษฎีกา กฎกระทรวง ประกาศกระทรวง ข้อบัญญัติท้องถิ่น ระเบียบ ข้อบังคับ หรือบทบัญญัติอื่นที่มีผลบังคับเป็นการทั่วไปโดยไม่มุ่งหมายใช้บังคับแก่กรณีใดหรือบุคคลใดเป็นการเฉพาะ ( มาตรา ๕ พรบ .  วิธีปฏิบัติราชการทางปกครอง พ . ศ .  ๒๕๓๙ ) ๓ .  ปฏิบัติการทางปกครอง  (Administrative real act)  หมายถึงการใช้อำนาจตามกฎหมายของเจ้าหน้าที่ที่มิได้มีผลเป็นการสร้างนิติสัมพันธ์ระหว่างบุคคลในอันที่จะก่อ เปลี่ยนแปลง โอน สงวน ระงับหรือมีผลกระทบต่อสถานภาพของสิทธิหรือหน้าที่ของบุคคลโดยตรง เช่น การรื้อถอนอาคาร การซ้อมรบ การดับเพลิง ฯลฯ ๔ .  สัญญาทางปกครอง
ประเภทของการกระทำทางปกครอง  ( ต่อ ) ข้อสังเกต การกระทำของรัฐ นโยบายและแผนของรัฐและฝ่ายปกครอง
ตัวอย่างของคำสั่งทางปกครอง การออกคำสั่งอนุญาตตั้งโรงงงานอุตสาหกรรม มาตรา  ...  พระราชบัญญัติโรงงาน กำหนดว่า ...  การออกใบอนุญาตสร้างสิ่งล่วงล้ำลำน้ำ มาตรา  ...  พระราชบัญญัติการเดินเรือในน่านน้ำไทย พ . ศ .  ๒๕๓๕ การออกใบอนุญาต ประกอบกิจการโรงฆ่าสัตว์ตามพระราชบัญญัติสาธารณสุข มาตรา  ...  พระราชบัญญัติสาธารณสุข
กรอบการใช้ดุลพินิจของเจ้าหน้าที่จะเป็นอย่างไร -  จะอนุญาตได้หรือไม่ ? ข้อพิจารณาแนวทางการใช้ดุลพินิจจากตัวบทกฎหมายที่ให้อำนาจ -  มีบทบัญญัติกำหนดให้อำนาจไว้โดยเฉพาะ -  กฎหมายกำหนดให้เขียนแนวทางในการพิจารณาไว้ในกฎหมายลำดับรอง - ใช้หลักกฎหมายทั่วไป เช่น หลักความเสมอภาค / หลักแห่งความได้สัดส่วน
โครงสร้างเนื้อหาในกฎหมายที่ให้อำนาจ ๑ .  เงื่อนไขแห่งการใช้อำนาจ หรือองค์ประกอบของกฎหมาย  (Tatbestand) ๒ .  ผลในทางกฎหมาย  (Rechtsfolge)  ( ดุลพินิจในการตัดสินใจว่าจะใช้อำนาจหรือไม่ และดุลพินิจวินิจฉัย )

107 กฎหมายปกครองสิ่งแวดล้อม คำสั่งและการตรวจสอบ

  • 1.
    ครั้งที่ ๖ กฎหมายปกครองสิ่งแวดล้อม: คำสั่ง การออกคำสั่ง การตรวจสอบ การแก้ไข
  • 2.
    เจตนารมณ์หลักของ หลักนิติรัฐ ( The Legal State - Rechtsstaat )/ หลักนิติธรรม ( The Rule of Law )/ หลักการสำคัญของรัฐเสรีประชาธิปไตย ( Liberal and Democratic State) คุ้มครองสิทธิของบุคคล / คุ้มครองประโยชน์สาธารณะ หลักการคือประชาชน มีสิทธิและเสรีภาพ การจำกัดสิทธิถือเป็นข้อยกเว้น ซึ่งจะละเมิดสารัตถะของสิทธิประชาชนไม่ได้ การดำเนินการทั้งในการจำกัดสิทธิ จักต้องคำนึงถึงประโยชน์สาธารณะ / ป้องกันการใช้อำนาจโดยมิชอบ / ป้องกันการจำกัดสิทธิประชาชนเกินสัดส่วน
  • 3.
