Download to read offline
![Publicaties als eerste auteur in
wetenschappelijke tijdschriften
2014
Brinkman-Stoppelenburg A, Rietjens JA, van der Heide A, (2014). The effects of advance care plan-
ning on end-of-life care: a systematic review. Palliat Med. 28(8):1000-25.
Brinkman-Stoppelenburg A, Vergouwe Y, van der Heide A, Onwuteaka-Philipsen BD, (2014).
Obligatory consultation of an independent physician on euthanasia requests in the Netherlands:
what influences the SCEN physicians judgment of the legal requirements of due care? Health
Policy 115(1):75-81.
de Boer J, van Rikxoort S, Bakker AB, Smit BJ. (2014). Critical incidents among intensive care unit
nurses and their need for support: explorative interviews. Nurs Crit Care. 19(4): 166-74.
de Haan K, Groeneveld A, de Geus H, Egal M, Struijs A. (2014). Vitamin D deficiency as a risk fac-
tor for infection, sepsis and mortality in the critically ill: systematic review and meta-analysis.
Critical Care 18: 660.
de Ronde-Tillmans MJ, Lenzen MJ, Abawi M, Van Mieghem NM, Zijlstra F, de Jaegere PP. (2014).
[10 years of transcatheter aortic valve implantation: an overview of the clinical applicability and
findings] 10 jaar transkatheter-aortaklepvervanging: een overzicht van de klinische toepasbaar-
heid en bevindingen. Ned Tijdschr Geneeskd. 158: A7768.
Duyndam A, Houmes RJ, van Dijk M, Tibboel D, Ista E. (2014). How to achieve adherence to a ven-
tilation algorithm for critically ill children? Nurs Crit Care. [Epub ahead of print]
Helder OK, Brug J, van Goudoever JB, Looman CW, Reiss IK, Kornelisse RF. (2014). Sequential
hand hygiene promotion contributes to a reduced nosocomial bloodstream infection rate
among very low-birth weight infants: an interrupted time series over a 10-year period. Am J
Infect Control. 42(7): 718-22.
Galema-Boers JM, Lenzen MJ, van Domburg RT, Roeters van Lennep J, van Bruchem-van de Scheur GG,
Sijbrands EJ, et al. (2014). Predicting non-adherence in patients with familial hypercholesterolemia.
Eur J Clin Pharmacol. 70(4): 391-7.
Ista E, Tibboel D, van Dijk M. (2014). Searching the right way to treat neonatal abstinence syn-
drome. Pediatr Crit Care Med. 15(2): 175-6.
Ista E, Trogrlic Z, Bakker J, Osse RJ, van Achterberg T, van der Jagt M. (2014). Improvement of
care for ICU patients with delirium by early screening and treatment: study protocol of
iDECePTIvE study. Implementation Science. 9(1): 143.
Landa DL, van Dishoeck AM, Steyerberg EW, Hovius SE. (2014). Quality of measurements of
acute surgical and traumatic wounds using a digital wound-analysing tool. Int Wound J.
Ottevanger CL, van der Lans MCM, Witkamp E. (2014). Cryotherapy reduces the severity and
duration of oral mucositis following high dose Melphalan in multiple myeloma patients. Poster
34 VIP2](https://image.slidesharecdn.com/d6233cd2-b1b7-4354-b7be-afd223193e9b-170111101206/85/Verpleegkundig-Jaarboek-2010-2014-36-320.jpg)
![synopsis. Treatment Strategies – Blood Marrow Transplantation 1: 32.
Tielen M, van Exel J, Laging M, Beck DK, Khemai R, van Gelder T, et al. (2014). Attitudes to medi-
cation after kidney transplantation and their association with medication adherence and graft
survival: a 2-year follow-up study. J Transplant. 675301.
van Beelen NW, Mous DS, Brosens E, de Klein A, van de Ven CP, Vlot J, et al. (2014). Increased inci-
dence of hypertrophic pyloric stenosis in esophageal atresia patients. Eur J Pediatr Surg. 24(1):20-4.
Van der Biessen DA, Burger H, de Bruijn P, Lamers CH, Naus N, Loferer H, Wiemer EA, et al. (2014).
Phase I study of RGB-286638, a novel, multitargeted cyclin-dependent kinase inhibitor in pa-
tients with solid tumors. Clin Cancer Res. 20(18):4776-83.
van Dishoeck AM, Dippel DW, Dirks M, Looman CW, Mackenbach JP, Steyerberg EW. (2014).
Measuring Quality Improvement in Acute Ischemic Stroke Care: Interrupted Time Series Analysis
of Door-to-Needle Time. Cerebrovasc Dis Extra. 4(2): 149-55.
van Eck JP, Gobbens RJ, Beukers J, Geilvoet W, van der Lely AJ, Neggers SJ. (2014). Much to be
desired in self-management of patients with adrenal insufficiency. Int J Nurs Pract.
van Mol M, Bakker EC, Nijkamp, MD, Kompanje EJO, Bakker J., Verharen L. (2014). Relatives’
perspectives on Quality of care in an Intensive Care Unit: the theoretical concept of a new tool.
Patient Education and Counceling 95: 506-513.
Walter MJ, Mohd Din SH, Hazes JM, Lesaffre E, Barendregt PJ, Luime JJ. (2014). Is tightly control-
led disease activity possible with online patient-reported outcomes? J Rheumatol. 41(4): 640-7.
Witkamp FE, van Zuylen L, Borsboom G, van der Rijt CC, van der Heide A. (2014). Dying in the
Hospital: What Happens and What Matters, According to Bereaved Relatives. J Pain Symptom
Manage. [Epub ahead of print].
2013
Boerlage AA, Masman AD, Hagoort J, Tibboel D, Baar FPM, van Dijk M. (2013). Is Pain Assessment
Feasible as a Performance Indicator for Dutch Nursing Homes? A Cross-Sectional Approach. Pain
Manag Nurs. 14(1): 36-40.
Boerlage A, Valkenburg A, Scherder EJA, Steenhof G, Effing P, Tibboel D, et al. (2013). Prevalence
of pain in institutionalized adults with intellectual disabilities: A cross-sectional approach. Res
Dev Disabil. 34: 2399-406.
Duyndam A, Bol BS, Kroon A, Tibboel D, Ista E. (2013). Neurally adjusted ventilatory assist:
assessing the comfort and feasibility of use in neonates and children. Nurs Crit Care. 18(2):86-92.
Helder O, Kornelisse R, van der Starre C, Tibboel D, Looman C, Wijnen R, Ista E. (2013).
Implementation of a children’s hospital-wide central venous catheter insertion and
maintenance bundle. BMC Health Serv Res. 13: 417.
Helder O, van den Hoogen A, de Boer C, van Goudoever J, Verboon-Maciolek M, Kornelisse R.
(2013). Effectiveness of non-pharmacological interventions for the prevention of bloodstream
infections in infants admitted to a neonatal intensive care unit: A systematic review. Int J Nurs
Stud. 50(6): 819-31.
Jaarboek Verplegingswetenschappelijk Onderzoek 2010-2014 35
Publicaties](https://image.slidesharecdn.com/d6233cd2-b1b7-4354-b7be-afd223193e9b-170111101206/85/Verpleegkundig-Jaarboek-2010-2014-37-320.jpg)
![Ista E, de Hoog M, Tibboel D, Duivenvoorden HJ, van Dijk M. (2013). Psychometric evaluation
of the Sophia Observation withdrawal symptoms scale in critically ill children. Pediatr Crit Care
Med. 14(8): 761-9.
Ista E, van Dijk M, van Achterberg T. (2013). Do implementation strategies increase adherence
to pain assessment in hospitals? A systematic review. Int J Nurs Stud. 2013 Apr;50(4):552-68.
Latour JM, Duivenvoorden HJ, Tibboel D, Hazelzet JA, Group ES. (2013). The shortened
EMpowerment of PArents in THe Intensive Care 30 questionnaire adequately measured
parent satisfaction in pediatric intensive care units. J Clin Epidemiol. 66(9): 1045-50.
Lenzen M, van Domburg R, Hoeks S, Kardys I, Boersma E. (2013). Tools techniques methodo-
logy and statistics: randomisation in clinical trials. EuroIntervention. 9(3): 410-1.
Oldenmenger WH, de Raaf PJ, de Klerk C, van der Rijt CCD. (2013). Cut points on 0-10 Numeric
Rating Scales for the Edmonton Symptom Assessment System in cancer patients: a systematic
review of the literature. J Pain and Sympt Manag. 45(6):1083-1093.
Onwuteaka-Philipsen BD, Brinkman-Stoppelenburg A, van Delden H, van der Heide A, (2013). There
is more to end-of-life practices than euthanasia – Authors´ reply. Lancet, 19:381(9862): 202-3.
van der Biessen DA, Cranendonk MA, Schiavon G, van der Holt B, Wiemer EA, Eskens FA, Verweij J,
et al. (2013). Evaluation of patient enrollment in oncology phase I clinical trials. Oncologist. 18(3):323-9.
van Dishoeck AM, Oude Wesselink SF, Lingsma HF, Steyerberg E, Robben PB, Mackenbach JP.
(2013). [Transparency: can the effect of governmental surveillance be quantified?].
Ned Tijdschr Geneeskd. 157(16): A1676.
van Dishoeck AM, Koek MB, Steyerberg EW, van Benthem BH, Vos MC, Lingsma HF. (2013).
Use of surgical-site infection rates to rank hospital performance across several types of surgery.
Br J Surg. 100(5): 628-36; discussion 37.
Witkamp FE, van Zuylen L, van der Rijt CCD, van der Heide A. (2013). Assessment of nurses’
knowledge of and opinions on palliative care: validation of the Rotterdam MOVE2PC
questionnaire. Res Nurs Health. 36(5):512-23.
Witkamp FE, van Zuylen L, van der Maas P, van Dijk H, van der Rijt CCD, van der Heide A.(2013).
Improving the quality of Palliative and Terminal Care in the Hospital by a network of palliative
care nurse champions: the study protocol of the PalTeC-H project. BMC Health Serv Res. 13:115.
2012
Boerlage AA, Ista E, de Jong M, Tibboel D, van Dijk M. (2012). The COMFORT behavior scale: is a
shorter observation period feasible? Pediatr Crit Care Med. 13(2): e124-5.
de Boer JC, van Blijderveen G, van Dijk G, Duivenvoorden HJ, Williams M. (2012). Implementing
structured, multiprofessional medical ethical decision-making in a neonatal intensive care unit.
J Med Ethics. 38(10): 596-601.
Helder OK, Twisk JW, van Goudoever JB, van Elburg RM. (2012). Skin and rectal temperature in
newborns. Acta Paediatr. 101(5): e240-2.
36 VIP2](https://image.slidesharecdn.com/d6233cd2-b1b7-4354-b7be-afd223193e9b-170111101206/85/Verpleegkundig-Jaarboek-2010-2014-38-320.jpg)
![Helder OK, Latour JM. (2010). Undergraduate nurse students’ education in infection
prevention: is it effective to change the attitude and compliance with hand hygiene?
Nurs Crit Care. 15(1): 39-40.
Ista E, van Dijk M, Gischler S, de Leeuw M, Poley MJ, Tibboel D. (2010). Weaning of opioids and
benzodiazepines at home after critical illness in infants: a cost-effective approach. J Opioid
Manag. 6(1): 55-62.
Latour JM, Hazelzet JA, Duivenvoorden HJ, van Goudoever JB. (2010). Perceptions of parents,
nurses, and physicians on neonatal intensive care practices. J Pediatr. 157(2): 215-20 e3.
van Buren MC, Massey EK, Maasdam L, Zuidema WC, Hilhorst MT, IJzermans JN, et al. (2010). For
love or money? Attitudes toward financial incentives among actual living kidney donors. Am J
Transplant. 10(11): 2488-92.
van Dijk M, Poley MJ, Gischler SJ, Mazer P, IJsselstijn H, Tibboel D, et al. (2010) Parental satisfaction
with follow-up services for children with major anatomical congenital anomalies. Child Care
Health Dev. 36(1): 101-9.
van Dishoeck AM, Lingsma HF, Steyerberg EW. (2010). [Performance indicators: the role of ‘task
uncertainty’]. Ned Tijdschr Geneeskd. 154: A1775.
Publicaties als co-auteur in
wetenschappelijke tijdschriften
2014
Aukes DI, Roofthooft DW, Simons SH, Tibboel D, van Dijk M. (2014). Pain Management in Neo-
natal Intensive Care: Evaluation of the Compliance with Guidelines. Clin J Pain.
Bakker RM, ter Kuile MM, Vermeer WM, Nout RA, van Doorn L, Hompus WC, Braat C, et al. (2014).
Sexual rehabilitation after pelvic radiotherapy and vaginal dilator use: consensus using the
Delphi method. Int J Gynecol Cancer. 24(8):1499-506.
Cheng JM, Rohit M. Oemrawsingh K, Akkerhuis M, Garcia-Garcia HM, de Boer SPM, Buljubasic N,
Lenzen MJ, et al., (2014). Circulating chemokines in relation to coronary plaque characteristics on
radiofrequency intravascular ultrasound and cardiovascular outcome. Biomarkers. 19(7): 611-9.
de Boer SP, Roos-Hesselink JW, van Leeuwen MA, Lenzen MJ, van Geuns RJ, Regar E, van Mieghem
NM, et al., (2014). Excess mortality in women compared to men after PCI in STEMI: An analysis of
11,931 patients during 2000-2009. Int J Cardiol. 176(2): 456-63
de Boer SP, Brugaletta S, Garcia-Garcia HM, Simsek C, Heo JH, Lenzen MJ, et al. (2014).
Determinants of high cardiovascular risk in relation to plaque-composition of a non-culprit
coronary segment visualized by near-infrared spectroscopy in patients undergoing
percutaneous coronary intervention. Eur Heart J. 35(5): 282-9.
Jaarboek Verplegingswetenschappelijk Onderzoek 2010-2014 39
Publicaties](https://image.slidesharecdn.com/d6233cd2-b1b7-4354-b7be-afd223193e9b-170111101206/85/Verpleegkundig-Jaarboek-2010-2014-41-320.jpg)
![Schenkeveld L, Magro M, Oemrawsingh RM, Lenzen M, de Jaegere P, van Geuns RJ, et al. (2012).
The influence of optimal medical treatment on the ‘obesity paradox’, body mass index and
long-term mortality in patients treated with percutaneous coronary intervention: a prospective
cohort study. BMJ Open. 2: e000535.
Simsek C, Garcia-Garcia HM, van Geuns RJ, Magro M, Girasis C, van Mieghem N, Lenzen M, et al.
(2012). The ability of high dose rosuvastatin to improve plaque composition in non-intervened
coronary arteries: rationale and design of the Integrated Biomarker and Imaging Study-3 (IBIS-3).
EuroIntervention. 8(2): 235-41.
Task Force on the management of STseamiotESoC, Steg PG, James SK, Atar D, Badano LP,
Lundqvist CB, Borger, Lenzen MJ, et al. (2012). ESC Guidelines for the management of acute myo-
cardial infarction in patients presenting with ST-segment elevation. Eur Heart J. 33(20): 2569-619.
Timmers M, Snoek KG, Gregori D, Felix JF, van Dijk M, van As SA. (2012). Foreign bodies in a pedi-
atric emergency department in South Africa. Pediatr Emerg Care. 28(12): 1348-52.
Vafadari R, Hesselink DA, Cadogan MM, Weimar W, Baan CC. (2012). Inhibitory effect of
tacrolimus on p38 mitogen-activated protein kinase signaling in kidney transplant recipients
measured by whole-blood phosphospecific flow cytometry. Transplantation. 93(12): 1245-51.
Valkenburg AJ, Niehof SP, van Dijk M, Verhaar EJM, Tibboel D. (2012). Skin conductance peaks
could result from changes in vital parameters unrelated to pain. Pediatr Res. 71(4): 375-9.
Valkenburg AJ, van der Kreeft SM, de Leeuw TG, Stolker RJ, Tibboel D, van Dijk M. (2012). Pain
management in intellectually disabled children: a survey of perceptions and current practices
among Dutch anesthesiologists. Paediatr Anaesth. 22(7): 682-9.
Valkenburg AJ, van Dijk M, de Leeuw TG, Meeussen CJ, Knibbe CA, Tibboel D. (2012).
Anaesthesia and postoperative analgesia in surgical neonates with or without Down’s
syndrome: is it really different? Br J Anaesth. 108(2): 295-301.
van der Starre C, van Dijk M, Tibboel D. (2012). Real-time registration of adverse events in Dutch
hospitalized children in general pediatric units: first experiences. Eur J Pediatr. 171(3): 553-8.
van Rens RM, Reiss IK, Latour JM. (2012). Peripheral central catheter insertion: eyes or device?
Pediatr Crit Care Med. 13(5): 607-8.
van Ginhoven TM, Geilvoet W, de Herder WW, van Eijck CH. (2012). [Outpatient surgical treat-
ment of primary hyperparathyroidism]. Ned Tijdschr Geneeskd. 156(23): A4408.
van Waas M, Neggers SJ, van Eck JP, van Noesel MM, van der Lely AJ, de Jong FH, et al. (2012).
Adrenal function in adult long-term survivors of nephroblastoma and neuroblastoma.
Eur J Cancer. 48(8): 1159-66.
2011
Blackwood B, Albarran JW, Latour JM. (2011). Research priorities of adult intensive care nurses
in 20 European countries: a Delphi study. J Adv Nurs. 67(3): 550-62.
Ceelie I, van Dijk M, Bax NMA, de Wildt SN, Tibboel D. (2011). Does minimal access major surgery
in the newborn hurt less? An evaluation of cumulative opioid doses. Eur J Pain. 15(6): 615-20.
44 VIP2](https://image.slidesharecdn.com/d6233cd2-b1b7-4354-b7be-afd223193e9b-170111101206/85/Verpleegkundig-Jaarboek-2010-2014-46-320.jpg)
![First Training Program on Health Education International Forum of Family Centered Care. 10-12
October 2013, Changsha, China, Latour JM; Measuring pediatric nursing outcomes to improve the
quality of care.
1st Training Program on Health Education International Forum of Family Centered Care. 10-12
October 2013, Changsha, China, Latour JM; Nursing Education and Competency: The need to
define core competencies in nursing.
26th Annual Congress of the European Society of Intensive Care Medicine, 5-9 October 2013,
Paris, France, Latour JM; Reducing length of stay and improving patient outcomes.
26th Annual Congress of the European Society of Intensive Care Medicine, 5-9 October 2013,
Paris, France, Latour JM; Toward more efficient ‘patient reporting’ between shifts.
26th Annual Congress of the European Society of Intensive Care Medicine, 5-9 October 2013,
Paris, France, Latour JM; Learning from our patients.
27th Annual Paediatric Intensive Care Society Conference (PICS). 25-27 September 2013, London,
UK, Latour JM; Research and PICU Nurses – What Can Be Done.
Congress The Family in the NICU. 21 September 2013, Rimini, Italy, Latour JM; Acceptance: dealing
with families.
Congress The Family in the NICU. 21 September 2013, Rimini, Italy, Latour JM; Measuring parents’
experiences and satisfaction.
11th Congress of the World Federation of Societies if Intensive Critical Care Medicine.
28 August – 1 September 2013, Durban, South Africa, Latour JM; Families in the ICU:
what is optimal care for parents in the PICU / NICU?
24th Annual Meeting of the European Society of paediatric and Neonatal Intensive Care.
12-15 June 2013, Rotterdam, The Netherlands, Latour JM; Research Sub Group Updates:
Family-Centered Care.
24th Annual Meeting of the European Society of paediatric and Neonatal Intensive Care.
12-15 June 2013, Rotterdam, The Netherlands, Latour JM; Parent’s Recall.
24th Annual Meeting of the European Society of paediatric and Neonatal Intensive Care.
12-15 June 2013, Rotterdam, The Netherlands, Latour JM; Children dying in the ICU:
The European perspective.
2nd PNAE Congress on Paediatric Nursing. 7-8 June 2013, Glasgow, UK, Latour JM; Invited
Plenary Lecture: Measuring and benchmarking paediatric nursing outcomes improves quality of
care. 6th Hamburger Intensivtage. 31 May -1 June, Hamburg, Germany, Latour JM;
Angehörigenbetreuung auf der Intensivstation [Care of the family in the ICU]
4th Shanghai Neonatal Forum. 11-14 April 2013, Shanghai, China, Latour JM; Empowerment of
parents in the intensive care.
6th World Congress Paediatric Cardiology Cardiac Surgery. 17-22 February 2013, Cape Town,
South Africa, Latour JM; Parental presence during CPR: the pros and cons.
Presentaties
Jaarboek Verplegingswetenschappelijk Onderzoek 2010-2014 59](https://image.slidesharecdn.com/d6233cd2-b1b7-4354-b7be-afd223193e9b-170111101206/85/Verpleegkundig-Jaarboek-2010-2014-61-320.jpg)
![6th World Congress Paediatric Cardiology Cardiac Surgery. 17-22 February 2013, Cape Town,
South Africa, Latour JM; Nursing the dying child: Palliative care and management.
Symposium Institute of Nursing Science, 12 February 2013, Basel, Switzerland, Latour JM; One plus
one is three: the synergy of nursing metrics to improve quality of care.
2012
28th Annual Q Conference, Tielen M; Q-methodology to explore attitudes towards adherence
in recently transplanted kidney patients.
TTS, Tielen M; Q-Methodology to Explore Attitudes Towards Adherence in Recently Transplanted
Kidney Patients.
Fifteenth Annual European Pressure Ulcer Advisory Panel Meeting, Cardiff, van Dishoeck AM;
Does pressure ulcer prevalence reflect the quality of care in adult hospitalized patients?
An audit case control study.
TTS (The Transplantation Society), van Buren MC; Pregnancy after Kidney Transplantation: ‘Will
Mothers See their Children Grow Up’.
Houston, Texas, Stuij-Honkoop JE; Selecting Nursing Diagnoses in Surgical Oncology and
Radiotherapy as Part of Development of an Electronic Patient Record System.
5th Masterclass in Oncology Nursing, EONS, Ermatingen, Van der Biessen DA; Complex cancer
patient with Hemoglobin loss in phase I trial.
7th world research congress of the European Association for Palliative Care, Trondheim,
Witkamp FE; Hospital nurses: what do they know and what do they think of palliative care?
4th Congress of the European Academy of Paediatric Societies - EAPS Istanbul, Turkey, van Dijk M,
2012
3rd Biannual International Pain Congress, Middelburg, van Dijk M; Pain in children and infants
5th International Conference of the Egyptian Society of Pediatric Intensive Care. 14-16 November
2012, Hurghada, Egypt, Latour JM; Parent satisfaction in the PICU-NICU.
Symposium Angehörigen-freundliche Intensivstation [Symposium Family friendly ICUs].
12 November 2012. Berlin, Germany, Latour JM, Reizwort: Angehörigenintegration –
Herausforderungen auf der Intensivstation [Family integration: challenges in the ICU].
4th International Symposium of Neonatal and Pediatric respiratory and Intensive Care.
5-7 November 2012, Shijiazhuang, China, Latour JM; Family-centered neonatal care.
Resuscitation 2012 Congress. 18-20 October 2012, Vienna, Austria, Latour JM; Involving the partner
and family in post-resuscitation care.
Symposium on Evidence Based Nursing: From family-centered care to empowerment of families in
neonatology. 21 September 2012, Rome, Italy, Latour JM; Family-centered care and empowerment:
what has the literature to tell us; How to assess the satisfaction of families in neonatology;
Strategies and tools to facilitate newborns’ family empowerment.
60 VIP2](https://image.slidesharecdn.com/d6233cd2-b1b7-4354-b7be-afd223193e9b-170111101206/85/Verpleegkundig-Jaarboek-2010-2014-62-320.jpg)
![Jahrestagung der Gesellschaft für Neonatologie und Pädiatrische Intensivmedizin (GNPI
congress), 12-16 September 2012, Hamburg, Germany, Latour JM; Elternanwesenheit bei
Notfallsituationen / Reanimationen [Parental presence during emergency and resuscitation].
4th International British Association of Critical Care Nurses Conference, 10-11 September 2012,
Brighton, UK, Latour JM; Keynote address: Children in the ICU: Is special attention needed for
quality and safety?
China-US (Xiao Xiang) Summit of Pediatrics. 8-10 June 2012, Changsha, China, Latour JM; Parental
presence during resuscitation: Accept or refuse?
China-US (Xiao Xiang) Summit of Pediatrics. 8-10 June 2012, Changsha, China, Latour JM; Family-
Centered Care workshop.
VI Workshop Cure Intensive Del Neonato. 16-17 March 2012, Verona, Italy, Latour JM; Keynote
address: Empowerment of parents in NICU.
EAPS, Istanbul, Ista E; Interactive session sedation, pain, withdrawal.
2011
Espacomp, Tielen M; Q-methodology to explore attitudes towards adherence in recently trans-
planted kidney patients.
ITNS, Tielen M; Is non-adherence a risk factor for high intra-individual variability in the
pharmacokinetics of tacrolimus.
ITNS (International Transplant Nurses Society), de Leeuw van Weenen NJ; The impact of participation
in randomized controlled trials after kidney transplantation.
ITNS (International Transplant Nurses Society), van Buren MC; “Alternative Living Kidney donation
programs: The Rotterdam Experience”.
ITNS (International Transplant Nurses Society), van Buren MC; Having children after Kidney Trans-
plantation: ‘Will the Mothers See Them Grow Up.
ESOT (European Transplant Organ Society), van Buren MC; Should kidney transplant recipients
receive children after transplantion?
The European Cancer Congress, Stockholm, Oldenmenger WH; Improving Pain Management due
to a combination of a Pain Consult and Pain Education in oncology outpatients.
Societe Internationale d’Oncologie Pediatrique (SIOP), Auckland, Vonk I, Stem Cell Apheresis and
-Reinfusion, An Exploratory Pilot Survey of Experiences of Parents.
1st PNAE Congress on Paediatric Nursing, 1-2 December 2011, Istanbul, Turkey, Latour JM; Family-
centered care in critical care units.
Workshop Special Interest Group Neonatology Denmark, 29 November 2011, Odense, Denmark,
Latour JM; Partnership with parents.
Presentaties
Jaarboek Verplegingswetenschappelijk Onderzoek 2010-2014 61](https://image.slidesharecdn.com/d6233cd2-b1b7-4354-b7be-afd223193e9b-170111101206/85/Verpleegkundig-Jaarboek-2010-2014-63-320.jpg)
![Zorg rond the pasgeborene [Care of the newborn infants], 28 November 2011, Ede,
The Netherlands, Latour JM; Ouders en empathie: ‘n (op)gave [Parents and empathy: a challenge]
22nd ESPNIC Medical Nursing Annual Congress, 2-5 November 2011, Hannover, Germany,
Latour JM; The Delphi Method: Advantages, disadvantages.
