Your SlideShare is downloading. ×
Presentatie Inleiding Ethiek
Upcoming SlideShare
Loading in...5
×

Thanks for flagging this SlideShare!

Oops! An error has occurred.

×
Saving this for later? Get the SlideShare app to save on your phone or tablet. Read anywhere, anytime – even offline.
Text the download link to your phone
Standard text messaging rates apply

Presentatie Inleiding Ethiek

3,559

Published on

Welke stromingen bestaan er zoal binnen de Ethiek. Wat betekenen ze en wat zijn de verschillen

Welke stromingen bestaan er zoal binnen de Ethiek. Wat betekenen ze en wat zijn de verschillen

Published in: Business, Technology
0 Comments
2 Likes
Statistics
Notes
  • Be the first to comment

No Downloads
Views
Total Views
3,559
On Slideshare
0
From Embeds
0
Number of Embeds
1
Actions
Shares
0
Downloads
46
Comments
0
Likes
2
Embeds 0
No embeds

Report content
Flagged as inappropriate Flag as inappropriate
Flag as inappropriate

Select your reason for flagging this presentation as inappropriate.

Cancel
No notes for slide

Transcript

  • 1. Ethiek in de zorg is meer dan zorgethiek
  • 2. Elementen
    • Definiëring ethiek
    • 3. Ethische benaderingen van het goede professionele handelen
    • 4. Reflectie op de ontwikkelingen in de theorie: weerspiegelingen van historische ontwikkelingen in de zorg
    • 5. Vergeten ethieken: de weerbarstigheid van de werkelijkheid
    • 6. Pleidooi voor verbinding van ethische perspectieven.
    Opzet
  • 7. Twee definities
    Systematische reflectie op waarden en normen
    Theorie van het goede handelen
    In de verbinding ontstaat het juiste beeld
    Wat is ethiek?
  • 8. Implicaties van de definities
    Ethiek heeft betrekking op doen en laten
    En dus niet alleen op abstracte ken-inhouden
    En dus niet alleen op doen en laten van professionals tegenover patiënten
    Handelen is iets anders dan gedrag
    Ethiek veronderstelt dan ook keuzevrijheid
    Ethiek veronderstelt beelden van het goede leven (inclusief die van (professionele) zorg/organisaties)
    Ethiek vraagt ruimte voor reflectief gesprek over waarden en normen in relatie tot het handelen
  • 9. Ethiek brengt in kaart welke waarden en normen een rol spelen bij bepaalde handelingsvragen
    Onderzoekt uitgangspunten en richtlijnen voor ons zijn en handelen
    Brengt ze onder in een ethische theorie als referentiekader
    In een ethische theorie worden morele overwegingen, ervaringen en argumenten op coherente wijze beschreven en gefundeerd
    Elke benadering is een vorm van kijken naar ethische problemen
    Er is een grote diversiteit in benaderingen; dat weerspiegelt de complexiteit van het denken over het goede
    Zo vraagt zij aandacht voor de relativiteit en voorlopigheid van onze oordelen zonder daarmee te pleiten voor relativisme
    Ethiek als theoretische aangelegenheid en moraal
  • 10. Benaderingen die meer gericht zijn op handelingen en met name besluiten: “Wat te doen of te laten?” “Hoe behoor ik te handelen?” “Waarom is dat een goed besluit?”
    Consequentialisme; deontologie; rechtentheorie;
    principebenadering
    Benaderingen die meer gericht zijn op menselijke kwaliteiten: “Hoe (wat voor een persoon) te zijn?”
    Deugdentheorie; gefocust op relaties: zorgethiek;
    communitarisme
    Twee benaderingen voor denken over goede zorg
  • 11.
    • Handeling is goed al naar gelang de balans van goede of slechte gevolgen van die handeling