    หลักนิติรัฐ ๑. หลักความคุ้มครองสิทธิและเสรีภาพในรัฐธรรมนูญ ( สิทธิขั้นพื้นฐาน - สิทธิในสิ่งแวดล้อมที่ดี สิทธิในการมีส่วนร่วม สิทธิในข้อมูลข่าวสาร ฯลฯ ) ๒ . หลักความชอบด้วยรัฐธรรมนูญของกฎหมาย ( ไม่ขัดหรือแย้งต่อหลักเสมอภาค - ห้ามเลือกปฏิบัติ / หลักแห่งความได้สัดส่วน / มีลักษณะทั่วไป / มีความแน่นอนชัดเจน / ไม่มีผลย้อนหลัง / ไม่กระทบกระเทือนต่อสารัตถะของสิทธิและเสรีภาพของประชาชน )
  • 4.
    ๓ . หลักการใช้อำนาจปกครองตามกฎหมาย - ต้องมีกฎหมายให้อำนาจ - กฎหมายเป็นแหล่งที่มา ( source) และข้อจำกัด ( limitation) – เป็นการปกครองโดยกฎหมาย ไม่ใช่อำเภอใจของมนุษย์ ๔ . หลักความชอบด้วยกฎหมายของการกระทำทางปกครอง (Principle of Legality of Administrative Action)- หลักการกระทำทางปกครองต้องชอบด้วยกฎหมาย ( หลักเสมอภาค - ห้ามเลือกปฏิบัติ / หลักสัดส่วน / หลักความชัดเจนคาดหมายได้ / หลักคุ้มครองความเชื่อถือและไว้วางใจ / หลักประโยชน์สาธารณะ ) ๕ . หลักความควบคุมความชอบด้วยกฎหมายของการกระทำทางปกครองโดยองค์กรตุลาการ (Principle of judicial review of legality of administrative action)
  • 5.
    ความหมายของการกระทำทางปกครอง การกระทำทางปกครอง คือการบังคับการให้เป็นไปตามกฎหมาย ( execution of law) เพื่อให้มีการตัดสินใจในทางปกครองอย่างเหมาะสมกับข้อเท็จจริงในแต่ละเรื่องแต่ละประเด็น การกระทำทางปกครองอาจเป็นการกำหนดรายละเอียดของหลักการที่กฎหมายกำหนด เพื่อให้เกิดความชัดเจน ( โดยเฉพาะในกรณีที่บางเรื่องมีรายละเอียดมาก ไม่สมควรกำหนดในกฎหมาย / บางเรื่องเป็นประเด็นทางเทคนิคที่เปลี่ยนแปลงตลอด ทำให้ต้องมีความยืดหยุ่น - การบัญญัติรายละเอียดในกฎหมายทั้งหมด จะทำให้ไม่สามารถยืดหยุ่นได้ เช่น เรื่องทางวิทยาศาสตร์เทคโนโลยี หรือเรื่องทางเศรษฐกิจ เป็นต้น การกระทำทางปกครองอาจเป็นการกำหนดแนวทางในการตีความกฎหมายที่เป็นแม่บท
  • 6.
