Successfully reported this slideshow.
Your SlideShare is downloading. ×

Interview Rutger Snoek Circulair Isolatieglas

Ad
Ad
Ad
Ad
Ad
Ad
Ad
Ad
Ad
Ad
Ad
Loading in …3
×

Check these out next

1 of 4 Ad

Interview Rutger Snoek Circulair Isolatieglas

Download to read offline

Booosting (platform voor koplopers in bouwinnovatie) organiseerde een aantal workshops om deze uitdaging aan te gaan. Eén van de innovatieve uitkomsten van de workshops is: geen afval en meer CO2-reductie door verbetering isolatieglas. We halen bestaand isolatieglas uit elkaar en reinigen het. Daarna voegen we een specifieke folie toe en bouwen we het geheel op tot triple glas! Het is de bedoeling dat het gehele upgrade-proces mobiel kan plaatsvinden. Daarom willen we twee vrachtwagens ombouwen tot een werkplaats om het triple glas overal ter plekke te kunnen maken. Een enthousiast team heeft inmiddels een eerste succesvolle praktijkproef uitgevoerd en Booosting bestuurslid Rutger Snoek is hierover ook geïnterviewd. Kijk voor meer info ook op www.booosting.nl.

Booosting (platform voor koplopers in bouwinnovatie) organiseerde een aantal workshops om deze uitdaging aan te gaan. Eén van de innovatieve uitkomsten van de workshops is: geen afval en meer CO2-reductie door verbetering isolatieglas. We halen bestaand isolatieglas uit elkaar en reinigen het. Daarna voegen we een specifieke folie toe en bouwen we het geheel op tot triple glas! Het is de bedoeling dat het gehele upgrade-proces mobiel kan plaatsvinden. Daarom willen we twee vrachtwagens ombouwen tot een werkplaats om het triple glas overal ter plekke te kunnen maken. Een enthousiast team heeft inmiddels een eerste succesvolle praktijkproef uitgevoerd en Booosting bestuurslid Rutger Snoek is hierover ook geïnterviewd. Kijk voor meer info ook op www.booosting.nl.

Advertisement
Advertisement

More Related Content

Similar to Interview Rutger Snoek Circulair Isolatieglas (20)

More from Booosting platform voor koplopers in bouwinnovatie (20)

Advertisement

Recently uploaded (20)