22nd ESPNIC Medical Nursing Annual Congress, 2-5 November 2011, Hannover, Germany,
Latour JM; Quality Improvement: The perspective of the parents.
22nd ESPNIC Medical Nursing Annual Congress, 2-5 November 2011, Hannover, Germany,
Latour JM; Parents satisfaction.
22nd ESPNIC Medical Nursing Annual Congress, 2-5 November 2011, Hannover, Germany,
Latour JM, Visitation Rights: Visitation the evidence.
22nd ESPNIC Medical Nursing Annual Congress, 2-5 November 2011, Hannover, Germany,
Latour JM; Ethics: The role of nurses.
24th Annual Congress of the European Society of Intensive Care Medicine, 1-5 October 2011, Berlin,
Germany, Latour JM; Learning from family satisfaction outcomes.
24th Annual Congress of the European Society of Intensive Care Medicine, 1-5 October 2011, Berlin,
Germany, Latour JM; End-of-life care: Intensive care nurses’ view.
24th Annual Congress of the European Society of Intensive Care Medicine, 1-5 October 2011, Berlin,
Germany, Latour JM; Life-long learning in the ICU.
37th Jahrestagung der Gesellschaft für Neonatologie und Pädiatrische Intensivmedizin [37th
Congress of the Society of Neonatology and Pediatric Intensive Care Medicine], 26-28 May 2011,
Mannheim, Germany, Latour JM; Eltern auf Intensivestation [Parents on the Intensive Care].
9th European paediatric Neurology Society Congress, 11-14 May 2011, Cavtat-Dubrovnik, Croatia,
Latour JM; Keynote address: Multi-cultural issues in end-of-life decisions.
2nd Congress of Paediatric Neurology Nurses, EEG and EMG Technicians, 11-12 May 2011, Cavtat-
Dubrovnik, Croatia, Latour JM; Terminal and Palliative care in paediatric neurology.
6th World Congress on Pediatric Critical Care, 13-17 March 2011, Sydney, Australia, Latour JM; Han-
ging on to Generation Y.
6th World Congress on Pediatric Critical Care, 13-17 March 2011, Sydney, Australia, Latour JM; Are
families satisfied with our care?
6th Congress on Pediatric Critical Care, 13-17 March 2011, Sydney, Australia, Latour JM; End-of-Life
care: Challenges in Europe.
ESNPIC 22nd annual congress, Hannover, Ista E; Delirium in PICU patients.
ESNPIC 22nd annual congress, Hannover, Ista E; Nursing research in PICUs.
6th World Congress in Pediatric Critical Care, Sydney, Australia, Van Dijk M; Sedation in children
62 VIP2](https://image.slidesharecdn.com/d6233cd2-b1b7-4354-b7be-afd223193e9b-170111101206/85/Verpleegkundig-Jaarboek-2010-2014-64-320.jpg)
![Germany, Latour JM; Making your voice heard in the team.
2010 International Symposium on Pediatric Critical Care. 2-4 September 2010, Changsha, China,
Latour JM; A new quality indicator for PICU: Parent Satisfaction.
3rd National Conference of Nursing. 30-31 May 2010, Villasimius, Italy, Latour JM; Overview of the
role of nursing in sepsis.
9. Jahrestagung der Initiative für Neonatologie und Pädiatrische Intensivmedizin (INPI) Rhein –
Ruhr. 25 March 2010, Koblenz, Germany, Latour JM; Reanimation bei Kindern im Beisein der Eltern
[Resuscitation of childen with the presence of parents].
14. Kongress für Kinderkrankenpflege. 25-26 March 2010, Freiburg, Germany, Latour JM;
Anwesenheit von Angehörigen bei Reanimationen [Presence of relatives during resuscitation].
14. Kongress für Kinderkrankenpflege. 25-26 March 2010, Freiburg, Germany, Latour JM;
Keynote address: Familienzentrierte Pflege [Family-Centered Care].
Posterpresentaties
2014
ICN INP/APNN Congress, Helsinki, de Heide J; Feasibility study on making and uploading mobile
clinical images by cardiovascular patients.
ICN INP/APNN Congress, Helsinki, de Heide J; Get the Picture
EAPS, Barbcelona, Cindy van den Berg en Kim Alferink; Care around an infant’s death in the NICU.
EAPS congress, Barcelona, Meesters N, van Dijk M, Roofthooft D, Simons S; Pain management in
infants operated on necrotizing enterocolitis: the way towards evidence based guidelines.
Marcé society conference in Engeland, Swansea, Van Rij B; Well-being of spouses from mothers
admitted at the psychiatric mother-baby unit.
European Stroke Conference, Nice; Brouwer-Goossensen D; Supporting lifestyle behavior change
after TIA or minor ischemic stroke with motivational interviewing at a nurse- led outpatient clinic.
International Forum on Quality and Safety in Healthcare, Paris, Ista E; Implementation of a
children’s hospital-wide central venous catheter insertion and maintenance bundle.
European Bone and Marrow Transplantation Conference, Milan, March 2014, Ottevanger CL,
van der Lans MCM, Witkamp FE; Cryotherapy reduces the severity and duration of oral mucositis
following high dose Melphalan.
European Breast Cancer Congress. Glasgow, UK. 2014, Van Rosmalen MM, den Boer MD, Veenstra
P, Olsthoorn ACM, Rehorst J, Sparreboom A, van Wingerde L, van der Waal H; Casemanagement: A
task for nurses.
8th World research Congress of the European Association for Palliative Care, Lleida Spain, June
64 VIP2](https://image.slidesharecdn.com/d6233cd2-b1b7-4354-b7be-afd223193e9b-170111101206/85/Verpleegkundig-Jaarboek-2010-2014-66-320.jpg)
![Van Dijk H, Venticare, Congres voor IC verpleegkundigen. Ede. Palliatieve sedatie buiten de IC.
Witkamp FE, Lia van Zuylen, Karin van der Rijt, Agnes van der Heide. MOVE2PC: Kennis en opvat-
tingen van verpleegkundigen over palliatieve zorg. Dutch-Flemish Research forum, Rotterdam.
Boerlage A; Verpleegkundig pijncongres: Pijnmeting bij kinderen; hoe, wat en waarmee…?
Workshop: debat over de COMFORT gedragschaal versus de FLACC score
Boerlage A; Congres Tilburg. Workshop pijn bij mensen met een verstandelijke beperking.
Boerlage A; Evidenced based care congres - Effectieve implementatie pijnmanagement;
Presentatie: Onderzoek gevalideerd pijnmeten bij ouderen. Utrecht.
Latour J.; 9e Reanimatie, Nieuwegein, Aanwezigheid van familie en ouders bij een reanimatie:
nauwgezette betrokkenheid en impact [Presence of family and parents during resuscitation:
involvement and impact].
Ista E; VVN – VVKV – masterclass 2012, Rotterdam, Pijn, sedatie en delier bij kinderen.
Ista E; Venticare, Utrecht, Pijnmeting op de Kinder IC.
2011
Maasdam L; NTV (Nederlandse Transplantatie Vereniging); The influence of ethnicity on re-
hospitalization and complications after kidney transplantation.
Braat C. 30ste
Oncologiedagen voor verpleegkundigen. Ede.Verpleegkundige interventies bij bij-
werkingen door radiotherapie.
Oldenmenger WH, FE Witkamp, CCD van der Rijt. 30ste
Oncologiedagen voor verpleegkundigen.
Ede. To be in pain (or not): poliklinische pijnregistratie via een computer.
Oldenmenger WH, ME Lokker, L. van Zuylen, A. van der Heide. 30ste
Oncologiedagen voor verpleeg-
kundigen. Ede. Onderkennen van de stervensfase; het kan niet zonder woorden.
Witkamp FE, Oldenmenger WH, CAM Verhoeven. 30ste
Oncologiedagen voor verpleegkundigen.
Ede. Project Verpleegkundig onderzoek: fundering voor de toekomst.
Onno Helder, Zorg rond de pasgeborene, Ede, René Kornelisse, Samenwerken aan infectiepreventie.
2010
Tielen M; Bootcongres; How to develop a successful journal club with Transplant Nurses in The
Netherlands.
Tielen M; NTV (Nederlandse Transplantatie Vereniging); How to develop a successful journal club
with Transplant Nurses in The Netherlands.
van Buren MC; NTV (Nederlandse Transplantatie Vereniging); Living Kidney Donation: For Love or
Money?
De Graaf- Waar HI. Symposium Erasmus MC: Als botsen raken wordt, Rotterdam.
Presentaties
Jaarboek Verplegingswetenschappelijk Onderzoek 2010-2014 71](https://image.slidesharecdn.com/d6233cd2-b1b7-4354-b7be-afd223193e9b-170111101206/85/Verpleegkundig-Jaarboek-2010-2014-73-320.jpg)
Verpleegkundig Jaarboek 2010-2014
- 3. Jaarboek Verplegingswetenschappelijk Onderzoek 2010-2014 Ambities verbinden- bouwen aan excellentie Uitgave van VIP2 Verpleegkundige Raad van het Erasmus MC Rotterdam, april 2016
- 4. © 2016 VIP2 -Verpleegkundige Raad Erasmus MC Alle rechten voorbehouden. Niets uit deze uitgave mag worden verveelvoudigd, opgeslagen in een geautomatiseerd gegevensbestand of openbaar worden gemaakt, zonder voorafgaande schriftelijke toestemming van VIP2 . VIP2 - Verpleegkundige Raad Erasmus MC Ambtelijk secretaris Susanne Maassen Postbus 2040 3000 CA Rotterdam s.maassen@erasmusmc.nl www.erasmusmc.nl Noot van de redactie De redactie heeft ernaar gestreefd een zo compleet mogelijk jaarboek samen te stellen. Indien een bepaalde publicatie of bijdrage niet is opgenomen, was deze bij ons niet bekend. We stellen het op prijs als u bij een ontbrekende publicatie of bijdrage contact met ons opneemt. 2 VIP2
- 5. Inhoud Voorwoord De brugtussen wetenschap en verpleegkunde Prof.dr. Jaap Verweij 5 Editorial Hulde aan verpleegkundig onderzoek! Dr. Erwin Ista 7 Hoofdstuk 1 Proefschriften 9 Hoofdstuk 2 Promovendi 23 Hoofdstuk 3 Publicaties 31 Hoofdstuk 4 Presentaties 51 Hoofdstuk 5 Boeken en boekhoofdstukken 75 Hoofdstuk 6 Grants, prijzen en awards 81 Jaarboek Verplegingswetenschappelijk Onderzoek 2010-2014 3
- 6. 4 VIP2
- 7. De brug tussen wetenschapen verpleegkunde Voorwoord In dit lustrumjaar, waarin we 50 jaar gezondheid, onderzoek en onderwijs vieren, komt dit jaarboek precies op het goede moment. Zeker als je kijkt naar de ondertitel ‘Ambities verbinden - bouwen aan excellentie’. Dat is namelijk precies wat dit jaarboek laat zien en waar verpleegkundigen hier in het Erasmus MC hard aan werken. En met succes! Onlangs haalden twee verpleegkundige collega’s zelfs The Lancet Infectious Diseases, een mooie aanwijzing voor de hoge kwaliteit van ons verpleeg- kundig onderzoek. Ik ben blij dat onze verpleegkundigen het belang van academische vorming en wetenschappelijk onderzoek onderschrijven en actief uitdragen. Die wetenschappelijke interesse zit namelijk in ons DNA. De grondlegger van de Medische Faculteit, prof. Andries Querido, benadrukte dat al. Zijn visie was dat patiëntenzorg alleen dan van het hoogste niveau kan zijn, als deze is ingebed in een goede wisselwerking tussen en in samenhang met onderwijs en onderzoek. Kort en krachtig gezegd: van molecuul tot mens. Als ik blader door dit jaarboek zie ik dat jullie als verpleegkundigen bewijzen hoe waar dat is. Onderwerpen als pijnmanagement, patient empowerment, therapietrouw en palliatieve zorg zijn bijzonder belangrijk en relevant voor excellente patiëntenzorg. En met onderwerpen als het ade- quaat toepassen van richtlijnen en het omgaan met emotionele stress bij verpleegkundigen wordt bovendien het vak van verpleegkundige verder geprofessionaliseerd. Ik ben trots op de collega’s die op deze manier bijdragen aan het verbeteren van zorg voor onze patiënten én van patiënten elders. Ook dat past bij het Erasmus MC: we streven naar een gezonde bevolking en kijken daarbij verder dan het eigen ziekenhuis. Met dit eerste jaarboek is een prachtig, kleurrijk en divers beeld gegeven van de activiteiten in het verpleegkundig onderzoek in het Erasmus MC. Een groot compliment aan allen die hieraan hebben meegewerkt. En, met de komst van een eigen hoogleraar Verplegingswetenschappen binnen het Erasmus MC is het, zo verwacht ik, de start van een mooie traditie! Prof.dr. Jaap Verweij decaan en vicevoorzitter Raad van Bestuur Erasmus MC Jaarboek Verplegingswetenschappelijk Onderzoek 2010-2014 5
- 8. Dit Jaarboek VerplegingswetenschappelijkOnderzoek werd samengesteld door: Anne-Margreet van Dishoeck, PhD, RN, Zorgonderzoeker en secretaris & researchcoördinator wondexpertise a.m.vandishoeck@erasmusmc.nl Erwin Ista, PhD, RN, Zorgonderzoeker en implementatiefellow w.ista@erasmusmc.nl Berber Kerkhof, MSc, RN, Researchverpleegkundige b.kerkhof@erasmusmc.nl Margo van Mol, MSc, RN, Psycholoog en IC-verpleegkundige m.vanmol@erasmusmc.nl Wendy Oldenmenger,PhD,RN,Zorgonderzoeker en coördinator verpleegkundig oncologisch onderzoek w.h.oldenmenger@erasmusmc.nl 6 VIP2
- 9. Hulde aan verpleegkundig onderzoek! Editorial In deafgelopen jaar zijn steeds meer verpleegkundigen binnen het Erasmus MC zich gaan bezig houden met het wetenschappelijk onderbouwen van de kwaliteit van verpleegkundig handelen. Dit kan bijvoorbeeld liggen op het terrein van effectiviteit en efficiëntie van verpleegkundige diagnostiek of interventies, maar ook gericht zijn op preferenties en beleving van patiënten. Het interne subsidiefonds ‘Evidence Based Care by Nurses’ (EBCN) heeft positief bijgedragen aan deze ontwikkeling. Voor het eerst zijn alle verpleegkundige opbrengsten van onderzoek samengevat in het Jaarboek Verplegingswetenschappelijk onderzoek 2010-2014. Meer dan 200 wetenschappelijke publicaties zijn verschenen in verpleegkundige top tijdschriften en daarbuiten. In deze periode zijn vier verpleegkundigen gepromoveerd en nog eens 19 verpleegkundigen zijn momenteel bezig met een promotie-onderzoek. Tot slot laat dit jaarboek duidelijk zien dat een nog veel groter aantal verpleegkundigen de bevindingen van hun onderzoeken heeft gepresenteerd aan vakgenoten op nationale en internationale congressen. Chapeau! aan alle verpleegkundigen in het Erasmus MC die hebben bijgedragen aan het verpleeg- kundigen onderzoek en daarmee aan het versterken van een basis voor de toekomst. Met de komst van een leerstoel Verplegingswetenschappelijk Onderzoek binnen het Erasmus MC kan deze ont- wikkeling alleen maar verder groeien. Samen kunnen we de ambitie realiseren: Het verplegingswetenschappelijk onderzoek binnen het Erasmus MC hoort tot de top van Nederland. Namens de redactie, Erwin Ista Zorgonderzoeker Kinderheelkunde IC Kinderen Jaarboek Verplegingswetenschappelijk Onderzoek 2010-2014 7
- 10. 8 VIP2
- 11. Hoofdstuk 1 Proefschriften JaarboekVerplegingswetenschappelijk Onderzoek 2010-2014 9
- 12. Onno Helder Prevention ofnosocomial bloodstream infections in preterm infants April 2013, Erasmus Universiteit, Rotterdam Promotor: prof.dr. J.B. van Goudoever, prof.dr. ir. J. Brug Zorggerelateerde bloedbaaninfecties komen regelmatig voor bij prematuur geboren kinderen met een geboortegewicht kleiner dan 1500 gram die op een neonatale intensive care zijn opgenomen. Goede handhygiëne kan het infectierisico verminderen. Dit proefschrift bestaat uit drie delen. Deel I, Uitdagingen, geeft informatie over de achtergrond en de doelen van dit proefschrift. Deel II, Instrumenten en interventies, beschrijft een elek- tronisch systeem dat het handalcoholgebruik meet en twee interventies ter verbetering van handhygiëne. Het eindigt met het effect van handhygiëne stimulerende interventies bij ‘very low birth weight’ (VLBW) neonaten: pasgeborenen met een geboortegewicht kleiner dan 1500 gram. De onderzoeken zijn uitgevoerd op de afdeling neonatologie van het Erasmus MC-Sophia Kinder- ziekenhuis. Het hoofdstuk sluit af met een overzicht van de incidentie van bloedbaaninfecties. Deel III, Algemene discussie, bevat een onderzoeksprotocol dat beoogt om een ‘Sophia-brede’, uniforme inbrengtechniek voor centraal veneuze katheters (CVK) en uniforme verpleegkundige zorg voor de CVK te stimuleren en daarmee het aantal bloedbaaninfecties te verminderen. Dit wordt gevolgd door een algemene discussie. Aanvullend worden aanbevelingen gedaan voor toekomstig onderzoek en wordt afgesloten met een samenvatting van het proefschrift. Deel I: Uitdagingen Hoofdstuk 1 geeft een overzicht van de achtergrond en relevantie van infectiepreventie op neo- natale intensive care units (NICUs). Dit proefschrift gaat in op zorg gerelateerde of nosocomiale bloedbaaninfecties. VLBW neonaten worden vergeleken met andere groepen patiënten. In ‘rijke landen’ doen nosocomiale infecties zich minder vaak voor dan in landen met lage en ‘midden’ inkomens. Op intensive care (IC) afdelingen voor volwassenen worden zorg gerelateerde infecties meestal veroorzaakt door lichaamsvreemde materialen. Een longontsteking kan ontstaan door een beademingsbuis, urineweginfecties door blaaskatheters en bloedbaaninfecties door de centraal veneuze katheters (CVKs). Het aantal nosocomiale infecties bij volwassenen opgeno- men op een IC-afdeling is relatief laag in vergelijking met het aantal infecties bij neonaten die 10 VIP2
- 13. opgenomen zijn opeen NICU. Daarnaast hebben neonaten die zijn opgenomen op een NICU in landen met lage en ‘midden’ inkomens een drie tot twintig keer zo grote kans op een infectie als neonaten in dezelfde doelgroep in ‘rijke landen’. Op een NICU bestaat het grootste deel van de nosocomiale infecties uit bloedbaaninfecties. Deze bloedbaaninfecties komen verhoudingsgewijs veel vaker voor bij neonaten die op een NICU zijn opgenomen dan bij volwassen IC-patiënten. Nosocomiale bloedbaaninfecties bij prematuren zijn geassocieerd met een verhoogde kans op overlijden, bijkomende complicaties (zoals hersenbloeding, visusstoornis en chronische longaan- doening), toegenomen opnameduur, hogere ziekenhuiskosten en blijvende handicaps. Door intrinsieke en extrinsieke factoren hebben prematuren een verhoogd risico op het krijgen van nosocomiale bloedbaaninfecties. De belangrijkste intrinsieke factoren zijn de onrijpheid van een prematuur met een nog relatief onderontwikkeld afweersysteem, een beperkte inflammatoi- re respons en een tekort aan immunoglobulinen. Bij de extrinsieke factoren dragen de invasieve procedures het meest bij aan het verkrijgen van bloedbaaninfecties bij prematuren. Effectieve maatregelen zijn het toepassen van correcte handhygiëne, hygiënisch werken volgens richtlij- nen bij het inbrengen van CVKs en optimaal hygiënische verpleegkundige zorg voor CVKs. De Wereldgezondheidsorganisatie en de Amerikaanse ‘Centers for Disease Control and Prevention’ beschouwen goede handhygiëne als de kern van preventieve maatregelen. Hoofdstuk 2 benadrukt de noodzaak van leiderschap bij het geven van richting aan infectiepre- ventie, waarbij alle professionals die betrokken zijn bij patiëntenzorg optreden als één team om infecties te verminderen. De soms slechte attitude ten opzichte van handhygiëne en de vaak beperkte kennis over infectiepreventieve maatregelen moeten verbeteren. In hoofdstuk 3 wordt gesteld dat het eenmalig aan de orde laten komen van handhygiënetechnie- ken, tijdens een opleiding tot verpleegkundige, niet toereikend is om dit vervolgens consequent toe te passen. Het niet naleven van de handhygiëneregels wordt namelijk niet alleen veroorzaakt door gebrek aan kennis, maar is ook zeker een kwestie van attitude. Om het bewustzijn en het belang van goede handhygiëne te verhogen is het herhalen van handhygiënescholing belangrijk. Het is een uitdaging om de houding van de gezondheidszorg professionals te veranderen van ‘laissez-faire’ naar een houding waaruit blijkt dat alle teamleden zich verantwoordelijk voelen voor elke bloedbaaninfectie en daarnaar handelen. In hoofdstuk 4 wordt een overzicht gegeven van mogelijk effectieve niet-farmacologische inter- venties die het aantal nosocomiale bloedbaaninfecties verminderen bij kinderen opgenomen op een NICU. Er blijken vijf interventiecategorieën te zijn: handhygiëne, infuusbundels (samenge- stelde interventies, met onder andere aseptisch inbrengen van CVK en optimale hygiënische zorg tijdens verblijf CVK), materialen (waaronder gesloten infuussysteem, afdekmateriaal, infuusfil- ters), surveillance en katheter inbrengteams die CVKs inbrengen. Er is bewijs dat infuusbundels kunnen bijdragen aan het verminderen van bloedbaaninfecties bij neonaten. Er is een beperkt bewijs dat door katheter-inbrengteams het aantal bloedbaaninfecties vermindert. De promotie van handhygiëne leidt weliswaar tot een verbeterde handhygiëne, maar er is vanuit de literatuur geen eenduidig bewijs dat dit leidt tot minder infecties bij neonaten opgenomen op een NICU. Deel II: Instrument en interventies Hoofdstuk 5 beschrijft een handhygiëne-scholingsprogramma en de evaluatie van zowel de naleving van de handhygiëne richtlijnen als het effect hiervan op het aantal nosocomiale bloed- baaninfecties bij VLBW neonaten. Het onderzoek bevat twee voormetingen en twee nametingen. In totaal zijn er 1201 handhygiëne-observaties uitgevoerd die aantonen dat de naleving van de handhygiënerichtlijnen significant is verbeterd. Het percentage kinderen met een of meer bloed- baaninfecties en het aantal bloedbaaninfecties per 1000 opnamedagen is significant afgenomen van respectievelijk 44,5% naar 36,1% en van 17,3 naar 13,5. Jaarboek Verplegingswetenschappelijk Onderzoek 2010-2014 11 Proefschriften
- 14. In hoofdstuk 6wordt een nieuw instrument geïntroduceerd, dat elektronisch het gebruik van de handalcoholdispenser bij elke NICU-bedplaats registreert. In een studie is het gebruik van de dis- pensers gedurende een aaneengesloten periode van één jaar gemeten. De mediaan (interquartile range) van het aantal handdesinfectiemomenten per dag is 697 (559-840). De mediaan (inter- quartile range) van het aantal handdesinfectiemomenten per afdelingsmedewerker gedurende de dag-, avond- en nachtdienst is respectievelijk 13,5 (10,8-16,7), 19,8 (16,3-24,1) en 16,6 (14,2-19,3). Er kan worden geconcludeerd dat de elektronische dispensers nuttige gebruikersinformatie ge- ven. Deze informatie kan toegepast worden om trends over een langere periode te genereren. Hoofdstuk 7 beschrijft een onderzoek naar het effect van berichten over handhygiëne die ge- toond worden als screensavers op werkstations op de NICU. Als theoretische achtergrond wordt ‘gain-framed’ berichten gebruikt. Bij deze theorie worden de voordelen van het gewenste gedrag, een goede handhygiëne, benadrukt en niet zozeer de risico’s van het niet naleven van het ge- wenste gedrag. Een verbeterde handhygiëne komt vooral ten goede aan patiënten, eigenbelang speelt meestal geen rol. Daarom is als extra motivator altruïsme toegevoegd. De screensaver- berichten hebben geresulteerd in een toename van het aantal handhygiënemomenten. Directe observaties bevestigen deze resultaten. Kortom: het gebruik van screensaver-berichten lijkt een effectieve manier om de handhygiëne te verbeteren. Hoofdstuk 8 beschrijft een studie over de langetermijnresultaten van opeenvolgende infectie- preventiemaatregelen op bloedbaaninfecties. Daarnaast wordt een overzicht gegeven van de verwekkers van bloedbaaninfecties, gemeten over een periode van tien jaar van 2002 tot 2011. Gedurende deze periode zijn in totaal 1964 VLBW neonaten opgenomen geweest. De incidentie van nosocomiale bloedbaaninfecties is met 40% afgenomen van 40,5% naar 24,3%. Het aantal nosocomiale bloedbaaninfecties per 1000 opnamedagen is met 58,9% afgenomen van 19,7 tot 8,1. De bloedbaaninfecties worden grotendeels veroorzaakt door Gram-positieve micro-organismen, coagulase-negatieve stafylokokken (67%) en S. aureus (14%). Het aandeel bloedbaaninfecties veroorzaakt door stafylokokken verminderde significant gedurende de meetperiode, hetgeen een verbeterde handhygiëne suggereert. Deel III: Algemene discussie en samenvatting In hoofdstuk 9 wordt een ziekenhuisbreed CVK-protocol voor een toekomstige studie beschreven voor het Erasmus MC-Sophia. Het protocol bevat zowel een bundel voor het inbrengen van een CVK als voor de verpleegkundige zorg. De inbreng-bundel omvat een time-out procedure, een scherm om patiënt en inbrenger te scheiden van de onsteriele omgeving en het voor ten minste 80% afdekken van de patiënt met steriel afdekmateriaal. De verpleegkundige zorgbundel bevat bijvoorbeeld het desinfecteren van de ampul of het septum. Het gedesinfecteerde oppervlak moet ten minste 30 seconden aan de lucht gedroogd worden. Na het desinfecteren van het aansluitpunt bij de patiënt dient men deze eveneens tenminste 30 seconden te laten drogen. Voor het implementatieproces van de protocollen zal gebruik gemaakt worden van Pronovost’s implementatietheorie. De naleving van het protocol voor het inbrengen van de CVK en het CVK verpleegkundige-zorgprotocol, evenals het aantal bloedbaaninfecties per 1000 CVK-dagen, zullen gebruikt worden als uitkomstmaten. 12 VIP2
