Successfully reported this slideshow.
We use your LinkedIn profile and activity data to personalize ads and to show you more relevant ads. You can change your ad preferences anytime.

Национални паркови Србије

191 views

Published on

Ђаци увиђају карактеристике и изглед националних паркова у Србји.

Published in: Education
  • Be the first to comment

Национални паркови Србије

  1. 1. Nacionalni parkovi Srbije područja sa većim brojem raznovrsnih prirodnih ekosistema od nacionalnog značaja, istaknutih odlika i kulturnog nasleđa u kome čovek živi usklađeno sa prirodom
  2. 2. U svetu je registrovano oko 7.000 nacionalnih parkova. Na toj listi su i “Đerdap”, “Fruška Gora”, “Kopaonik”, “Šar planina” i “Tara”.
  3. 3. Nacionalni područja sa većim brojem raznovrsnih prirodnih ekosistema od nacionalnog značaja, istaknutih odlika i kulturnog nasleđa u kome čovek živi usklađeno sa prirodom. Namenjen je očuvanju postojećih prirodnih vrednosti i resursa, ukupne predeone, geološke i biološke raznovrsnosti, kao i zadovoljenju naučnih, obrazovnih, duhovnih, estetskih, kulturnih, turističkih, zdravstveno-rekreativnih potreba i ostalih aktivnosti u skladu sa načelima zaštite prirode i održivog razvoja.
  4. 4. • U nacionalnim parkovima dozvoljene su aktivnosti kojima se ne ugrožava izvornost prirode, kao i obavljanje delatnosti u funkciji obrazovanja, zdravstveno-rekreativnih i turističkih potreba, nastavka tradicionalnog načina života lokalnih zajednica, na način kojim se ne ugrožava opstanak vrsta, prirodnih ekosistema i predela”, kaže jedna od definicija.
  5. 5. • Nacionalni park može da zauzima površinu različite veličine: od nekoliko hiljada hektara u Evropi, pa do nekoliko miliona hektara u Americi i Kanadi. • U Srbiji je minimalna površina 3.000 ha. • Svojim ukupnim vrednostima nacionalni parkovi nadilaze granice Srbije i uključeni su u Evropsku federaciju nacionalnih parkova – EUROPARC.
  6. 6. Nacionalni park Đerdap
  7. 7. • Priobalni pojas Dunava u Đerdapu bio je nastanjen još u neolitu, a o kontinuitetu življenja svedoče otkrivene arheološke vrednosti – od monumentalne kulture neolita, Lepenskog Vira, preko spomenika antičkog i srednjevekovnog perioda, do savremenog doba. Đerdap, takozvana Gvozdena vrata, hiljadama godina je izazov za putnike, trgovce, ratnike i mirotvorce.
  8. 8. • Od Golupca do Kladova, Dunav protiče kroz najlepšu klisuru Evrope. Ovi predeli su i u geološkom, morfološkom i prostornom smislu najinteresantniji i najatraktivniji. Morfološke odlike Đerdapa ukazuju da je klisura nastala sukcesivnim usecanjem Dunava u planinski masiv Karpata, ostavljajući strme i mestimično vertikalne strane koje se izdižu iznad rečnog nivoa i do 800 metara. • Đerdap čine četiri klisure: Golubačka klisura, Gospođin Vir, Kazan i Sipska klisura.
  9. 9. • Zanimljivo tumačenje nastanka dunavske klisure razvio je Jovan Cvijić koji je pošao od činjenice, da su pre 10 miliona godina Panonski i Vlaško- pontijski basen bili ispunjeni morima iz kojih su izvirivala ostrva (Fruška gora, Avala i dr.). Ova dva mora su bila odvojena niskim Karpato- balkanskim planinskim vencem, a između njih, po trasi današnjeg Dunava, postojala je na nekoliko mesta veza u vidu moreouzina. Kasnije je nivo Vlaško-pontijskog mora počeo da opada, pa se tako prelivala voda iz višeg, Panonskog, u niže, Vlaško-pontijsko, more. Tako je Dunav nasledio osobinu otoke, a tragovi daljeg produbljavanja sačuvani su u vidu Terasa.
