Successfully reported this slideshow.
We use your LinkedIn profile and activity data to personalize ads and to show you more relevant ads. You can change your ad preferences anytime.

Interview met Marcel Vroom in Winterdude 2018/19

256 views

Published on

In het BNO kwartaalblad Dude winter 2018/19, een interview met oud-bestuurslid en industrieel ontwerper Marcel Vroom: "ik wil van drooom tot doood aan een product werken."

Published in: Technology
  • Be the first to comment

  • Be the first to like this

Interview met Marcel Vroom in Winterdude 2018/19

  1. 1. MARCEL VROOM dude OOGBASFROONANTWERPEN+109DUTCHDESIGNERSENEENSPECKJE dutchdesignersmagazine winter 2018 / 19 MULLERVANSEVERENKLARENBEEK&DROSADELEIDETAMFLOORWESSELINGDROOG ‘ikwilvandroomtotdoodaaneenproductwerken ’ BP WINTER2018/2019dudeiseenuitgavevandebnodude 7,25 EURO
  2. 2. aan een product werken’ ‘ik wil van droom tot dood 12 13 dude marcel vroom
  3. 3. DROMEN VAN EEN CONSORTIUM Met succes in het buitenland ondernemen is lastig. Toch besloot Vroom werk te maken van zijn internationale ambities, en samenwerking leek de sleutel. Onder de noemer Yard9 werd een consortium van ontwerp- bureaus opgezet met het doel slagkracht te verkrijgen en new business te genereren. Hoewel er internationale opdrachten werden binnengehaald staat Yard9 momenteel op de waak- vlam. Vroom: ‘Als je zoiets from scratch wil opzetten, moet je er ook voor honderd procent voor gaan en niet bang zijn je eigen identiteit te verliezen of iets in te leveren.’ WWW.YARD9.NL INTERVIEW VIVEKA VAN DE VLIET, FREEK KROESBERGEN TEKST VIVEKA VAN DE VLIET × PORTRET VALENTINA VOS Zo’n domein buiten je eigen vak is moderne kunst, fotografie en architectuur. De wanden bij Marcel Vroom thuis in Kralingen – waar hij samen met zijn vrouw, grafisch vorm- gever Anneke van Dijk, het ontwerpbureau MVAVD runt – hangen er vol mee. Van Rosemin Hendriks tot het werk van Elly Uyttenbroek en Ari Versluis uit de serie Exactitudes, en van Philip Akkerman tot Hendrik Kerstens. Vroom is een ontwerper die het noodzakelijk vindt om zich heen te kijken en zo inspiratie op te doen, zoveel is direct bij binnenkomst al duidelijk. Met dat doel was hij ook, zoals elk jaar, met zijn hele gezin naar de Dutch Design Week, het designevent dat een goed beeld geeft van de toekomst, en de conceptuele en techno- logische vernieuwing die design kan brengen. Onontkoombaar wellicht is de grote rol die kunstmatige intelligentie in die toekomst zal spelen. Het viel Vroom op dat veel studenten met het onderwerp bezig zijn door te kijken naar de consequenties van, of de technologie achter artificial intelligence (AI). Dat domein volgt Vroom ook, omdat hij het wil begrijpen. ‘‘Zo ben ik recent naar lezingen over AI geweest bij Verhaert in België, en in Rotterdam naar Adam Green- field, voormalig head of design direction for user interface and services bij Nokia. Ontwerpers móeten zich ertoe verhouden, of ze willen of niet. Het is een ethisch vraagstuk, een usability-vraagstuk, en je kunt er wat mee doen in je productontwikkeling, al weet ik nog niet precies hoe.’ Technologie en AI hebben ons ver gebracht. Steeds meer producten zijn met elkaar verbonden, steeds meer diensten zijn geauto- matiseerd en gepersonaliseerd. Mensen verwachten toepassingen die het leven makkelijker maken. ‘De baten van AI kunnen we nog wel snappen’, zegt Vroom, ‘maar met de rebounds zijn weinig mensen bezig. Elke keer wordt er een beslissing voor je gemaakt. Je wilt toch weten hoe die beslissing tot stand komt? Waarom krijg jij wel een uitkering en ik niet, of moet jij bij een rood stoplicht wachten en ik niet?’ Beslissingen worden in toenemende mate gemaakt op basis van algoritmes die zijn bedacht door Industrieel ontwerper Marcel Vroom (1956) is bescheiden en acteert op de achtergrond, maar hij is een drijvende kracht in de ontwerpwereld, een aanjager van samenwerking, voorloper op het gebied van technologie en bedenker van complexe producten waarbij techniek, innovatie en digitale interfaces belangrijke onderdelen zijn, zoals navigatiesys- temen voor schepen, haltedisplays voor het openbaar vervoer, laboratoriuminstrumenten, biometrieterminals en producten voor de zorg. Nieuwsgierig is hij altijd geweest. ‘Ga de wereld in, begeef je buiten je eigen domein’, is zijn motto. 15 marcel vroom