Interview Rutger Snoek Circulair Isolatieglas

  1. 1. 12 Bouwspecial Circulariteit / oktober 2020 Onderzoek naar opwaarderen en renoveren vensterglas Glas wordt vaak gezien als een eindeloos en honderd procent recyclebaar materiaal. Recyclingbedrijven kunnen immers glasscherven zonder verlies van kwaliteit en materiaal keer op keer hergebruiken. Voor vensterglas blijkt dit verhaal echter niet te kloppen. Sterker nog, nieuw vensterglas wordt bijna altijd van bijna honderd procent nieuw materiaal gemaakt. Rutger Snoek, werkzaam bij het Rijksvastgoedbedrijf, richtte samen met collega Erik Boer en Ed Melet, hoofddocent Circulair Bouwen op de Hogeschool van Amsterdam, een consortium op met als doel een hoogwaardige manier te vinden om vensterglas te hergebruiken. Met hulp van een subsidie hoopt het consortium binnen twee jaar een praktische oplossing te kunnen presenteren. Snoek licht het probleem en het onderzoek toe. Tekst: Daniël van Capelleveen Kun je uitleggen wat het probleem is? “Het probleem is dat in de bouw vaak geroepen wordt dat glas een heel circulair materiaal is; het oude glas kun je weer omsmelten en hergebrui- ken, dus het blijft in de kringloop. Maar de reali- teit is dat vensterglas altijd van nieuw materiaal gemaakt wordt. Oud vensterglas wordt gedown- cycled naar grondstof voor de verpakkings- of glaswolindustrie. Daarvoor betaal je bij de aan- schaf van vensterglas een verwijderbijdrage aan Vlakglas Recycling Nederland. Die halen het oude glas op, waarna het vermalen wordt tot gruis voor hergebruik.” Waarom wordt het oude glas niet ­gerecycled tot nieuw vensterglas? “Omdat de zuiverheid van glas heel belangrijk is in de bouw en de veronderstelling leeft dat je die zuiverheid niet haalt met gerecycled glas. De vi- suele eisen worden telkens hoger: er mogen geen imperfecties in het glas zitten en het moet steeds transparanter. Daarnaast komen er steeds meer coatings op glas en die kunnen alleen op nieuw glas worden aangebracht. Verder wordt glas van- wege de veiligheid vaker gelamineerd en door die verlijming is dat glas ook niet goed te recyclen.” Hoe kun je vensterglas dan wel ­hergebruiken? “Glas kan in principe eindeloos meegaan, maar isolatieglas heeft ongeveer een levensduur van twintig jaar. Dit komt doordat de lijmverbinding tussen het glas en de afstandhouders langzaam minder wordt in kwaliteit, waardoor het isolatie- glas op den duur lek raakt. Wij willen met het consortium uitzoeken hoe we bestaand glas uit elkaar kunnen halen en kunnen reassembleren tot nieuw, hoogwaardig isolatieglas, mogelijk voor- zien van upgrades zoals nieuwe coatings en nieuw isolerend gas. Het meest voor de hand liggend is 12-13-14-15_glas.indd 12 10-09-20 09:07
  2. 2. 13 Bouwspecial Circulariteit / oktober 2020 Hergebruik vensterglas De productie van floatglas in Pilkington-fabriek. (Foto: Pilkington) om glas van bestaande gebouwen te upgraden en weer terug te plaatsen in hetzelfde gebouw, maar hergebruik in andere gebouwen is ook mogelijk.” In hoeverre draagt hoogwaardig hergebruik van glas bij aan een ­circulaire economie? “Glas staat volgens TNO in de top 10 van materi- alen met de grootste milieu-impact in gebouwen. Dit komt omdat het productieproces van floatglas zeer energie-intensief is. Om de grondstoffen van glas te smelten, moet de floatoven tot 1500 °C opgewarmd worden. Daarnaast kan de productie niet stil worden gelegd; de fabriek moet dag en nacht draaien. Voor de productie worden voorna- melijk fossiele brandstoffen gebruikt, dus veroor- zaakt deze een hoge CO2 -uitstoot. Door bestaand glas te opwaarderen in plaats van te downcyclen, kunnen we de uitstoot verminderen. In 2019 verzamelde Vlakglas Recycling Nederland 80.200 ton glas in. Dat lijkt veel, maar er wordt elk jaar nog veel meer nieuw glas geplaatst, want we bouwen meer dan dat we afbreken. We beseffen dat de vraag naar nieuw materiaal altijd zal blijven. Het initiatief van ons komt voort uit de ambitie om een bijdrage te leveren aan een circulaire samen- leving.” Welke obstakels moeten jullie over- winnen om hergebruik mogelijk te maken? “De belangrijkste vraag is hoe je het isolatieglas goed uit elkaar haalt en de kitresten goed van het glas afkrijgt. Het glas heeft namelijk twee soorten kitnaden: de kitnaad die de afstandhouder aan het glas bevestigt en de kitnaad die helemaal rondom het isolatieglas loopt. De kitlaag tussen het glas en de afstandhouder is heel sterk en lastig