Lesdag 2 zorgen voor een goede zorg

829 views

Published on

0 Comments
0 Likes
Statistics
Notes
  • Be the first to comment

  • Be the first to like this

No Downloads
Views
Total views
829
On SlideShare
0
From Embeds
0
Number of Embeds
1
Actions
Shares
0
Downloads
7
Comments
0
Likes
0
Embeds 0
No embeds

No notes for slide

Lesdag 2 zorgen voor een goede zorg

  1. 1. Zorgen voor een goede zorg Bernadette Houdart
  2. 2. 1. Bewogenheid, solidariteit en non-profit vs rationaliteit, individualisme en profit <ul><li>Hulpverleners: hulpverlening heeft te maken met ethiek en zingeving. </li></ul><ul><li>Zorg is goed en zinnig </li></ul><ul><li>Hulpverlening is edel beroep. </li></ul>
  3. 3. Beleeft verzorgingsstaat haar nadagen? Een zwart-witbeeld! <ul><li>Maatschappij </li></ul><ul><li>Door managers bestuurd </li></ul><ul><li>Menselijk verkild </li></ul><ul><li>Gedesolidariseerd </li></ul><ul><li>Geindividualiseerd </li></ul><ul><li>Ethiek omdat het moet </li></ul><ul><li>Alleen ‘profit’ telt </li></ul><ul><li>Zorgverleners </li></ul><ul><li>Menselijk gelaat </li></ul><ul><li>Solidariteit </li></ul><ul><li>Vangnet </li></ul><ul><li>Compensatie voor leed maatschappij </li></ul>
  4. 4. Zwart-witbeeld <ul><li>Hulpverlening is doekje voor het bloeden in harde, individualistische maatschappij. </li></ul>
  5. 5. Analyse van Joan C. Tronto <ul><li>Analyse verhouding zorg en maatschappelijke machtsverhoudingen – mechanisme van sociale ongelijkheid. </li></ul><ul><li>Zorg plaatsen in globale context </li></ul><ul><li>Oog voor ongelijkheid en machtsstructuren </li></ul>
  6. 6. ‘ Privatisering’ zorg leidt uiteindelijk tot <ul><li>Algemeen maatschappelijke onder-waardering van zorg (lage sociale status) </li></ul><ul><li>Maatschappelijk minderwaardige en ondergeschikte positie van vrouwen </li></ul><ul><li>Bv. huisvrouwen niet vergoed. </li></ul><ul><li>zorgtaken voor niet-blanken p. 176/1 </li></ul>
  7. 7. Drievoudige opsplitsing: basis van ons denken en handelen <ul><li>Ethiek: ideaal-principieel denken </li></ul><ul><li>Private domein: vrijheid van doen en laten </li></ul><ul><li>Emotie: concreet, geëngageerde, aan emoties gebonden ethiek </li></ul><ul><li>Politiek: het concrete, pragmatische handelen </li></ul><ul><li>Publieke domein: denken en handelen volgens algemene, redelijke normen </li></ul><ul><li>Rede: afstandelijke, neutrale, rationele ethiek </li></ul>
  8. 8. Gevolgen <ul><li>Zorg wordt geen algemeen maatschappelijk ideaal. </li></ul><ul><li>Maatschappelijke onderdrukking van vrouwen blijft in stand. </li></ul>
  9. 9. Tronto’s visie <ul><li>Zorg : alle activiteiten waardoor de mens de wereld in stand houdt, continueert en herstelt. </li></ul><ul><li>Zorg is handelen waarbij de behoeften van anderen het uitgangspunt vormen voor wat gedaan moet worden. </li></ul><ul><li>Zorgen is universeel kenmerk van leven, maakt deel uit van de bestaansconstitutie van de mens: mensen hebben behoeften, waarin anderen moeten voorzien. </li></ul><ul><li>Ergo: zorgbehoevendheid is geen teken van zwakte. Mens is niet alleen autonomie en vrijheid, maar ook kwetsbaarheid, afhankelijkheid, beperktheid </li></ul>
  10. 10. 2. ‘Weerzinwekkend’: het CEZ-onderzoek <ul><li>Zorgwereld is geen ‘contrastgemeenschap’ t.o.v. de maatschappij. </li></ul><ul><li>Wantrouwen tegenover ethiek en zingeving </li></ul><ul><li>Ethiek is te abstract: niet op praktijk afgestemd </li></ul><ul><li>Ethiek is te formeel: bewogenheid wordt gestructureerd en gestagneerd </li></ul><ul><li>Ethiek is te schraal: uniform en rationeel </li></ul><ul><li>Ethiek is te idealistisch: geen aandacht voor het haalbare </li></ul><ul><li>Zingeving: angst voor paternalisme, moraliseren en moeizucht </li></ul>