    • 12. Belangrijkste variant: utilisme
    • 13. “Grootste geluk voor het grootst mogelijk aantal mensen”
    • 14. Calculerend
    • 15. Jeremy Bentham & John Stuart Mill
    Aanknopingspunten praktijk
    • Discussie over gebruik Qualy’s
    • 16. Beleidsbeslissingen bestuurders
    • 17. Praktische beslissingen zorgverleners
    Consequentionalisme
  • 18. deon= plicht
    Immanuel Kant
    “Categorische imperatief”
    Universele regels: tien Geboden?
    Leidt tot abstracte formele beoordeling van handelen: idee van verheffing particuliere regel tot algemene wet
    Gulden regel
    Aanknopingspunten praktijk
    • Kritisch t.o.v. cultureel relativisme
    • 19. Vordert voortdurend kritisch zelfonderzoek in licht universaliseerbaarheid morele aanspraken.
    Deontologie
  • 20.
    • Centrale principes
    Niet schaden
    Goed doen
    Respect voor autonomie
    Rechtvaardigheid
    Geen volledig uitgewerkte theorie. Inhoudelijke pendant
    deontologische benadering. Reflecteert medische praktijk
    Aanknopingspunten praktijk
    • vrij direct; dominant in vormen moreel beraad
    • 21. Breed ingezet voor beoordeling van zorgpraktijken
    • 22. Problemen: dominantie respect voor autonomie
    • 23. Verhouding goede zorg versus rechtvaardigheid
    • 24. Denken over goede zorg verdwijnt achter niet schaden
    Principebenadering
  • 25.
    • Wat is een recht?
    • 26. Rechten van mensen vormen uitgangspunt om handelingen te beoordelen
    • 27. Individualistisch
    • 28. Bijvoorbeeld recht op privacy, recht op informatie
    • 29. Rechten veronderstellen plichten hoewel die niet altijd gegeven zijn
    Aanknopingspunten praktijk
    • formulering patiëntenrechten
    • 30. onderscheid typen rechten: werkgever die verwijzend naar
    • 31. patiëntenrechten rechten van personeel ondermijnt
    Rechtentheorie
  • 32.
    • Aristoteles
    • 33. Deugdzaam karakter
    • 34. Motieven en intenties
    • 35. MacIntyre: “ethiek moet meer gaan om de vraag wat voor een soort mens we moeten zijn, dan om de dingen die we doen”
    • 36. Wat is de goede verpleegkundige? Over welke morele deugden zou zij moeten beschikken?
    Aanknopingspunten praktijk
    • Spreken over competenties
    • 37. Beheersingsoptiek management
    • 38. Selectie en scholing personeel
    • 39. Verschillen in deugden van beroepsbeoefenaars
    Deugdethiek
  • 40.
    • Feministische oorsprong
    • 41. Politieke filosofie
    • 42. Gebaseerd op menselijke relaties
    • 43. Verantwoordelijkheid, zorgen voor, aandacht voor behoeften, betrokkenheid
    • 44. Joan Tronto
    Aanknopingspunten praktijk
    • Aandacht voor relationele en contextuele aspecten van zorg
    • 45. Ziet zorg in termen cyclisch proces
    • 46. Bevestigt actieve rol zorgontvanger
    Zorgethiek
  • 47.
    • De gemeenschap (en het belang daarvan) staat centraal
    • 48. Mens is niet primair individu maar een sociaal wezen
    • 49. Gemeenschappelijke waarden (wortels in geschiedenis en tradities)
    • 50. Verzet zich tegen verabsolutering autonomie in termen van negatieve vrijheid: autonomie is geconditioneerd
    Aanknopingspunten praktijk
    • Opbouw van de zorg: ideeën over maatschappelijke inbedding van zorg; kritisch tegenover economisering en marktdenken
    • 51. Leidt tot specifieke beelden van zorgorganisatie
    Communitarisme
  • 52.
