Notes

1. 1
Διζαγωγικά ζηην Αρταία Δλληνική Ιζηοριογραθία
Ποιεηικός λόγος Πεδός λόγος
- έπνο - ηζηνξηνγξαθία
- ιπξηθή πνίεζε - ξεηνξηθή
- δξάκα - θηινζνθία
ιζηορία<νηδα : αλαδεηώ, εξεπλώ, γλσξίδσ
α. ηα ίδηα ηα ηζηνξηθά γεγνλόηα ελόο ιανύ, κηαο πεξηόδνπ
β. ε ηζηνξηνγξαθία, δειαδή ε επηζηήκε πνπ θαηαγξάθεη κε ρξνλνινγηθή ζεηξά ηα γεγνλόηα
ελόο ιανύ, κηαο πεξηόδνπ, αμηνινγώληαο ηηο πεγέο
Ιζηορία ηες ‘Ιζηορίας’ (ηζηνξηνγξαθίαο)
1. Αξραϊθή επνρή [8νο
-6νο
π.Χ.]
- Ίωνες λογογράθοι(=πεδνγξάθνη)- ρσξίο ηζηνξηθή αθξίβεηα:( π.ρ Εθαηαίνο ν Μηιήζηνο )
δηεγνύληαη, θαηαγξάθνπλ απιώο έζηκα, κύζνπο, ηαμηδησηηθέο εληππώζεηο , θαηαιόγνπο
νλνκάησλ αξρόλησλ.
2. Κιαζηθή επνρή [ 6νο
– 4νο
π.Χ]
- Ηρόδοηος- ‘παηέξαο ηεο Ιζηνξίαο’( αξρή επηζηεκνληθήο ηζηνξηνγξαθίαο +’παξακύζη’ ) Η
‘Ιζηνξία’ ηνπ είλαη ην αξραηόηεξν πεδό θείκελν ηνπ δπηηθνύ θόζκνπ πνπ ζώδεηαη
νιόθιεξν θαη αλαθέξεηαη ζηνπο πεξζηθνύο πνιέκνπο i
(ηζηνξία παξειζόληνο)
- Θοσκσδίδες : δηεηζδπηηθόο (αθκή επηζηεκνληθήο ηζηνξηνγξαθίαο ,εξεπλά- δηαζηαπξώλεη
πιεξνθνξίεο): ην έξγν ηνπ ‘Ιζηνξίαη’ είλαη ην αξραηόηεξν πεδό θείκελν ζε αηηηθή δηάιεθην
θαη αλαθέξεηαη ζηνλ Πεινπνλλεζηαθό πόιεκν (ηζηνξία παξόληνο)
ii
- Ξενοθώνηας - : ξεπόξηεξ(δσεξή αθήγεζε- δσληαλή πεξηγξαθή).Σπλερίδεη ζηα
‘Ειιεληθά’ ηνπ ηα γεγνλόηα ηνπ Πεινπνλλεζηαθνύ πνιέκνπ (ηζηνξία παξόληνο) έσο ην
362 π.Χ.
Ξενοθώνηας [Αθηναίος , 4ος
π.Φ.]
Έργα ηοσ [‘πνηεηηθή βηνγξαθία’: θαιή κόξθωζε, έκπεηξνο ζηξαηηωηηθόο, θηινζπαξηηάηεο θαη
γηα απηό εμόξηζηνο,, πξόηππά ηνπ ν Σωθξάηεο θαη ν βαζηιηάο ηεο Σπάξηεο, Αγεζίιανο]
- ηζηνξηθά: ζηα 7 βηβιία ησλ ‘Ελλενικών’ ηνπ[411- 362 π.Χ.] ζπλερίδεη ηελ ηζηνξία ηνπ
1νπ
εκθπιίνπ πνιέκνπ (πεινπνλλεζηαθνύ πνιέκνπ) από εθεί πνπ ηε ζηακάηεζε ν
Θνπθπδίδεο, από ην 411 π Χ θαη εθζέηεη ηελ ηζηνξία ηνπ 2νπ
εκθπιίνπ πνιέκνπ iii
σο ηε
κάρε ηεο Μαληίλεηαο ην 362 π.Χ
- ζσθξαηηθά [ή θηινζνθηθά] : παξνπζηάδεη ην Σσθξάηε σο έλαλ θνηλό άλζξωπν πνπ
δηδάζθεη ηελ αξεηή, ζε αληίζεζε κε ηνλ Πιάησλα πνπ ηνλ παξνπζηάδεη σο ζετθό
άλζξσπν πνπ ζηάιζεθε ζαλ νίζηξνο λα αθππλίζεη ηε ςπρή ησλ Αζελαίσλ
- δηδαθηηθά: ‘πεξί ηππηθήο’ ‘πεξί πξνζόδσλ’
Φρονολόγηζη έργων ηοσ : από εζσηεξηθέο καξηπξίεο ( δειαδή από πξόζσπα θαη γεγνλόηα
πνπ αλαθέξνληαη κέζα, ηα νπνία ρξνλνινγνύληαη από άιιεο πεγέο)
Τρόπος γραθής: είλαη ‘ξεπόξηεξ’ (αθξηβήο έθθξαζε, δσληαλέο πεξηγξαθέο, δσεξέο
αθεγήζεηο ) ρσξίο λα δηαζέηεη ηε δηεηζδπηηθόηεηα ηνπ Θνπθπδίδε.