  10. 10. • Nacionalni park Đerdap možete posetiti tokom čitave godine. Uz obilazak atraktivnih vidikovaca, šetnju pešačkim stazama, posetu Vizitorskom centru u Donjem Milanovcu, Nacionalni park Đerdap upoznaćete i kroz Golubački grad, Lepenski vir, Trajanovu tablu i Dianu na Karatašu, suvenire i gastronomske specijalitete tamošnjih ugostitelja.
  11. 11. Fruška gora
  12. 12. • Naziv Nacionalnog parka potiče od naziva istoimene planine, (a potiče od reči Frug - "Roman"), te čuva uspomenu na jednu etničku zajednicu koja je davno nestala iz ovih krajeva. Ova usamljena ostrvska planina u Panonskoj niziji, razuđena planinskim i rečnim tokovima, proglašena je nacionalnim parkom 1960. godine. Zahvaljujući jedinstvenim i veoma brojnim fosilnim ostacima flore i faune, Fruška gora se naziva i "ogledalom geološke prošlosti".
  13. 13. • Posebnu vrednost i biser Fruške gore predstavlja 16 pravoslavnih manastira, poznatih po specifičnoj arhitekturi, bogatim riznicama, bibliotekama i freskama. Fruška gora takođe krije i brojne arheološke lokalitete iz praistorijskog i istorijskog perioda.
  14. 14. • Manastiri Fruške gore su jedinstvena grupa sakralnih objekata nastala u periodu od XV do XVIII veka. Od 35 izgrađenih manastira do danas je sačuvano 16. Kao kulturne i istorijske vrednosti nalaze se pod zastitom UNESCO-a.
  15. 15. • Flora Fruške gore je veoma raznolika i specifična. Na prostoru uže zone Nacionalnog parka raste oko 1500 vrsta biljaka, među kojima preko 40 ima status prirodnih retkosti Srbije. Od prisutnih preko 30 vrsta orhideja, 18 vrsta je od međunarodnog značaja. Fruška gora je u celini šumsko područje, međutim od nekadašnjih 130.000 ha površine pod šumom danas je ostalo samo 23.000 ha. • Životinjski svet Fruške gore veoma bogat je i raznovrstan. • Hidrografska mreža veoma je gusta i relativno pravilno raspoređena. Površinske vode su predstavljene izvorima, vrelima, gustom rečnom mrežom, barama i veštačkim jezerima.
  16. 16. Kopaonik
  17. 17. • Nacionalni park “Kopaonik” prostire se na najvišim i najočuvanijim delovima planine Kopaonik, koja se uzdiže u središnjem delu južne Srbije. Zaštićen je 1981. na površini od 11.809 ha. Iako počinje na visini od oko 800 m, najveća površina Parka obuhvata centralni i najšumovitiji deo kopaoničkog masiva, prostrani, relativno zaravnjeni predeo visok oko 1700 m, poznat kao Ravni Kopaonik, oko kojeg se dižu Suvo Rudište sa Pančićevim (Milanovim) vrhom (2017 m) na kome je Pančićev mauzolej, Karaman (1934 m), Gobelja (1834 m) i drugo.
  18. 18. • Na Kopaoniku je najrasprostranjenija raskomadana šumsko- pašnjačka zona središnje Srbije. Na višim delovima je četinarska smrčeva i jelova, a po stranama bukova i hrastova šuma.
  19. 19. • Klima Kopaonika obeležena je sa preko 200 sunčanih dana godišnje, zbog čega i nosi naziv "planina sunca". Kopaonik se nalazi na prelazu primorske ka kontinentalnoj klimi. • Snegovi sa izvesnim odstupanjima padaju krajem novembra i traju do meseca maja, prosečno 180-230 dana godišnje.