  4. 4. de systemen zelf. Het gevaar daarvan is dat je niet meer kan herleiden waarom beslis- singen zijn genomen. ‘Dat is wel een eng idee, ja. Maar er zal altijd ergens een grens worden getrokken’, weet Vroom. ‘Dan neemt de weerstand toe en is het genoeg.’ EEN BROCHURE VAN BRAUN Vroom is al meer dan dertig jaar ontwerper en loopt voorop met digitale technologie binnen zijn vakgebied. Zijn carrière begon begin jaren tachtig echter met een fietsbel. Zijn eerste opdrachtgever was Spanninga in Joure, een bedrijf dat exact honderd jaar bestaat en een dik boek uitbracht waarin de opdracht aan Vroom wordt gememoreerd. 'Destijds ben ik aan het project begonnen door het ontwikkelen van een elektronische oplossing, maar helaas stond de wetgeving dat niet toe. Nog steeds denk ik met verba- zing aan het feit dat ze een net afgestudeerde ontwerper uitnodigden en tienduizenden guldens investeerden in gereedschappen, mallen en prototypes. Wat een vertrouwen! De fietsbel werd dan wel geen commercieel succes’, bekent Vroom vrolijk, ‘maar het was wél een innovatief product: het mechanisme was volledig vervaardigd uit kunststof.’ Ondanks zijn nieuwsgierigheid naar elektro- nica, innovatie en techniek was de opleiding Industrieel Ontwerpen aan de TU Delft geen voor de hand liggende stap. Vroom deed een beroepskeuzetest om erachter te komen wat hij eigenlijk wilde, want een hobby of fasci- natie is niet genoeg. ‘Elk antwoord op een vraag in zo’n test stuurt aan op een bepaald antwoord. Dat is ook een soort AI’, zegt hij lachend. Er kwamen twee dingen uit: de Universiteit Wageningen vanwege zijn inte- resse in voedsel en door zijn ruimtelijk inzicht kon hij ook Stedenbouw doen in Delft. Maar hij had in de studiegids gelezen dat er een opleiding Industriële Vormgeving bestond. Niemand wist wat dat inhield, dus vroeg Vroom het na. ‘Ik denk dat het wel bestaat’, zei een vrouw bij het bureau dat de beroepskeuzetest afnam, ‘maar ik moet het wel even aan mijn collega’s vragen.’ Ze kwam terug met een brochure van Braun. ‘Ik keek erin en dacht meteen: dat wil ik wel. Ik kende het merk, maar wist niet dat ik dat ook zou kunnen maken. Dieter Rams heeft toen mijn hart gestolen.’ GEFUNDENES FRESSEN Rams, architect, meubelmaker, industrieel vormgever was vanaf 1961 veertig jaar lang hoofd afdeling productontwerpen van Braun. Recent bezocht Vroom een lezing over het belang van goed ontwerp in Galerie De Pastoe Fabriek, naar aanleiding ook van de op dat moment lopende tentoonstelling waar honderd van Rams’ werken werden geëxposeerd. Stefano Marzano, hoofd design en CEO van Philips Design tussen 1991 en 2011, was een van de sprekers. Ook hij richtte zijn pijlen op de consequenties van de toename van kunstmatige intelligentie en de verantwoordelijkheid die ontwerpers hebben bij het toepassen van technologieën. Marzano en Vroom kennen elkaar sinds 1987 en ze hebben nog steeds contact. Vroom had al eens opdrachten voor Philips uitgevoerd, in de tijd dat hij partner was van Concepts, een multidisciplinaire ontwerp- studio in Amsterdam. Later, onder Marzano, huurde Philips hem in voor een ontwerp- project over computermonitoren in Taiwan en om in een projectteam te werken voor Kone, een liftenfabrikant uit Finland. ‘Het was het beginstadium van interactieve omgevingen, de ambient experience. Ik heb een  technologie-inventarisatie gemaakt van alle actoren die als user-interface kunnen werken, zoals geluid, licht, akoestiek en geur’, vertelt hij. ‘Wat Stefano bij Philips Design deed, zoals met de ontwerpstudies La Casa Prossima Futura en Visions of the Future, dat was gefundenes Fressen. Daar wilde ik deel van uitmaken.’ Werken bíj Philips, zover kwam het nooit ondanks die hechte relatie. Daarvoor was Vroom misschien toch wel te veel onder- nemer. Geen geboren ondernemer, geeft hij zelf toe. ‘Door de fietsbel ben ik gewoon een eigen bureau begonnen. Ondernemen leer je in de praktijk. Daar werd en word je nog steeds niet voor opgeleid. Je leert wel hoe je een project aanpakt, maar niet hoe je een eigen bedrijf voert’, meent Vroom. ‘Achteraf had ik een MBA moeten doen, dat maakt het ondernemen een stuk makkelijker. Je moet als ontwerper het zakelijke kunnen scheiden van het emotionele. Dat is absoluut moeilijk voor veel creatieven. Je ontwerpen zijn je kindjes. Mijn stage en werkperiode bij Teldesign [destijds TEL Design, red.], vlak voor mijn afstuderen, gaf mij een uitnemende kans om een inkijk te krijgen in het runnen van een ontwerpbureau.' AMBASSADEUR VAN DE GEBRUIKER In 1987 startte Vroom Landmark design & consult (vanaf 1993 Landmark design & technology) als multidisciplinair bureau voor identiteit- en productontwikkeling bewust gevestigd in de werkstad Rotterdam, in een markante voormalige watertoren aan de Maas. Het bureaus was vanaf de start opgezet als onderneming met BV’s en werkmaatschappijen, geheel in tegenstelling tot de toen heersende opzet van bureaus als maatschap of VOF. Landmark bestond uit de aandeelhouders, zoals de vorig jaar overleden medeoprichter van Teldesign Jan Lucassen, Ton Haak, een van de voor- malige partners van Teldesign, ontwerper Ton Haas en industrieel ontwerper Theo Groothuizen. Een bureau waar ook Marcel Wanders en Teake Bulstra zich als ontwerpers aan verbonden. ‘Landmark heeft prachtige jaren gekend’, zegt Vroom, die bij het bureau ook een tijd de zakelijk leiding op zich nam. Die verplich- tingen stonden het scheppen in de weg, zo bleek. Liever zit Vroom de hele dag te ontwer- pen, en dat kost nu eenmaal veel tijd. ‘Ik wil graag van droom tot dood aan een product werken, voel me betrokken, verantwoordelijk en besteed veel aandacht aan detaillering. Dat is de aard van het beestje’, zegt hij. Vroom ontwerpt producten waar mensen beter van worden. De bescheidenheid die hij aan de opleiding Industrieel Ontwerpen aan de TU Delft leerde is dat ontwerpers dienstbaar zijn aan de gebruiker. Vroom: ‘Wij zijn de enige ambassadeurs van de gebruiker. Ik claim die rol. Design gaat in feite om gedrag. Ontwerpers zorgen ervoor dat een bepaald gedrag geactiveerd wordt. De iPhone bijvoorbeeld, heeft het gedrag van mensen compleet veranderd. Kijk alleen al naar de hoeveelheid tijd die aan de smart- phone wordt besteed. In algemene zin betekent dit dat je met een product een bepaald gedrag activeert, dat niet per se de intentie was. Als je dat constateert, kan je ook bepaald gedrag activeren door een specifiek product of dienst daarvoor te ontwikkelen. Daarmee heb je als ontwerper verantwoordelijkheid. Het stellen van vragen is volgens Vroom daarom essentieel. ‘Hebben we alles wat we ontwerpen ook daadwerkelijk nodig? In dezelfde context moet een ontwerper antwoorden geven op vragen als: waarom krijgt dit product deze belijning of die vorm, waarom gebruiken we dit materiaal, waarom deze extra feature? Vragen beantwoorden over ethiek en duurzaamheid horen daar ook bij. Dat is de essentie van ontwerpen.’ INNOVATIEVE AMBITIES Zijn nieuwsgierigheid naar nieuwe techno- logieën heeft Vroom tot innovatieve ontwerpen gebracht waar het altijd over de user-interface gaat. Het leidde hem naar de wereld van healthcare, scheepvaart, openbaar vervoer, de auto-industrie. Dertig jaar ‘hebben we alles wat we ontwerpen ook daadwerkelijk nodig?’ ‘je moet als ontwerper het zakelijke kunnen scheiden van het emotionele’ 16 17 dude marcel vroom
