Ethiek in de zorg is meer dan zorgethiek<br />
Elementen<br /><ul><li>Definiëring ethiek
Ethische benaderingen van het goede professionele handelen
Reflectie op de ontwikkelingen in de theorie: weerspiegelingen van historische ontwikkelingen in de zorg
Vergeten ethieken: de weerbarstigheid van de werkelijkheid
Pleidooi voor verbinding van ethische perspectieven.  </li></ul>Opzet <br />
Twee definities<br />Systematische reflectie op waarden en normen<br />Theorie van het goede handelen<br />In de verbindin...
Implicaties van de definities<br />Ethiek heeft betrekking op doen en laten<br />En dus niet alleen op abstracte ken-inhou...
Ethiek brengt in kaart welke waarden en normen een rol spelen bij bepaalde handelingsvragen<br />Onderzoekt uitgangspunten...
Benaderingen die meer gericht zijn op handelingen en met name besluiten: “Wat te doen of te laten?” “Hoe behoor ik te hand...
<ul><li>Handeling is goed al naar gelang de balans van goede of slechte gevolgen van die handeling
Belangrijkste variant: utilisme
“Grootste geluk voor het grootst mogelijk aantal mensen”
Calculerend
Jeremy Bentham & John Stuart Mill</li></ul>Aanknopingspunten praktijk<br /><ul><li>Discussie over gebruik Qualy’s
Beleidsbeslissingen bestuurders
Praktische beslissingen zorgverleners</li></ul>Consequentionalisme<br />
deon= plicht<br />Immanuel Kant<br />“Categorische imperatief”<br />Universele regels: tien Geboden?<br />Leidt tot abstra...
Vordert voortdurend kritisch zelfonderzoek in licht universaliseerbaarheid morele aanspraken.</li></ul>Deontologie<br />
Upcoming SlideShare
Loading in...5
×

Presentatie Inleiding Ethiek

3,653

Published on

Welke stromingen bestaan er zoal binnen de Ethiek. Wat betekenen ze en wat zijn de verschillen

Published in: Business, Technology
0 Comments
2 Likes
Statistics
Notes
  • Be the first to comment

No Downloads
Views
Total Views
3,653
On Slideshare
0
From Embeds
0
Number of Embeds
1
Actions
Shares
0
Downloads
47
Comments
0
Likes
2
Embeds 0
No embeds

