Successfully reported this slideshow.
We use your LinkedIn profile and activity data to personalize ads and to show you more relevant ads. You can change your ad preferences anytime.

Alzheimer

273 views

Published on

  • Be the first to comment

  • Be the first to like this

Alzheimer

  1. 1. Alzheimer’s Disease เรียบเรียงโดย นศ.ภ.นัทธพงศ ประจักษจิตร ตรวจสอบโดย ภญ.จีรนันท ปากองวัน รศ.ดร.สุระรอง ชินวงศ โรคอัลไซเมอร [ Alzheimer’s Disease (AD) ] หรือ Dementia of Alzheimer’s type (DAT) เปนโรคที่ ทําใหเกิดกลุมอาการทางสมองเสื่อมในผูสูงอายุที่พบบอยที่สุดในโลกทางตะวันตก ในประเทศไทยเชื่อวาโรคนี้ สามารถพบไดเชนกัน โรคนี้นับวันจะเปนปญหาเพิ่มขึ้น เพราะเปนโรคที่พบในประชากรที่มีอายุมาก และ ประชากรผูสูงอายุ จะมีมากขึ้นในทุกประเทศ รวมทั้งประเทศไทยดวย ในปจจุบันไดมีความเจริญกาวหนาใน การวิจัยโรคอัลไซเมอรมากขึ้น ทําใหแนวทางในการดูแลรักษาโรคนี้ดีขึ้น และแมวายังไมสามารถรักษาใหหาย ขาด หรือหาวิธีปองกันไดในปจจุบัน แตก็มีแนวโนมวาการรักษาและปองกันนาจะทําไดดีขึ้น ลักษณะอาการของผูปวยอัลไซเมอร อาการเดนของโรคอัลไซเมอร คือ ความจําเสื่อม หรือหลงลืม เรื่องที่ลืมมักจะเปนเรื่องที่เกิดขึ้นใหม ๆ ในชีวิตประจําวัน เชน ลืมปดเตารีด ลืมกินยา หรือ ใครมาพบวันนี้ ลืมชื่อคน ลืมของ หาของใชสวนตัวไมพบ ชอบพูดซ้ํา ถามคําถามซ้ํา เพราะจําคําตอบไมได มีปญหาเรื่องการพูดและการใชภาษา คือจะคิดคําศัพทบางคําไม ออก ใชคําใกลเคียงแทน สติปญญาความเฉลียวฉลาดลดลง ทักษะตาง ๆ จะเริ่มสูญไป อารมณหงุดหงิด และอาจ ทอแท เพราะอาการดังกลาว สาเหตุของโรค 1. จากความผิดปกติในเนื้อสมองจะพบลักษณะที่สําคัญสองอยางคือ กลุมใยประสาทที่พันกัน neurofibrillary tangles และมีสาร beta amyloid ในสมอง ใยสมองที่พันกันทําใหสารอาหารไมสามารถไปเลี้ยงสมอง การที่ สมองมีคราบ beta amyloid หุมทําใหระดับ acetylcholine ซึ่งมีสวนสําคัญในเรื่องการเรียนรูและความจําใน สมองลดลง 2. การอักเสบ inflammatory สาร amyloid เมื่อสลายจะใหสารอนุมูลอิสระออกมา อนุมูลนี้จะทําใหเกิดการ อักเสบของเซลสมอง 3. กรรมพันธุ ถามีบุคคลในครอบครัวปวยดวยโรคอัลไซเมอร โอกาสที่จะเปนก็จะมากขึ้น 4. อายุ ยิ่งอายุมากขึ้นก็ยิ่งมีโอกาสเปนมาก พบวารอยละ 25 ของผูปวยอายุ85 ปเปนโรคนี้ 5. โรคความดันโลหิตสูงเรื้อรัง โรคความดันโลหิตสูงทําใหผูปวยสูญเสียความจํา การรักษาความดัน จะทําให ความจําดีขึ้น