  5. 5. alphapremiumbridge ‘wij zijn de enige ambassadeurs voor de gebruiker’ marcel vroomdude
  6. 6. geleden ontwikkelde hij een beeldtelefoon, een intelligente en compacte meterkast en twintig jaar geleden een slimme keuken voor Atag waarin alle apparaten een identieke user-interface hadden en met elkaar konden communiceren. Een soort Internet of Things avant la lettre. Nu werkt Vroom aan halte- displays met e-Inktechnologie, die niet alleen informatie geven over actuele vertrek- tijden maar ook grafische en contextuele informatie, bijvoorbeeld over de route van buslijnen en of je aan de juiste kant van de weg staat te wachten. Ook zijn opdrachtgevers worden vaak gedreven door innovaties. ‘Ik zie het als een enorme reis die je samen met je opdracht- gever maakt. Toch verandert de gedrevenheid van opdrachtgevers, meent Vroom. Bedrijven worden eerder gestuurd door externe dan interne ambities, mede door externe finan- ciers, participatie- en investeringsmaatschap- pijen. Je had geniale pioniers met ambitie zoals Hewlett Packard en Apple, bedrijven waar de innovaties je om de oren vlogen, en Ahrend en KPN in Nederland. Het was een tijd van bravoure: wij weten hoe het moet, wij gaan de wereld verbeteren door produc- ten te ontwerpen voor de nieuwe tijd.’ ‘Toen werden die producten commercieel niet uitvoerig getest. Inmiddels is dat andersom en luisteren bedrijven heel goed naar wat er in de markt speelt, wat de gebruiker wil. Het betrekken van gebruikers bij ontwerpvraagstukken is al zo oud als de eerste ontwerpmethodologieën die zijn bedacht aan de TU Delft. Maar te veel empathie is bezwaarlijk. Alleen vragen wat gebruikers wensen en dan ze datgene geven wat ze vragen, ontslaat opdrachtgevers en ontwerpers van elke verantwoordelijk- heid. Als we grote sociaal-maatschappelijke en technologische vraagstukken willen oplossen, zijn er weer pioniers nodig.’ DE WERELD DAARBUITEN Sinds een jaar werkt Vroom ook voor npk design in Leiden als new business manager. Heeft de ontwerper iets wat het bureau zelf ontbeert? Vroom kent niet alleen de buiten- wereld goed, maar ook de geschiedenis van het bureau. Voor npk brengt hij de buitenwereld naar binnen door ze op alle mogelijke plekken te vertegenwoordigen. ‘Ik ga naar beurzen, congressen, ontmoet mensen, probeer relaties, nieuwe netwerken op te bouwen, maak verbindingen met nieuwe domeinen zoals de scheepvaart, het openbaar vervoer, de automotive wereld.’ Bij veel industrieel ontwerpers staat werken voor de automotive industrie op de bucket list, en voor Vroom is dat niet anders. Na een lezing die hij gaf tijdens Material Xperience 2018 kwam hij in contact met een groot Duits chemieconcern dat hun technologie in een nieuw auto-dashboard wil demonstreren. Met npk kan Vroom voor elkaar krijgen wat hem als klein bureau niet lukt. ‘Met npk kunnen wij het niet alleen bedenken, maar ook maken. We gaan laten zien wat we met hun technologie, zoals pigmenten, liquid crystal en oled allemaal kunnen doen.’ In hun zoektocht naar nieuwe domeinen komen Vroom en npk ook in aanraking met nieuwe concurrenten. En daar zitten grote spelers tussen. Bureaus als MediaMonks, overgenomen door S4Capital van Martin Sorrell, Momkai en Fjord, overgenomen door Accenture, bewegen zich in het uitdijende digitale domein en doen opdrachten waar alle ontwerpbureaus in Nederland likkebaar- ‘design gaat in feite om gedrag’ MARCEL VROOM — SINDS 1956 — Marcel Vroom (Leiden) studeerde in 1981 af aan de Faculteit Indus- trieel Ontwerpen van de TU Delft. Van 1983 tot 1987 was hij partner bij Concepts Amsterdam. In 1987 was hij medeoprichter van het Rotterdamse ontwerpbureau Landmark Design & Consult. Zijn ontwerp voor een intelligente meterkast ontving in 1995 de Kho Liang Ie-prijs. In 1997 begon hij MVAVD, bureau voor indus- trieel ontwerp en grafische vormgeving in Rotterdam, samen met zijn vrouw Anneke van Dijk. Vroom is new business manager van npk design, managing partner van Ambergy, een systeem voor energiebesparing in bedrijfshallen, werkt voor uiteenlopende opdrachtgevers en is of was actief in tal van bestuurs- en commissiefuncties, zoals de Raad voor Cultuur en Rotterdam Designprijs. 21 marcel vroom
  7. 7. Gridler iMatch, apparaat voor wetshandhavers voor vingeraf- drukken, id-verificatie en het aflezen van informatie via NFC (Near Field Communication) (Gridler / BPI Services, 2016) AD203, apparaat dat zowel industriële processen als water en waterverspil- ling in de gaten houdt en analyseert (Metrohm Applikon, 2013-2015) Luci, melkbewakingsinstrument dat de kwaliteit van de melk meet en direct is verbonden met de melk- machine (Mastiline, 2017) Alphapremiumbridge, modulaire navigatiebrug voor geavanceerde schepen (Alphatron Marine) Lichtgewicht aluminium ziekenhuis- bed, ontworpen voor het Midden- Oosten en de Europese markt (Nitrocare, 2013) VSS-SPT service-unit voor de zorg die verschillende oplossingen integreert in één gebruikersgericht systeem (Verkerk Services Systems, 2010) Interactieve userinterface voor toegang tot de pinautomaten in bankfilialen (Fjord, 2014) Openbare terminals om te bellen en voor het verkrijgen van digitale informatie en tickets (KPN Telecom ©Landmark) Capilix, apparaat dat zowel toezicht houdt op industriële waterprocessen als deze analyseert (Metrohm Capilix, 2014) Alert, modulair instrument voor elektrochemische toepassingen (Metrohm Applikon, 2004) Autolab, compacte en modulaire voltagemeter (Metrohm Autolab, 2013) Alphapremiumbridge, modulaire navigatiebrug voor geavanceerde schepen (Alphatron Marine) Autolab, instrumenten voor elektrochemische toepassingen (Eco Chemie, 1998) Autolab, modulair instrument voor elektrochemische toepassingen (Metrohm, 2008) Decade Elite, elektrochemische detector. (Antec, 2014) Alexys, HPLC-systeem (High Perfor- mance Liquid Chromatography) met elektrochemische detectie (Antec, 2009) Alphaline repeater, serie eenvoudig te bedienen nautische instrumenten met een uniform design (Alphatron Marine) Craftsman, serie bedieningspanelen voor jachten (Craftsman Marine) Craftsman, serie ankerlieren voor jachten (Craftsman Marine) Craftsman, serie motorbedienings- panelen voor jachten (Craftsman Marine) Craftsman, serie boegschroeven voor jachten (Craftsman Marine) OMC-140, multifunctioneel TFT-scherm (Thin Film Transistor) voor de presentatie van meteo- rologische informatie (Observator Instruments) Alphamulticommand, kapiteins- commandostoel geschikt voor zeer veeleisende ergonomische toepassingen (Alphatron Marine) Alphaline, serie oersterke en waterdichte hoezen voor displays van nautische instrumenten (Alphatron Marine) Fundamenteel andere manier om energie in bedrijfshallen tot zelfs 30% te besparen (eigen project voor Ambergy Industrial) Planktone brengt alle ingrediënten voor een ‘MP3-experience’ samen en maakt digitaal geluid tastbaar, visueel en uitstekend hoorbaar (eigen project) Bus- en tramhokjes langs de Uithoflijn in Utrecht (OFN, 2017) OV-informatiedisplay, gebruikmakend van elektronische inkt en zonne- energie (Slim OV-idee, 2017) Mytime, studiemodel van een compact ov-informatiescherm met intercom (ovPlus, 2012) Groot formaat bushokjes aan de Hondsrugweg in Emmen (OFN, 2014) 22 23 dude marcel vroom
  8. 8. U L DUD LI DE CI OUS DU S dend naar staan te kijken. En consultancies, zoals McKinsey&Company dat onlangs het bekende servicedesignbureau LUNAR overnam, kopen zich in toenemende mate een weg in creatieve domeinen. Voor Vroom zijn deze ontwikkelingen fact of life. ‘We moeten ermee omgaan en proberen aan te haken en contact te houden met die grote bedrijven’, zegt hij. ‘Accenture koopt alleen iets als het volume heeft, anders ben je niet interessant. Nederland heeft weliswaar veel ontwerpbureaus, maar de studio’s zijn allemaal veel te klein. Als je echt aan de bak wilt moet je dus samenwerken, fuseren, een grote club bouwen.’ DE EVOLUTIE VAN ONTWERPEN Van de levendige ontwikkelingen binnen de ontwerpsector is het maar een kleine sprong naar een van Vrooms fascinaties: de evolutie van ontwerpen zelf. ‘Er lijkt zich een bepaald evolutionair proces voor te doen, en ik probeer te achterhalen of mijn theorie klopt.’ Als voorbeeld beschrijft hij de ontwikke- lingen die hij herkent rond de telefoon. ‘Voor de telefoon spraken we elkaar mond- tot-mond. Daar kwam een draadje tussen, en een operator die deze draadjes via een schakelbord verbond. De operator verdween met de opkomst van draaischijven en toetsen- borden, en de draadjes verdwenen dankzij wifi. Inmiddels zijn we aangeland bij Siri en Alexa, en vragen we aan een elektronische persoonlijkheid wat we honderd jaar geleden vroegen aan een operator.’ Volgens Vroom kan je van meer producten (‘van koetsier op de bok tot zelfrijdende auto’) soortgelijke spiralen vaststellen. En als je eenmaal weet op welke plaats van de spiraal je zit, dan wordt het een stuk makkelijker om de volgende stap te voorspellen. Promoveren hierop kan altijd nog, zegt hij, als hij er tijd voor kan vrijmaken. Zijn drijf- veer is om alle kennis die er is te benutten en vooral niet te vergeten. Vroom gebruikt het woord forgetting, omdat het ook staat voor for getting. ‘Er ligt zoveel kennis voor het grijpen die niet wordt gebruikt. De funda- menten waar we als ontwerpers op staan kennen we niet meer. Maar je moet je in je geschiedenis verdiepen om iets over de toekomst te kunnen zeggen.’ WWW.MVAVD.NL MENTORING Marcel Vroom is een van de mentoren binnen het mentor- programma van de BNO. Deze mentoren zijn ervaren design- professionals die bereid zijn om hun kennis, ervaringen en soms zelfs hun netwerk te delen. Loop je tegen bepaalde zaken aan, of wil je jouw carrière of bureau een nieuwe impuls geven? Neem dan contact op over de mogelijkheden. WWW.BNO.NL/MENTORING ‘de fundamenten waar we als ontwerpers op staan kennen we niet meer’ Marcel Vroom kauwt al een tijdje op zijn theorie dat technische innova- ties vaak dezelfde spiraalvormige evolutie doormaken. En dat je – als je dat eenmaal doorhebt – de volgende stappen in die innovatie zou kunnen voorspellen. Dat vereist een scherp oog voor details – die van contemporain design, en de details in de klassiekers – en tegelijk een bewustzijn van ons maar vage inschattingsvermogen ten aanzien van de toekomst. Over glas, Mars en anders kijken naar achterlichten… 24 dude dudelicious
  9. 9. VECTORIAL BODIES DETAILS EN TRENDS Marcel Vroom: ‘In zijn boek Architecture Goes Wild is een artikel van Kas Oosterhuis uit 1999 voor het tijdschrift Archis opgenomen. Wat mij destijds in zijn tekst trof, was zijn vergelijking tussen auto’s en gebouwen – en dan met name het ontbreken van enige overeenkomst daartussen. Alleen al zijn observatie dat je een gebouw meestal via de voorkant binnen- komt, en een auto vanaf de zijkant, vind ik heel verhelderend. Oosterhuis ziet de carrosserie van auto’s als een vectorieel lichaam, dat gestuurd wordt door de rijrichting van het voertuig, en hij