van het glas te verwijderen. Daar moeten we een oplos- sing voor zien te vinden, bijvoorbeeld in de vorm van een speciale krabber of een chemisch middel. Daarnaast zijn de coatings op de glasplaat heel gevoelig. Die mag je niet zomaar aanraken, want dan reageert de coating met het huidvet. Dus we moeten ook een manier zien te vinden om de coa- tings niet te beschadigen. Verder kijken we naar hoe lang de hele procedure duurt. Stel, het blijkt drie dagen te kosten om een glasplaat te reas- sembleren, dan moeten we nadenken over een slimmere en snellere methode.” Hoe ga je die obstakels overwinnen? “We hebben met het consortium een RAAK-sub- sidie gekregen voor twee jaar om het probleem te onderzoeken. Samen met de Hogeschool van Am- sterdam en een aantal marktpartijen hopen we na die periode een bruikbare oplossing te hebben. De Rijksoverheid heeft twee gebouwen beschik- baar gesteld: het Nationaal Archief in Den Haag en een kantoorgebouw in Assen. Daar gaan we als proef bij een deel van die gevels het glas opwaar- deren, terugplaatsen en vervolgens monitoren.” Hoe denkt de glasmarkt eigenlijk over reassembleren? “Glasleveranciers denken logischerwijs vanuit hun eigen proces en zien dan ook al gauw problemen, bovendien geven die niet zomaar hun geheimen prijs. Ik wilde bijvoorbeeld uitzoeken hoe de coatings op glas worden aangebracht. Daarvoor benaderde ik een grote glasleverancier, maar die wilde mij daar niets over vertellen. Gelukkig heb- ben we wel een aantal kleinere glasleveranciers gevonden die bereid zijn mee te denken voor het 12-13-14-15_glas.indd 13 10-09-20 09:07
  3. 3. 14 Bouwspecial Circulariteit / oktober 2020 experiment. Het viel mij op dat bij die leveranciers het assembleren van glas een redelijk lowtech handeling is, waar veel handwerk bij komt kijken. Zij zijn ook qua productie flexibel genoeg om te reassembleren. Een volledig geautomatiseerd proces, zoals bij de grotere leveranciers, is veel moeilijker daarvoor in te zetten.” Is het goed scheiden en recyclen van isolatieglas niet een veel betere ­ oplossing dan reassembleren? “Het lijkt een goedkopere oplossing, maar het is wel meer milieubelastend. Je moet namelijk het ingezamelde glas weer naar de floatglasfabrieken in het buitenland transporteren om het daar te laten omsmelten. Dat kost energie en zorgt voor uitstoot. Vooral het omsmelten heeft een groot deel aandeel daarin en er is nog geen goede tech- niek gevonden om de benodigde energie schoon op te wekken. Bovendien recycle je op deze ma- nier materiaal dat eigenlijk nog gewoon goed is. Recycling staat volgens de R-principes van de Cir- culaire Economie bijna onder aan de ladder, één stap boven storten. Als je circulair wilt zijn, moet je altijd zo hoog mogelijk op die ladder proberen te komen door naar andere oplossingen te kijken, zo- als het reassembleren van glas. Daarmee verleng je de levensduur van het product en het enige wat je investeert is arbeid. Het probleem is alleen dat het maken van nieuwe, ruwe glasplaten een dus- danig goedkoop en geautomatiseerd proces is, dat andere oplossingen per definitie duurder zijn en daardoor financieel minder interessant. Het omsmelten van ingezameld glas tot nieuw vensterglas heeft wel de voorkeur boven down- cyclen tot verpakkingsglas. Alleen is er nu in de bouwwereld geen vraag naar gerecycled glas, dus waarom zouden fabrikanten recyclen? De kwaliteit van glas moet steeds beter zijn en er wordt van uitgegaan dat dit niet lukt met gerecycled glas, maar het is mij niet duidelijk of dat echt zo is. Mis- schien is recycling heel goed mogelijk zonder in te hoeven leveren op de visuele kwaliteit.” Wat is voor jou de ideale uitkomst van het onderzoek? “Ik hoop dat er uit het onderzoek een slimme methode komt in de vorm van een nieuw soort ge- reedschap waarmee je heel snel een ruit kunt los- en schoonmaken, want daarin zit volgens mij de crux. Verder zie ik voor me dat het in de toekomst mogelijk wordt om op locatie een mobiel fabriekje te plaatsen voor het opwaarderen van bestaand glas van gebouwen. Dus we halen het glas uit de gevel van een gebouw, demonteren het en upgra- den het ter plekke, bijvoorbeeld met een nieuwe gasvulling, en plaatsen het weer terug. Dat zou een interessante optie zijn, want dan heb je geen transportkosten en heb je al het juiste formaat glas. Ik hoop ook dat er een soort stappenplan uit het onderzoek komt, met daarin alle mogelijke maat- regelen om bestaand