- 15. In de Algemenediscussie, hoofdstuk 10, worden de bevindingen in een breder perspectief ge- plaatst. De belangrijkste conclusies zijn: • Infectiepreventieve maatregelen bij kinderen met een geboortegewicht kleiner dan 1500 gram leiden tot een significante vermindering van het aantal nosocomiale bloedbaaninfec- ties. • Een samengesteld infectiepreventieprogramma en screensaver-berichten verbeteren de handhygiëne bij medewerkers. • Terugkerende aandacht voor infectiepreventie is noodzakelijk. • Handalcoholdispensers met een ingebouwde elektronische teller kunnen worden gebruikt voor het monitoren van handhygiëne. • Toekomstige preventieve interventies en een continue samenwerking tussen medewerkers van de NICU, medewerkers van de afdeling Medische Microbiologie en Infectieziekten en de afdeling Kindergeneeskunde kunnen mogelijk bijdragen aan een lagere incidentie van bloed- baaninfecties. Hoofdstuk 10 besluit met suggesties voor toekomstig onderzoek, inclusief benchmarking en verbeterde hygiënemaatregelen voor infuusbijspuitpunten. Jaarboek Verplegingswetenschappelijk Onderzoek 2010-2014 13 Proefschriften
- 16. Wendy H. Oldenmenger Tobe in pain or not: research to improve cancer-related pain management Februari 2012, Erasmus Universiteit, Rotterdam Promotor: prof.dr. C.C.D. van der Rijt Voor patiënten met kanker is pijn een van de meest voorkomende en gevreesde symptomen. De prevalentie van kanker gerela- teerde pijn is door de jaren stabiel gebleven; ongeveer 53% van de patiënten met kanker ervaart pijn tijdens hun ziekte. De behande- ling van kankergerelateerde pijn bestaat uit een combinatie van antitumorbehandeling(en) en een symptomatische behandeling met pijnstillers. Hoewel de Wereld Gezondheidsorganisatie (WHO) in 1986 een pijnladder introduceerde, kan tot de dag van vandaag maar ongeveer 76% van de patiënten met pijn bij kanker, ade- quaat behandeld worden voor hun pijn. Mogelijke redenen hier- voor zijn de complexiteit van de pijnproblemen bij een substan- tieel deel van de patiënten met kanker en diverse misverstanden en vooroordelen met betrekking tot pijn en pijnbehandeling bij zowel zorgverleners als patiënten. Daarom blijft aandacht voor verbetering van de pijnbehandeling nodig. Omdat de prevalentie van kanker gerelateerde pijn varieert tussen de diverse studies, hebben wij een onderzoek uitgevoerd op de polikliniek van het Erasmus MC Daniel den Hoed Oncologisch Centrum ter bepaling van de prevalentie van kankergerelateerde pijn. Aan dit onderzoek deden 915 poliklinische patiënten met kanker mee. Patiënten werd gevraagd hun pijn aan te geven op een 11-punts numerieke beoordelingsschaal (NRS) van 0 (geen pijn) tot 10 (ergst denkbare pijn). In totaal gaven 246 van de 915 patiënten (27%) aan dat zij de afgelopen week pijn hadden gehad of pijnmedicatie hadden gebruikt. De pijnbehandeling werd als inadequaat beoordeeld door 65% van deze patiënten. Van de 246 patiënten met pijn hadden 180 patiënten (73%) een voorschrift voor pijnmedicatie en 70% van hen had een voorschrift voor medicatie op vaste tijden (‘around the clock’ (ATC)). Daarnaast had 58% ‘zo nodig’ pijnmedicatie voorgeschreven gekregen. In totaal hadden 125 patiënten een voorschrift voor pijnmedicatie op vaste tijden en waren daarmee evalueerbaar voor een meting van medicatietrouw. 91 patiënten (73%) met een voorschrift voor ATC-medicatie waren medicatietrouw. Wij konden in deze studie niet bepalen waarom patiënten hun pijnmedicatie niet innamen en waarom zorgverleners niet het meest optimale voorschrift voor pijnmedicatie gaven. Daarom hebben wij vervolgens een systematische review van de literatuur uitgevoerd om de belangrijkste barrières die een adequate pijnbehandeling bij patiënten met kanker verhinderen, en de interventies die bedoeld zijn deze barrières te verminderen, weer te geven. Uit dit systematisch onderzoek van de literatuur bleek dat patiënten hun eigen pijnbehande- ling belemmeren door de vooroordelen die zij hebben over pijn, pijnmedicatie en bijwerkingen (bijvoorbeeld angst voor verslaving), onvoldoende medicatietrouw aan de voorgeschreven pijn- medicatie, en slechte communicatie met zorgverleners over de ervaren pijn en bezorgdheid over pijn (bijvoorbeeld angst dat toename van pijn progressie van de ziekte betekent). Zorgverleners, zowel artsen als verpleegkundigen, geven als belangrijkste barrières aan: inadequate beoordeling 14 VIP2
- 17. van de pijnen pijnbehandeling, terughoudendheid van patiënten om pijn aan te geven of de pijn in een cijfer uit te drukken, en onvoldoende kennis van pijn en pijnbehandeling bij zorgverleners. In deze review wordt tevens een overzicht gegeven van de in de literatuur beschreven interven- ties die als doel hebben de barrières te verminderen: patiënten educatie, educatie aan zorgver- leners, pijnmeting en een pijnconsult. Deze interventies zijn slechts afzonderlijk bestudeerd en nooit gecombineerd in multidisciplinaire studies. Studies over educatie aan zorgverleners en over systematische pijnmeting rapporteerden geen patiënt gerelateerde uitkomstmaten (bijvoorbeeld pijnintensiteit). In het merendeel van de studies nam de pijn wel af, er werd echter geen verande- ring gezien in de adequaatheid van de pijnbehandeling, de medicatietrouw of de invloed van pijn op het dagelijks functioneren. Een van de factoren die de adequaatheid van de pijnbehandeling kan beïnvloeden, is de mate van medicatietrouw aan de voorgeschreven pijnmedicatie. Bij kanker gerelateerde pijn wordt medicatietrouw meestal gemeten met behulp van zelfrapportage. Dit wordt echter beperkt door het geheugen van de patiënt. Bovendien is bekend dat een medicatiedagboek wisselend wordt ingevuld en patiënten de neiging hebben het achteraf in te vullen. Een andere indirecte methode om medicatietrouw te meten is het Medication Event Monitoring System (MEMS). Een MEMS- potje is een standaard medicatiepotje met een deksel dat een microprocessor bevat die de exacte tijd en datum van elke opening registreert. MEMS was nog niet eerder gebruikt voor het meten van pijnmedicatie. In een pilotstudie hebben wij de bruikbaarheid van MEMS-potjes in vergelij- king met medicatiedagboeken bestudeerd. Tijdens deze pilotstudie werd de MEMS door 79% van de patiënten gedurende de gehele studieperiode gebruikt, 70% gebruikte het medicatiedagboek gedurende deze vier weken. Het merendeel van de patiënten was tevreden met zowel MEMS als het dagboek. De mate van me- dicatietrouw gemeten door middel van MEMS en het dagboek was vergelijkbaar. MEMS en een medicatiedagboek zijn dus even bruikbaar voor de meting van medicatietrouw bij pijnmedicatie. Om de pijnbehandeling van patiënten te verbeteren, hebben wij een multidisciplinaire en multilevel gerandomiseerde gecontroleerde studie (RCT) uitgevoerd. In deze RCT hebben wij de effectiviteit onderzocht van een pijnconsult gecombineerd met patiënteneducatie over pijn. Het belangrijkste eindpunt van deze studie was de overall afname van de gemiddelde pijnintensiteit over de studieperiode van acht weken, in vergelijking met de startwaarde. Patiënten werden gerandomiseerd tussen (1) standaard pijnbehandeling (SC) en (2) pijnconsult gecombineerd met een pijneducatieprogramma voor patiënten (PCPEP). Tijdens het pijnconsult bepaalde de pijnarts of de oorzaak van de pijn duidelijk was, gaf advies over de antitumorbehan- deling en optimaliseerde zo nodig de medicamenteuze pijnbehandeling. PEP bestaat uit patiën- ten educatie ‘op maat’ om de kennis van patiënten over pijn en pijnbehandeling te verbeteren en om patiënten te stimuleren tijdig zelf hulp te zoeken bij pijnklachten. Daarnaast werden deze patiënten wekelijks gebeld om na te vragen hoe het ging met de pijn en de bijwerkingen. In totaal werden er 37 patiënten gerandomiseerd in de SC-groep en 35 patiënten in de PCPEP groep. De overall afname van de pijnintensiteit en de invloed van pijn op het dagelijks functioneren was significant groter in de groep patiënten die gerandomiseerd waren voor PCPEP dan voor SC (gemiddelde pijn 31% vs. 20%, p=0.03; pijn op dit moment 30% vs. 16%, p=0.016; invloed van pijn op het dagelijks functioneren 20% vs. 2.5%, p=0.01). De adequaatheid van de pijnbehandeling was niet verschillend tussen de groepen. Echter het percentage patiënten met zowel een ATC- als een zo nodig - voorschrift voor opioïden nam in de PCPEP groep toe van 48% bij start tot 88% na acht weken. In de SC-groep bleef het percentage stabiel op 50%. Het verschil tussen de twee groepen was statistisch significant na acht weken (p=0.003). Patiënten waren na acht weken meer medicatietrouw wanneer zij gerandomiseerd waren voor PCPEP dan voor SC (p=0.03). Na twee weken was de pijnkennis significant beter bij de patiënten in de PCPEP groep dan in SC-groep (p=0.002). Concluderend: PCPEP verminderde de pijn(beleving) en de invloed van pijn Jaarboek Verplegingswetenschappelijk Onderzoek 2010-2014 15 Proefschriften
- 18. op het dagelijksfunctioneren, en verbeterde de medicatietrouw en pijnkennis van poliklinische patiënten met kankergerelateerde pijn. Deze studie was de eerste die een langdurig effect op het dagelijks functioneren aantoonde. Zoals eerder aangegeven is de complexiteit van het pijnprobleem bij sommige patiënten een andere reden waarom de pijnbehandeling niet altijd effectief is. In het Erasmus MC kunnen patiënten met aanhoudende pijn ondanks meerdere dosisverhogingen, een opioïd-rotatie krijgen naar parenteraal toegediende hydromorfon. Hydromorfon is een semi-synthetisch derivaat van morfine, met vergelijkbare werking en bijwerkingen als morfine. Hydromorfon kan subcutaan gegeven worden in hoge doseringen. In een retrospectieve studie hebben wij de pijnstillende werking en bijwerkingen van hydromorfon onderzocht bij patiënten met gemetastaseerde ziekte die ernstige kanker gerelateerde pijn hadden. De redenen voor rotatie naar parenterale hydro- morfon waren inadequate pijnstilling met of zonder te verwachten toedieningsproblemen als ge- volg van hoge doseringen opioïden (n=61) en ondraaglijke bijwerkingen op andere opioïden met aanhoudende pijn (n=43). Vóór de rotatie was 88% van deze patiënten al behandeld met twee of meerdere opioïd-rotaties. Adequate pijnstilling werd bereikt bij 86 patiënten (83%) binnen een mediaan van vijf dagen. Acht van deze 86 patiënten hadden nog steeds bijwerkingen, deze waren echter acceptabel. De gemiddelde pijnintensiteit in rust nam af van 5.4 (sd=2.1) tot 2.4 (sd=1.5, p0.001) op een 0-10 NRS. Bij patiënten met gemetastaseerde ziekte, met ernstige kankerge- relateerde pijn die niet reageerde op andere opioïden, gaf continue toediening van subcutane hydromorfon een langdurende pijncontrole. Daarom zou subcutaan toegediende hydromorfon overwogen dienen te worden bij patiënten met moeilijk te behandelen pijn, zelfs bij patiënten die al uitgebreid zijn behandeld met opioïden. 16 VIP2
- 19. Anneke Boerlage Having aFeel for Others’ Pain December 2011, Erasmus Universiteit, Rotterdam Promotor: prof.dr. D. Tibboel; copromotor: dr. M. van Dijk Dit proefschrift gaat op zoek naar de beste manier om pijn in te schatten bij personen die zich niet in woorden kunnen uiten; dat wil zeggen jonge kinderen, mensen met een ver- standelijke beperking, en ouderen met een uitingsbeperking. In ons land is het bij ± 330.000 mensen moeilijk te herkennen of ze pijn hebben. We weten daarom ook niet goed hoe vaak pijn voorkomt bij deze personen en of ze bij opname in een ziekenhuis of instelling wel adequate pijnbehandeling krij- gen. De toepassing van pijnobservatieschalen biedt uitkomst. DEEL I JONG EN KWETSBAAR Hoofdstuk 1 beschrijft een studie naar de optimale observatieduur van de COMFORT Gedrag- schaal (COMFORT-B). Deze schaal wordt al 10 jaar op de IC van het Sophia gebruikt en sommige verpleegkundigen bleken de kinderen korter dan de geadviseerde twee minuten te observeren. Gezien de hoge werkdruk is dit te begrijpen maar is de observatie dan nog wel betrouwbaar? Om dat te onderzoeken deed de onderzoeker met alle 133 verpleegkundigen twee observaties; de een observeerde twee minuten terwijl de ander tegelijkertijd alleen de laatste dertig seconden observeerde, en omgekeerd. Wij vonden dat na een observatie van twee minuten de score steeds iets hoger was. Door korter te observeren is het risico te groot dat pijn wordt gemist. Voor hoofdstuk 2 werd gekeken of de COMFORT-B gevoelig genoeg is om kleine veranderingen tussen twee opvolgende observaties te meten. Deze informatie over een pijnschaal is belangrijk voor de praktijk. In dit geval werden toegewezen scores voor en na een interventie met elkaar vergeleken. Om te voorkomen dat andere factoren de resultaten zouden beïnvloeden, werd een speciale statistische methode gebruikt. Uit de resultaten bleek dat het gemiddelde van de scores voor alle geïncludeerde kinderen na de interventie lager was en dat het belangrijk is op welk tijdstip de nameting wordt gedaan. Deze studie bewees dat de COMFORT-B heel goed in staat is om klinisch relevante veranderingen aan te tonen. DEEL II MENSEN MET EEN VERSTANDELIJKE BEPERKING Hoofdstuk 3 beschrijft een onderzoek naar de prevalentie van pijn bij mensen met een verstande- lijke beperking (VB) die in een instelling wonen. Deze doelgroep is heel lang uitgesloten geweest van pijnonderzoek. De verzorgers van mensen met een VB in één instituut werd gevraagd twee pijncijfers op een schaal van 0 (geen pijn) tot 10 (ergst denkbare pijn) te geven, één voor pijn op dat moment en één voor de gemiddelde pijn over de voorgaande week. Informatie over de medi- sche anamnese en voorgeschreven pijnmedicatie werd uit de medische status gehaald. Jaarboek Verplegingswetenschappelijk Onderzoek 2010-2014 17 Proefschriften
- 20. Volgens de verzorgendenhad 18% van hun cliënten, op dat moment dan wel gedurende de voor- gaande week, pijn. Slechts een klein aantal van deze bewoners met pijn kreeg medicijnen om de pijn te behandelen. Zowel het lage percentage bewoners met pijn als het lage percentage voorgeschreven pijnmedi- cijnen lijken er op te wijzen dat pijn bij deze mensen wordt onderschat en onderbehandeld. Door een verhoogd risico op aangeboren hartafwijkingen en afwijkingen aan het maag-darmka- naal ondergaan veel kinderen met Downsyndroom al voor de leeftijd van één jaar vaak meerdere grote operaties. Het was de vraag of de COMFORT-B ook betrouwbaar is voor pijnobservaties bij kinderen met Downsyndroom tussen de nul en drie jaar. Daarom hebben we COMFORT-B scores van kinderen met Downsyndroom vergeleken met de scores van kinderen zonder Down- syndroom. Ondanks de syndroom gerelateerde verschillen bleek de gemiddelde COMFORT-B- score voor beide groepen vergelijkbaar. Op basis van deze bevindingen concluderen wij dat de COMFORT-B valide is voor pijnobservatie bij kinderen in de leeftijd van nul tot drie jaar met Downsyndroom. DEEL III OUDEREN MET EN ZONDER UITINGSBEPERKING Voor de studie in hoofdstuk 5 werden de prevalentie, aard en behandeling van pijn van bewoners van drie Nederlandse verzorgingshuizen in kaart gebracht. De volgende aspecten kwamen hierbij aan de orde: de pijnintensiteit, de invloed van pijn op slaap, ADL, sociale contacten en activitei- ten. De bewoners werd tevens gevraagd of zij zich gespannen, gedeprimeerd dan wel angstig voelden als gevolg van hun pijn en om hun mening over pijn te geven aan de hand van vijf stel- lingen. Aanvullend werd informatie over het gebruik van pijnmedicatie uit de status gehaald. Uit de resultaten bleek dat 69% van de bewoners, op dat moment en/of gedurende de voorgaande week, pijn had en dat deze in bijna een kwart van de gevallen niet werd behandeld. De door ons gevonden pijnprevalentie is vergelijkbaar met die in verpleeg- en verzorgingshuizen in andere Europese landen. Hieruit blijk dat de behandeling van pijn onvoldoende is en dat bewo- ners van verpleeg- en verzorgingshuizen, ondanks alle belemmeringen, pijn accepteren als een onvermijdelijk gevolg van het ouder worden. De resultaten van hoofdstuk 6 waren onderdeel van dezelfde studie als hoofdstuk 5. Voor deze studie werd de pijn in het dagelijkse leven van bewoners van vier Nederlandse verpleeghuizen in kaart gebracht. Uit de resultaten bleek dat 66% van bewoners (meestal chronische) pijn had en dat deze door ruim 40% van deze bewoners als erger dan draaglijk werd ervaren. Hoe hoger de pijnscore, hoe groter de mate van een negatieve invloed op het dagelijks leven werd ervaren. De pijn van bijna een kwart van deze bewoners werd niet behandeld. Gezien de hoge pijnprevalen- tie en de hoge pijnintensiteit kunnen we concluderen dat er nog veel te verbeteren valt aan het pijnbeleid in verpleeghuizen. Voor hoofdstuk 7 werd onderzocht of pijnregistratie als prestatie-indicator voor verpleeghui- zen haalbaar was. De bewoners van één verpleeghuis in Rotterdam werden benaderd voor een pijnmeting en van deze bewoners werd nagegaan welke pijnmedicatie was voorgeschreven. Voor de pijnmeting werd gebruik gemaakt van een numerieke pijnschaal, een verbale pijnschaal en een pijnobservatieschaal. Het bleek mogelijk om bij 91% van alle bewoners binnen drie dagen een pijnmeting te verrichten. De pijn bleek substantieel te zijn bij 32% van de bewoners. Vervolgon- derzoek zal moeten uitwijzen of het gebruik van een behandelalgoritme tot een verbetering van de pijnbehandeling zal leiden. 18 VIP2
- 21. Aanbevelingen voor toekomstigonderzoek: Wat is de beste methode om pijnregistratie in instellingen voor mensen met een verstandelijke beperking en verzorgingshuizen te implementeren en borgen? Wat gebeurt er bij pijn in het ze- nuwstelsel? Het blijkt dat een zich ontwikkelend brein van een pasgeborene van 35 tot 37 weken al onderscheid kan maken tussen aanraking en pijn. Meer kennis is nodig over pijnprocessen in het brein van mensen met een verstandelijke beperking. We weten nog te weinig over hoe het lichaam omgaat met pijnmedicatie en de interactie met andere medicatie. Uiteindelijk zullen we daarmee wellicht kunnen komen tot een op het individu afgestemde pijnbestrijding. Jaarboek Verplegingswetenschappelijk Onderzoek 2010-2014 19 Proefschriften
- 22. Jos M. Latour empowermentof parents in the intensive care Februari 2011, Erasmus Universiteit, Rotterdam Promotor: prof.dr. J.B. van Goudoever; copromotor: dr. J.A. Hazelzet Het doel van de EMPATHIC-studie was het ontwikkelen en implementeren van oudertevredenheidsvragenlijsten voor de acht kinder-intensive-careafdelingen (ICK) en een neonatologie-intensive-careafdeling (NICU) in Nederland. Deel I: Inleiding In deel I, de inleiding van het proefschrift, wordt uitgelegd waarom is gekozen voor het meten van oudertevredenheid op de intensive care. In Hoofdstuk 1 wordt de groeiende belangstelling voor onderzoek naar patiënttevredenheid besproken. Het meten van patiënttevredenheid wordt inmiddels aanbevolen door de regering, patiëntenorganisaties en zorgverzekeraars terwijl ziekenhuizen zijn begonnen met het integreren van de ervaringen van patiënten in hun beleidsdocumenten. Resultaten van patiënttevreden- heid moeten echter niet exclusief worden gebruikt als vergelijkingsmateriaal, maar zorgverleners stimuleren tot kwaliteitsverbeteringen. Oudertevredenheid en de relatie daarvan met gezinsgerichte zorg worden besproken in Hoofd- stuk 2. De discussie spitst zich vervolgens toe op de behoeften van familieleden en de manier waarop zorgverleners in hun dagelijkse praktijk rekening houden met deze behoeften. Deze dis- cussie wordt nader besproken in Hoofdstuk 3. De behoeften en ervaringen van familieleden op de intensive-careafdelingen zijn vaak globaal omschreven in concepten als communicatie, informa- tie, geruststelling en nabijheid. Gesteld wordt dat het voldoen aan de behoeften van familieleden niet altijd tevredenheid garandeert. Het doel en de onderzoeksvragen van de EMPATHIC-studies worden gepresenteerd in Hoofdstuk 4 en zijn gebaseerd op de erkenning van de samenwerking tussen ouders en zorgverleners met het oog op kwaliteitsverbetering. Deel II: Kader Dit deel is gewijd aan het ontwikkelen van een kader voor de EMPATHIC-studies, gebaseerd op de wetenschappelijke bewijslast. 20 VIP2
- 23. In Hoofdstuk 5hebben we eerst een literatuurstudie verricht om de betekenis en kenmerken van de beschikbare gevalideerde vragenlijsten over tevredenheid te beoordelen. In de literatuur is maar één gevalideerde vragenlijst over oudertevredenheid gepubliceerd voor de ICK en twee voor de NICU. De resterende negen gepubliceerde tevredenheidlijsten hadden betrekking op de volwassenen intensive care afdelingen en algemene kindergeneeskunde. De beoordeling van de vragenlijsten leverde 95 unieke onderwerpen met betrekking tot tevredenheid op. Vervolgens bespreken we in Hoofdstuk 6 de concepten van gezinsgerichte zorg, ervaringen, behoeften en oudertevredenheid en wordt een kader beschreven. Dit kader is waardevol voor toekomstig onderzoek naar de invloed van tevredenheid en gezinsgerichte zorg in de kinder- geneeskunde en gerelateerde deelspecialismen. Het kader vormt de theoretische basis van de EMPATHIC studies. Deel III: Exploraties In dit deel van het proefschrift hebben we drie exploratieve studies uitgevoerd om de ervaringen van ouders en zorgverleners te identificeren met betrekking tot het belang van de zorg op de intensive care. Hoofdstuk 7 begint met een kwalitatieve studie met diepte-interviews met ouders van 41 kinderen die op een ICK waren opgenomen. De interviews werden geanalyseerd met behulp van thematische analyse en onthulden 63 subthema’s verdeeld over zes hoofdthema’s: Attitude van de zorgverleners; Coördinatie van de zorg; Emotionele intensiteit; Informatiemanagement; Omgevingsfactoren; Ouderparticipatie. De subthema’s en thema’s leverden waardevolle informatie voor het ontwikkelen van een oudertevredenheidvragenlijst. Bovendien toonden de bevindingen ook een verband tussen de hoofdthema’s waarbij de emotionele intensiteit van de ouders geassocieerd is met alle andere hoofdthema’s. Tegelijkertijd werden twee kwantitatieve studies uitgevoerd. Hoofdstuk 8 om- schrijft een Delphi-studie van twee vragenrondes met de zorgverleners van alle ICKs met het doel onderwerpen over oudertevredenheid te identificeren. In totaal hebben 302 verpleegkundigen en 62 artsen 78 onderwerpen over oudertevredenheid vastgesteld, verdeeld in vijf domeinen. Deze onderwerpen werden ook aan 1042 ouders voorgelegd, zoals beschreven in Hoofdstuk 9. Van deze groep hebben 559 (54%) ouders gereageerd. Aan de ouders werd gevraagd de onderwerpen van tevredenheid naar belangrijkheid te waarderen. Kwesties met betrekking tot informatiever- strekking, zorg en behandeling, en de attitude van de zorgverleners kregen de hoogste scores. Deze vragenlijst is, gezien het belang voor toekomstig onderzoek in andere landen, getest op betrouwbaarheid. Vier items zijn verwijderd en dit resulteerde in een valide vragenlijst met 74 onderwerpen die het belang van de zorg op de ICK meten. Deel IV: Inzichten Deel IV richt zich op de verschillen en overeenkomsten van meningen over de zorg tussen de ouders en zorgverleners. De vergelijking van de in Hoofdstuk 8 en 9 beschreven exploratieve studies wordt gepresenteerd in Hoofdstuk 10. Ouders vonden 31 onderwerpen significant belangrijker dan de zorgverleners. Tien onderwerpen hadden betrekking op informatieverstrekking zoals informatie over de effecten van medicatie en de correcte toediening van medicatie. Daarentegen vonden de zorgverleners van de ICK 12 onderwerpen significant belangrijker dan de ouders. We concludeerden dat de inzichten van de zorgverleners niet geheel overeenkomen met de percepties van de ouder over de zorgonderwer- pen. In Hoofdstuk 11 worden vergelijkbare resultaten onder ouders en zorgverleners van de NICU gepresenteerd. Dit hoofdstuk beschrijft twee studies. Eerst werd een Delphi-studie van drie rondes uitgevoerd onder 81 zorgverleners om een prioriteitenlijst van zorgonderwerpen op de NICU op te stellen en consensus hierover te bereiken. Vervolgens werd deze lijst met 92 onderwerpen gebruikt in een onderzoek onder ouders (n = 148). Aan hen werd gevraagd om de zorgonderwerpen naar Jaarboek Verplegingswetenschappelijk Onderzoek 2010-2014 21 Proefschriften