    • Klassieke medische ethiekkwaliteit van behandelingsbeslissingen vastgesteld op basis van intrinsiek oordeel. Bij toenemende macht van de geneeskunde/gezondheidzorg risico van onbetrouwbaar oordeel. Zwaartepunt perspectief van de goedwillende deskundige
    Omslag begin jaren zeventig
    • Gezondheidsethiek cliënt mede ingezet als beoordelaar: zorg moet niet alleen goed maar ook zinvol zijn. Oordeel wordt subjectief en verlegd naar patiënt: respect voor autonomie en patiëntenrechten hoeksteen. Probleem: toenemende onzekerheid over intrinsieke moraliteit van het werk, probleem: positie niet wilsbekwame patiënt
    • 53. Zwaartepunt: perspectief van goed geïnformeerde autonome cliënt
    Omslag begin jaren negentig
    Verbreding ethiek
  • 54. Meerstromenland vanaf jaren negentig
    Naast klassieke benaderingen
    • Zorgethiek: kwaliteit relaties, herbezinning op verlies van intrinsieke waarde van de zorg. Zwaartepunt in dialoog, overeenstemming perspectieven en bekrachtiging verantwoordelijkheid actor
    • 55. Deugdenethiek: verlegt de aandacht van kwaliteit beslissingen naar kwaliteit zorgverleners. Zwaartepunt verlegd van handelen naar zijn
    Communitarisme: verlegt de aandacht van liberale autonome individu naar gemeenschap. Zwaartepunt herbronning zorg als uitdrukking van samenleving
    Verbreding ethiek vervolg
  • 56. Niet genoemde typen verbreding
    • Verpleegethiek
    • 57. Organisatie-bedrijfsethiek
    • 58. Spanning in verhoudingen tussen partijen rond patiënt
    • 59. Met name tussen professionals en management
    • 60. Beschreven ethiek is gehalveerde ethiek
    Verbreding als symptoom van verbreding probleemgebieden in de zorg
  • 61.
    • Ontwikkelingen ethiek parallel met economisering zorg
    • 62. Situering in tijd: van den Berg 1969; eerste tekenen van behoefte aan politieke greep op gezondheidszorg 1968; structuurnota 1974
    • 63. Punt van overeenkomst: toegenomen macht van de gezondheidszorg, werkt in twee richtingen
    • 64. Maakt beslissingen in zorg individuele cliënt discutabel
    • 65. Roept door groei voorzieningen schaarstevraagstuk op
    • 66. Resulteert in twee typen regulering: ethisch professioneel en politiek-economisch
    Ontkoppelde dimensies in het denken
  • 67. Morele inspiratie professionele moraal: zorg voor individuele patiënt
    Morele inspiratie politiek-economisch beleid: toegankelijkheid zorg en rechtvaardige verdeling
    Resulteert in oppositie ethieken in zorgorganisatie: professionals en management
    Zaak om twee vertogen naar elkaar toe te brengen: hoe verhoudt denken over professionele kwaliteit zich tegenover denken over rechtvaardigheid? Hoe verbinden we deze vertogen?
    Voorbeeld: opnamestop vanwege onvermogen/onwil professionals om nog langer onder normen professionele kwaliteit zorg te geven
    Verschillende ethieken
  • 68.
    • Verbinding traditioneel ethiekbeleid met organisatiebeleid
    • 69. Onderken dat kwaliteit meerdere dimensies kent en verhelder conflicten
    • 70. Onderscheid meerdere praktijken en meerdere verantwoordelijkheden
    • 71. Ruimte voor verkenning van dilemma’s door professionals. Moreel beraad, zelfreflectie. Veronderstelt discretionaire ruimte en een narratieve ethiek
    • 72. Vergroot betrokkenheid management: verheldering morele dimensies van beleidskeuzes. Onderken naast juridische, technische, economische ook morele rationaliteit
    • 73. Vergt ruimhartig denken ook bij professionals
    Pleidooi voor integraal ethiekbeleid

×