isolatieglas te renoveren. Want als je bestaand isolatieglas kunt navullen, betekent dat ook dat je glas dat nog niet lek is kunt upgraden met beter isolerend gas. Als je daarbij ook de verlijming van de glasplaten kunt herstellen of verbeteren, dan zou je het glas zomaar kunnen renoveren zonder het uit elkaar te halen. Zo zijn er nog wel meer combinaties van verbeteringen denkbaar, zoals het upgraden van dubbel naar triple glas of het aanbrengen van extra coatings. We beginnen met het onderzoeken van het uit elkaar halen en reassembleren. Daarbij kijken we niet naar de kosten, maar alleen naar de techni- sche haalbaarheid. Dat moet ook wel, want als je op basis van kosten alleen een project afschiet, dan kom je nooit tot innovatie. Maar ik hoop dat het reassembleren uiteindelijk gemeengoed wordt, waardoor de kosten omlaag gaan en het fi- nancieel ook een aantrekkelijke handeling wordt.” Hoe nu verder? “Het consortium heeft twee jaar om een me- thode te bedenken en te testen, dan moet er een product klaarliggen dat de markt op kan. Ik heb 12-13-14-15_glas.indd 14 10-09-20 09:07
  4. 4. 15 Bouwspecial Circulariteit / oktober 2020 Hergebruik vensterglas Vlakglas Recycling Nederland In 2019 zamelde Vlakglas Recycling Nederland 80.076 ton glas in, bestaande uit 2.722 ton floatglas, 5.548 ton gelaagd glas en 71.579 ton combinatieglas (o.a. isolatieglas, spiegels en draadglas). Daarvan ging 30.906 ton naar isolatieproducten (glaswol) en 37.784 ton naar de ver- pakkingsindustrie. Slechts 4,7% (3.798 ton) is teruggeleverd aan de vlakglasindustrie. “Dat percen- tage is zo laag omdat de kwaliteit van het ingeleverde glas vaak onvoldoende is. Alleen honderd procent zuiver floatglas is geschikt voor hergebruik in de vlakglasindustrie”, vertelt Cor Wittekoek, directeur van VRN. Volgens hem is een hoger percentage alleen haalbaar bij een betere scheiding van het glasafval. “Maar daar hebben we een aantal jaar geleden onderzoek naar laten doen en er zit geen businesscase in. Het is gewoon te duur om het goed te scheiden.” Wittekoek begrijpt de discussie over downcyclen wel, maar benadrukt dat het hergebruik van floatglas in de glaswol- en verpakkingsindustrie vanuit milieuoogpunt geen minderwaardige op- lossing is. “Voor nieuw glas moet je zand smelten en als je glasscherven aan het productieproces toevoegt, verlaag je de smelttemperatuur en dat is positief. Wij hebben in 2016 onderzoek laten doen door TNO naar het energieverbruik en de CO2 -uitstoot bij hergebruik van glasscherven in de verschillende glasindustrieën. Daaruit blijkt dat het energetisch en qua CO2 -uitstoot niet uitmaakt hoe je het hergebruikt. Het smeltproces is overal hetzelfde.” Volgens Wittekoek doet Nederland het qua glasrecycling op dit moment ook al hartstikke goed. “Er is geen ander land in de wereld waar zoveel vlakglas wordt ingezameld en hergebruikt.” Hij erkent dat hergebruik van het glasproduct zelf de ultieme vorm van circulariteit is, maar geeft aan dat dergelijk hoogwaardig hergebruik pas echt zal toenemen als nieuw isolatieglas ook specifiek voor hergebruik wordt ontworpen. “Vanuit de Europese glasindustrie is die intentie ook uitgesproken: isolatieglas dat langer meegaat en beter te hergebruiken is. Want de glasindustrie voelt de druk wel; het moet allemaal meer circulair.” Zelf onderzoekt VRN of bepaalde afvalstromen beter ingezameld kunnen worden door rekening te houden met de herkomst van het glas. “Bijvoor- beeld door onderscheid te maken tussen glas in houten kozijnen en in kunststof kozijnen. Het glas in een houten kozijn is lastiger te recyclen vanwege de kit of stopverf op het glas, terwijl het glas in kunststof kozijnen ingeklemd is en daarom eenvoudiger te hergebruiken. Op deze manier kunnen we producten die in de basis weinig verontreiniging hebben hoogwaardig opwerken.” er persoonlijk vertrouwen in dat dit gaat lukken. Een van de voorwaarden is dat de kennis open- baar gedeeld wordt. Daarna hopen we natuurlijk dat het wordt opgepikt. Tegelijkertijd worden er vanuit innovatieplatform Booosting workshops georganiseerd met als doel na te denken over hoe isolatieglas écht beter en circulair kan. Bijvoor- beeld door het demontabel te maken of door een betere lijmverbinding te creëren die biobased en heel eenvoudig te verwijderen is. Die workshops vinden aan het einde van dit jaar plaats.” VRN zamelde in 2019 ruim 80.000 ton glas in. (Foto: VRN) 12-13-14-15_glas.indd 15 10-09-20 09:07

×