- 24. belangrijkheid te waarderen.Ten slotte werden de gegevens van beide studies vergeleken. Ouders waardeerden 25 van de 92 zorgonderwerpen significant hoger dan de zorgverleners. Het grootste verschil werd geconstateerd bij twee onderwerpen met betrekking tot medicatie. De zorgverleners waardeerden zeven onderwerpen significant hoger dan de ouders. Een van deze onderwerpen had betrekking op het toewijzen van een vaste arts en een vaste verpleegkundige aan de ouders en drie onderwerpen gingen over multiculturele zorg. Als klinische implicatie van deze studies denken we dat artsen en verpleegkundigen de zorgonderwerpen kritisch moeten bekijken en toepassen in hun dagelijkse praktijkvoering. Bovendien kunnen deze bevindingen ook belangrijk zijn voor toekomstige training en opleiding van de zorgverleners. Deel V: Validatie Dit deel bespreekt de ontwikkeling en de psychometrische testen van de EMPATHIC- en de EMPATHIC-N-vragenlijst voor de ICKs en de NICU. In Hoofdstuk 12 wordt de studie van de EMPATHIC-vragenlijst gepresenteerd. De ontwikkeling van de samenstelling van de vragenlijst was gebaseerd op de resultaten van de exploratieve studies. De psychometrische eigenschappen van de vragenlijst werden getest met behulp van de empirische gegevens van 1218 ouders, verdeeld in twee groepen: 667/1055 (63%) ouders in de eerste groep en 551/991 (56%) ouders in de tweede. Het bleek dat ouders van een kind dat voor een operatie werd opgenomen meer tevreden waren over de stellingen in het domein Informatie. Verscheidene stellingen lagen onder de aanvaardbare norm, zoals een dagelijks gesprek met de arts over de zorg en behandeling van het kind, de informatie van de arts over het ontslag van het kind, en het geluidsniveau op de afdeling. We concludeerden dat de EMPATHIC-vragenlijst kan worden geaccepteerd als een valide presta- tie-indicator voor de kwaliteit op de ICKs. Hoofdstuk 13 bespreekt de ontwikkeling en de psychometrische testen van de EMPATHIC-N vragenlijst. De stellingen van deze vragenlijst werden verkregen uit de in Hoofdstuk 11 beschre- ven exploratieve studies. Van de 92 in deze studies opgenomen zorgonderwerpen waren er 67 belangrijk en deze werden vertaald in stellingen voor de EMPATHIC-N-vragenlijst. Deze studie gebruikte ook twee groepen ouders: 220/339 (65%) ouders in de eerste groep en 59/102 (58%) ouders in de tweede groep. Voor de analyses werden twee negatief geformuleerde stellingen en een stelling met een 91% ‘niet van toepassing’-score geschrapt. De CFA bevestigde dat zeven stellingen niet pasten in de structuur van de domeinen en deze werden verwijderd. De resterende 57 stellingen in de vijf domeinen hadden een adequate samenhang. Niet-differentiële validiteit toonde geen significante verschillen tussen de kenmerken van de pasgeborenen en de domei- nen, behalve tussen beademde pasgeborenen en stellingen in het domein Ouderparticipatie, en pasgeborenen ≥30 weken en stellingen in het domein Organisatie. De stellingen die beneden de norm waren, hadden betrekking op de informatie door artsen over de gezondheidsverwachtin- gen van het kind en over eenduidige informatievoorziening door de artsen en verpleegkundigen. Ouders waren ontevreden over hun mogelijkheid voor actieve betrokkenheid bij besluitvormings- processen en de ontvangen begeleiding bij de zorg voor het kind voorafgaande aan zijn ontslag. De geluidsniveaus in de NICU en de ruimte rondom de couveuse waren beneden de norm. De conclusie van deze studie was dat de EMPATHIC-N-vragenlijst een betrouwbaar en valide instrument is waarmee de zorgverleners verbeterprojecten kunnen identificeren en implementeren. 22 VIP2
- 25. Hoofdstuk 2 Promovendi JaarboekVerplegingswetenschappelijk Onderzoek 2010-2014 23
- 26. 1. Verpleegkundig onderzoeker EricaWitkamp Afdeling Maatschappelijke Gezondheidszorg en Interne Oncologie. Promotoren: prof. dr. A. van der Heide en prof. dr. C.C.D. van der Rijt. Titel project: Wat er gebeurt en Wat er toe doet. Onderzoek naar Palliatieve en Terminale zorg in het Ziekenhuis (PalTeC-H). Looptijd project 2008-2015. In deze studie is vanuit verschillende invalshoeken onderzoek gedaan naar de kwaliteit van sterven in het ziekenhuis. Nabestaanden van 951 patiënten die zijn overleden in het ziekenhuis rapporteerden een grote variëteit aan ervaringen, wat suggereert dat de kwaliteit van zorg in de stervensfase eveneens sterk varieert. De stervensfase is een proces vol onzekerheden; erkenning van deze onzekerheden en begeleiding in het omgaan daarmee kunnen de patiënt en zijn naasten ondersteunen. De inhoud van de zorg voor patiënten in de stervensfase lijkt in het ziekenhuis afhankelijk te zijn van de samenloop van omstandigheden; zorgverleners geven onvoldoende sturing aan dit zorgproces, waardoor uitkomsten ook onzeker zijn. Ervaringen met de zorg voor een stervende patiënt verschillen tussen zorgverleners onderling en tussen zorgverleners en naasten. Intensievere samenwerking tussen zorgverleners en naasten, zoals tijdige gesprekken over de ervaringen met en verwachtingen voor wat betreft het ziektebeloop, over de prognose, behandelingen en medische beslissingen, inclusief de onzekerheden, kunnen bijdragen aan posi- tievere ervaringen van nabestaanden met de kwaliteit van zorg. De rol van verpleegkundigen in de zorg rond het levenseinde moet verder worden versterkt en verpleegkundig aandachtsvelders palliatieve zorg dragen daaraan bij. Dit effect kan verder worden versterkt wanneer verpleegkun- digen, artsen en managers het belang van verpleegkundige zorg rond het levenseinde erkennen en daarin meer vertrouwen tonen. Promotie 7 april 2015. 2. Psycholoog en Senior ICN verpleegkundige Coby de Boer Afdeling Intensive Care Neonatologie. Promotoren: prof.dr. I.K.M. Reiss en prof.dr. A.B. Bakker, copromotoren: dr. B.J. Smit en dr. M. van Dijk. Titel project: Medical ethical decision-making in the neonatal intensive care unit and impact of emotional burden on nurses and physicians. Looptijd project: 2008-2015 Het project belicht de methode van ‘gestructureerde multidisciplinaire medisch ethische besluit- vorming’ op de intensive care neonatologie van het Erasmus MC Sophia. Na invoering van een richtlijn is de medisch-ethische besluitvorming op verschillende punten significant verbeterd. De uitkomsten voor pasgeborenen die werden besproken tijdens gestructureerde multidisciplinaire medisch-ethische besluitvorming van 2009 tot 2012 werden onderzocht. Van de 61 kinderen wa- ren er op de leeftijd van twee jaar nog 24 in leven; velen met ernstige problemen en slechts één kind leek volledig gezond. Wanneer artsen en verpleegkundigen van mening zijn dat de afgespro- ken behandeling voor een pasgeborene niet in overeenstemming is met wat zij zelf moreel juist achten, kunnen zij moral distress ervaren. Moral distress onder zorgverleners komt niet dagelijks voor, maar kon bij tijden zeer heftig zijn. Om deze stress te beperken zijn betere communica- tie, continuïteit in de patiëntenzorg en voldoende bezetting met gekwalificeerd personeel van belang. Een meta-analyse bevestigde de langdurige negatieve effecten van ingrijpende gebeurte- nissen: symptomen van posttraumatische stress, angst en depressie. Steun van andere ver- pleegkundigen, belangrijk voor het ‘natuurlijke’ herstel, ontbrak met name op de langere termijn. Promotie 6 oktober 2015. 24 VIP2
- 27. 3. Verplegingswetenschapper en stafadviseur Anne-Margreetvan Dishoeck Afdeling Maatschappelijke Gezondheidszorg en Plastische en Reconstructieve chirurgie. Titel onderzoeksproject: Prestatie-indicatoren voor ziekenhuizen; de relatie met kwaliteit van zorg. Promotoren: prof.dr. J.P. Mackenbach en prof.dr. E.W Steyerberg. Looptijd project: 2006-2015. Dit onderzoeksproject was gericht op de invloed van toevalsvariatie en case-mix bij het meten, vergelijken en verbeteren van de kwaliteit van de zorg. Het onderzoek spitste zich toe op twee belangrijke onderwerpen bij het meten van performance met kwaliteitsindicatoren: 1) toevals- variatie en verstorende variabelen bij het vergelijken van ziekenhuizen en 2) interpretatie bij het gebruik van indicatoren voor het verbeteren van de kwaliteit van de zorg. Voor de vergelijking van ziekenhuizen werd gebruik gemaakt van databases van de Inspectie voor de Gezondheidszorg (IGZ) en het Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu (RIVM). Aanzienlijke invloed van toevalsvari- atie vonden we bij het vergelijken van ziekenhuizen met IGZ uitkomstindicatoren. Geen van de uitkomstindicatoren bleek geschikt voor de ranking van ziekenhuizen. Met de landelijke gegevens over postoperatieve wondinfecties (RIVM) onderzochten we de invloed van zowel toevalsvariatie als case-mix. De verschillen tussen de ziekenhuizen werden met deze twee factoren vrijwel volledig verklaard. Voor de interpreteerbaarheid van indicatoren bij de verbetering van de kwaliteit van zorg werd gebruik gemaakt van interne kwaliteitsprojecten in het Erasmus MC. Ondanks een signifi- cante relatie tussen decubitus (uitkomst) en de kwaliteit van de preventieve zorgprocessen, bleek toevalsvariatie de belangrijkste beperking voor de interpreteerbaarheid van indicatoren gebruikt voor kwaliteitsverbetering. Prestatie-indicatoren geven hooguit een indicatie van de kwaliteit van zorg. Als een zonnewijzer: we weten ongeveer hoe laat het is. Promotie 11 november 2015. 4. Verpleegkundig specialist Mirjam Tielen Afdeling Inwendige Geneeskunde. Promotor: prof.dr. Willem Weimar, copromotor: dr. Emma Massey. Titel onderzoeksproject: Psychological predictors of non-Adherence after Kidney Transplantation (PAKT/PAN-study). Looptijd project: 2010-2016. Het niet-naleven van het medicatieregime na een niertransplantatie is een veel voorkomend probleem bij patiënten. Dit kan leiden tot afstoting of zelfs tot het falen van het niertransplantaat. Het promotieproject onderzoekt de houding ten opzichte van het medicatie- regime onder niertransplantatiepatiënten. Tijdens follow-upmomenten namen de onderzoekers face-to-face vragenlijsten af over onder andere therapietrouw, persoonlijke doelstellingen, betrokkenheid, vertrouwen en ziekteperceptie. Therapietrouw was voor patiënten een belangrijk doel en zij maakten zich relatief weinig zorgen om hun immunosuppressiva. Zorgen over afsto- ting kwamen redelijk vaak voor maar de patiënten waren optimistisch over de levensduur van hun donornier. Hun perceptie van ziekte en therapie strookte echter niet met hun gedrag. Veel patiënten namen hun immunosuppressiva niet trouw in: 17% zes weken na transplantatie tot 27% zes maanden na transplantatie. Transplantatiepatiënten die in therapietrouw geen belangrijk persoonlijk doel zagen, liepen een groter risico op therapieontrouw in de loop van de tijd. Jongere mensen hebben een hogere kans op therapieontrouw. Patiënten die op zes weken na niertrans- plantatie therapieontrouw waren hadden slechtere klinische uitkomsten in de daaropvolgende twee jaar. Promotie 6 april 2016. Jaarboek Verplegingswetenschappelijk Onderzoek 2010-2014 25 Promovendi
- 28. 5. Verplegingswetenschapper en IC-verpleegkundigeZoran Trogrli Afdeling Intensive Care Volwassenen. Promotor: prof.dr. Jan Bakker; copromotoren: dr. Erwin Ista en dr. Mathieu van der Jagt. Titel onderzoeksproject: Verbetering van de zorg voor IC-patiënten met een delirium door de implementatie van NVIC delirium richtlijn; de iDECePTIvE studie (iCU Delirium in Clinical Practice Implementation Evaluation study). Looptijd project: 2013-2016 Ondanks het feit dat delirium bij ernstig zieke patiënten een negatief effect heeft op de prognose en langetermijnuitkomsten, werd screening en behandeling van delirium vaak niet uitgevoerd in overeenstemming met de huidige richtlijnen. In deze multicenter implementatiestudie werden in de eerste fase de belemmerende en bevorderende factoren voor de naleving van de richtlijn in kaart gebracht. Vervolgens werd in fase twee een op maat gemaakte implementatie strate- gie ontwikkeld en uitgevoerd. Gedurende het project zijn op vier meetmomenten (voor, tijdens en na de implementatie) data verzameld. Door de goede samenwerking op regionaal niveau is het gelukt de data te verzamelen van meer dan 4500 patiënten, overeenkomend met meer dan 23.000 patiëntendagen. Op dit moment worden de effecten van de implementatie op zowel de procesindicatoren als op de patiëntuitkomsten geanalyseerd. Het streven is om het promotietra- ject eind 2016 af te ronden. 6. Verplegingswetenschapper Ineke Lokker Afdeling Maatschappelijke Gezondheidszorg. Symptoms and Care at the End of Life. Promotoren: prof dr. Agnes van der Heide en prof. dr. Karin van der Rijt, copromotor: dr. Lia van Zuylen. Looptijd project: 2010-2016 Het promotieonderzoek omvat verschillende onderzoeks(deel)projecten gericht op symptomen (prevalentie, beleving, interventies, correlaties) bij patiënten a) met een vergevorderd stadium hoofd-halskanker, b) met eindstadium hartfalen, c) in de stervensfase, d) waarbij palliatieve seda- tie werd toegepast. Er is gebruik gemaakt van een systematische review en zowel kwantitatieve als kwalitatieve onderzoeksmethoden. 7. Gezondheidswetenschapper Drs. Arianne Brinkman-Stoppelenburg Afdeling Maatschappelijke Gezondheidszorg. Promotor: prof.dr. A. van der Heide. Titel project: De Compass Studie: een onderzoek naar de effecten en kosten van consultatieteams voor palliatieve zorg in het ziekenhuis. Looptijd 2012-2016 Patiënten met een ongeneeslijke ziekte worden in de laatste fase van hun leven vaak nog een of meerdere malen opgenomen in het ziekenhuis. Doel van dit onderzoek is om na te gaan of een consultatieteam voor palliatieve zorg in het ziekenhuis kan leiden tot een kosteneffectieve verbe- tering van de kwaliteit van zorg. Dit onderzoek is uitgevoerd in twaalf Nederlandse ziekenhuizen 26 VIP2
- 29. onder patiënten meteen ongeneeslijke oncologische aandoening. Negen van deze ziekenhuizen hebben een consultatieteam, de andere drie (nog) niet. De kwaliteit van leven en tevredenheid over de zorg van patiënten voor wie een consultatieteam wordt geraadpleegd, worden vergele- ken met gematchte patiënten voor wie dat niet gebeurd. Daarnaast worden de activiteiten en kosten van de consultatieteams in kaart gebracht en worden de zorgkosten van de patiënten met en zonder inzet van een consultatieteam met elkaar vergeleken. 8. Verpleegkundig specialist Richard van Valen Afdeling Thoraxchirurgie. Promotor: prof.dr. A.J.J.C. Bogers; copromotor: dr.mr. M.M. Mokhles. Titel project: Improving patient out- comes and utilisation of nurse driven protocols in cardiac surgery. Looptijd project: 2012-2017 Onderzoek binnen het project: ‘Haalbaarheid en veiligheid van een verpleegkundig gedreven pijnprotocol’. Binnen dit protocol krijgt de verpleegkundige (op basis van een set parameters) de mogelijkheid om medicamenteuze interventies toe te passen bij postoperatieve pijn na hartchi- rurgie. In een tweetal artikelen wordt onderzocht of dit protocol zorgt voor reductie van pijn, veilig is en of protocol-adherence door verpleegkundigen voldoende is. Daarnaast is het effect van een gestandaardiseerd protocol rondom het staken van bloedverdunners bij hartchirurgie onderzocht. Met name is gekeken naar bloedverlies en het verbruik van bloedproducten in de eerste twaalf uur na chirurgie in correlatie met protocol-adherence. Daarnaast zijn drie subpro- jecten gericht op het verbeteren van patient outcomes bij hartchirurgie, er is een caseserie en een literatuurstudie naar patiënten met een kunstklependocarditis op basis van propionibacterium acnes. Onderzocht werd hoe deze patiënten zich presenteren, welke chirurgische aanpak het meest opportuun is, alsmede het bijbehorend antibiotisch beleid en follow-up van patiënten. Het tweede project richt zich op de geleerde lessen van de introductie van een chirurgische procedure en zorgpad rondom een specifiek cardiaal probleem. Afsluitend neemt deze promovendus deel aan een multicenter randomized clinical trial gericht op reductie van postoperatieve wondinfec- ties na hartchirurgie door toepassing van een closed wound management system. 9. Verplegingswetenschapper Janet Been Promotor: prof.dr. M.J. Hazes, copromotoren: dr. E. Ista en dr. A. van Staa. Titel onderzoeksproject: NUrsing Research into Self-management and Empowerment in Chronic Care – NURSE-CC. Looptijd project: 2012-2017. NURSE-CC is gericht op het versterken van verpleegkundige zelfmanage- mentondersteuning aan poliklinische patiënten met diverse chronische aandoeningen. Eerst werden visies, ervaringen en behoeften van verpleegkundigen en patiënten in kaart gebracht. Daarnaast werd een realist review uitgevoerd naar werkzame elementen van zelfmanagementon- dersteuning. Al deze deelonderzoeken leverden input voor de ontwikkeling van een zelfmanage- mentinterventie, die onlangs is geïmplementeerd op de afdeling Niertransplantatie en Radiothe- rapie. De laatste fase van het promotieonderzoek bestaat uit het evalueren van het effect van de zelfmanagementinterventies. Jaarboek Verplegingswetenschappelijk Onderzoek 2010-2014 27 Promovendi
- 30. 10. Verpleegkundig specialist MargotWalter Afdeling Inwendige Geneeskunde Reumatologie. Promotor: prof.dr. M. Hazes; copromotor: dr. J. Luime. Titel onderzoeksproject: Behoeften onder patiënten met reumatoïde artritis (RA), evaluatieonderzoek naar zorgpad transitie. Looptijd: 2014 -2016. Strakke controle van de ziekteactiviteit is een belangrijk onderdeel van de behandeling van patiënten met RA. Het eerste deel van dit project heeft als doel de verandering van functionele status, zelf-gerapporteerde ziekteactiviteit en vermoeidheid te evalueren om hoog-risicopatiënten te identificeren en de voorspelling van hoge ziekteactiviteit te evalueren. Daarnaast voorziet het project in de evaluatie van een transitiezorgpad en een onderzoek naar vermoeidheid bij RA. Met deelname aan het NURSE CC-project wordt zelfmanagement bij RA-patiënten onderzocht. 11. Verpleegkundig specialist Diane van der Biessen Afdeling Interne Oncologie. Promotor: prof.dr. A.H.J. Mathijssen; copromotor: dr. M.J.A. de Jonge. Titel onderzoeksproject: De effecten van coping, locus of control en kwaliteit van leven op hoop en motivatie voor fase 1 onderzoek; een prospectieve cohortstudie. Looptijdproject: 2013-2017. Fase-I-onderzoek is essentieel voor het vinden van nieuwe behandelingen tegen kanker. Er is nog weinig onderzoek gedaan naar de psychologische mindset van patiënten die deelname overwe- gen en deelnemen aan fase-I-studies. Het doel van deze studie is te onderzoeken op welke wijze copingstrategieën en locus of control (LoC), en kwaliteit van leven (QoL), hoop en motivatie be- ïnvloeden. In deze prospectieve cohortstudie hebben we patiënten met kanker zonder standaard behandelopties, die overwogen deel te nemen aan fase-I-onderzoek, gevraagd op drie tijdstippen een vragenlijst in te vullen: voordat informed consent voor fase-I-deelname al dan niet werd gegeven, voor de start van de experimentele behandeling en na de eerste behandelevaluatie. De vragenlijst bevatte vijf onderwerpen, te weten een vragenlijst over behandelmotivatie, hoop, coping, LoC en QOL. Om de relaties tussen de schalen vast te stellen wordt ‘structurele modelana- lyse’ toegepast. Nederlands Trial Register: Trial ID NTR3354. Alle patiënten zijn geïncludeerd, op dit moment vinden de analyses plaats. Naar verwachting afgerond in de zomer van 2017. 12. Psycholoog en IC-verpleegkundige Margo M.C van Mol Afdeling Intensive Care Volwassenen. Promotor: prof.dr. Jan Bakker; copromotoren: dr. Erwin J.O. Kompanje en dr. Marjan D. Nijkamp. Titel project: Werkbevlogenheid bij zorgprofessionals op de intensive care afdeling. Looptijd project 2013-2017. Werkgerelateerde emotionele stress speelt in toenemende mate een rol bij werknemers in de gezondheidszorg en in het bijzonder bij intensive care (IC) professionals. Een IC-afdeling kan intellectueel, fysiek en emotioneel belastend zijn door de aard van de werkzaamheden, de 28 VIP2
- 31. verantwoordelijkheden, en dehoge eisen in levensbedreigende situaties. Deze emotionele stress kan van invloed zijn op de kwaliteit van zorg voor zowel de patiënt als diens naasten. Uit onze systematische literatuurstudie naar de prevalentie van emotionele stress bij IC-professionals bleek dat het werkelijke voorkomen van burnout, primaire en secundaire traumatische stress, en compassion fatigue varieerde met het hanteren van verschillende definities van de begrippen, en het gebruik van diverse vragenlijsten en cutt-off points. Werkbevlogenheid daarentegen, wordt gekenmerkt door vitaliteit, toewijding en absorptie. Vitaliteit is het bruisen van energie en beschikken over grote mentale veerkracht, toewijding verwijst naar een gevoel van zinvolheid, enthousiasme en uitdaging, en absorptie is op een plezierige wijze helemaal opgaan in het werk. Het promotieonderzoek richt zich op een verkenning van de psychologische factoren die van invloed kunnen zijn op werkbevlogenheid bij artsen en verpleegkundigen op een IC-afdeling. Het uiteindelijke doel is om strategieën te ontwikkelen die de werkbevlogenheid kunnen ondersteunen. 13. Verpleegkundige Marjo de Ronde-Tilmans Afdeling Interventiecardiologie. Promotoren: prof.dr. P.P.T. de Jaegere en prof.dr. F. Zijlstra. Titel onderzoeksproject: Transcatheter aortic valve implantation; TAVI Care Cure. Looptijd project: 2013-2018. Dit onderzoeksproject richt zich op het optimaliseren van de pre-, per- en postzorg voor patiënten met ernstige aortaklepstenose, die niet in aan- merking komen voor een chirurgische aortaklepvervanging en daarom worden behandeld door middel van een trans-kathetergeleide aortaklepvervanging binnen het Erasmus MC. 14. Verpleegkundig specialist Annet Galema-Boers Afdeling Inwendige Geneeskunde. Promotor: prof.dr. E. J. Sybrands; copromotoren: dr. M.L. Lenzen en dr. J.E. Roeters van Lennep. Titel onderzoeksproject: Management of patients with familial hyper- cholesterolemia. Looptijd 2014-2018. Projecten: Predictie; het voorspellen van niet-therapietrouw bij patiënten met familiaire hypercholesterolemie (FH). Cascadescreening: dit onderzoek beoordeelt het succes van de recent beëindigde Nederlandse screening door te onderzoeken of kinderen met FH werden geïdentificeerd via familie-screening of door een cardiovasculair (CVD) event in de FH-ouder. Dyslipidemie-testen: waarom, voor wie en wanneer/ verbeteren van de naleving van de richtlij- nen voor hoog risicopatiënten met hart- en vaatziekten. 15. Verpleegkundig specialist Chulja Pek Afdeling Gastro-intestinale chirurgie. Promotor: prof.dr. C.H.J. van Eijck. Titel onderzoeksproject: Uitkomsten van zorg bij patiënten met een obstructie icterus. Looptijd project: 2014-2019. Jaarboek Verplegingswetenschappelijk Onderzoek 2010-2014 29 Promovendi
- 32. 16. Verpleegkundig specialistMarleen C. de Haan-van Buren Is bezig met een onderzoeksproject en heeft de intentie daarop te promo- veren. Afdeling Inwendige Geneeskunde. Begeleidng door dr. Jacqueline van de Wetering en dr. Emma Massey. Het onderwerp is ‘Zwangerschap na nier- transplantatie en nierdonatie’. Onderzoeken binnen het project: PRegnancy OUtcomes after living kidney Donation (PROUD-study), EXPloring attitudes and factors influencing reproductive Choices in renal Transplant patients (EXPECT-study). Looptijd project: 2014-2018. 17. Verpleegkundig specialist Agnes Reijm Afdeling Maag-, darm- en leverziekten. Promotor: prof.dr. M.J. Bruno; copromotor: dr. M.C.W. Spaander. Titel onderzoeksproject; ‘how can we improve quality of life in palliative patients with ge-oncology’. Looptijd project 2014-2019 De onderzoeken richten zich op het verbeteren van de kwaliteit van leven bij palliatieve patiën- ten met een oncologische aandoening van het gastro-intestinale traject. Hierbij wordt geke- ken naar verschillende aspecten zoals pijn na slokdarmstentplaatsing, ervaringen over 20 jaar slokdarmstentplaatsingen in het Erasmus MC en de uitkomsten tussen een vergelijkende studie tussen 2 types slokdarmstents. 18. IC-verpleegkundige Kim de Haan Afdeling Cardiologie en Acute Geneeskunde. Promotoren: prof.dr. A.B.J. Groeneveld en prof.dr. F. Zijlstra; copromotor: A. Struijs. Titel onderzoeksproject: Vitamine D deficiëntie onder IC patiënten, diagnose, prevalentie, consequenties en interventie. 30 VIP2
- 33. Hoofdstuk 3 Publicaties JaarboekVerplegingswetenschappelijk Onderzoek 2010-2014 31