  20. 20. Povoljni prirodni uslovi ovog planinskog masiva omogućili su razvoj bogatog i raznovrsnog životinjskog i biljnog sveta. Flora Kopaonika sadrzi preko 1500 biljnih vrsta. Ovaj prostor predstavlja jedan od najznačajnijih centara biološke raznovrsnosti i endemizma Balkana, jer u Nacionalnom parku živi 91 endemična i 82 subendemične biljne vrste.
  21. 21. • Kopaonik je najveći skijaški centar u Srbiji i nesumnjivo jedan od najlepših centara u ovom delu Evrope. • Vrhunski uređeni tereni skijaškog centra Kopaonik pružaju neizmerno uživanje svim kategorijama skijaša, od početnika do skijaša vrhunskih sposobnosti i čine boravak na Kopaoniku nezaboravnim. • Poseduje oko 55 km staza uređenih za alpsko skijanje i 12 km staza za nordijsko skijanje. Sve staze su veoma dobro povezane sistemom žičara i ski liftova, kapaciteta od preko 32.000 skijaša na sat.
  22. 22. Šar planina
  23. 23. • Šar-planina predstavlja visok južni obod Srbije, prostirući se, u dužini od 85 km, u južnom delu Kosova, ali i severozapadnom delu Republike Makedonije i vrlo malom delu istočne Albanije. Svoje ime je zaslužila, kako se uglavnom smatra, zbog šarenila planinskog pejzaža, kontrasta i živosti boja kojima ju je priroda oslikala. Kako bi se zaštitile njene izuzetne vrednosti, ustanovljen je Nacionalni park “Šar planina” 1993. u privremenim granicama od 39.000 ha, dok je predviđeno da trajnim granicama obuhvati površinu od oko 97.000 ha.
  24. 24. • Glavni greben ove planine je sa preko 30 vrhova visokih od 2500 m, sa najvišim vrhom u srpskom delu planine Bistra - 2652 m. • Najviši vrhovi Šar Planine su većim delom godine pokriveni snegom i ledom. Planina ima 39 jezera, 100 većih izvora i 25 većih reka. • Moćna snaga leda iz pradavnog ledenog doba izbrazdala je duboke tragove u reljefu Šar- planine i ispisala istoriju geoprocesa koji omogućavaju proučavanje zemljine kore i rekonstrukciju geološke prošlosti Balkanskog poluostrva i šire. • Po raznovrsnosti oblika, sa oko 100 cirkova, Šar-planina predstavlja pravi muzej reljefa pod otvorenim nebom.
  25. 25. • Sa kosovske strane planine podignut je veliki ski centar Brezovica, u opštini Štrpce. To je skijalište sa 5 žičara, 5 ski liftova i 16 km staza (900-2,500 m). • Nekad veoma dobro razvijeni zimski turizam na ovoj planini, naglo je prekinut 1998. godine.
  26. 26. • Na Šar-planini živi 1800 biljnih vrsta. Najznačajniji su brojni tercijarni i glacijalni relikti, i 339 balkanskih endemita, od kojih su 18 lokalni endemiti, prisutni isključivo na ovom masivu. • U Nacionalnom parku živi 147 vrsta dnevnih leptira, 45 vrsta vodozemaca i gmizavaca, oko 200 vrsta ptica i 32 vrste sisara, što ga čini jednim od faunistički najbogatijih područja Evrope.
  27. 27. Vegetacija na planini dijeli se u tri pojasa, do 1,000 - 1200 m rastu sve vrste useva i listopadne šume, iznad tog prostire se crnogorični šumski pojas do visine od oko 1, 700 m, a iznad toga je pojas visokih pašnjaka, koji obuhvataju oko 550 km2. Šar Planina je najveća kompaktna površina u Evropi, pokrivena pašnjacima. Planina je puna stada ovaca koje od brojnih vukova i medveda čuvaju nadaleko poznati psi šarplaninci. Od predatora na planini ima risova i orlova. Padine Šar Planine pune su brojnih sela, u kojima se većina ljudi bavi stočarstvom.