No notes for slide

Presentatie Inleiding Ethiek

  1. 1. Ethiek in de zorg is meer dan zorgethiek<br />
  2. 2. Elementen<br /><ul><li>Definiëring ethiek
  3. 3. Ethische benaderingen van het goede professionele handelen
  4. 4. Reflectie op de ontwikkelingen in de theorie: weerspiegelingen van historische ontwikkelingen in de zorg
  5. 5. Vergeten ethieken: de weerbarstigheid van de werkelijkheid
  6. 6. Pleidooi voor verbinding van ethische perspectieven. </li></ul>Opzet <br />
  7. 7. Twee definities<br />Systematische reflectie op waarden en normen<br />Theorie van het goede handelen<br />In de verbinding ontstaat het juiste beeld<br />Wat is ethiek? <br />
  8. 8. Implicaties van de definities<br />Ethiek heeft betrekking op doen en laten<br />En dus niet alleen op abstracte ken-inhouden<br />En dus niet alleen op doen en laten van professionals tegenover patiënten <br />Handelen is iets anders dan gedrag<br />Ethiek veronderstelt dan ook keuzevrijheid<br />Ethiek veronderstelt beelden van het goede leven (inclusief die van (professionele) zorg/organisaties)<br />Ethiek vraagt ruimte voor reflectief gesprek over waarden en normen in relatie tot het handelen <br />
  9. 9. Ethiek brengt in kaart welke waarden en normen een rol spelen bij bepaalde handelingsvragen<br />Onderzoekt uitgangspunten en richtlijnen voor ons zijn en handelen<br />Brengt ze onder in een ethische theorie als referentiekader<br />In een ethische theorie worden morele overwegingen, ervaringen en argumenten op coherente wijze beschreven en gefundeerd<br />Elke benadering is een vorm van kijken naar ethische problemen<br />Er is een grote diversiteit in benaderingen; dat weerspiegelt de complexiteit van het denken over het goede<br />Zo vraagt zij aandacht voor de relativiteit en voorlopigheid van onze oordelen zonder daarmee te pleiten voor relativisme <br />Ethiek als theoretische aangelegenheid en moraal<br />
  10. 10. Benaderingen die meer gericht zijn op handelingen en met name besluiten: “Wat te doen of te laten?” “Hoe behoor ik te handelen?” “Waarom is dat een goed besluit?”<br /> Consequentialisme; deontologie; rechtentheorie; <br />principebenadering<br />Benaderingen die meer gericht zijn op menselijke kwaliteiten: “Hoe (wat voor een persoon) te zijn?” <br /> Deugdentheorie; gefocust op relaties: zorgethiek;<br />communitarisme<br />Twee benaderingen voor denken over goede zorg<br />
  11. 11. <ul><li>Handeling is goed al naar gelang de balans van goede of slechte gevolgen van die handeling
  12. 12. Belangrijkste variant: utilisme
  13. 13. “Grootste geluk voor het grootst mogelijk aantal mensen”
  14. 14. Calculerend
  15. 15. Jeremy Bentham & John Stuart Mill</li></ul>Aanknopingspunten praktijk<br /><ul><li>Discussie over gebruik Qualy’s
  16. 16. Beleidsbeslissingen bestuurders
  17. 17. Praktische beslissingen zorgverleners</li></ul>Consequentionalisme<br />
  18. 18. deon= plicht<br />Immanuel Kant<br />“Categorische imperatief”<br />Universele regels: tien Geboden?<br />Leidt tot abstracte formele beoordeling van handelen: idee van verheffing particuliere regel tot algemene wet <br />Gulden regel<br />Aanknopingspunten praktijk<br /><ul><li>Kritisch t.o.v. cultureel relativisme
  19. 19. Vordert voortdurend kritisch zelfonderzoek in licht universaliseerbaarheid morele aanspraken.</li></ul>Deontologie<br />
  20. 20. <ul><li>Centrale principes</li></ul>Niet schaden<br />Goed doen<br />Respect voor autonomie<br />Rechtvaardigheid <br />Geen volledig uitgewerkte theorie. Inhoudelijke pendant <br />deontologische benadering. Reflecteert medische praktijk<br />Aanknopingspunten praktijk<br /><ul><li>vrij direct; dominant in vormen moreel beraad
  21. 21. Breed ingezet voor beoordeling van zorgpraktijken
  22. 22. Problemen: dominantie respect voor autonomie
  23. 23. Verhouding goede zorg versus rechtvaardigheid
  24. 24. Denken over goede zorg verdwijnt achter niet schaden </li></ul>Principebenadering<br />
  25. 25. <ul><li>Wat is een recht?
  26. 26. Rechten van mensen vormen uitgangspunt om handelingen te beoordelen
  27. 27. Individualistisch
  28. 28. Bijvoorbeeld recht op privacy, recht op informatie
  29. 29. Rechten veronderstellen plichten hoewel die niet altijd gegeven zijn</li></ul>Aanknopingspunten praktijk<br /><ul><li>formulering patiëntenrechten
  30. 30. onderscheid typen rechten: werkgever die verwijzend naar
  31. 31. patiëntenrechten rechten van personeel ondermijnt</li></ul>Rechtentheorie<br />
  32. 32. <ul><li>Aristoteles
  33. 33. Deugdzaam karakter
  34. 34. Motieven en intenties
  35. 35. MacIntyre: “ethiek moet meer gaan om de vraag wat voor een soort mens we moeten zijn, dan om de dingen die we doen”
  36. 36. Wat is de goede verpleegkundige? Over welke morele deugden zou zij moeten beschikken? </li></ul>Aanknopingspunten praktijk<br /><ul><li>Spreken over competenties
  37. 37. Beheersingsoptiek management