- 34. Interview met Moniquevan Dijk Monique van Dijk is van origine verpleegkundige (A en B inservice opleiding). Na haar verpleegkundige opleidingen rondde ze haar Master Psychologie (Methods and Statistics in Leiden) af. In 2001 promoveerde zij op het onderwerp ´Pain unheard? Postoperative pain assessment in neonates and infants´. Vervolgens werkte zij in de functie van senior- onderzoeker, en de afgelopen jaren als universitair hoofddocent ´Kwali- teit van zorg´ voor de afdelingen Kinderchirurgie en Kindergeneeskunde van het Sophia Kinderziekenhuis en als honorary associate professor bij de afdeling Kinderchirurgie van het Red Cross War Memorial Children’s Hospital te Kaapstad. Monique is trots op het feit dat zij dit heeft bereikt binnen het van oudsher medisch bolwerk van het Erasmus MC. 32 VIP2
- 35. Hoe heb jehet verpleegkundig onderzoek op de kaart gezet? “Sinds 2003 ondersteun ik het verpleegkundig onderzoek op afdeling IC-kinderen in het Sophia Kinderziekenhuis. In 2008 promoveerde Erwin Ista en sindsdien werken we ook veel samen en begeleiden we allebei verpleegkundigen en verpleegkundig specialisten. Het doel is om verpleeg- kundigen te laten ruiken aan wetenschappelijk onderzoek door hen de mogelijkheid te bieden naar internationale congressen te gaan. Dat kan als zij een abstract insturen. Wij reiken op allerlei manieren interessante onderwerpen aan, of verpleegkundigen komen zelf met een idee. Ook stimuleren we dat verpleegkundigen tijd krijgen om eraan te werken. Het geeft daarom meer- waarde om met verpleegkundig onderzoek te kunnen meeliften in medisch onderzoek als het gaat om subsidiëring. Het is wel altijd zo dat je als verpleegkundige ook een deel in je eigen tijd moet doen. Bij verpleegkundigen ben ik vooral bezig met coachen. Ik zie toch dat ze vaak denken dat ze het niet kunnen. En dat is in grote tegenstelling tot geneeskundestudenten die ik bij hun onderzoek begeleid. Die accepteren veel gemakkelijker van zichzelf dat ze bepaalde vaardigheden nog niet hebben.” Even terug naar die verpleegkundige, om een abstract te schrijven heb je ook onderzoeksgegevens nodig. Hoe pak jij dat aan? “Het komt echt vanuit een idee op de werkvloer. Er is veel informatie beschikbaar uit het IC- datawarehouse. Dat is een gemakkelijk systeem om gegevens te verkrijgen. Een enkele keer doen de verpleegkundigen gedurende een aantal maanden ook echt een praktijkonderzoek. Dat is al wat complexer, ook met METC-aanvragen en dergelijke.” Hoe houd je feeling met de verpleegkundige achtergrond? “Dat probeer ik door de onderwerpen en de mensen die ik begeleid en dat is heel divers. Ik vind het echt leuk als mensen hier aan de deur staan met een onderzoekidee. Daarnaast loop ik regel- matig rond op kinder-IC´s in Europa om verpleegkundigen te leren hoe ze pijn kunnen meten met de COMFORT-gedrag schaal. Alleen al door een middag op een afdeling te zijn, zie je heel veel. Grappig zijn de verschillen en de overeenkomsten tussen de afdelingen. Dan krijg je ook ideeën over hoe komt dat nou? Wat is de ‘best practice’?” Hoe zorg jij ervoor dat onderzoek, soms toch wel ‘ver-van-mijn-bed’ voor verpleegkundigen, in de dagelijkse praktijk terugkomt? “Dat is wereldwijd een uitdaging. Sommige dingen worden meteen opgepakt en toegepast in de praktijk, maar andere zaken liggen een stuk lastiger. Een presentatie tijdens een klinische les is mooi, maar het programma zit al bomvol met andere onderwerpen zoals nieuwe medische apparatuur. En als je dan een ‘half-vier moment’ hebt, zien we ook een soort moeheid bij de pro- fessionals. Er gebeurt al heel veel op de IC, er verandert van alles, er moet nog zoveel, en dan kom jij met je onderzoeksresultaten.” Monique vervolgt met haar ideaalplaatje van implementeren: “Het zou fantastisch zijn als er iemand fulltime rondloopt, continu op de hoogte is van nieuwe onderzoeksresultatenrichtlijnen en protocollen, en daarin stimulerend optreedt, alle professio- nals erbij betrekt en informeert.” Wat vind jij belangrijk in je werk als onderzoeker en jouw bijdrage hierin? “Bij de opzet van een studie vind ik het belangrijk dat ik zelf snap waarom ik dit onderzoek uitvoer. Wat kan de uitkomst zijn? Wat kan het aan de praktijk veranderen? Wat is de relevantie? De combinatie van goed methodologisch onderzoek met ‘common sense’ behouden en altijd overwegen of het echt nuttig is. “Ik geloof heel erg in de olievlek als het gaat om verpleegkundig onderzoek en de interesse daarin. En in de meerwaarde van de samenwerking met andere disci- plines zoals artsen. Ik ben heel beducht voor onderzoek op een verpleegkundig eilandje. Ik zoek echt de verbinding. Dat is ook goed om te doen, het ondersteunt een verpleegkundige die met een abstract bezig is als ook de medische discipline betrokken is.” Jaarboek Verplegingswetenschappelijk Onderzoek 2010-2014 33
- 36. Publicaties als eersteauteur in wetenschappelijke tijdschriften 2014 Brinkman-Stoppelenburg A, Rietjens JA, van der Heide A, (2014). The effects of advance care plan- ning on end-of-life care: a systematic review. Palliat Med. 28(8):1000-25. Brinkman-Stoppelenburg A, Vergouwe Y, van der Heide A, Onwuteaka-Philipsen BD, (2014). Obligatory consultation of an independent physician on euthanasia requests in the Netherlands: what influences the SCEN physicians judgment of the legal requirements of due care? Health Policy 115(1):75-81. de Boer J, van Rikxoort S, Bakker AB, Smit BJ. (2014). Critical incidents among intensive care unit nurses and their need for support: explorative interviews. Nurs Crit Care. 19(4): 166-74. de Haan K, Groeneveld A, de Geus H, Egal M, Struijs A. (2014). Vitamin D deficiency as a risk fac- tor for infection, sepsis and mortality in the critically ill: systematic review and meta-analysis. Critical Care 18: 660. de Ronde-Tillmans MJ, Lenzen MJ, Abawi M, Van Mieghem NM, Zijlstra F, de Jaegere PP. (2014). [10 years of transcatheter aortic valve implantation: an overview of the clinical applicability and findings] 10 jaar transkatheter-aortaklepvervanging: een overzicht van de klinische toepasbaar- heid en bevindingen. Ned Tijdschr Geneeskd. 158: A7768. Duyndam A, Houmes RJ, van Dijk M, Tibboel D, Ista E. (2014). How to achieve adherence to a ven- tilation algorithm for critically ill children? Nurs Crit Care. [Epub ahead of print] Helder OK, Brug J, van Goudoever JB, Looman CW, Reiss IK, Kornelisse RF. (2014). Sequential hand hygiene promotion contributes to a reduced nosocomial bloodstream infection rate among very low-birth weight infants: an interrupted time series over a 10-year period. Am J Infect Control. 42(7): 718-22. Galema-Boers JM, Lenzen MJ, van Domburg RT, Roeters van Lennep J, van Bruchem-van de Scheur GG, Sijbrands EJ, et al. (2014). Predicting non-adherence in patients with familial hypercholesterolemia. Eur J Clin Pharmacol. 70(4): 391-7. Ista E, Tibboel D, van Dijk M. (2014). Searching the right way to treat neonatal abstinence syn- drome. Pediatr Crit Care Med. 15(2): 175-6. Ista E, Trogrlic Z, Bakker J, Osse RJ, van Achterberg T, van der Jagt M. (2014). Improvement of care for ICU patients with delirium by early screening and treatment: study protocol of iDECePTIvE study. Implementation Science. 9(1): 143. Landa DL, van Dishoeck AM, Steyerberg EW, Hovius SE. (2014). Quality of measurements of acute surgical and traumatic wounds using a digital wound-analysing tool. Int Wound J. Ottevanger CL, van der Lans MCM, Witkamp E. (2014). Cryotherapy reduces the severity and duration of oral mucositis following high dose Melphalan in multiple myeloma patients. Poster 34 VIP2
- 37. synopsis. Treatment Strategies– Blood Marrow Transplantation 1: 32. Tielen M, van Exel J, Laging M, Beck DK, Khemai R, van Gelder T, et al. (2014). Attitudes to medi- cation after kidney transplantation and their association with medication adherence and graft survival: a 2-year follow-up study. J Transplant. 675301. van Beelen NW, Mous DS, Brosens E, de Klein A, van de Ven CP, Vlot J, et al. (2014). Increased inci- dence of hypertrophic pyloric stenosis in esophageal atresia patients. Eur J Pediatr Surg. 24(1):20-4. Van der Biessen DA, Burger H, de Bruijn P, Lamers CH, Naus N, Loferer H, Wiemer EA, et al. (2014). Phase I study of RGB-286638, a novel, multitargeted cyclin-dependent kinase inhibitor in pa- tients with solid tumors. Clin Cancer Res. 20(18):4776-83. van Dishoeck AM, Dippel DW, Dirks M, Looman CW, Mackenbach JP, Steyerberg EW. (2014). Measuring Quality Improvement in Acute Ischemic Stroke Care: Interrupted Time Series Analysis of Door-to-Needle Time. Cerebrovasc Dis Extra. 4(2): 149-55. van Eck JP, Gobbens RJ, Beukers J, Geilvoet W, van der Lely AJ, Neggers SJ. (2014). Much to be desired in self-management of patients with adrenal insufficiency. Int J Nurs Pract. van Mol M, Bakker EC, Nijkamp, MD, Kompanje EJO, Bakker J., Verharen L. (2014). Relatives’ perspectives on Quality of care in an Intensive Care Unit: the theoretical concept of a new tool. Patient Education and Counceling 95: 506-513. Walter MJ, Mohd Din SH, Hazes JM, Lesaffre E, Barendregt PJ, Luime JJ. (2014). Is tightly control- led disease activity possible with online patient-reported outcomes? J Rheumatol. 41(4): 640-7. Witkamp FE, van Zuylen L, Borsboom G, van der Rijt CC, van der Heide A. (2014). Dying in the Hospital: What Happens and What Matters, According to Bereaved Relatives. J Pain Symptom Manage. [Epub ahead of print]. 2013 Boerlage AA, Masman AD, Hagoort J, Tibboel D, Baar FPM, van Dijk M. (2013). Is Pain Assessment Feasible as a Performance Indicator for Dutch Nursing Homes? A Cross-Sectional Approach. Pain Manag Nurs. 14(1): 36-40. Boerlage A, Valkenburg A, Scherder EJA, Steenhof G, Effing P, Tibboel D, et al. (2013). Prevalence of pain in institutionalized adults with intellectual disabilities: A cross-sectional approach. Res Dev Disabil. 34: 2399-406. Duyndam A, Bol BS, Kroon A, Tibboel D, Ista E. (2013). Neurally adjusted ventilatory assist: assessing the comfort and feasibility of use in neonates and children. Nurs Crit Care. 18(2):86-92. Helder O, Kornelisse R, van der Starre C, Tibboel D, Looman C, Wijnen R, Ista E. (2013). Implementation of a children’s hospital-wide central venous catheter insertion and maintenance bundle. BMC Health Serv Res. 13: 417. Helder O, van den Hoogen A, de Boer C, van Goudoever J, Verboon-Maciolek M, Kornelisse R. (2013). Effectiveness of non-pharmacological interventions for the prevention of bloodstream infections in infants admitted to a neonatal intensive care unit: A systematic review. Int J Nurs Stud. 50(6): 819-31. Jaarboek Verplegingswetenschappelijk Onderzoek 2010-2014 35 Publicaties
- 38. Ista E, deHoog M, Tibboel D, Duivenvoorden HJ, van Dijk M. (2013). Psychometric evaluation of the Sophia Observation withdrawal symptoms scale in critically ill children. Pediatr Crit Care Med. 14(8): 761-9. Ista E, van Dijk M, van Achterberg T. (2013). Do implementation strategies increase adherence to pain assessment in hospitals? A systematic review. Int J Nurs Stud. 2013 Apr;50(4):552-68. Latour JM, Duivenvoorden HJ, Tibboel D, Hazelzet JA, Group ES. (2013). The shortened EMpowerment of PArents in THe Intensive Care 30 questionnaire adequately measured parent satisfaction in pediatric intensive care units. J Clin Epidemiol. 66(9): 1045-50. Lenzen M, van Domburg R, Hoeks S, Kardys I, Boersma E. (2013). Tools techniques methodo- logy and statistics: randomisation in clinical trials. EuroIntervention. 9(3): 410-1. Oldenmenger WH, de Raaf PJ, de Klerk C, van der Rijt CCD. (2013). Cut points on 0-10 Numeric Rating Scales for the Edmonton Symptom Assessment System in cancer patients: a systematic review of the literature. J Pain and Sympt Manag. 45(6):1083-1093. Onwuteaka-Philipsen BD, Brinkman-Stoppelenburg A, van Delden H, van der Heide A, (2013). There is more to end-of-life practices than euthanasia – Authors´ reply. Lancet, 19:381(9862): 202-3. van der Biessen DA, Cranendonk MA, Schiavon G, van der Holt B, Wiemer EA, Eskens FA, Verweij J, et al. (2013). Evaluation of patient enrollment in oncology phase I clinical trials. Oncologist. 18(3):323-9. van Dishoeck AM, Oude Wesselink SF, Lingsma HF, Steyerberg E, Robben PB, Mackenbach JP. (2013). [Transparency: can the effect of governmental surveillance be quantified?]. Ned Tijdschr Geneeskd. 157(16): A1676. van Dishoeck AM, Koek MB, Steyerberg EW, van Benthem BH, Vos MC, Lingsma HF. (2013). Use of surgical-site infection rates to rank hospital performance across several types of surgery. Br J Surg. 100(5): 628-36; discussion 37. Witkamp FE, van Zuylen L, van der Rijt CCD, van der Heide A. (2013). Assessment of nurses’ knowledge of and opinions on palliative care: validation of the Rotterdam MOVE2PC questionnaire. Res Nurs Health. 36(5):512-23. Witkamp FE, van Zuylen L, van der Maas P, van Dijk H, van der Rijt CCD, van der Heide A.(2013). Improving the quality of Palliative and Terminal Care in the Hospital by a network of palliative care nurse champions: the study protocol of the PalTeC-H project. BMC Health Serv Res. 13:115. 2012 Boerlage AA, Ista E, de Jong M, Tibboel D, van Dijk M. (2012). The COMFORT behavior scale: is a shorter observation period feasible? Pediatr Crit Care Med. 13(2): e124-5. de Boer JC, van Blijderveen G, van Dijk G, Duivenvoorden HJ, Williams M. (2012). Implementing structured, multiprofessional medical ethical decision-making in a neonatal intensive care unit. J Med Ethics. 38(10): 596-601. Helder OK, Twisk JW, van Goudoever JB, van Elburg RM. (2012). Skin and rectal temperature in newborns. Acta Paediatr. 101(5): e240-2. 36 VIP2
- 39. Helder OK, vanGoudoever JB, Hop WC, Brug J, Kornelisse RF. (2012). Hand disinfection in a neonatal intensive care unit: continuous electronic monitoring over a one-year period. BMC Infect Dis. 12: 248. Helder OK, Verweij JC, van Staa A. (2012). Transition from neonatal intensive care unit to special care nurseries: experiences of parents and nurses. Pediatr Crit Care Med. 13(3): 305-11. Helder OK, Weggelaar AM, Waarsenburg DC, Looman CW, van Goudoever JB, Brug J, et al. (2012). Computer screen saver hand hygiene information curbs a negative trend in hand hygiene beha- vior. Am J Infect Control. 40(10): 951-4. Latour JM, Albarran JW. (2012). Privacy, dignity and confidentiality: a time to reflect on practice. Nurs Crit Care. 17(3): 109-11. Latour JM, Duivenvoorden HJ, Hazelzet JA, van Goudoever JB. (2012). Development and validati- on of a neonatal intensive care parent satisfaction instrument. Pediatr Crit Care Med. 13(5): 554-9. Mulders G, de Wee E, Vahedi Nikbakht - Van de Sande M, Kruip M, Elfrink E, Leebeek F. (2012a). ‘Optimizing knowledge and skills of patients with haemophilia on home treatment: a randomi- zed control trial’ Haemophilia 1: 1–6. Mulders G. de Wee EM, Vahedi Nikbakht - Van de Sande MC, Kruip MJ, Elfrink EJ, Leebeek FW. (2012b). E-learning improves knowledge and practical skills in haemophilia patients on home treatment: a randomized controlled trial. Heamophilia 18(5): 693-8. Oldenmenger WH, Lieverse PJ, Janssen PJJM, Taal W, Van der Rijt CCD, Jager A. (2012). Efficacy of opioid rotation to continuous parenteral hydromorphone in advanced cancer patients failing on other opioids. Supportive Care Cancer 20(8):1639-47. Onwuteaka-Philipsen BD, Brinkman-Stoppelenburg A, Penning C, de Jong-Krul GJ, van Delden H, van der Heide A, (2012). Trend in end-of-life practices before and after the enactment of te euthanasia law in the Netherlands from 1990 to 2010: a repeated cross-sectional survey. Lancet, 380(9845): 908-15. van Dijk M, Knoester H, van Beusekom BS, Ista E. (2012). Screening pediatric delirium with an adapted version of the Sophia Observation withdrawal Symptoms scale (SOS). Intensive Care Med. 38(3): 531-2. van Dijk M, Tibboel D. (2012). Update on pain assessment in sick neonates and infants. Pediatr Clin North Am. 59(5): 1167-81. van Dijk M, Timmers M, Snoek K, Scholten WK, Albertyn R. (2012). How health professionals rate painfulness of childhood injuries and illnesses: a survey study. J Pain Palliat Care Pharmacother. 26(2): 105-10. van Doorn L, Eskens FALM, Visser ThJ, van der Lugt A, Mathijssen RHJ, Peeters R. (2011). Sorafenib Induced Thyroiditis in Two Patients with Hepatocellular Carcinoma. Thyroid. 21 (2) 197- 202. van Valen R, van Vuuren H, van Domburg RT, van der Woerd D, Hofland J, Bogers AJ. (2012). Pain management after cardiac surgery: experience with a nurse-driven pain protocol. Eur J Cardiovasc Nurs. 11(1): 62-9. Jaarboek Verplegingswetenschappelijk Onderzoek 2010-2014 37 Publicaties
- 40. 2011 Baan MAG, MesaAA, Adriaens-van der Steen AL, van der Rijt CCD. (2011). A survey on the prevalence of pain in Dutch district nursing care. Journal of Palliative Medicine 14(6): 696-9. Duyndam A, Ista E, Houmes RJ, van Driel B, Reiss I, Tibboel D. (2011). Invasive ventilation modes in children: a systematic review and meta-analysis. Crit Care. 15(1):R24. de Boer J, Lok A, Van’t Verlaat E, Duivenvoorden HJ, Bakker AB, Smit BJ. (2011). Work-related critical incidents in hospital-based health care providers and the risk of post-traumatic stress symptoms, anxiety, and depression: a meta-analysis. Soc Sci Med. 73(2): 316-26. Ista E, Wildschut E, Tibboel D. (2011). Creating or preventing opioid addiction, finding the right dose. Pediatr Crit Care Med. 12(5): 590-2. Latour JM, van Goudoever JB, Duivenvoorden HJ, Albers MJ, van Dam NA, Dullaart E, et al. (2011a) Construction and psychometric testing of the EMPATHIC questionnaire measuring parent satis- faction in the pediatric intensive care unit. Intensive Care Med. 37(2): 310-8. Latour JM, van Goudoever JB, Duivenvoorden HJ, Albers MJ, van Dam NA, Dullaart E, et al. (2011b). Differences in the perceptions of parents and healthcare professionals on pediatric intensive care practices. Pediatr Crit Care Med. 12(5): e211-5. Latour JM, van Goudoever JB, Schuurman BE, Albers MJ, van Dam NA, Dullaart E, et al. (2011). A qualitative study exploring the experiences of parents of children admitted to seven Dutch pediatric intensive care units. Intensive Care Med. 37(2): 319-25. Oldenmenger WH, Sillevis Smitt PAE, van Montfort CAGM, de Raaf PJ, Van der Rijt CCD. (2011). A combined pain consultation and pain education program decreases average and current pain and decreases interference in daily life by pain in oncology outpatients: A randomized controlled trial. PAIN. 152 (11): 2632-9. Speksnijder HT, Mank AP, van Achterberg T. (2011). Nursing diagnoses (NANDA-I) in hematology- oncology: a Delphi-study. International Journal of Nursing Terminologies and Classifications, 22(2): 77-91. Tielen M, van Exel NJ, van Buren MC, Maasdam L, Weimar W. (2011). Attitudes towards medication non-adherence in elderly kidney transplant patients: a Q methodology study. Nephrol Dial Transplant. 26(5): 1723-8. van Dishoeck AM, Lingsma HF, Mackenbach JP, Steyerberg EW. (2011). Random variation and rankability of hospitals using outcome indicators. BMJ Qual Saf. 20(10): 869-74. van Dishoeck AM, Looman CW, van der Wilden-van Lier EC, Mackenbach JP, Steyerberg EW. (2011). Displaying random variation in comparing hospital performance. BMJ Qual Saf. 20(8): 651-7. 2010 Helder OK, Brug J, Looman CW, van Goudoever JB, Kornelisse RF. (2010). The impact of an education program on hand hygiene compliance and nosocomial infection incidence in an urban neonatal intensive care unit: an intervention study with before and after comparison. Int J Nurs Stud. 47(10): 1245-52. 38 VIP2
- 41. Helder OK, Latour JM. (2010). Undergraduate nurse students’ education in infection prevention: is it effective to change the attitude and compliance with hand hygiene? Nurs Crit Care. 15(1): 39-40. Ista E, van Dijk M, Gischler S, de Leeuw M, Poley MJ, Tibboel D. (2010). Weaning of opioids and benzodiazepines at home after critical illness in infants: a cost-effective approach. J Opioid Manag. 6(1): 55-62. Latour JM, Hazelzet JA, Duivenvoorden HJ, van Goudoever JB. (2010). Perceptions of parents, nurses, and physicians on neonatal intensive care practices. J Pediatr. 157(2): 215-20 e3. van Buren MC, Massey EK, Maasdam L, Zuidema WC, Hilhorst MT, IJzermans JN, et al. (2010). For love or money? Attitudes toward financial incentives among actual living kidney donors. Am J Transplant. 10(11): 2488-92. van Dijk M, Poley MJ, Gischler SJ, Mazer P, IJsselstijn H, Tibboel D, et al. (2010) Parental satisfaction with follow-up services for children with major anatomical congenital anomalies. Child Care Health Dev. 36(1): 101-9. van Dishoeck AM, Lingsma HF, Steyerberg EW. (2010). [Performance indicators: the role of ‘task uncertainty’]. Ned Tijdschr Geneeskd. 154: A1775. Publicaties als co-auteur in wetenschappelijke tijdschriften 2014 Aukes DI, Roofthooft DW, Simons SH, Tibboel D, van Dijk M. (2014). Pain Management in Neo- natal Intensive Care: Evaluation of the Compliance with Guidelines. Clin J Pain. Bakker RM, ter Kuile MM, Vermeer WM, Nout RA, van Doorn L, Hompus WC, Braat C, et al. (2014). Sexual rehabilitation after pelvic radiotherapy and vaginal dilator use: consensus using the Delphi method. Int J Gynecol Cancer. 24(8):1499-506. Cheng JM, Rohit M. Oemrawsingh K, Akkerhuis M, Garcia-Garcia HM, de Boer SPM, Buljubasic N, Lenzen MJ, et al., (2014). Circulating chemokines in relation to coronary plaque characteristics on radiofrequency intravascular ultrasound and cardiovascular outcome. Biomarkers. 19(7): 611-9. de Boer SP, Roos-Hesselink JW, van Leeuwen MA, Lenzen MJ, van Geuns RJ, Regar E, van Mieghem NM, et al., (2014). Excess mortality in women compared to men after PCI in STEMI: An analysis of 11,931 patients during 2000-2009. Int J Cardiol. 176(2): 456-63 de Boer SP, Brugaletta S, Garcia-Garcia HM, Simsek C, Heo JH, Lenzen MJ, et al. (2014). Determinants of high cardiovascular risk in relation to plaque-composition of a non-culprit coronary segment visualized by near-infrared spectroscopy in patients undergoing percutaneous coronary intervention. Eur Heart J. 35(5): 282-9. Jaarboek Verplegingswetenschappelijk Onderzoek 2010-2014 39 Publicaties
- 42. de Graaf J,van den Akker EL, van Lingen RA, Groot Jebbink LJ, de Jong FH, Grunau RE, et al. (2014). Five-Year Follow-Up of Effects of Neonatal Intensive Care and Morphine Infusion during Mecha- nical Ventilation on Diurnal Cortisol Rhythm. J Pediatr. Diletti R, Karanasos A, Muramatsu T, Nakatani S, Van Mieghem NM, Onuma Y, Nauta ST, Ishibashi Y, Lenzen MJ, et al., (2014). Everolimus-eluting bioresorbable vascular scaffolds for treatment of patients presenting with ST-segment elevation myocardial infarction: BVS STEMI first study. Eur Heart J. 35(12): 777-86 Dohmen PM, Markou T, Ingemansson R, Rotering H, Hartman JM, van Valen R, et al. (2014a). Use of incisional negative pressure wound therapy on closed median sternal incisions after cardio- thoracic surgery: clinical evidence and consensus recommendations. Med Sci Monit. 20: 1814-25. Dohmen PM, Markou T, Ingemansson R, Rotering H, Hartman JM, van Valen R, et al. (2014b). Can post-sternotomy mediastinitis be prevented by a closed incision management system? GMS Hyg Infect Control. 9(3): Doc19. Dulfer RR, van Ginhoven TM, Geilvoet W, de Herder WW, van Eijck CH. (2014). Operative Treat- ment of Primary Hyperparathyroidism in Daycare Surgery. Scand J Surg. Eskens FA, Tresca P, Tosi D, van Doorn L, Fontaine H, Van der Gaast A, Veyrat-Follet C, et al. (2014). A phase I pharmacokinetic study of the vascular disrupting agent ombrabulin (AVE8062) and docetaxel in advanced solid tumours. Br J Cancer. 110(9):2170-7. Giannini A, Garrouste-Orgeas M, Latour JM. (2014). What’s new in ICU visiting policies: can we continue to keep the doors closed? Intensive Care Med. 40(5): 730-3. Gill FJ, Leslie GD, Grech C, Boldy D, Latour JM. (2014). Developing and Testing the Standard of Practice and Evaluation of Critical-Care-Nursing Tool (SPECT) for Critical Care Nursing Practice. J Contin Educ Nurs. 1;45(7): 312-20. Houttekier D, Witkamp FE, van Zuylen L, van der Rijt CC, van der Heide A. (2014). Is physician awareness of impending death in hospital related to better communication and medical care? J Palliat Med. 17(11): 1238-43. Krekels EH, Tibboel D, de Wildt SN, Ceelie I, Dahan A, van Dijk M, et al. (2014). Evidence-based morphine dosing for postoperative neonates and infants. Clin Pharmacokinet. 53(6): 553-63. Langley G, Schmollgruber S, Fulbrook P, Albarran JW, Latour JM. (2014). South African critical care nurses’ views on end-of-life decision-making and practices. Nurs Crit Care. 19(1): 9-17. Oemrawsingh RM, Cheng JM, García-García HM, van Geuns RJ, de Boer SP, Simsek C, Kardys I, Lenzen MJ, et al., (2014). ATHEROREMO-NIRS Investigators. Near-infrared spectroscopy predicts cardiovas- cular outcome in patients with coronary artery disease. J Am Coll Cardiol. 16;64(23): 510-8. Oterhals K, Deaton C, De Geest S, Jaarsma T, Lenzen M, Moons P, et al. (2014). European cardiac nurses’ current practice and knowledge on anticoagulation therapy. Eur J Cardiovasc Nurs. 13(3): 261-9. Roofthooft DW, Simons SH, Anand KJ, Tibboel D, van Dijk M. (2014). Eight years later, are we still hurting newborn infants? Neonatology. 105(3): 218-26. 40 VIP2