Γλώζζα: αηηηθή πνπ ξέπεη πξνο ηελ Κνηλή Ειιεληζηηθή( απινπνηεκέλε ζην ηππηθό θαη ζηε
ζύληαμε): ηνλ νλόκαδαλ ‘αηηηθή κέιηζζα’ – ‘αηηηθή κνύζα’(κάιινλ θαζ΄ ππεξβνιήλ)
Πρόησπά ηοσ: ν Σωθξάηεο [πξόηππν δσήο] θαη ν Αγεζίιανο [πξόηππν εγέηε, γεγνλόο πνπ
ηνλ νδήγεζε ζε καθξόρξνλε εμνξία (θηινζπαξηηαηηθή πνιηηηθή)]
2ο Βιβλίο ‘Δλληνικών’: 405 π.Χ. ήηηα Αζελαίσλ ζηνπο Αηγόο πνηακνύο
Σεπηέμβριος 404 – Απρίλιος 403 π.Χ : θαζεζηώο ησλ 30 ηπξάλλσλ
ζηελ Αζήλα θαη αλαηξνπή ηνπ
θαζεζηώηνο από ην Θξαζύβνπιν , κε ηε κάρε ηνπ
Πεηξαηά.

2. 2
i
Οη ηκπεξηαιηζηέο Πέξζεο βαζηιείο αθνύ θαηέθηεζαλ ηελ Αζία θαη ηελ Αθξηθή, ζέιεζαλ λα
θαηαθηήζνπλ θαη ηελ Επξώπε, μεθηλώληαο από ηελ Ειιάδα. Έηζη αξρίδνπλ γηα ηελ Ειιάδα νη
ακπληηθνί πεξζηθνί πόιεκνη Μηα ρνύθηα Έιιελεο κε αξρεγό ηελ Αζήλα θαη ζπλεξγάηε ηε Σπάξηε
πνιεκνύλ θαη ληθνύλ ηειηθά ηνπο Πέξζεο [490 π.Χ Μαξαζώλαο - 479 π.Χ Πιαηαηέο]. Σηε ζπλέρεηα
αξρίδνπλ νη επηζεηηθνί πεξζηθνί πόιεκνη από ηνπο Έιιελεο κέρξη ην 448 π.Χ]
ii
Πελοπομμηζιακός πόλεμος :431- 404π.Χ.: ν 1νο
εκθύιηνο πόιεκνο ησλ Ειιήλσλ. Τν 432 π.Χ. ε
πεινπνλλεζηαθή ζπκκαρία απνθαζίδεη έλαλ ‘πόιεκν ειεπζεξίαο’ πξνο ηελ θαηαπηεζηηθή Αζήλα. Η
Σπάξηε ήηαλ ελνριεκέλε από ηελ άλνδν ηεο Αζήλαο κεηά ηνπο Πεξζηθνύο πνιέκνπο θαη από ηελ
εγεκνληθή ζπκπεξηθνξά ηεο.