    ประเภทของการกระทำทางปกครอง ๑ . คำสั่งทางปกครอง ( concrete/individual) (Administrative juristic act) หมายถึงการใช้อำนาจของเจ้าหน้าที่ ที่มีผลเป็นการสร้างนิติสัมพันธ์ขึ้นระหว่างบุคคลในอันที่จะก่อ เปลี่ยนแปลง โอน สงวน ระงับหรือมีผลกระทบต่อสถานภาพของสิทธิหรือหน้าที่ของบุคคล ไม่ว่าจะเป็นการถาวรหรือชั่วคราว เช่น การสั่งการ การอนุญาต หรือการอนุมัติ การวินิจฉัยอุทธรณ์ การรับรอง และการรับจดทะเบียน แต่ไม่หมายความรวมถึงการออกกฎ (Rechtsmaessig/Zweckmaessig)— เงื่อนไขของคำสั่งทางปกครอง — กำหนดให้ปฏิบัติตามมาตรฐานสิ่งแวดล้อมต่างๆ -- การยกเลิกเพิกถอนคำสั่งทางปกครอง ( มาตรา ๕ พรบ . วิธีปฏิบัติราชการทางปกครอง พ . ศ . ๒๕๓๙ )
  • 7.
    ประเภทของการกระทำทางปกครอง (ต่อ ) ๒ . กฎ ( abstract / general) ( subordinate legislation) หมายถึง พระราชกฤษฎีกา กฎกระทรวง ประกาศกระทรวง ข้อบัญญัติท้องถิ่น ระเบียบ ข้อบังคับ หรือบทบัญญัติอื่นที่มีผลบังคับเป็นการทั่วไปโดยไม่มุ่งหมายใช้บังคับแก่กรณีใดหรือบุคคลใดเป็นการเฉพาะ ( มาตรา ๕ พรบ . วิธีปฏิบัติราชการทางปกครอง พ . ศ . ๒๕๓๙ ) ๓ . ปฏิบัติการทางปกครอง (Administrative real act) หมายถึงการใช้อำนาจตามกฎหมายของเจ้าหน้าที่ที่มิได้มีผลเป็นการสร้างนิติสัมพันธ์ระหว่างบุคคลในอันที่จะก่อ เปลี่ยนแปลง โอน สงวน ระงับหรือมีผลกระทบต่อสถานภาพของสิทธิหรือหน้าที่ของบุคคลโดยตรง เช่น การรื้อถอนอาคาร การซ้อมรบ การดับเพลิง ฯลฯ ๔ . สัญญาทางปกครอง
  • 8.
    ประเภทของการกระทำทางปกครอง (ต่อ ) ข้อสังเกต การกระทำของรัฐ นโยบายและแผนของรัฐและฝ่ายปกครอง
  • 9.
    ตัวอย่างของคำสั่งทางปกครอง การออกคำสั่งอนุญาตตั้งโรงงงานอุตสาหกรรม มาตรา ... พระราชบัญญัติโรงงาน กำหนดว่า ... การออกใบอนุญาตสร้างสิ่งล่วงล้ำลำน้ำ มาตรา ... พระราชบัญญัติการเดินเรือในน่านน้ำไทย พ . ศ . ๒๕๓๕ การออกใบอนุญาต ประกอบกิจการโรงฆ่าสัตว์ตามพระราชบัญญัติสาธารณสุข มาตรา ... พระราชบัญญัติสาธารณสุข
  • 10.
    กรอบการใช้ดุลพินิจของเจ้าหน้าที่จะเป็นอย่างไร - จะอนุญาตได้หรือไม่ ? ข้อพิจารณาแนวทางการใช้ดุลพินิจจากตัวบทกฎหมายที่ให้อำนาจ - มีบทบัญญัติกำหนดให้อำนาจไว้โดยเฉพาะ - กฎหมายกำหนดให้เขียนแนวทางในการพิจารณาไว้ในกฎหมายลำดับรอง - ใช้หลักกฎหมายทั่วไป เช่น หลักความเสมอภาค / หลักแห่งความได้สัดส่วน
  • 11.
    โครงสร้างเนื้อหาในกฎหมายที่ให้อำนาจ ๑ . เงื่อนไขแห่งการใช้อำนาจ หรือองค์ประกอบของกฎหมาย (Tatbestand) ๒ . ผลในทางกฎหมาย (Rechtsfolge) ( ดุลพินิจในการตัดสินใจว่าจะใช้อำนาจหรือไม่ และดุลพินิจวินิจฉัย )