- 43. Simons SH, vanDijk M, Tibboel D. (2014). Remifentanil to relieve pain associated with peripherally inserted central catheters in preterm infants: the new way to go? Pediatr Crit Care Med. 15(5): 495-7. Tume LN, van den Hoogen A, Wielenga JM, Latour JM. (2014). An electronic delphi study to establish pediatric intensive care nursing research priorities in twenty European countries. Pediatr Crit Care Med. 15(5): e206-13. Vahedi Nikbakht-Van de Sande CV, Braat C, Visser AP, Delnoij DM, van Staa AL. (2014). Why a carefully designed, nurse-led intervention failed to meet expectations: the case of the Care Programme for Palliative Radiotherapy. Eur J Oncol Nurs. 18(2): 151-8. van der Jagt M, Trogrlic Z, Ista E. (2014). Untangling ICU delirium: is establishing its prevention in high-risk patients the final frontier? Intensive Care Med. 40(8): 1181-2. van der Starre C, van Dijk M, van den Bos A, Tibboel D. (2014). Paediatric critical incident analysis: lessons learnt on analysis, recommendations and implementation. Eur J Pediatr. 173(11): 1449-57. van Domburg R, Hoeks S, Kardys I, Lenzen M, Boersma E. (2014). Tools and techniques--statistics: how many variables are allowed in the logistic and Cox regression models? EuroIntervention. 9(12): 1472-3. Vermeulen JM, van Dijk M, van der Starre C, Wosten-van Asperen RM, Argent AC. (2014). Patient safety in South Africa: PICU adverse event registration*. Pediatr Crit Care Med. 15(5): 464-70. Zhang Y, Lyu T, Hu X, Shi P, Cao Y, Latour JM. (2014). Effect of nonnutritive sucking and oral stimulation on feeding performance in preterm infants: a randomized controlled trial. Pediatr Crit Care Med. 15(7): 608-14. 2013 Akca F, Schwagten B, Theuns DA, Takens M, Musters P, Szili-Torok T. (2013). Safety and feasibility of single-catheter ablation using remote magnetic navigation for treatment of slow-fast atrioventricular nodal reentrant tachycardia compared to conventional ablation strategies. Acta Cardiol. 68(6): 559-67. Boersma E, van Domburg R, Hoeks S, Kardys I, Lenzen M. (2013). EuroIntervention - Methodo- logy and Statistics Review Board. EuroIntervention. 9(1): 21. Ceelie I, de Wildt SN, van Dijk M, van den Berg MM, van den Bosch GE, Duivenvoorden HJ, et al. (2013). Effect of intravenous paracetamol on postoperative morphine requirements in neonates and infants undergoing major noncardiac surgery: a randomized controlled trial. JAMA. 9;309(2): 149-54. de Boer SP, Serruys PW, Valstar G, Lenzen MJ, de Jaegere PJ, Zijlstra F, Boersma E, van Domburg RT. (2013). Life-years gained by smoking cessation after percutaneous coronary intervention. Am J Cardiol. 112(9): 1311-4. de Boer SP, van Leeuwen MA, Cheng JM, Oemrawsingh RM, van Geuns RJ, Serruys PW, Boersma E, Lenzen MJ. (2013). Trial participation as a determinant of clinical outcome: differences between trial-participants and Every Day Clinical Care patients in the field of interventional cardiology. Int J Cardiol. 169(4): 305-10. Jaarboek Verplegingswetenschappelijk Onderzoek 2010-2014 41 Publicaties
- 44. de Graaf J,van Lingen RA, Valkenburg AJ, Weisglas-Kuperus N, Jebbink LG, Wijnberg-Williams B, et al. (2013). Does neonatal morphine use affect neuropsychological outcomes at 8 to 9 years of age? Pain. 154(3): 449-58. de Raaf PJ, de Klerk C, Timman R, Busschbach JJV, Oldenmenger WH, van der Rijt CCD. (2013). Systematic monitoring and treatment of physical symptoms as part of the treatment to alleviate fatigue in advanced cancer patients: a randomized controlled trial. J Clin Oncol. 31(6):716-23. Duyndam A, Bol BS, Kroon A, Tibboel D, Ista E. (2013). Neurally adjusted ventilatory assist: assessing the comfort and feasibility of use in neonates and children. Nurs Crit Care. 18(2): 86-92. Gill FJ, Leslie GD, Grech C, Latour JM. (2013a). Using a web-based survey tool to undertake a Delphi study: application for nurse education research. Nurse Educ Today. 33(11): 1322-8. Gill FJ, Leslie GD, Grech C, Latour JM. (2013b). Health consumers’ experiences in Australian critical care units: postgraduate nurse education implications. Nurs Crit Care. 2013 18(2): 93-102. Hoeks S, Kardys I, Lenzen M, van Domburg R, Boersma E. (2013). Tools and techniques--Statistics: descriptive statistics. EuroIntervention. 9(8): 1001-3. IJsselstijn H, van Beelen NW, Wijnen RM. (2013). Esophageal atresia: long-term morbidities in adolescence and adulthood. Dis Esophagus. 26(4): 417-21. Janssen TL, van Dijk M, Al Malki I, van As AB. (2013). Management of physical child abuse in South Africa: literature review and children’s hospital data analysis. Paediatr Int Child Health. 33(4): 216-27. Jonkheijm A, Zuidgeest JJ, van Dijk M, van As AB. (2013). Childhood unintentional injuries: supervision and first aid provided. Afr J Paediatr Surg. 10(4): 339-44. Kardys I, Hoeks S, van Domburg R, Lenzen M, Boersma E. (2013). Tools and techniques - statis- tics: analysis of continuous data using the t-test and ANOVA. EuroIntervention. 9(6): 765-7. Massey EK, Tielen M, Laging M, Beck DK, Khemai R, van Gelder T, et al. (2013). The role of goal cognitions, illness perceptions and treatment beliefs in self-reported adherence after kidney transplantation: a cohort study. J Psychosom Res. 2013 75(3): 229-34. Oterhals K, Deaton C, De Geest S, Jaarsma T, Lenzen M, Moons P, Mårtensson J, et al. (2013). European cardiac nurses’ current practice and knowledge on anticoagulation therapy. Eur J Cardiovasc Nurs. 2014 13(3): 261-9. Sprowl JA, van Doorn L, Hu S, van Gerven L, de Bruijn P, Li L, Gibson AA, et al. (2013). Conjunctive therapy of cisplatin with the OCT2 inhibitor cimetidine: influence on antitumor efficacy and systemic clearance. Clin Pharmacol Ther. 94(5):585-92. Te Beest H, van der Starre C, Tibboel D, van Dijk M. (2013). Nursing protocol violations: detect, correct and communicate. Nurs Crit Care. 18(2): 79-85. van den Bosch GE, White T, Tibboel D, van Dijk M. (2013). Functional MRI pain studies in children? Yes, we (s)can! Pediatr Radiol. 43(9): 1235-6. 42 VIP2
- 45. Vet NJ, IstaE, de Wildt SN, van Dijk M, Tibboel D, de Hoog M. (2013). Optimal sedation in pedia- tric intensive care patients: a systematic review. Intensive Care Med. Zuidgeest J, Jonkheijm A, van Dijk M, van As A. (2013). Is the golden hour optimally used in South Africa for children presenting with polytrauma? S Afr Med J. 103(3): 166-7. 2012 Bai J, Hsu L, Tang Y, van Dijk M. (2012). Validation of the COMFORT Behavior scale and the FLACC scale for pain assessment in Chinese children after cardiac surgery. Pain Manag Nurs. 13(1): 18-26. Banerji U, van Doorn L, Papadatos-Pastos D, Kristeleit R, Debnam P, Tall M, Stewart A, et al. (2012). A phase I pharmacokinetic and pharmacodynamic study of CHR-3996, an oral class I selective histone deacetylase inhibitor in refractory solid tumors. Clin Cancer Res. 18(9):2687-94. Buijs EA, Zwiers AJ, Ista E, Tibboel D, de Wildt SN. (2012). Biomarkers and clinical tools in critically ill children: are we heading toward tailored drug therapy? Biomark Med. 6(3): 239-57. Ceelie I, de Wildt SN, de Jong M, Ista E, Tibboel D, van Dijk M. (2012). Protocolized post- operative pain management in infants; do we stick to it? Eur J Pain. 16(5): 760-6. Corpeleijn WE, Kouwenhoven SM, Paap MC, van Vliet I, Scheerder I, Muizer Y, Helder OK, van Goudover JB, Vermeulen MJ. (2012). Intake of own mother’s milk during the first days of life is associated with decreased morbidity and mortality in very low birth weight infants during the first 60 days of life. Neonatology. 102(4): 276-81. de Boer SP, Oemrawsingh RM, Lenzen MJ, van Mieghem NM, Schultz C, Akkerhuis KM, et al. (2012). Primary PCI during off-hours is not related to increased mortality. Eur Heart J Acute Cardiovasc Care. 1(1):33-9. de Graaf J, Valkenburg AJ, Tibboel D, van Dijk M. (2012). Thermal detection thresholds in 5-year- old preterm born children; IQ does matter. Early Hum Dev. 88(7): 487-91. de Graan AJ, Loos WJ, Friberg LE, Baker SD, van der Bol JM, van Doorn L, Wiemer EA, et al. (2012). Influence of smoking on the pharmacokinetics and toxicity profiles of taxane therapy. Clin Cancer Res. 18(16):4425-32. de Jong M, Lucas C, Bredero H, van Adrichem L, Tibboel D, van Dijk M. (2012). Does postoperative ‘M’ technique massage with or without mandarin oil reduce infants’ distress after major cranio- facial surgery? J Adv Nurs. 68(8): 1748-57. Gill FJ, Leslie GD, Grech C, Latour JM. (2012). A review of critical care nursing staffing, education and practice standards. Aust Crit Care. 25(4): 224-37. Kho MM, Bouvy AP, Cadogan M, Kraaijeveld R, Baan CC, Weimar W. (2012). The effect of low and ultra-low dosages Thymoglobulin on peripheral T, B and NK cells in kidney transplant reci- pients. Transpl Immunol. 26(4): 186-90. O’Flaherty LA, van Dijk M, Albertyn R, Millar A, Rode H. (2012). Aromatherapy massage seems to enhance relaxation in children with burns: An observational pilot study. Burns. 38(6): 840-5. Jaarboek Verplegingswetenschappelijk Onderzoek 2010-2014 43 Publicaties
- 46. Schenkeveld L, MagroM, Oemrawsingh RM, Lenzen M, de Jaegere P, van Geuns RJ, et al. (2012). The influence of optimal medical treatment on the ‘obesity paradox’, body mass index and long-term mortality in patients treated with percutaneous coronary intervention: a prospective cohort study. BMJ Open. 2: e000535. Simsek C, Garcia-Garcia HM, van Geuns RJ, Magro M, Girasis C, van Mieghem N, Lenzen M, et al. (2012). The ability of high dose rosuvastatin to improve plaque composition in non-intervened coronary arteries: rationale and design of the Integrated Biomarker and Imaging Study-3 (IBIS-3). EuroIntervention. 8(2): 235-41. Task Force on the management of STseamiotESoC, Steg PG, James SK, Atar D, Badano LP, Lundqvist CB, Borger, Lenzen MJ, et al. (2012). ESC Guidelines for the management of acute myo- cardial infarction in patients presenting with ST-segment elevation. Eur Heart J. 33(20): 2569-619. Timmers M, Snoek KG, Gregori D, Felix JF, van Dijk M, van As SA. (2012). Foreign bodies in a pedi- atric emergency department in South Africa. Pediatr Emerg Care. 28(12): 1348-52. Vafadari R, Hesselink DA, Cadogan MM, Weimar W, Baan CC. (2012). Inhibitory effect of tacrolimus on p38 mitogen-activated protein kinase signaling in kidney transplant recipients measured by whole-blood phosphospecific flow cytometry. Transplantation. 93(12): 1245-51. Valkenburg AJ, Niehof SP, van Dijk M, Verhaar EJM, Tibboel D. (2012). Skin conductance peaks could result from changes in vital parameters unrelated to pain. Pediatr Res. 71(4): 375-9. Valkenburg AJ, van der Kreeft SM, de Leeuw TG, Stolker RJ, Tibboel D, van Dijk M. (2012). Pain management in intellectually disabled children: a survey of perceptions and current practices among Dutch anesthesiologists. Paediatr Anaesth. 22(7): 682-9. Valkenburg AJ, van Dijk M, de Leeuw TG, Meeussen CJ, Knibbe CA, Tibboel D. (2012). Anaesthesia and postoperative analgesia in surgical neonates with or without Down’s syndrome: is it really different? Br J Anaesth. 108(2): 295-301. van der Starre C, van Dijk M, Tibboel D. (2012). Real-time registration of adverse events in Dutch hospitalized children in general pediatric units: first experiences. Eur J Pediatr. 171(3): 553-8. van Rens RM, Reiss IK, Latour JM. (2012). Peripheral central catheter insertion: eyes or device? Pediatr Crit Care Med. 13(5): 607-8. van Ginhoven TM, Geilvoet W, de Herder WW, van Eijck CH. (2012). [Outpatient surgical treat- ment of primary hyperparathyroidism]. Ned Tijdschr Geneeskd. 156(23): A4408. van Waas M, Neggers SJ, van Eck JP, van Noesel MM, van der Lely AJ, de Jong FH, et al. (2012). Adrenal function in adult long-term survivors of nephroblastoma and neuroblastoma. Eur J Cancer. 48(8): 1159-66. 2011 Blackwood B, Albarran JW, Latour JM. (2011). Research priorities of adult intensive care nurses in 20 European countries: a Delphi study. J Adv Nurs. 67(3): 550-62. Ceelie I, van Dijk M, Bax NMA, de Wildt SN, Tibboel D. (2011). Does minimal access major surgery in the newborn hurt less? An evaluation of cumulative opioid doses. Eur J Pain. 15(6): 615-20. 44 VIP2
- 47. de Boer SP,Lenzen MJ, Oemrawsingh RM, Simsek C, Duckers HJ, van der Giessen WJ, et al. (2011). Evaluating the ‘all-comers’ design: a comparison of participants in two ‘all-comers’ PCI trials with non-participants. Eur Heart J. 32(17): 2161-7. de Graaf J, van Lingen RA, Simons SHP, Anand KJS, Duivenvoorden HJ, Weisglas-Kuperus N, Roofthooft DWE, Jebbink LJMG, Veenstra RR, Tibboel D, van Dijk M. (2011). Long-term effects of routine morphine infusion in mechanically ventilated neonates on children’s functioning: Five- year follow-up of a randomized controlled trial. Pain. 152(6): 391-7. Devictor DJ, Latour JM, group EIs. (2011). Forgoing life support: how the decision is made in European pediatric intensive care units. Intensive Care Med. 37(11): 1881-7. Eskens FA, de Jonge MJ, Bhargava P, Isoe T, Cotreau MM, Esteves B, van Doorn L, et al (2011). Biologic and clinical activity of tivozanib (AV-951, KRN-951), a selective inhibitor of VEGF recep- tor-1, -2, and -3 tyrosine kinases, in a 4-week-on, 2-week-off schedule in patients with advanced solid tumors. Clin Cancer Res. 17(22):7156-63. Hamberg P, Woo MMLi W, van der Biessen D, Sharma S, Hengelage T, de Jonge M, et al. (2011). Effect of ketoconazole-mediated CYP3A4 inhibition on clinical pharmacokinetics of panobinostat (LBH589), an orally active histone deacetylase inhibitor. Cancer Chemother Pharmacol. 68(3):805-13. Nauta ST, Deckers JW, Akkerhuis M, Lenzen M, Simoons ML, van Domburg RT. (2011). Changes in clinical profile, treatment, and mortality in patients hospitalised for acute myocardial infarction between 1985 and 2008. PLoS One. 6(11): e26917. Oosten AW, Oldenmenger WH, Zuylen C, Schmitz PIM, Bannink M, Lieverse PJ, Bromberg JEC, van der Rijt CCD. (2011). Higher doses of opioids in patients who need palliative sedation prior to death: cause or consequence? European Journal of Cancer. 47(15): 2341-6. Poley MJ, van der Starre C, van den Bos A, van Dijk M, Tibboel D. (2011). Patient safety culture in a Dutch pediatric surgical intensive care unit: an evaluation using the Safety Attitudes Question- naire. Pediatr Crit Care Med. 12(6): e310-6. Thiadens T, Vervat E, Albertyn R, Van Dijk M, van As AB. (2011). Evaluation of pain incidence and pain management in a South African paediatric trauma unit. S Afr Med J. 101(8): 533-6. Tielen M, van Exel NJ, van Buren MC, Maasdam L, Weimar W. (2011). Attitudes towards medication non-adherence in elderly kidney transplant patients: a Q methodology study. Nephrol Dial Transplant. 26(5): 1723-8. Top AP, Ince C, de Meij N, van Dijk M, Tibboel D. (2011). Persistent low microcirculatory vessel density in nonsurvivors of sepsis in pediatric intensive care. Crit Care Med. 39(1): 8-13. Top AP, van Dijk M, van Velzen JE, Ince C, Tibboel D. (2011). Functional capillary density decreases after the first week of life in term neonates. Neonatology. 99(1): 73-7. Valkenburg AJ, Boerlage AA, Ista E, Duivenvoorden HJ, Tibboel D, van Dijk M. (2011). The COMFORT-Behavior scale is useful to assess pain and distress in 0-to 3-year-old children with Down syndrome. Pain. 152(9): 2059-64. van Staa AL, Jedeloo S, van Meeteren J, Latour JM. (2011). Crossing the transition chasm: experiences and recommendations for improving transitional care of young adults, parents and providers. Child Care Health Dev. 2011 37(6): 821-32. Jaarboek Verplegingswetenschappelijk Onderzoek 2010-2014 45 Publicaties
- 48. 2010 Ahlers SJGM, vander Veen AM, van Dijk M, Tibboel D, Knibbe CAJ. (2010). The Use of the Beha- vioral Pain Scale to Assess Pain in Conscious Sedated Patients. Anesth Analg. 110(1): 127-33. de Jonge MJ, Slingerland M, Loos WJ, Wiemer EA, Burger H, Mathijssen RH, van der Biessen D, et al. (2010). Early cessation of the clinical development of LiPlaCis, a liposomal cisplatin formulation. Eur J Cancer. Hamberg P, Steeghs N, Loos WJ, van der Biessen D, den Hollander M, Tascilar M, Verweij J, et al. (2010). Decreased exposure to sunitinib due to concomitant administration of ifosfamide: results of a phase I and pharmacokinetic study on the combination of sunitinib and ifosfamide in patients with advanced solid malignancies. Br J Cancer. Issa SM, Hoeks SE, Scholte op Reimer WJ, Van Gestel YR, Lenzen MJ, Verhagen HJ, et al. (2010). Health-related quality of life predicts long-term survival in patients with peripheral artery disease. Vasc Med. 15(3): 163-9. Jedeloo S, van Staa A, Latour JM, van Exel NJ. (2010). Preferences for health care and self-ma- nagement among Dutch adolescents with chronic conditions: a Q-methodological investigation. Int J Nurs Stud. 47(5): 593-603. Mazer P, Gischler SJ, MH VDC-VZ, Tibboel D, Bax NM, Ijsselstijn H, van Dijk M, Duivenvoorden HJ. et al. (2010). Early developmental assessment of children with major non-cardiac congenital anomalies predicts development at the age of 5 years. Dev Med Child Neurol. 52(12): 1154-9. Morak MJM, Pek CJ, Kompanje EJO, Hop WCJ, Kazemier G, van Eijck CHJ. (2010). Quality of Life after Adjuvant Intra-arterial Chemotherapy and Radiotherapy versus Surgery alone in Resectable Pan- creatic and Periampullary Cancer. A prospective randomized controlled study. Cancer 116: 830-836. Schenkeveld L, Pedersen SS, van Nierop JW, Lenzen MJ, de Jaegere PP, Serruys PW, et al. (2010). Health-related quality of life and long-term mortality in patients treated with percutaneous coronary intervention. Am Heart J. 159(3): 471-6. Valkenburg AJ, van Dijk M, de Klein A, van den Anker JN, Tibboel D. (2010). Pain management in intellectually disabled children: Assessment, treatment, and translational research. Dev Disabil Res Rev. 16(3): 248-57. van Buren MC, Massey EK, Maasdam L, Zuidema WC, Hilhorst MT, IJzermans JN, et al. (2010).For love or money? Attitudes toward financial incentives among actual living kidney donors. Am J Transplant. 10(11): 2488-92. van der Cammen-van Zijp MHM, Gischler SJ, Mazer P, van Dijk M, Tibboel D, IJsselstijn H. (2010). Motor-function and exercise capacity in children with major anatomical congenital anomalies: An evaluation at 5 years of age. Early Hum Dev. 86(8): 523-8. van Staa A, Jedeloo S, Latour JM, Trappenburg MJ. (2010). Exciting but exhausting: experiences with participatory research with chronically ill adolescents. Health Expect. 13(1): 95-107. Vijfhuize S, Verburg M, Marino L, van Dijk M, Rode H. (2010). An evaluation of nutritional prac- tice in a paediatric burns unit. S Afr Med J. 100(6): 383-6. 46 VIP2
- 49. Publicaties in verpleegkundige vaktijdschriften 2014 deBoer C, van Mol M. (2014). Reflectie op werkstress: gevolgen voor verpleegkundigen en mogelijke interventies. VIP Science 1 (1): 8-9. de Waard BE, van Dishoeck AM, Hovius SER. (2014). Behandeling van Hypergranulatie in de wondzorg. WCS nieuws 30(2): 10-4. Folsche M. (2014). ‘Hulpverleners weten vaak niet wat het Cowden syndroom is’; interview met Marlies van der Kuijp. Oncologica 31(4); 24-26. Folsche M, Ras-van Spijk S. de Vries. (2014). ´Alternatieve middelen zijn niet altijd ongevaarlijk’. Interview met internist-oncoloog Ron Mathijssen. Oncologica 31(2): 36-39. Kompanje E, de Jong AF, van Duijn D, Pek C, van Eijk C, van Toorn M, Brand A. (2014). Weinig gebruik van WMO: onderzoek onder patiënten met pancreaskanker. Pallium 16(1): 23-25. Muller P. (2014). Balamuthia mandrillaris: een beestachtige doodsoorzaak. Critical Care 11(5): 23-27 van Dishoeck AM, Nijssen WE, Hovius SER. (2014). Veranderende wetgeving en financiering in de zorg. Cordiaal 3. van Mol MMC, Nijkamp MD. (2014). Het intakegesprek met naasten, een communicatieve interventie in het familiebeleid ontwikkeld en geïmplementeerd met Intervention Mapping. Capita Selecta Venticare. van Mol MMC. (2014). De patiënt centraal, worden IC-professionals er moe van? Capita Selecta Venticare. Verharen L, Boeter T, Brunsveld, Gijsbers L, van der Lingen L, van Mol M, Zegers E. (2014). Een toolkit voor het begeleiden van familie op de intensive care. Kritiek 32(3): 8-9. Witkamp E, van Zuylen L, van der Rijt K, van der Heide A. (2014). Sterven in het ziekenhuis, hoe ervaren de nabestaanden dit? VIP Science 1(1): 20-21. 2013 Braat C, Janssen PJJM. (2013). Geneesmiddelengebruik bij ouderen. Oncologica. Muller P. (2013). FOURmidabel? Een vergelijking van de FOUR- en EMV-score. Critical Care 3. van Dishoeck AM, Hovius SER. (2013). Valkuilen van decubitusprevalentie in ziekenhuizen als maat voor de verpleegkundige zorgverlening. WCS nieuws 29(1):58-61 van Mol M, Grootswagers B, Brouwer L, Postema T, Bakker J. (2013). Informatie op maat; IC- webportaal met informatie voor naasten van IC-patiënten. Critical Care 2 20-22. Jaarboek Verplegingswetenschappelijk Onderzoek 2010-2014 47 Publicaties
- 50. 2012 de Haan K,Struijk A. (2012). Hoe hart en nierfalen met elkaar zijn verbonden, multidisciplinaire aanpak bij het cardio-renaal syndroom. Cordiaal 5. Folsche M, Kreeft-van der Beek AA, Meerten E, Witkamp FE. (2012). Baas over bijwerkingen; klachtendagboek chemotherapie. Oncologica 30(4); 26-27. Janssen J, van Mol M, Verhoogt E, Verharen L. (2012). Samenwerken in de zorg voor naasten op de IC-afdeling. Kritiek 30(5): 10-11. Kranendonk P. (2012). Een nieuwe kijk op bewustzijn, nieuwe neurologische score voor de bewaking van het bewustzijn. Kritiek 3: 3-5. Oldenmenger WH. (2012). To Be In Pain Or Not: research to improve cancer-related pain management. Ned-VL Tijdschrift voor Palliatieve Zorg 1: 30-34. Oldenmenger WH van der Rijt CCD. (2012). Barrières bij een adequate pijnbehandeling. Oncologica 4: 21-24. van der Biessen D. Folsche M. (2012). Febriele neutropenie. Oncologica 29(2): 9-11 van der Biessen D. Lokker ME. (2012). Hoe schrijf ik een abstract? Oncologica 3: 42-43 van Dishoeck AM, Lenzen ML. (2012). Milde hypothermie na een out-of hopital reanimatie; wetenschappelijk bewijs nader bekeken. Cordiaal 5:152-4. 2011 Braat C, Baartman EA. (2011). Radiotherapie in de palliatieve fase. Oncologica. de Raaf J, van der Biessen D, Oldenmenger W, de Jonge M, van der Rijt C. (2011). Stoppen of door- gaan? Over de autonomie van de patiënt en opvattingen van zorgverleners. Ned Tijdschrift voor Palliatieve Zorg 4: 61-64. de Ronde M. (2011) TAVI. Cordiaal (NVHVV) Folsche M. (2011). ‘Meer aandacht voor seksualiteit bij kanker’; in gesprek met Luca Incrocci, radiotherapeut en seksuoloog. Oncologica 28 (1): 16-17 Stutvoet-de Bruijn E, Babs Rikkelman, Annemarie Schneider, Conny de Laak, Erica Witkamp, van Zuylen L. (2011). Interventies bij reutelen. Oncologica 04 van Dishoeck AM, Van ’t Verlaat P.G. (2011). Casestudy; een onderzoeksmethode voor verpleegkundigen. Cordiaal 4: 134-5. 2010 Buijl H, (2010). Verbeterde zorg na operatie vulvacarcinoom, WCS Nieuws. Cullens A, de Rover E, Folsche M. (2010). Verpleegkundige interventies bij depressie bij kanker. Oncologica 27(4); 34-36. 48 VIP2
- 51. Folsche M. (2010).Humaan papilloma virus en de relatie met kanker. Oncologica 27(4): 8-9. Folsche M, Geerts M. (2010). EONS Spring Convention in Den Haag; een wereld van kennis bij elkaar. Oncologica 27(2): 32-33. Schrofer Y, Michilsen N. (2010). Nazorggesprekken met nabestaanden. Nursing. van Dishoeck AM. Buijl H, Bibollet-RucheStrippe E, van Doorn H, Verhoef K, Hovius S. (2010). Wondzorg bij de behandeling van vulvacarcinoom. Oncologica 4. Jaarboek Verplegingswetenschappelijk Onderzoek 2010-2014 49 Publicaties
- 52. 50 VIP2
- 53. Hoofdstuk 4 Presentaties JaarboekVerplegingswetenschappelijk Onderzoek 2010-2014 51