  11. 11. 3. Maar… <ul><li>Werknemers zijn moreel en bezield, bezig met humaniteit. </li></ul><ul><li>Door hoge werkdruk: </li></ul><ul><li>- verschraling van het persoonlijk contact </li></ul><ul><li>- permanent gevoel van tekort schieten </li></ul><ul><li>- gevoel geen zinvol werk meer te doen </li></ul>
  12. 12. 4. Triomf van emancipatie <ul><li>In hulpverlening is emancipatorisch model dominant </li></ul><ul><li>Cauwelier: ‘Authentieke hulpverlening ten dienste van ‘vrijheid’ en ‘gewetensbeslissing’ van cliënt’. </li></ul><ul><li>Hulpverlening heeft een pre-ethische functie : eliminatie van onvrijheid. </li></ul>
  13. 13. Hulpverlening <ul><li>wordt rationeel benaderd, </li></ul><ul><li>legt accent op vrijheid en zelfbeschikking, </li></ul><ul><li>ziet zichzelf als pre-ethisch: geen inmenging op het niveau van ethiek binnen de hulpverlening. </li></ul>
  14. 14. Onderscheid <ul><li>Ethiek en zinverlening binnen de hulpverlening: vragen en situaties tijdens de concrete hulpverlening </li></ul><ul><li>Ethiek en zingeving van de hulpverlening: vraag naar de zin en de waarden van de hulpverlening </li></ul>
  15. 15. Emancipatorisch model <ul><li>Hulpvragers hebben fundamentele rechten </li></ul><ul><li>Kritiek op bevoogding en betutteling van </li></ul><ul><li>caritatieve hulpverlening </li></ul><ul><li>te technisch-wetenschappelijke hulpverlening </li></ul><ul><li>economisering </li></ul><ul><li>Binnen de hulpverlening: ethische en levensbeschouwelijke neutraliteit. </li></ul>
  16. 16. 5. De morele ervaring te velde <ul><li>Emancipatorisch ideaal is gemeengoed </li></ul><ul><li>Praktijk van goede en zinvolle hulpverlening is méér dan emancipatie, want ook </li></ul><ul><li>zich opgenomen weten in een gemeenschap </li></ul><ul><li>zich gerespecteerd weten </li></ul><ul><li>mogen meetellen </li></ul><ul><li>kunnen omgaan met beperkingen </li></ul>
  17. 17. 6. Gelijkenis met marktmodel <ul><li>Grond van emancipatorisch model = authentieke ethische bekommernis: </li></ul><ul><li>- zorg op maat </li></ul><ul><li>- reëel respect voor zorgvragers </li></ul><ul><li>Toch overeenkomst met marktmodel: ziet hulpverlening als ruil tussen gelijke actoren, autonoom en vrij, die streven naar bevrediging behoeften en realisatie van eigenbelang </li></ul><ul><li>Contractrelatie </li></ul>
  18. 18. Kritiek van Houdart <ul><li>Marktdenken is idealistisch en eenzijdig kortzichtig (p. 181/1) </li></ul><ul><li>Er zijn 4 actoren </li></ul><ul><li>hulpvrager </li></ul><ul><li>hulpverlener </li></ul><ul><li>hulpverlenende dienst </li></ul><ul><li>maatschappelijk beleid </li></ul>
  19. 19. Concreet <ul><li>Hulpvrager: in spanningsveld tussen autonomie en afhankelijkheid; noodsituatie, onzekerheid </li></ul><ul><li>Hulpverlener: tussen vertrouwens- en machtspositie; gekozen beroep, routine </li></ul><ul><li>Rol van instelling of overheid </li></ul><ul><li>Rol van de overheid: gevaar van reductie tot het gekende, ‘behandelbare’ </li></ul>
  20. 20. 7. Modern paternalisme <ul><li>J. Kuypers en P. van der Lans: pleidooi voor ‘bemoeizorg’ – modern paternalisme </li></ul><ul><li>Actieve bemoeizorg binnen de hulpverlening </li></ul><ul><li>Hulpverleners worden ‘sociale constructeurs’ , ‘opbouwwerkers’ </li></ul>
  21. 21. Vragen <ul><li>Gevaar van een nieuw paternalisme? Ligt klemtoon te veel bij de zorgzame hulpverlener? Wordt ellende toegedekt? </li></ul><ul><li>Wat is het eigenlijke doel van de zorg? </li></ul><ul><li>Kunnen concrete afspraken en regels garanties bieden? </li></ul>

×