  38. 38. Selectie en scholing personeel
  39. 39. Verschillen in deugden van beroepsbeoefenaars</li></ul>Deugdethiek<br />
  40. 40. <ul><li>Feministische oorsprong
  41. 41. Politieke filosofie
  42. 42. Gebaseerd op menselijke relaties
  43. 43. Verantwoordelijkheid, zorgen voor, aandacht voor behoeften, betrokkenheid
  44. 44. Joan Tronto</li></ul>Aanknopingspunten praktijk<br /><ul><li>Aandacht voor relationele en contextuele aspecten van zorg
  45. 45. Ziet zorg in termen cyclisch proces
  46. 46. Bevestigt actieve rol zorgontvanger</li></ul>Zorgethiek<br />
  47. 47. <ul><li>De gemeenschap (en het belang daarvan) staat centraal
  48. 48. Mens is niet primair individu maar een sociaal wezen
  49. 49. Gemeenschappelijke waarden (wortels in geschiedenis en tradities)
  50. 50. Verzet zich tegen verabsolutering autonomie in termen van negatieve vrijheid: autonomie is geconditioneerd</li></ul>Aanknopingspunten praktijk<br /><ul><li>Opbouw van de zorg: ideeën over maatschappelijke inbedding van zorg; kritisch tegenover economisering en marktdenken
  51. 51. Leidt tot specifieke beelden van zorgorganisatie</li></ul>Communitarisme<br />
  52. 52. <ul><li>Klassieke medische ethiekkwaliteit van behandelingsbeslissingen vastgesteld op basis van intrinsiek oordeel. Bij toenemende macht van de geneeskunde/gezondheidzorg risico van onbetrouwbaar oordeel. Zwaartepunt perspectief van de goedwillende deskundige </li></ul>Omslag begin jaren zeventig<br /><ul><li>Gezondheidsethiek cliënt mede ingezet als beoordelaar: zorg moet niet alleen goed maar ook zinvol zijn. Oordeel wordt subjectief en verlegd naar patiënt: respect voor autonomie en patiëntenrechten hoeksteen. Probleem: toenemende onzekerheid over intrinsieke moraliteit van het werk, probleem: positie niet wilsbekwame patiënt
  53. 53. Zwaartepunt: perspectief van goed geïnformeerde autonome cliënt </li></ul>Omslag begin jaren negentig<br />Verbreding ethiek<br />
  54. 54. Meerstromenland vanaf jaren negentig<br />Naast klassieke benaderingen<br /><ul><li>Zorgethiek: kwaliteit relaties, herbezinning op verlies van intrinsieke waarde van de zorg. Zwaartepunt in dialoog, overeenstemming perspectieven en bekrachtiging verantwoordelijkheid actor
  55. 55. Deugdenethiek: verlegt de aandacht van kwaliteit beslissingen naar kwaliteit zorgverleners. Zwaartepunt verlegd van handelen naar zijn</li></ul>Communitarisme: verlegt de aandacht van liberale autonome individu naar gemeenschap. Zwaartepunt herbronning zorg als uitdrukking van samenleving<br />Verbreding ethiek vervolg<br />
  56. 56. Niet genoemde typen verbreding<br /><ul><li>Verpleegethiek
  57. 57. Organisatie-bedrijfsethiek
  58. 58. Spanning in verhoudingen tussen partijen rond patiënt
  59. 59. Met name tussen professionals en management
  60. 60. Beschreven ethiek is gehalveerde ethiek </li></ul>Verbreding als symptoom van verbreding probleemgebieden in de zorg<br />
  61. 61. <ul><li>Ontwikkelingen ethiek parallel met economisering zorg
  62. 62. Situering in tijd: van den Berg 1969; eerste tekenen van behoefte aan politieke greep op gezondheidszorg 1968; structuurnota 1974
  63. 63. Punt van overeenkomst: toegenomen macht van de gezondheidszorg, werkt in twee richtingen
  64. 64. Maakt beslissingen in zorg individuele cliënt discutabel
  65. 65. Roept door groei voorzieningen schaarstevraagstuk op
  66. 66. Resulteert in twee typen regulering: ethisch professioneel en politiek-economisch </li></ul>Ontkoppelde dimensies in het denken <br />
  67. 67. Morele inspiratie professionele moraal: zorg voor individuele patiënt<br />Morele inspiratie politiek-economisch beleid: toegankelijkheid zorg en rechtvaardige verdeling<br />Resulteert in oppositie ethieken in zorgorganisatie: professionals en management<br />Zaak om twee vertogen naar elkaar toe te brengen: hoe verhoudt denken over professionele kwaliteit zich tegenover denken over rechtvaardigheid? Hoe verbinden we deze vertogen? <br />Voorbeeld: opnamestop vanwege onvermogen/onwil professionals om nog langer onder normen professionele kwaliteit zorg te geven<br />Verschillende ethieken<br />
  68. 68. <ul><li>Verbinding traditioneel ethiekbeleid met organisatiebeleid
  69. 69. Onderken dat kwaliteit meerdere dimensies kent en verhelder conflicten
  70. 70. Onderscheid meerdere praktijken en meerdere verantwoordelijkheden
  71. 71. Ruimte voor verkenning van dilemma’s door professionals. Moreel beraad, zelfreflectie. Veronderstelt discretionaire ruimte en een narratieve ethiek
  72. 72. Vergroot betrokkenheid management: verheldering morele dimensies van beleidskeuzes. Onderken naast juridische, technische, economische ook morele rationaliteit
  73. 73. Vergt ruimhartig denken ook bij professionals</li></ul>Pleidooi voor integraal ethiekbeleid <br />
  1. A particular slide catching your eye?

    Clipping is a handy way to collect important slides you want to go back to later.

×