- 54. Winnaar publieksprijs VVN Oncologiedagen Vanlinks naar rechts: Joop Djontono (oncologieverpleegkundige), Marlous Bouwens-van der Zande (oncologieverpleegkundige), Elly van Reijm (hemato-oncologieverpleegkundige), Martine Folsche (verpleegkundig specialist oncologie) en Ingrid de Graaf (voorzitter congresredactie). Overige leden projectgroep: Simone van der Linden (verpleegkundig specialist hematologie), Monique Goedhart-Brey, (oncologieverpleegkundige) en Charlotte Fung-Viaene (oncologieverpleegkundige). 52 VIP2
- 55. Tijdens de Oncologiedagenvan de VVN Oncologie in november 2014 wonnen verpleegkundig specialisten en oncologieverpleegkundigen de publieksprijs met hun poster ‘Spreken we dezelfde taal?’. Onderwerp was een actuele innovatie binnen de dagbehandelingscentra van Thema Daniel. Zoals de poster laat zien, is het van belang om in de verpleegkun- dige wereld dezelfde (informatie)taal te spreken, zodat we in staat zijn allemaal dezelfde conclusies te trekken en eenduidig te communiceren. Het project Martine Folsche is een van de winnaars van de publieksprijs. Ze is verpleegkundig specialist on- cologie en lid van de projectgroep. “Vooruitlopend op de reorganisatie en verhuizing in 2017 is in 2014 gestart met het samenvoegen van de oncologische zorg van de locaties Daniel den Hoed en Centrumlocatie. Bij de eerste inventarisatie zagen we al dat de twee dagbehandelingscentra een verschillende systematiek gebruikten voor het verpleegkundig telefonisch spreekuur. Ook de termi- nologie en verpleegkundige diagnoses waren niet hetzelfde. De projectgroep ‘verpleegkundige sa- menwerking oncologische dagbehandeling’ kreeg de opdracht dit gelijk te trekken. We verrichtten literatuuronderzoek naar vragenlijsten om klachten van patiënten uit te vragen. Daarin vonden we probleemanalyses van het Integraal Kankercentrum Nederland (IKNL), die zich goed lieten combineren met de systematiek van verpleegkundige standaardisatie NANDA-I, NIC en NOC. Zo ontstonden de probleemanalyse-vragenlijsten die we nu gebruiken. De verpleegkundige vraagt daarmee de klachten uit aan de hand van de Common Terminology Criteria for Adverse Events (CTC-score) en zet bijhorende interventies in. Na zes maanden evalueerden we de vragenlijsten. Het bleek dat verpleegkundigen interventies effectiever inzetten door klachten gestructureerd uit te vragen en te objectiveren. De communicatie met de artsen bleek hiermee ook efficiënter.” De poster De uitvoering van het project en de implementatie van de nieuwe aanpak was een ingrijpende verandering voor de verpleegkundigen op de dagbehandeling. Iedere ver- andering vraagt immers aanpassingen en kost energie. “Iedereen heeft zich daar zeer positief voor ingezet”, aldus Martine Folsche, “niets is leuker dan datgene wat we bereikt hebben te delen met vakgenoten binnen een landelijk platform”. De taken waren goed verdeeld en ieders bijdrage was waardevol. Het doel was het maken van een eenvoudige en aantrekkelijke poster zonder al te veel wetenschappelijke teksten en sprekend beeld- materiaal. Beeld zegt immers vaak meer dan woorden. De plaatjes op de poster zijn heel subjectief, merkte de projectgroep bij met het maken van de poster. “Maar zo is het met klachten van de patiënt ook en die objectiveren we met de probleemanalyses”. Samen kom je tot een heel aantrekkelijk product, zoals bleek tijdens de Oncologieda- gen. De deelnemers riepen deze poster uit tot de meest aantrekkelijke en informatieve poster waarmee ze in hun eigen praktijk wat mee kunnen. Daar zijn we heel trots op”. Jaarboek Verplegingswetenschappelijk Onderzoek 2010-2014 53
- 56. Presentaties op internationalecongressen 2014 Symposium ISCEM, Brussel; van Mol MMC; Compassion fatigue and burnout among health care professionals in the Intensive Care Unit. Symposium ISCEM, Brussel; Trogrlic Z; Delirium screening, prevention and treatment in the ICU: a systematic review of implementation strategies. ITNS (International Transplant Nurses Society); Maasdam L; The influence of health literacy and Self-management on re-hospitalization after kidney transplantation. EONS 9 Congress, Istanbul; Oldenmenger WH; Optimal pain control – why is it so hard to get it right? National Cancer Pain Update: Multidisciplinary care for cancer patients, London; Oldenmenger WH; Barriers to pain control. European Blood and Marrow Transplantation (EBMT), Milan; Van der Linden SJ; Nursing aspects Multiple Myeloma. NVMO Lagerhuisdebat ESMO, Madrid; Van Doorn L; Binnen richtlijnen kan chemotherapie en targeted therapie geïndiceerd en voorgeschreven worden door een verpleegkundig specialist. Research Meeting Brocher Foundation, Geneva; Witkamp FE;End of life research: quality of dying in the hospital. Kick-off meeting ACTION, Florence; Witkamp FE; Respecting Choices. European Bone and Marrow Transplantation Conference, Milan; Witkamp FE; The first year after allogeneic stem cell transplantation: what we need to know and what we can do. EAPS, Barcelona; J de Boer; Repeated Measurements of the Relationship Between Nurses’ and Physicians’ Perceived Appropriateness of Care and Moral Distress in a Neonatal Intensive Care Unit. World Conference on Pediatric Intensive and Critical Care, Istanbul, van Dijk M; Adherence to protocols reduces adverse events: true or false? World Conference on Pediatric Intensive and Critical Care, Istanbul, van Dijk M; Dealing with the child who doesn’t settle on standard sedation. World Conference on Pediatric Intensive and Critical Care, Istanbul, van Dijk M; Assessment of pain in children. LIPNIC 2014, Ljubljana, Helder O; Hand hygiene and incidence of health care-associated infections in the NICU. EAPS, Barcelona, Helder O; Computer screen saver hand hygiene information curbs a negative trend in hand hygiene behavior. 54 VIP2
- 57. International consensus meeting:pain in infants, Toronto, Canada, van Dijk M; Pain assessment in infants. Annual meeting of Turkish neonatologists, Istanbul,Turkey, van Dijk M; Pain assessment in infants. 1st Clinical Research Symposium. Musgrove Park Hospital, 5 December 2014, Taunton, UK, Latour JM; Research career pathways for health care practitioners. 1st Clinical Research Symposium. Musgrove Park Hospital, 5 December 2014, Taunton, UK, Latour JM; It’s all about letters: a qualitative approach. Keynote Lecture 7th International Congress on Innovations in Nursing, 20-21 November 2014, Perth, Australia, Latour JM; Family-centered care: lessons learned in neonates and pediatrics. 1st Research Week Curtin University, 25-28 November 2014, Perth, Australia, Latour JM; Writing for publications. Update on Neonatal and Paediatric Intensive Care congress, 12-14 November 2014, Padova, Italy, Latour JM; Family-centered care. Keynote Lecture Nursing Forum on Quality and Safety in Pediatric Nursing. 6-7 November 2014, Shanghai, China, Latour JM; Changes in paediatrics: Are we ready for the future to deliver high standard and complex paediatric nursing care? Nursing Forum on Quality and Safety in Pediatric Nursing. 6-7 November 2014, Shanghai, China, Latour JM; Quality and safety in paediatric nursing: How many nurses are needed? Seconda Edizione: La famiglia nella Neonatologia/Terapia Intensiva Neonatale, Latour JM; Is it possible to measure staff satisfaction? 5th Congress of the European Academy of Paediatric Societies, 17-21 October 2014, Barcelona, Spain Latour JM; Defining and measuring quality end of life care. 5th Congress of the European Academy of Paediatric Societies, 17-21 October 2014, Barcelona, Spain Latour JM; Measuring parent satisfaction with nursing care. 5th Congress of the European Academy of Paediatric Societies, 17-21 October 2014, Barcelona, Spain, Latour JM; Life and death decisions: the Islamic View. ESICM LIVES 2014, 27th Annual Congress, 27 September – 1 October 2014, Barcelona, Spain, Latour JM; The power of speech in ventilated patients. ESICM LIVES 2014, 27th Annual Congress, 27 September – 1 October 2014, Barcelona, Spain’, Latour JM; Reducing length of stay and improving patient outcomes. ESICM LIVES 2014, 27th Annual Congress, 27 September – 1 October 2014, Barcelona, Spain, Latour JM; Infection, who is responsible? 3rd China-US (Xiaoxiang) Symposium of Pediatrics, 25-27 September 2014, Changsha, China, Latour JM; Empathy of nurses and doctors: A gift to deal with parents. Presentaties Jaarboek Verplegingswetenschappelijk Onderzoek 2010-2014 55
- 58. 3rd China-US (Xiaoxiang)Symposium of Pediatrics, 25-27 September 2014, Changsha, China, Latour JM; How to publish your research successfully in high impact factor journals? 3rd China-US (Xiaoxiang) Symposium of Pediatrics, 25-27 September 2014, Changsha, China, Latour JM; Allowing parents to have a voice in the treatment and care of their child. 3rd China-US (Xiaoxiang) Symposium of Pediatrics, 25-27 September 2014, Changsha, China, La- tour JM; Measuring paediatric (nursing) outcomes to improve quality of care and family-centred care practice. 1st International and multidisciplinary children’s critical care research summer school, 26-27 August 2014, University of Lancashire, Preston, UK, Latour JM; Preparing to study ‘complex’ interventions and use of the MRC framework in critical care. 1st International and multidisciplinary children’s critical care research summer school, 26-27 August 2014, University of Lancashire, Preston, UK, Latour JM; Writing up and getting your research publis- hed in a high impact journal. 1st International and multidisciplinary children’s critical care research summer school, 26-27 August 2014, University of Lancashire, Preston, UK, Latour JM; Survey research questionnaire design. Deutscher Fachpflegekongress DGF, 13-14 June 2014, Münster, Germany, Latour JM; End-of-Life Care im Setting der Intensivstation – Geht das überhaupt? Implementazione del modello della Family Centered Care Symposium, 23 May 2014, Rome, Italy, Latour JM; Qualità delle cure, FCC e strumenti per valutare l’esperienza e la soddisfazione dei genitori in neonatologia di II e III livello. Implementazione del modello della Family Centered Care Symposium, Rome, Italy, 23 May 2014, Latour JM; Traduzione e adattamento culturale dell’Emphatic -N alla realtà italiana: la metodo- logia. 7th World Congress on Pediatric Intensive Critical Care, 5-7 May 2014, Istanbul, Turkey, Latour JM; Caring for patients’ families. 7th World Congress on Pediatric Intensive Critical Care, 5-7 May 2014, Istanbul, Turkey, Latour JM; The voices of parents in treatment and care. 7th World Congress on Pediatric Intensive Critical Care, 5-7 May 2014, Istanbul, Turkey, Latour JM; Patient/parents reported outcome measures: The EMPATHIC-30 tool. Inaugural Lecture Nursing World Shared Practice Forum at OPENPediatrics, 15 April 2014, Latour JM; Family Centered Care and Measuring Outcomes. UINARS Paediatric Symposium, 29 March 2014, Belgrade, Serbia (webcast), Latour JM; Family- centred care in paediatric nursing: The empowerment of parents to change clinical practice. EAPS 2014, Barcelona Spain, Ista E; Does early screening lead to higher prevalence of pediatric delirium? EAPS 2014, Barcelona Spain, Ista E; A preliminary validation of a screening too for pediatric delirium. 56 VIP2
- 59. Ljubljana International Symposiumon Paediatric and Neonatal Intensive care, Ljubljana, Slovenia 2014, Ista E; Occurrence of Withdrawal symptoms in critically ill children after long-term admi- nistration of sedatives and/or analgesics. European Pediatric Neonatal Ventilation, Montreux, Swiss, Ista E; Goal-directed comfort. European Pediatric Neonatal Ventilation, Montreux, Swiss, Ista E; Symptom Management (sleep deprivation/iatrogenic withdrawal/delirium). 2013 Symposium ISCEM, Brussel, Mol MMC; Quality of care in the Intensive Care Unit from the perspective of relatives. Symposium ISCEM, Brussel, Trogrlic Z; Current perspectives, beliefs and practices concerning delirium in critically ill patients: a multicenter survey among Dutch healthcare professionals. Symposium ISCEM, Brussel, Trogrlic Z; Current practices in ICU delirium management: a prospective multicenter study in the Netherlands. 29th Annual Q Conference, Tielen M; A Q-methodology study to explore changes in attitudes towards medication adherence in kidney transplant patients over time ELPAT conference, Tielen M; Exploring attitudes towards medication adherence in very recently transplanted kidney patients: A Q-methodological study. ELPAT (Ethical Legal and Psychosocial Aspects of Organ Donation), Maasdam L; Health literacy and self-management among kidney transplant patients ITNS (International Transplant Nurses Society), Cadogan MM; Conversion from Prograft to Advagraf after kidney transplantation is safe. ACENDIO 9th Biennial Conference, Dublin, de Graaf-Waar HI; Working with selections of nursing diagnoses, interventions and outcomes in an electronic patient record. MD Anderson, Houston, Harinck MEG; A case study of euthanasia in clinical practice. Texas’ Womans University, Houston, Harinck MEG; A case study of euthanasia in clinical practice. 24th congress of the International Society of Thrombosis and Haemostasis, Amsterdam, Mulders G; Haemophilia and home treatment: Optimizing skills by an e-learning program. 13th Congress of the European Association for Palliative Care, Prague, Oldenmenger WH; Optimal pain control – why is it so hard to get it right? Workshop: Improving the multi- professional management of cancer-related pain. The European Cancer Congress ECCO 17, Amsterdam, Oldenmenger WH; The effect of a pain consult combined with a patient pain education program on patient adherence to analgesics. The European Cancer Congress ECCO 17, Amsterdam, Oldenmenger WH; Optimal pain control – why is it so hard to get it right? Workshop: Improving the multi-professional management of cancer-related pain. Presentaties Jaarboek Verplegingswetenschappelijk Onderzoek 2010-2014 57
- 60. The European CancerCongress ECCO 17, Amsterdam, Oldenmenger WH; To be in pain (or not); a computer enables outpatients to inform their physician. The European Cancer Congress ECCO 17, Amsterdam, Witkamp FE; Oncology nursing research: How can we improve it? Results of a project based approach. The European Cancer Congress ECCO 17, Amsterdam, Witkamp FE; Aftercare following allogeneic stem cell transplantation: adjustment to individual needs. Meeting International Collaboration in End of life Research, Rotterdam, Witkamp FE; Impact dissemination strategy of ACTION. ESPNIC 24th Annual Congres, Rotterdam, de Boer J; Moral Distress International Neuman Systems Model biennial symposium, Vancouver, Sijda Groen; A patient’s perception on self-management. ESPNIC 24th Annual Congres, Rotterdam, O. Helder; Non-pharmacological interventions to reduce bloodstream infections in infants admitted to a neonatal intensive care unit. ESPNIC 24th Annual Congres, Rotterdam, H. te Beest; The Sophia Observation withdrawal Symptoms-Pediatric Delirium scale (SOS-PD) as a screening tool. 24th Meeting of European Society of Paediatric and Neonatal Intensive Care, Rotterdam, van Dijk M; picu and nicu nursing care in 2013: based on research or ritual. 24th Meeting of European Society of Paediatric and Neonatal Intensive Care, Rotterdam, van Dijk M; Pediatric Delirium – round table discussion COINN, Belfast, Helder O; Reduced nosocomial bloodstream infection rate among very low birth weight infants by sequential handhygiene promotion: a ten-year experience. European Delirium Association, Leuven, Belgium, September 2013; Ista E; The Sophia Observation withdrawal Symptoms-Paediatric Delirium scale (SOS-PD) as a screening tool. ESPNIC 24th Annual Congres, Rotterdam, Ista E; Delirium in the PICU. Pediatric Delirium – round table discussion. ESPNIC 24th Annual Congres, Rotterdam, Ista E; Tools for assessing sedation withdrawal in NICU PICU. ESPNIC 24th Annual Congres, Rotterdam, Ista E; Implementation Science – The way forward in ICU Nursing. 2nd Oriental Congress of Pediatrics, 17-20 October 2013, Shanghai, China, Latour JM; Pediatric nursing measures are needed to improve quality of care and family-centered care practice. First Training Program on Health Education International Forum of Family Centered Care. 10-12 October 2013, Changsha, China, Latour JM; Family-Centered Care: How to involve the parents in the care of our children? 58 VIP2
- 61. First Training Programon Health Education International Forum of Family Centered Care. 10-12 October 2013, Changsha, China, Latour JM; Measuring pediatric nursing outcomes to improve the quality of care. 1st Training Program on Health Education International Forum of Family Centered Care. 10-12 October 2013, Changsha, China, Latour JM; Nursing Education and Competency: The need to define core competencies in nursing. 26th Annual Congress of the European Society of Intensive Care Medicine, 5-9 October 2013, Paris, France, Latour JM; Reducing length of stay and improving patient outcomes. 26th Annual Congress of the European Society of Intensive Care Medicine, 5-9 October 2013, Paris, France, Latour JM; Toward more efficient ‘patient reporting’ between shifts. 26th Annual Congress of the European Society of Intensive Care Medicine, 5-9 October 2013, Paris, France, Latour JM; Learning from our patients. 27th Annual Paediatric Intensive Care Society Conference (PICS). 25-27 September 2013, London, UK, Latour JM; Research and PICU Nurses – What Can Be Done. Congress The Family in the NICU. 21 September 2013, Rimini, Italy, Latour JM; Acceptance: dealing with families. Congress The Family in the NICU. 21 September 2013, Rimini, Italy, Latour JM; Measuring parents’ experiences and satisfaction. 11th Congress of the World Federation of Societies if Intensive Critical Care Medicine. 28 August – 1 September 2013, Durban, South Africa, Latour JM; Families in the ICU: what is optimal care for parents in the PICU / NICU? 24th Annual Meeting of the European Society of paediatric and Neonatal Intensive Care. 12-15 June 2013, Rotterdam, The Netherlands, Latour JM; Research Sub Group Updates: Family-Centered Care. 24th Annual Meeting of the European Society of paediatric and Neonatal Intensive Care. 12-15 June 2013, Rotterdam, The Netherlands, Latour JM; Parent’s Recall. 24th Annual Meeting of the European Society of paediatric and Neonatal Intensive Care. 12-15 June 2013, Rotterdam, The Netherlands, Latour JM; Children dying in the ICU: The European perspective. 2nd PNAE Congress on Paediatric Nursing. 7-8 June 2013, Glasgow, UK, Latour JM; Invited Plenary Lecture: Measuring and benchmarking paediatric nursing outcomes improves quality of care. 6th Hamburger Intensivtage. 31 May -1 June, Hamburg, Germany, Latour JM; Angehörigenbetreuung auf der Intensivstation [Care of the family in the ICU] 4th Shanghai Neonatal Forum. 11-14 April 2013, Shanghai, China, Latour JM; Empowerment of parents in the intensive care. 6th World Congress Paediatric Cardiology Cardiac Surgery. 17-22 February 2013, Cape Town, South Africa, Latour JM; Parental presence during CPR: the pros and cons. Presentaties Jaarboek Verplegingswetenschappelijk Onderzoek 2010-2014 59
- 62. 6th World CongressPaediatric Cardiology Cardiac Surgery. 17-22 February 2013, Cape Town, South Africa, Latour JM; Nursing the dying child: Palliative care and management. Symposium Institute of Nursing Science, 12 February 2013, Basel, Switzerland, Latour JM; One plus one is three: the synergy of nursing metrics to improve quality of care. 2012 28th Annual Q Conference, Tielen M; Q-methodology to explore attitudes towards adherence in recently transplanted kidney patients. TTS, Tielen M; Q-Methodology to Explore Attitudes Towards Adherence in Recently Transplanted Kidney Patients. Fifteenth Annual European Pressure Ulcer Advisory Panel Meeting, Cardiff, van Dishoeck AM; Does pressure ulcer prevalence reflect the quality of care in adult hospitalized patients? An audit case control study. TTS (The Transplantation Society), van Buren MC; Pregnancy after Kidney Transplantation: ‘Will Mothers See their Children Grow Up’. Houston, Texas, Stuij-Honkoop JE; Selecting Nursing Diagnoses in Surgical Oncology and Radiotherapy as Part of Development of an Electronic Patient Record System. 5th Masterclass in Oncology Nursing, EONS, Ermatingen, Van der Biessen DA; Complex cancer patient with Hemoglobin loss in phase I trial. 7th world research congress of the European Association for Palliative Care, Trondheim, Witkamp FE; Hospital nurses: what do they know and what do they think of palliative care? 4th Congress of the European Academy of Paediatric Societies - EAPS Istanbul, Turkey, van Dijk M, 2012 3rd Biannual International Pain Congress, Middelburg, van Dijk M; Pain in children and infants 5th International Conference of the Egyptian Society of Pediatric Intensive Care. 14-16 November 2012, Hurghada, Egypt, Latour JM; Parent satisfaction in the PICU-NICU. Symposium Angehörigen-freundliche Intensivstation [Symposium Family friendly ICUs]. 12 November 2012. Berlin, Germany, Latour JM, Reizwort: Angehörigenintegration – Herausforderungen auf der Intensivstation [Family integration: challenges in the ICU]. 4th International Symposium of Neonatal and Pediatric respiratory and Intensive Care. 5-7 November 2012, Shijiazhuang, China, Latour JM; Family-centered neonatal care. Resuscitation 2012 Congress. 18-20 October 2012, Vienna, Austria, Latour JM; Involving the partner and family in post-resuscitation care. Symposium on Evidence Based Nursing: From family-centered care to empowerment of families in neonatology. 21 September 2012, Rome, Italy, Latour JM; Family-centered care and empowerment: what has the literature to tell us; How to assess the satisfaction of families in neonatology; Strategies and tools to facilitate newborns’ family empowerment. 60 VIP2
- 63. Jahrestagung der Gesellschaftfür Neonatologie und Pädiatrische Intensivmedizin (GNPI congress), 12-16 September 2012, Hamburg, Germany, Latour JM; Elternanwesenheit bei Notfallsituationen / Reanimationen [Parental presence during emergency and resuscitation]. 4th International British Association of Critical Care Nurses Conference, 10-11 September 2012, Brighton, UK, Latour JM; Keynote address: Children in the ICU: Is special attention needed for quality and safety? China-US (Xiao Xiang) Summit of Pediatrics. 8-10 June 2012, Changsha, China, Latour JM; Parental presence during resuscitation: Accept or refuse? China-US (Xiao Xiang) Summit of Pediatrics. 8-10 June 2012, Changsha, China, Latour JM; Family- Centered Care workshop. VI Workshop Cure Intensive Del Neonato. 16-17 March 2012, Verona, Italy, Latour JM; Keynote address: Empowerment of parents in NICU. EAPS, Istanbul, Ista E; Interactive session sedation, pain, withdrawal. 2011 Espacomp, Tielen M; Q-methodology to explore attitudes towards adherence in recently trans- planted kidney patients. ITNS, Tielen M; Is non-adherence a risk factor for high intra-individual variability in the pharmacokinetics of tacrolimus. ITNS (International Transplant Nurses Society), de Leeuw van Weenen NJ; The impact of participation in randomized controlled trials after kidney transplantation. ITNS (International Transplant Nurses Society), van Buren MC; “Alternative Living Kidney donation programs: The Rotterdam Experience”. ITNS (International Transplant Nurses Society), van Buren MC; Having children after Kidney Trans- plantation: ‘Will the Mothers See Them Grow Up. ESOT (European Transplant Organ Society), van Buren MC; Should kidney transplant recipients receive children after transplantion? The European Cancer Congress, Stockholm, Oldenmenger WH; Improving Pain Management due to a combination of a Pain Consult and Pain Education in oncology outpatients. Societe Internationale d’Oncologie Pediatrique (SIOP), Auckland, Vonk I, Stem Cell Apheresis and -Reinfusion, An Exploratory Pilot Survey of Experiences of Parents. 1st PNAE Congress on Paediatric Nursing, 1-2 December 2011, Istanbul, Turkey, Latour JM; Family- centered care in critical care units. Workshop Special Interest Group Neonatology Denmark, 29 November 2011, Odense, Denmark, Latour JM; Partnership with parents. Presentaties Jaarboek Verplegingswetenschappelijk Onderzoek 2010-2014 61