  2. 2. ยารักษาโรคอัลไซเมอร ปจจุบันมีการนํายาใหมมาใชรักษาโรคสมองเสื่อมอัลไซเมอรหลายชนิด แมวาผลการรักษายังไมดีเทาที่ ควร แตสวนใหญแลวผูปวยที่มีอาการไมรุนแรงมากนัก มักจะพบวาอาการตางๆ ของโรคดีขึ้นเปนลําดับ ยาที่ใช มีดังนี้ 1. ยา Donepezil ใชในการรักษาโรคสมองเสื่อมอัลไซเมอรชนิดไมรุนแรง จัดอยูในกลุม anticholinesterase inhibitors ออกฤทธิ์โดยการเพิ่มระดับของสารเคมี acetylcholine ในสมอง ประสิทธิภาพของยานี้ที่ผานมา ชวยใหอาการหลงลืมของผูปวยดีขึ้น รวมทั้งความผิดปกติทั้งทางดานอารมณและการนึกคิด อยางไรก็ตามยัง ไมยาที่รักษาใหอาการสมองเสื่อมหายขาด ดังนั้นในผูปวยที่มีอาการรุนแรงหรือเปนมาก อาจไมไดผลใน การรักษาเทาที่ควร อีกประการหนึ่งจากการศึกษาวิจัยพบวาเมื่อหยุดยา อาการที่ดีขึ้นอาจกลับเลวลงได เนื่อง จากสมดุลของสารเคมีในสมอง และระบบประสาทสวนกลางกลับไปสูสภาพเดิมกอนการรักษา การใชยา ตองกินตอเนื่อง มักไมเห็นผลในเวลาอันรวดเร็ว ขอดีของยานี้คือไมมีผลขางเคียงตอตับ ไมตองตรวจเลือด เพื่อตรวจสอบการทํางานของตับ และเปนยาที่กินเพียงวันละหนึ่งครั้ง ตอนเย็นหรือกอนนอน ชวยใหเกิด ความสะดวกมากยี่งขึ้นในกลุมผูปวยอัลไซเมอร 2. ยา Galantamine เมื่อใชขนาด 8-146 mg วันละสองครั้ง พบวาไดผลดีพอสมควร จัดอยูในกลุม anticholinesterase inhibitors เชนกัน มีทั้งชนิดเม็ดและชนิดน้ํา ใชรับประทานวันละสองครั้ง เชา-เย็น พรอม อาหาร ชวยลดอาการระคายเคืองกระเพาะและลําไสได ขนาดยาที่นอยที่สุดคือ 4 mg วันละสองครั้ง ติดตอ กันอยางนอย 4 สัปดาห ตองระมัดระวังขนาดยาในผูปวยที่เปนโรคตับและโรคไต ไมควรใชเกินวันละ 16 mg 3. Rivastigmine เปนยาอีกชนิดหนึ่งที่ใชในการรักษาโรคอัลไซเมอร จัดอยูในกลุม anticholinesterase inhibitors จากการศึกษาพบวาในขนาดสูงวันละ 6-12 mg ไดผลดีกวาขนาด 1-4 mg ตอวัน รับประทานวัน ละสองครั้ง และไมควรทานพรอมอาหาร เนื่องจากการดูดซึมยาจะลดนอยลงไปมาก และกอใหเกิดอาการ คลื่นไสอาเจียนไดบอยกวา การใชยานี้นิยมใชวิธีเพิ่มขนาดยาทีละนอย โดยติดตามจากผลการรักษาเปนหลัก 4. ยา Tacrine เปนยาในกลุม cholinergic neurotransmitter replacement แนวโนมปจจุบันจะใชยานี้สูงขึ้นอาจ สูงถึงวันละ 120-160 mg บางการศึกษาใชรวมกับ lecithin (phosphatidylcholine) พบวาผลการรักษาดีขึ้น บาง แตยังไมมีความสําคัญทางสถิติ และตองการขอมูลเพิ่มเติมอีกบางสวน ยานี้ระคายกระเพาะคอนขางมาก