  28. 28. • Na ovom području se nalazi 45 crkava i manastira podignutih u periodu od XII do XVI veka. Tu su isposnica i manastir Sv. Petra Koriškog iz XIII veka, crkva Sv. Petke iz XIV veka , crkva Sv. Bogorodice Odigitrije iz XIV veka, manastir Sv. Trojice iz XV veka, ostaci Dušanovog grada i manastirskog kompleksa Sv. Arhangeli iz XIV veka nadomak Prizrena, i drugi spomenici kulture od najvećeg nacionalnog značaja.
  29. 29. Tara
  30. 30. • Nacionalni park “Tara” pokriva najveći deo planine Tare, koja se nalazi na krajnjem zapadu Srbije, na samoj granici sa Bosnom I Hercegovinom, u lakatastoj okuci reke Drine, između Višegrada i Bajine Bašte.
  31. 31. • Proglašen je za nacionalni park 1981. godine, na površini od 19.200 ha. Područje Nacionalnog parka, zajedno sa Zaovinama i Parkom prirode “Šargan – Mokra Gora”, čini okosnicu budućeg rezervata biosfere Drina. Planina Tara pripada delu starovlaških planina, a njen masiv sačinjavaju Kaluđerske bare, Tara, Aluške planine, Crni vrh i Zvijezada.
  32. 32. • Tara predstavlja visoku, znatno skraćenu površ visoku 1000-1200 m, sa koje se uzdižu retki vrhovi visine od 1400 do 1600 m, ispresecanu duboko uklesanim rečnim dolinama. • Pored kanjonske doline Drine sa moćnim krečnjačkim odsecima visokim i preko 1000 m, svojom lepotom i divljinom izdvajaju se i kanjoni reka Rače, Brusnice i Dervente, i kao izuzetna atrakcija, vodopadi Mali i Veliki skakavac na reci Rzav.
  33. 33. • Planina Tara naročito je poznata po bujnim, gustim, autohtonim četinarskim šumama, koje je čine najšumovitijom planinom Srbije i Evrope. • Od preko 1000 biljnih vrsta koliko je tu prisutno, oko 20 su endemičnog karaktera, među njima i carica svih endemita Evrope, Pančićeva omorika.
  34. 34. Pančićeva omorika je relikt tercijara i balkanski endemit koji je preživeo veliko ledeno doba na veoma ograničenim refugijalnim staništima u srednjem toku reke Drine, zbog čega je ovaj prostor jedinstven za očuvanje biološke raznovrsnosti u globalnim razmerama.
  35. 35. • Vegetaciju gradi 35 šumskih i devet livadskih zajednica, gde su najzastupljenije mešovite autohtone šume smrče, jele i bukve, a posebnu vrednost čine reliktne i endemoreliktne zajedice omorike, smrče, jele, crnog i belog bora. • Pored izuzetnog biodiverziteta flore, na području Tare su i brojna staništa značajne faune. Pančićev skakavac je lokalni endemit kojem je ovo područje jedino stanište.
  36. 36. • Dok Drinu i hladne potočne vode nastanjuju retke i plemenite vrste kao što su mladica i lipljan, na području Tare se nalazi oko 130 vrsta ptica, kao što su crna žuna, planinski detlić, leštarka, uralska sova, gaćasta kukumavka, žutarica, mala muharica, kreja lešnikara, itd. Među faunom sisara je posebno značajno prisustvo medveda, vuka, divokoze, srne, vidre, divlje mačke, kune zlatice, kune belice, itd.
  37. 37. • Ljudi na Tari danas se bave tradicionalnom planinskom poljoprivredom I stočarstvom, eksploatacijom drveta I seoskim turizmom. U Nacionalnom parku se nalaze i brojni ostaci kulturnog nasleđa. Obnovljeni manastir Rača, nekropole nadgrobnih spomenika iz XIV i XV veka u Perućcu i Rastištu, dragoceni su deo srednjovekovne srpske kulturne baštine.

×