analyseert de belijning van de carrosserie onder invloed van autodeuren, ramen en de verlichtingselementen. Vooral zijn ontleding van de toen net geïntroduceerde Renault Mégane en Ford Ka heeft mij de ogen geopend. Sindsdien observeer ik nauwkeurig het design van de achterlichten van auto’s: daarin bevindt zich zoveel informatie over vormgevings- trends en technologie, dat je ze zou kunnen beschouwen als een designbarometer. Overigens is de gehele carrosserie van de originele Ford Ka een fraai staaltje van voor- beeldig design: iedere “snijlijn” staat voor een overgang van materiaal of functie. Geen lijn te veel, en geen styling nodig!’ FordKa(1996).Foto:FordNederland 26 27 dude dudelicious
  10. 10. MARS COLONIES VERWACHTINGEN EN INSCHATTINGS- VERMOGEN Marcel Vroom: ‘De titel op de cover van de editie van MIT Technology Review uit oktober 2012 is zowel humoristisch als veelzeggend: You promised me Mars colonies. Instead, I got Facebook. De kop hoort bij een interview met Buzz Aldrin, de tweede man ooit op de maan, over het vraagstuk waarom het de mensheid niet lukt de grote problemen op te lossen. Chriet Titulaer beloofde ons slimme woningen, maar we komen niet verder dan Philips Hue-lampen die door een koppeling met je WoonVeilig-alarmsysteem rood oplichten als er bij je wordt ingebroken. Niet alleen lijken we het lastig te vinden om grote problemen op te lossen; we zijn ook niet in staat om goed in te schatten welke technologische en sociaal-maatschappelijke veranderingen ons over een langere periode te wachten staan. Het is de Wet van Amara: We tend to overestimate the effect of a technology in the short run and underestimate the effect in the long run.1 Lukt het ons werkelijk niet om grote problemen op te lossen? De Deltawerken of het over- zetten van huishoudens van stadsgas naar aardgas zijn voorbeelden van het tegendeel. Zijn de grote windmolenparken op zee de nieuwe Deltawerken? Is de waterstofeconomie de reddende engel voor de energietransitie? Is cleantech het alomvattende concept om de materiaalschaarste te beheersen? Ik verwacht van wel.’ Quote:MITTechnologyReview(vol.115,No6).Foto:buzzaldrin.com ‘you promised me Mars colonies. instead, I got Facebook’ 28 29 dude dudelicious
  11. 11. Marcel Vroom: ‘De magie van de Beogram 4000 van Bang & Olufsen zit ’m zowel in de bediening als “onder de motorkap”. De tangentiale beweging van de naaldarm komt in al zijn eenvoud en vernuft tot stand door een klein wieltje, geïntegreerd in de ophanging van die arm, te laten rijden over een lange as. Als het vinyl de arm iets uit koers duwt, zet dit wieltje de arm in hoog tempo weer haaks op de groef. De bediening van de platenspeler werkt met “toetsen” die zijn ontstaan door het insnijden van een dunne plaat rvs. Het materiaal zelf als interface. Inmiddels zijn we veertig jaar verder en zie ik een grote toekomst voor glas in constructieve toepassingen of aangewend als interface. Door de “versmelting” van functies in diverse dunne lagen die vrijwel onzichtbaar op elkaar kunnen worden gelegd, ontstaat een hoeveel- heid aan nieuwe en verbeterde functies van dit oeroude materiaal: beeldscherm, bediening, feedback (haptics), licht of geluid, transpa- rantie in vele gradaties, energie-opwekking of warmte-koeling, antenne, optiek (mogelijk spoedig als complete camera), microfoon of chip (chip-on-glass wordt al toegepast in sensoren). Ook qua vorm zullen de toepas- singsmogelijkheden zich verder ontwikkelen: vlak, gebogen, free-form, dik en uiterst dun; in producten, architectuur, automotive, retail en vast ook in kleding met nieuwe texturen en kleuren. Het is al mogelijk om glas te printen. Magisch.’ GLASS INTERFACES MATERIALEN EN MAGIE Beogram4002doorJacobJensen(Bang&Olufsen,1974).Foto:MoMA 31 dude dudelicious

×