ควรกินกอนอาหารประมาณหนึ่งชั่วโมง และมีผลตอการทํางานของตับ จําเปนตองตรวจเลือดทุกสัปดาห หากพบวามีการเพิ่มขึ้นของเอนไซมตับ อาจตองหยุดยา หรือเปลี่ยนไปใชยาชนิดอื่นแทน 5. Memantine ยาตัวนี้เปนยาสําหรับรักษาสภาวะสมองเสื่อม (dementia) ในระดับ moderate to severe ที่เกิด จากโรคอัลไซเมอร เปนยาใชรับประทานโดยออกฤทธิ์ควบคุมการทําหนาที่ของ NMDA (N-methyl-D- aspartate) receptor โดยออกฤทธิ์แบบเลือกเฉพาะที่จะไปมีผลลดการนําสัญญาณประสาทเฉพาะสวนที่ผิด ปกติโดยไมไปรบกวนสัญญาณที่มีตามปกติ ชวยใหเซลลประสาทที่เสื่อมลงนั้นยังคงทําหนาที่ตอไปได โดย
  3. 3. เริ่มดวยขนาด 5 mg วันละ 1 ครั้ง แลวจึงคอย ๆ เพิ่มขึ้นจนถึงขนาดที่แนะนําใหใช คือ วันละ 20 mg อาการ ไมพึงประสงคที่พบ เชน ออนเพลีย ปวดศรีษะ ความดันโลหิตสูง อาเจียน ทองผูก ปวดหลัง งวงซึม ผลิตภัณฑเสริมอาหาร นอกจากการใชยาในการรักษา ในปจจุบันไดมีการนําผลิตภัณฑเสริมอาหารเขามาชวยในการบํารุง สมอง ชวยการเพิ่มประสิทธิภาพการทํางานของสมองได รวมทั้งปองกันการเสื่อมของระบบการเรียนรู อยางไร ก็ตามควรตองระลึกเสมอวาผลิตภัณฑเสริมอาหารดังกลาวนี้ไมใชยา และไมไดมีการศึกษาวิจัยที่เขมงวด ที่จะได ผลที่เชื่อถือไดเหมือนการศึกษาวิจัยในยา 1. แปะกวย (Ginkgo biloba) ปจจุบันสารสกัดจากใบของแปะกวยถูกนํามาใชเปนยาและผลิตภัณฑเสริมอาหาร เพื่อเพิ่มการไหลเวียนของ โลหิตที่สมองและรางกาย และลดการถูกทําลายของเซลลประสาท โดยมักใชในการปองกันหรือรักษา อาการโลหิตไปเลี้ยงสมองไมเพียงพอ (cerebral insufficiency) โดยอาการดังกลาวมักประกอบดวย การไมมี สมาธิ ความจําเสื่อม งุนงง ไมมีแรง เหนื่อย สมรรถภาพทางกายลดลง อาการซึมเศรา วิตกกังวล มึนงง หูอื้อ และปวดศีรษะ นอกจากนี้ยังชวยปรับปรุงความจําและการทํางานของสมองในผูปวยความจําเสื่อม และ บําบัดปญหาเกี่ยวกับการไดยินและการมองเห็น ปริมาณแนะนํา วันละ 120-240 มิลลิกรัมตอวัน 2. เลซิติน (Lecithin) เลซิติน หรือ phosphatidylcholine เปนสารธรรมชาติที่พบไดมากในไขแดงและถั่วเหลือง ปจจุบันไดมีการ ผลิตเปนผลิตภัณฑเสริมอาหาร โดยสกัดมาจาดถั่วเหลือง จุดประสงคของการใชเลซิติน ก็เพื่อเปนการเสริม สารโคลีนใหรางกายนําไปใชประโยชน ซึ่งผลที่คาดหวังมากที่สุดก็คือการเพิ่มโคลีนใหสมองนําไปใชใน การสังเคราะหสารสื่อประสาทอะเซทิลโคลีนที่มีความสําคัญตอความจํา ดังที่ไดกลาวมาแลว อยางไรก็ตาม รายงานการศึกษาที่ใหผลคัดคานก็มีเชนกัน