ΘΟΥΚΥΓΙΓΗΣ : α΄θάζε ηνπ πνιέκνπ - Αρτιδάμειος πόλεμος 431-421 π.Χ.(ή δεθαεηήο):
( Αξρίδακνο = βαζηιηάο Σπάξηεο).Η Σπάξηε πνιηνξθεί από ηελ μεξά ηελ Αζήλα θαη ε Αζήλα ηελ
Πεινπόλλεζν δηα ζαιάζζεο. Η θάζε ηειεηώλεη κε ηε Νηθίεην Εηξήλε. Τν απνηέιεζκα δελ θξίλεη
θαλέλαλ σο ληθεηή(ιζοπαλία), νη αληίπαινη γπξίδνπλ ζηα εδάθε πνπ είραλ πξηλ. Ο Θνπθπδίδεο
πηζηεύεη όηη ε Εηξήλε απηή δπλάκσζε παξά έθακςε ηελ νξκή ηνπ πνιέκνπ
ΘΟΥΚΥΓΙΓΗΣ: β΄ θάζε - ζικελική εκζηραηεία 415-413π.Χ.: Οη Αζελαίνη επεθηείλνπλ ηνλ πόιεκν
ζηε Σηθειία κε αξρεγνύο ηνλ Αιθηβηάδε, Νηθία, Λάκαρν, κε ζηόρν λα θαηαιάβνπλ ηε Σηθειία θαη λα
εκπνδίζνπλ έηζη ηελ από εθεί εηζαγσγή ζηηαξηνύ ζηελ Πεινπόλλεζν. Σπληξίβεηαη ε Αζήλα (ήηηα
Αθήνας ),ηόζν εμαηηίαο ησλ ιαζώλ ηνπ Νηθία όζν θαη ησλ ππεξβνιώλ ηεο αζελατθήο δεκνθξαηίαο
ΘΟΥΚΥΓΙΓΗΣ [413-411π Χ.] & ΞΔΝΟΦΩΝΤΑΣ [411-404 π.Χ.]: γ΄ θάζη - Γεκελεικός- Ιωνικός
πόλεμος 413- 404π.Φ. ( Δεθέιεηα Αηηηθήο: ηελ θαηαιακβάλνπλ νη Σπαξηηάηεο κεηά από πξνδνηηθή
θίλεζε ηνπ Αιθηβηάδε/ Ισληθόο: γηαηί νη ζεκαληηθόηεξεο κάρεο έγηλαλ ζηελ Ισλία, αθνύ νη Σπαξηηάηεο
δήηεζαλ ηε βνήζεηα ησλ Πεξζώλ.). Μεηά ηε ζπληξηβή ηωλ Αζελαίωλ ζηε Σηθειία εγθαζίζηαηαη ζηελ
Αζήλα ην 411π.Χ. ην ηπξαλληθό θαζεζηώο ησλ 400 , ην νπνίν ζηε ζπλέρεηα αλαηξέπεηαη από ηνλ
Θξαζύβνπιν θαη ηνλ Θξάζπιν. Τν 406π.Χ. νη Αζελαίνη ληθνύλ γηα ηειεπηαία θνξά ζηε λαπκαρία ζηηο
Αξγηλνύζεο(λεζάθηα κεηαμύ Λέζβνπ θαη Μ.Αζίαο) θαη εηηώληαη (ήηηα Αθήνας)νξηζηηθά ζηνπο Αηγόο
πνηακνύο (Ειιήζπνλδνο) ην 405 π.Χ. από ηνλ ζπαξηηάηε Λύζαλδξν ν νπνίνο βνεζήζεθε από ηνπο
Πέξζεο.
iii
Βοιωηικός – Κοριμθιακός πόλεμος 395-387 π.Φ.: : ν 2νο
εκθύιηνο πόιεκνο Ειιήλσλ:
Η Αζήλα ηώξα καδί κε άιιεο πόιεηο όληαο δπζαξεζηεκέλεο από ηε ζπκπεξηθνξά ηεο ληθήηξηαο ζηνλ
πεινπνλλεζηαθό πόιεκν Σπάξηεο μεθηλνύλ πόιεκν ελαληίνλ ηεο.
[Μακεδομικός πόλεμος :ν 3νο
εκθύιηνο πόιεκνο: Η ζπλέπεηα ησλ δπν πξώησλ εκθπιίσλ πνιέκσλ
ήηαλ λα κελ είλαη δπλαηή θακηά ειιεληθή πόιε κε όζα απηό ζπλεπάγεηαη θαη λα αθνινπζήζεη θαη
ηξίηνο πόιεκνο. Παξνπζηάδεηαη κηα λέα δύλακε , ε Μακεδονία ηοσ Φιλίπποσ ηοσ Β’.]
Άζκηζη: Να βξεηο ηα νλόκαηα ησλ πξνηνκώλ, ζηεξηδόκελνο ζε ό,ηη μέξεηο γηα απηνύο θαη λα
ζεκεηώζεηο πάλσ ζην ράξηε ηηο 3 θάζεηο ηνπ 27 ρξνλνπ 1νπ
εκθπιίνπ πνιέκνπ