เชน การศึกษาในผูปวยอัลไซเมอรระยะเริ่มแรก พบวาเลซิติน ขนาดสูง ๆ ไมมีผลในทางการรักษา นอกจากนี้การใหเลซิตินในขนาดสูงติดตอกันเปนระยะเวลานานยังอาจ กอใหเกิดผลเสียได โดยจะพบวาผูปวยมีอาการซึมเศรา และมีผลกระทบสารสื่อประสาทหลายระบบ เกิดผล เสียเกี่ยวกับทางเดินอาหาร มีเหงื่อและน้ําลายออกมาก และเบื่ออาหาร เปนตน 3. ฮิวเปอรซีน เอ (Huperzine A) ฮิวเปอรซีน เอ เปนโมเลกุลยอยของสมุนไพรจีนที่มีชื่อวา Huperzia serrata จะชวยยับยั้งการทํางานของ เอนไซมที่จะมีผลตอการทําลายสารอะซิทิลโคลีน ซึ่งมีสวนสําคัญตอการสงผานสัญญาณประสาท เปน ปจจัยสําคัญตอระบบความจําในระยะสั้น งานวิจัยโดยสถาบัน The National Institute on Aging พบวาการ ทดลองในระยะ 2 โดยการใหผูปวยโรคอัลไซเมอรบริโภคประมาณ 200-400 ไมโครกรัมตอวัน วันละ 2 เวลา จะมีอาการปวยของโรคนอยลง ซึ่งผลการทดลองดังกลาวนั้นสอดคลองกับ ผลการศึกษาโดย มหาวิทยาลัย The Georgetown University ในโครงการเพื่อศึกษาความผิดปกติของระบบความจํา 4. น้ํามันปลา (fish oil)
  4. 4. จากการที่ทราบกันดีวาชวงที่สมองกําลังพัฒนาจะตองมีการใชกรดไขมันซึ่งเปนสวนประกอบที่สําคัญของ เยื่อหุมเซลลของเซลลประสาท ดังนั้นจึงไดมีผูสนใจศึกษาถึงผลของการใหอาหารเสริมที่มีสวนประกอบ ของโอเมกา-3 ซึ่งเปนกรดไขมันชนิดไมอิ่มตัว โดยนํามาศึกษาดูผลที่มีตอการทํางานของสิ่งมีชีวิตหลาย ๆ ระบบโดยเฉพาะที่เกี่ยวของกับเซลลประสาท น้ํามันปลานับวาเปนแหลงอาหารสําคัญที่ใหกรดไขมันชนิดไมอิ่มตัว ทั้งนี้น้ํามันปลาที่ไดจากปลาทะเล จะมีสวนประกอบของโอเมกา-3 สูงแตมีกรดไขมันโอเมกา-6 ต่ํากวาน้ํามันปลาที่ไดจากปลาน้ําจืด สารโอเม กา-3 ที่พบในน้ํามันปลาตัวสําคัญ ๆ ไดแก docosahexaenoic acid หรือ DHA และ eicosapentaenoid acid สวนกรดไขมันโอเมกา-6 ที่พบไดแก arachidonic acid ทั้งนี้สารดีเอชเอ และ arachinodic acid จะมีความ สําคัญในการพัฒนาของระบบประสาท และการทํางานของระบบประสาทตา 5. วิตามิน บี วิตามินกลุมนี้มีอยูหลายตัว ที่มีความสําคัญตอการทํางานของระบบประสาท เชน วิตามินบี1 บี6 บี12 กรด โฟลิค และ ไนอาซีน เปนตน การขาดวิตามินเหลานี้จะมีผลกระทบการทํางานของระบบประสาท ทําใหเกิด ปญหาเกี่ยวกับจิตประสาท มีอาการเครียด ปวดศีรษะ เสนประสาทอักเสบ และความคิดวุนวายสับสน 6. โคเอนไซมคิวเทน (Coenzyme Q10) โคเอนไซมคิวเทนจะชวยกระตุนการทํางานของสมองในสวนตาง ๆ ชวยเพิ่มพลังใหกับระบบความคิด การ บริโภคโคเอนไซมคิวเทนจะชวยรักษาอาการของโรคพารกินสันในระยะตนและปองกันการเสื่อมประสิทธิ ภาพของการเรียนรูโดยการเพิ่มระดับของสารโดพามีน (Dopamine) ในสมอง ปจจุบันยังไมทราบสาเหตุที่แนชัดที่ทําใหเปนโรคอัลไซเมอร ดังนั้นการรักษาสวนใหญจะเปนการ รักษาแบบประคับประคอง หรือชะลอการดําเนินไปของโรค โดยการใชยาเพื่อชวยในเรื่องของความทรงจํา แตยาอาจจะชวยไดเพียงระยะหนึ่งเทานั้น เมื่อถึงเวลาที่อาการรุนแรงเพิ่มมากขึ้นก็ไมสามารถจะควบคุมได ดังนั้นเมื่อพบความผิดปกติควรไปพบแพทย เพื่อรับการตรวจวินิจฉัยวาเปนโรคสมองเสื่อมหรือไม นอกจากจะตองอาศัยการเขาใจอาการ และสภาวะของโรคของผูปวยแลว การดูแลในเรื่องใหผูปวยได รับสารอาหารครบถวนและดูแลสุขภาพโดยรวม ไมใหเปนโรคอื่น ๆ เชน ความดัน เบาหวาน หรือโรคติด เชื้ออื่น ๆ เพื่อบรรเทาความรุนแรงของโรค นอกจากนี้อีกวิธีที่เชื่อวาจะสามารถปองกันโรคอีกแนวทางหนึ่ง ที่สําคัญคือ การดูแลสภาพจิตใจ โดยการทําสมาธิ หรือโดยการฝกสติ ซึ่งสามารถทําไดในทุกอิริยาบถตาม สะดวก เอกสารอางอิง 1. มนัส ธัญญะกิจไพศาล. คูมือการดูแลผูปวยโรคอัลไซเมอร. โรงพยาบาลสมเด็จเจาพระยา กรมสุขภาพ จิต. 2544; พิมพครั้งที่ 1 : หนา192
  5. 5. 2. ยารักษาโรค alzheimer [online]. Available from http://www.bangkokhealth.com/knowdrug_htdoc/drug_detail.asp?number=5 [accessed date 18/09/2005] 3. ผลิตภัณฑเสริมอาหาร [online]. Available from htttp://pcog.pharmacy.psu.ac.th/virtualClassroom/570-402/health%20food%20CVS.doc[accessed date 18/09/2005] 4. ผลิตภัณฑเสริมอาหารสําหรับสุขภาพที่ดีของสมอง [online] available from http://www.med.mykku.net/site_data/mykku_med/701000019/Health%20food%20for%20neurologic al%20enhancement.doc[accessed date 18/09/2005] 5. memantine [online] available from http://www.ramamental.com/gp/gp/5.pdf [accessed date18/09/2005] 6. Wang R, Tang XC. Neuroprotective effects of hyperzine A. A natural cholinesterase inhibitor for the treatment of Alzheimer’s disease. Neurosignals.2005;14(1-2):71-82 7. โรคอัลไซเมอร [online] available from http://www.siamhealth.net/Disease/neuro/alzheimers.htm [accessed date 18/09/2005] 8. alzheimer [online] available from http://www.manager.co.th/around/AroundShowWord.asp? wordday_id=110&Alphabet=a [accessed date 18/09/2005]

×