- 64. Zorg rond thepasgeborene [Care of the newborn infants], 28 November 2011, Ede, The Netherlands, Latour JM; Ouders en empathie: ‘n (op)gave [Parents and empathy: a challenge] 22nd ESPNIC Medical Nursing Annual Congress, 2-5 November 2011, Hannover, Germany, Latour JM; The Delphi Method: Advantages, disadvantages. 22nd ESPNIC Medical Nursing Annual Congress, 2-5 November 2011, Hannover, Germany, Latour JM; Quality Improvement: The perspective of the parents. 22nd ESPNIC Medical Nursing Annual Congress, 2-5 November 2011, Hannover, Germany, Latour JM; Parents satisfaction. 22nd ESPNIC Medical Nursing Annual Congress, 2-5 November 2011, Hannover, Germany, Latour JM, Visitation Rights: Visitation the evidence. 22nd ESPNIC Medical Nursing Annual Congress, 2-5 November 2011, Hannover, Germany, Latour JM; Ethics: The role of nurses. 24th Annual Congress of the European Society of Intensive Care Medicine, 1-5 October 2011, Berlin, Germany, Latour JM; Learning from family satisfaction outcomes. 24th Annual Congress of the European Society of Intensive Care Medicine, 1-5 October 2011, Berlin, Germany, Latour JM; End-of-life care: Intensive care nurses’ view. 24th Annual Congress of the European Society of Intensive Care Medicine, 1-5 October 2011, Berlin, Germany, Latour JM; Life-long learning in the ICU. 37th Jahrestagung der Gesellschaft für Neonatologie und Pädiatrische Intensivmedizin [37th Congress of the Society of Neonatology and Pediatric Intensive Care Medicine], 26-28 May 2011, Mannheim, Germany, Latour JM; Eltern auf Intensivestation [Parents on the Intensive Care]. 9th European paediatric Neurology Society Congress, 11-14 May 2011, Cavtat-Dubrovnik, Croatia, Latour JM; Keynote address: Multi-cultural issues in end-of-life decisions. 2nd Congress of Paediatric Neurology Nurses, EEG and EMG Technicians, 11-12 May 2011, Cavtat- Dubrovnik, Croatia, Latour JM; Terminal and Palliative care in paediatric neurology. 6th World Congress on Pediatric Critical Care, 13-17 March 2011, Sydney, Australia, Latour JM; Han- ging on to Generation Y. 6th World Congress on Pediatric Critical Care, 13-17 March 2011, Sydney, Australia, Latour JM; Are families satisfied with our care? 6th Congress on Pediatric Critical Care, 13-17 March 2011, Sydney, Australia, Latour JM; End-of-Life care: Challenges in Europe. ESNPIC 22nd annual congress, Hannover, Ista E; Delirium in PICU patients. ESNPIC 22nd annual congress, Hannover, Ista E; Nursing research in PICUs. 6th World Congress in Pediatric Critical Care, Sydney, Australia, Van Dijk M; Sedation in children 62 VIP2
- 65. 6th World Congressin Pediatric Critical Care, Sydney, Australia, Van Dijk M, Protocol violations. 37th Annual Meeting of the Society for Neonatology and Pediatric Intensive Care Medicine, Mannheim, Germany, Van Dijk M. 4th EfCCNa FSAIO Congress, Copenhagen, Denmark, Van Dijk M. 22nd Meeting of European Society of Paediatric and Neonatal Intensive Care, Hannover, Germany, Van Dijk M, Studiedag Pijnpunt, Gent, Belgium, 19 September 2011, Van Dijk M, Oriental Pediatric Conference, Shanghai, China, October 2011, Van Dijk. 2010 Elpat (Ethical Legal and Psychosocial Aspects of Organ Donation), van Buren MC; Living kidney donation: for love or money? Attitudes of 250 actual living donors. ITNS (International Transplant Nurses Society), van Buren MC; “Percutaneous Nephrostomy after Kidney Transplantation, A challenge for the Nurse Practitioner”. Elpat (Ethical Legal and Psychosocial Aspects of Organ Donation), Maasdam L; Ethnicity and access to kidney transplant programs. ITNS (International Transplant Nurses Society), Maasdam L; Knowledge and attitudes towards living kidney donation in non-native Dutch populations. 6th Research Forum of the European Association for Palliative Care, Glasgow, Oldenmenger WH; Cutoff points for mild/ moderate pain, clinically clear? 4th European Nursing Congress, Rotterdam, Witkamp FE; Nursing care in the last days of life as reported by hospital nurses. EAPS, Copenhagen, de Boer J; Structured Medical Ethical Decision Making in the NICU, benefits of a guideline. EAPS, Copenhagen, Ista E; Pain Sedation in PICU. 8th International Symposium on Pediatric Pain, Acapulco, Mexico, van Dijk M; Pain. 7th International Conference of Neonatal Nursing, Durban, Zuid-Afrika, Helder O, Kornelisse R; Measurement of hand disinfection events by using an electronic device, which determine the use of dispensers for a period of one year. 23rd Congress of the European Society of Intensive Care Medicine, 9-13 October 2011, Berlin, Germany, Latour JM; Communication with children. 23rd Congress of the European Society of Intensive Care Medicine, 9-13 October 2011, Berlin, Germany, Latour JM. How do I address patient family spiritual needs at end-of-life in the ICU. 23rd Congress of the European Society of Intensive Care Medicine, 9-13 October 2011, Berlin, Presentaties Jaarboek Verplegingswetenschappelijk Onderzoek 2010-2014 63
- 66. Germany, Latour JM;Making your voice heard in the team. 2010 International Symposium on Pediatric Critical Care. 2-4 September 2010, Changsha, China, Latour JM; A new quality indicator for PICU: Parent Satisfaction. 3rd National Conference of Nursing. 30-31 May 2010, Villasimius, Italy, Latour JM; Overview of the role of nursing in sepsis. 9. Jahrestagung der Initiative für Neonatologie und Pädiatrische Intensivmedizin (INPI) Rhein – Ruhr. 25 March 2010, Koblenz, Germany, Latour JM; Reanimation bei Kindern im Beisein der Eltern [Resuscitation of childen with the presence of parents]. 14. Kongress für Kinderkrankenpflege. 25-26 March 2010, Freiburg, Germany, Latour JM; Anwesenheit von Angehörigen bei Reanimationen [Presence of relatives during resuscitation]. 14. Kongress für Kinderkrankenpflege. 25-26 March 2010, Freiburg, Germany, Latour JM; Keynote address: Familienzentrierte Pflege [Family-Centered Care]. Posterpresentaties 2014 ICN INP/APNN Congress, Helsinki, de Heide J; Feasibility study on making and uploading mobile clinical images by cardiovascular patients. ICN INP/APNN Congress, Helsinki, de Heide J; Get the Picture EAPS, Barbcelona, Cindy van den Berg en Kim Alferink; Care around an infant’s death in the NICU. EAPS congress, Barcelona, Meesters N, van Dijk M, Roofthooft D, Simons S; Pain management in infants operated on necrotizing enterocolitis: the way towards evidence based guidelines. Marcé society conference in Engeland, Swansea, Van Rij B; Well-being of spouses from mothers admitted at the psychiatric mother-baby unit. European Stroke Conference, Nice; Brouwer-Goossensen D; Supporting lifestyle behavior change after TIA or minor ischemic stroke with motivational interviewing at a nurse- led outpatient clinic. International Forum on Quality and Safety in Healthcare, Paris, Ista E; Implementation of a children’s hospital-wide central venous catheter insertion and maintenance bundle. European Bone and Marrow Transplantation Conference, Milan, March 2014, Ottevanger CL, van der Lans MCM, Witkamp FE; Cryotherapy reduces the severity and duration of oral mucositis following high dose Melphalan. European Breast Cancer Congress. Glasgow, UK. 2014, Van Rosmalen MM, den Boer MD, Veenstra P, Olsthoorn ACM, Rehorst J, Sparreboom A, van Wingerde L, van der Waal H; Casemanagement: A task for nurses. 8th World research Congress of the European Association for Palliative Care, Lleida Spain, June 64 VIP2
- 67. 2014 Witkamp FE,van der Heide A, van der Rijt CCD, van Zuylen L; The impact of a palliative care nursing network on end-of-life care in the hospital: experiences of nurses. 8th World research Congress of the European Association for Palliative Care, Lleida Spain, June 2014 Witkamp FE, van Zuylen L, van der Rijt CCD, van der Heide A; What happens and what matters: Understanding the quality of dying in the hospital. 2013 ESPNIC Barcelona, Coby de Boer, Joost van Rosmalen, Arnold Bakker, Irwin Reiss, Monique van Dijk; Repeated Measurements of the Relationship Between Nurses’ and Physicians’ Perceived Appropriateness of Care and Moral Distress in a Neonatal Intensive Care Unit. 7th World Congres on Paediatric Critical Care, Istanbul, M.E. Augustus, D. Kerklaan, S.C.A.T. Verbruggen, K.F.M. Joosten; Applicability of new metabolic monitor in critically ill mechanically ventilated children. European Stroke Conference, Londen, Brouwer-Goossensen D; Intention to change and actual change in lifestyle behavior change after TIA or minor ischemic stroke. Congress of the European Association for Palliative Care. Prague, Czech Republic. June 2013, Oldenmenger WH, FE Witkamp, JEC Bromberg, FJPM Huygen, JLM Jongen, CAM Verhoeven, H van Dijk, MAG Baan, C van Zuylen, CCD Van der Rijt; To be in pain (or not); a computer enables outpatients to inform their physician. European Journal of Palliative Care. Poster discussion European Cancer Congress ECCO 17, Amsterdam, Sept 2013, Witkamp FE, A. van der Heide, C.C.D. van der Rijt, L. van Zuylen; Understanding the quality of dying in a hospital. 2012 International Forum on Quality and Safety in Healthcare, Paris, van Dishoeck AM; Can surgical site infections reflect hospital performance? Statistical analysis of the influence of random variation and case mix. 7th Research Congress of the European Association for Palliative Care, Trondheim, June 2012, Oldenmenger WH, PJ de Raaf, PAE Sillevis Smitt, CCD van der Rijt; The effectiveness of patient pain education combined with a pain consult in improving medication adherence: a randomized controlled trial. Palliative Medicine, 2012; 26(4) p455. 7th world research congress of the European Association for Palliative Care, Trondheim, Norway 2012, Witkamp FE, L. van Zuylen, C.C.D. van der Rijt , A. van der Heide; End-of-life decisions in the hospital; what do know about patients preferences? 7th world research congress of the European Association for Palliative Care, Trondheim, Norway 2012, Witkamp FE, L. van Zuylen, C.C.D. van der Rijt , A. van der Heide; Shared decision making at the end-of-life in the hospital. 7th Research Congress of the European Association for Palliative Care, Trondheim, June 2012, De Raaf PJ, C de Klerk, R Timman, WH Oldenmenger, CCD van der Rijt; The Effectiveness of Protocolized Treatment of Physical Symptoms in Improving Cancer-related Fatigue: A Randomized Controlled Trial. Palliative Medicine, 2012; 26(4) p405. Presentaties Jaarboek Verplegingswetenschappelijk Onderzoek 2010-2014 65
- 68. 2011 EBMT congres, Parijs,Speksnijder H; Nursing diagnoses (NANDA I) in hematology-oncolgoy: a Delphi study. International Forum on Quality Safety in Health Care, Nice, van Dishoeck AM; Displaying random variation in comparing hospital performance. European Aids Committee Society, Belgrade, Serbia, Van der Knaap, L; “Sexual Behavior Profiles; Dutch HIV positive youths preferences about sexuality”. European Aids Committee Society, Belgrade, Serbia, C.Moons, L. van der Knaap, K. Hoeksema, N. van der Meche, B. Korsten, H. Wiggers, N. Langebeek, A. van den Berg, N.Nauta; “Hiv Master- class for Dutch Hiv Nurses”. ESMO/ ECCO, Folsche M., Witkamp F.E., van Meerten E., van Eekelen F.C.J.M, de Ruiter M.C., van der Rijt C.C.D.; Prevalence and severity of chemotherapy related symptoms and complications with inpatient chemotherapy. ESMO-ECCO, Van der Biessen DA, Merlijn A. Cranendonk, Gaia Schiavon, Bronno van der Holt, Jaap Verweij, Maja J.A. de Jonge, and Ron H.J. Mathijssen; Evaluation of Patient Enrollment in Oncology Phase I Clinical Trials. ESMO-ECCO, Raijmakers NJH, Erica Witkamp, Lucia Maiorana, Lia van Zuylen, Agnes van der Heide, Massimo Costantini. Medical and nursing interventions in hospitals in the last days of life of cancer patients in Italy and the Netherlands. Global Nursing Symposium, Mulders- van Meer G. How to organise a patient event. 12th Congress of the European Association for Palliative Care, Oldenmenger WH, Witkamp E, Van der Boog THM, Bromberg JEC, Huygen FJPM, Van der Rijt CCD.; To Be in Pain (or Not); A Computer Enables Outpatients to Inform their Physicians. 12th Congress of the European Association for Palliative Care, Oldenmenger WH, Sillevis Smitt PAE, Van Montfort CA, Van der Rijt. Less Pain and Better Functioning Due to a Combination of a Pain Consult and Pain Education. 12th Congress of the European Association for Palliative Care, Witkamp E, van Zuylen L, van der Rijt C, van der Heide A. Recognition of imminent death; Do nurses and physicians agree? 33rd Annual meeting of Society for Medical Decision Making, Witkamp FE, L. van Zuylen, C.C.D. van der Rijt , A. van der Heide; End-of-life decisions in the hospital; what do patients prefer? 33rd Annual meeting of Society for Medical Decision Making, Witkamp FE, L. van Zuylen, C.C.D. van der Rijt , A. van der Heide.; Does diagnosis matter in end-of-life decision making in the hospital? Van der Biessen DA, Merlijn A. Cranendonk, Gaia Schiavon, Bronno van der Holt, Jaap Verweij, Maja J.A. de Jonge, and Ron H.J. Mathijssen (2011) Evaluation of Patient Enrollment in Oncology Phase I Clinical Trials. ECCO/ESMO 2011 Stockholm. 66 VIP2
- 69. 2010 International Forum onQuality Safety in Health Care; van Dishoeck AM; Random variation and rankability of hospitals using outcome indicators. Nice, France. ACR Congres, Atlanta; Walter M; One monthly patient reported disability, disease activity and fati- gue shows more fluctuation then expected based on the 3-monthly clinical evaluation by DAS-28. ATC American Transplant Congress; van Buren MC; Living Kidney Donation: For Love or Money? Attitudes of 250 Actual Living Donors. ESICM Barcelona, Van Rikxoort S, de Boer C, Dos Reis Miranda D, Bakker J. Silent Misery: most severe critical incidents as perceived by intensive care nurses. EAPS/ESPNIC Copenhagen, Geja van Blijderveen, Coby de Boer, Gert van Dijk, Monique Williams Structured Medical Ethical Decision Making in the NICU: Benefits of a Guideline. European Congress of European Academy of Paediatric Societies EAPS/ESPNIC Copenhagen, C Buth, Measuring of intra-abdominal pressure in critically Ill children by nurses. Congress of the World Federation of Hemophilia, WFH. de Bruin A. en Scholten M., The Group Medical Appointment (GMA) in Haemophilia: a new development in outpatient pediatric care. Buenos Aires. European Cystic Fibrosis Society ECFS, Valencia, Spanje; Heeres I, Young children with CF and day care attendance, yes or no? Nurse Practitioner World Wide. Mulders G. ‘Transitions in Haemophilia in the Netherlands’. New York, United States of America. 4th European Nursing Congress Vahedi Nikbakht - van de Sande, C.V.M. Braat C., van Staa A. The development, implementation and evaluation of an outpatient palliative radiotherapy programme. Rotterdam. European Association for Palliative Care, EAPC Witkamp FE, van Zuylen L, van der Heide A. Communication about dying in a Dutch hospital. Glasgow. European Association for Palliative Care, EAPC Witkamp FE, van Zuylen L, van der Heide A. Symptoms and quality of life in the last days of life as reported by hospital nurses. Glasgow. 4th European Nursing Congress. Witkamp E, Oldenmenger W, Elfrink E, Verhoeven K. Three times lucky: the future for nursing research. Rotterdam. Presentaties Jaarboek Verplegingswetenschappelijk Onderzoek 2010-2014 67
- 70. Voordrachten 2014 van Buren MC;NTV (Nederlandse Transplantatie Vereniging). Pregnancy after living kidney donation; a literature search. de Leeuw van Weenen NJ; NTV (Nederlandse Transplantatie Vereniging). The current Dutch approach to desensitize cross-match positive kidney transplant recipients. Maasdam L; NTV (Nederlandse Transplantatie Vereniging). Evolution of health literacy and self- management after kidney transplantation: a 6 months follow-up. de Heide J; Carvasz, Utrecht. Get the Picture. Braat C. Symposium Hyperbare Zuurstof Therapie. Rotterdam. De rol van de verpleegkundige binnen de oncologische nazorg. Oldenmenger WH. Workshop. 6e Nationaal Pijn Congres; Kan pijn acceptabel zijn? Ede, Nederland. Verpleegkundig onderzoek naar pijn: multidisciplinair per definitie. Ottevanger CL, van der Lans MCM, Kwasny E, Brunner C, Engelman C, Meijboom C, Witkamp FE. Hematologiecongres, Papendal. Cryotherapie reduceert de ernst en de duur van orale mucositis ten gevolge van hoge dosis melphalan bij patiënten met een multiple myeloom. Van der Biessen DA, Klein D, van der Helm P, Mathijssen RH, de Jonge MJ. Palliatieve zorggroep Erasmus MC. Drijfveren voor fase-I onderzoek. Witkamp FE, Droger SM, Janssens R, van Zuylen L, van der Heide A. Nationaal Congres Palliatieve Zorg. Lunteren. Kwaliteit van sterven in het ziekenhuis: ervaringen van naasten in relatie tot de autonomie van de patiënt. Boerlage A. Nursing congres pijn.Workshop: Meten is weten, ook bij ouderen met een verstande- lijke beperking. Boerlage A. Workshop: Het meten van pijn bij minder communicatieve patienten; De REPOS. Neuro en revalidatie congres. Boerlage A. Nationaal Pijn Congres; Kan pijn acceptabel zijn? Verpleegkundig onderzoek naar pijn: multidisciplinair per definitie. Workshop. 6e Ede, Nederland. Helder O, Venticare, Utrecht. Sepsis hoe kom je eraan en hoe kom je eraf? Helder O, Kenniscentrum Patiëntveiligheid, Rotterdam. Zorggerelateerde bloedbaaninfecties op de IC Neonatologie: huidige en belovende interventies. Helder O, NVK/ Sectie Neonatologie, Amsterdam. Preventie van late-onset sepsis bij pasgeborenen. Ista E, ZonMw lustrum symposium Doelmatigheidsonderzoek, Utrecht. De waarde van implemen- tatie-experts. 68 VIP2
- 71. Ista E, CarVasZUtrecht, oktober 2014, Implementatie van Richtlijnen, waar staat de verpleegkundige. 2013 Tielen M; VVN VS 5e jaarcongres; A Q-methodological study to explore attitude towards medica- tion adherence in recently transplanted kidney recipients. Maasdam L; NTV (Nederlandse Transplantatie Vereniging); Health literacy en zelfmanagement bij niertransplantatiepatiënten. Cadogan MM; NTV (Nederlandse Transplantatie Vereniging); Conversion from Prograft to Advagraf after kidney transplantation is safe. Braat C, Laman MS, Poelman JGM, Hompus WCP, Bakker RM, Tuijman-Raasveld CC, de Groot HE. 32e Oncologiedagen voor verpleegkundigen, Ede. Seksuele revalidatie na brachytherapie bij gynaecologische kanker. Posterdiscussie. Oldenmenger WH, PJ de Raaf, CCD van der Rijt. 32ste Oncologiedagen voor verpleegkundigen, Ede. Verbeteren van de pijnbehandeling door de combinatie van een pijnconsult en patiënten educatie over pijn. Van der Lans MCM, Witkamp FE, Broere AEC. 32ste Oncologiedagen voor verpleegkundigen, Ede.Het eerste intensieve jaar na allogene stamceltransplantatie: van overleven naar terugkijken. Van der Linden SJ: Neurotoxiciteit. IKNL symposium voor verpleegkundigen en Verpleegkundig Specialisten. Van Dijk H. Nationale Conferentie Palliatieve Zorg “in en om Ziekenhuis op orde?” Palliatieve Zorg Arnhem. De rol van de coördinator van het netwerk voor aandachtsvelders. Van Dijk H, Baert A, de Groot D, de Boed R, Schrofer Y. 32e Oncologiedagen voor verpleegkundigen, Ede. Verpleegkundige diagnoses in de interne oncologie; door eenduidigheid meer inzicht. Witkamp FE. Nationale Conferentie Palliatieve Zorg “in en om Ziekenhuis op orde?” Arnhem. Een netwerk van verpleegkundig aandachtsvelders palliatieve zorg: heeft het effect? Witkamp FE, van der Heide A, van Dijk H, van der Rijt CCD, van Zuylen L. 32e Oncologiedagen voor verpleegkundigen, Ede. Kwaliteit van sterven in het ziekenhuis: ervaringen van nabestaanden. Witkamp FE, van Zuylen L, van der Rijt CCD, van der Heide A. Aandachtsvelders palliatieve zorg in het ziekenhuis; heeft het effect? 32e Oncologiedagen voor verpleegkundigen. Ede. Witkamp FE. Nationaal congres verpleegkundigen hart- en vaatziekten, CarVaz, Ede. Een netwerk van verpleegkundig aandachtsvelders palliatieve zorg: heeft het effect? Ista E, Implementatie, Erasmus MC symposium Rotterdam, Implementatie: Kunst of kunde? 2012 Braat C, F.E. Witkamp. Posterdiscussie 31ste Oncologiedagen voor verpleegkundigen. Ede. Huidver- zorging bij radiotherapie: waar blijft de richtlijn? Presentaties Jaarboek Verplegingswetenschappelijk Onderzoek 2010-2014 69
- 72. Brunner-Spiering JDJ, C.Ottevanger, E. Kwasny, M.C.M. van der Lans, C. Engelman, C. Meijboom, F.E. Witkamp. 31ste Oncologiedagen voor verpleegkundigen. Ede Evidence Based Care: in 10 weken schakelen naar vooruitgang. Bootcongres; Tielen M; Q-methodology to explore attitudes towards adherence in recently trans- planted kidney patients. Maasdam L; NTV (Nederlandse Transplantatie Vereniging); Health literacy among kidney trans- plant patients: a literature study. Cadogan MM; NTV (Nederlandse Transplantatie Vereniging); The method of approaching patients and recruitment in clinical trials. Tielen M; NTV (Nederlandse Transplantatie Vereniging); Q-methodology to explore attitudes towards adherence in recently transplanted kidney patients. Folsche M, A.A. van der Beek, F.E. Witkamp. Posterdiscussie 31ste Oncologiedagen voor verpleeg- kundigen. Ede.Baas over bijwerkingen: ontwikkeling van een klachtendagboek en een verpleeg- kundig telefonisch spreekuur. Folsche M, van der Biessen A,J, Braat C, Stip I, den Boer M. 31ste Oncologiedagen voor verpleegkundi- gen. Ede. Evaluatie intercollegiale toetsing verpleegkundig specialisten. Oldenmenger WH. 31ste Oncologiedagen voor verpleegkundigen. Ede. De vervolgstap: hoe verbete- ren wij het gebruik van richtlijnen in de praktijk? Schakel naar vooruitgang. Oldenmenger WH en WWA Zuurmond. Pijndagen. Van samen werken naar SAMENWERKEN: de patiënt centraal. NVA. Hotel Papendal, Arnhem. Doorbraakpijn bij kanker. Oldenmenger WH, PJ de Raaf, CAGM van Montfort, CCD van der Rijt. Pijndagen. Van samen wer- ken naar SAMENWERKEN: de patiënt centraal. NVA. Hotel Papendal, Arnhem. De effectiviteit van patiënten pijneducatie gecombineerd met een pijnconsult in het verbeteren van medicatietrouw: een gerandomiseerde studie. Oldenmenger WH, CAM Verhoeven, FE Witkamp, JEC Bromberg, JLM Jongen, FJPM Huygen, C van Zuylen, CCD van der Rijt. Nationaal Congres Palliatieve zorg. Palliatieve Zorg – Integrale zorg. Lunteren. To be in pain (or not): poliklinische pijnregistratie via een computer. Oldenmenger WH, PJ de Raaf, CAGM van Montfort, CCD van der Rijt. Nationaal Congres Palliatieve zorg. Palliatieve Zorg – Integrale zorg. Lunteren. De effectiviteit van patiënten pijneducatie gecombineerd met een pijnconsult in het verbeteren van medicatietrouw: een gerandomiseerde studie. Spek, E van der; Mangelaars, C; Stuij-Honkoop, J; de Graaf-Waar, H; 30ste Oncologiedagen voor verpleegkundigen. Ede. Selecteren van verpleegkundige diagnoses. E.J. Stutvoet, B. Rikkelman, J.M.G. Schneider, C.F.M. de Laak, F.E. Witkamp, L. v. Zuylen. 30ste Oncologiedagen voor verpleegkundigen. Ede. Voorlichting aan naasten als vroege interventie bij reutelen in de stervensfase. Van Dijk H., Dekkers AGWM, 31ste Oncologiedagen voor verpleegkundigen. Ede. Zorgpad stervens- fase digitaal: ervaringen in de dagelijkse praktijk en plannen voor de toekomst. 70 VIP2
- 73. Van Dijk H,Venticare, Congres voor IC verpleegkundigen. Ede. Palliatieve sedatie buiten de IC. Witkamp FE, Lia van Zuylen, Karin van der Rijt, Agnes van der Heide. MOVE2PC: Kennis en opvat- tingen van verpleegkundigen over palliatieve zorg. Dutch-Flemish Research forum, Rotterdam. Boerlage A; Verpleegkundig pijncongres: Pijnmeting bij kinderen; hoe, wat en waarmee…? Workshop: debat over de COMFORT gedragschaal versus de FLACC score Boerlage A; Congres Tilburg. Workshop pijn bij mensen met een verstandelijke beperking. Boerlage A; Evidenced based care congres - Effectieve implementatie pijnmanagement; Presentatie: Onderzoek gevalideerd pijnmeten bij ouderen. Utrecht. Latour J.; 9e Reanimatie, Nieuwegein, Aanwezigheid van familie en ouders bij een reanimatie: nauwgezette betrokkenheid en impact [Presence of family and parents during resuscitation: involvement and impact]. Ista E; VVN – VVKV – masterclass 2012, Rotterdam, Pijn, sedatie en delier bij kinderen. Ista E; Venticare, Utrecht, Pijnmeting op de Kinder IC. 2011 Maasdam L; NTV (Nederlandse Transplantatie Vereniging); The influence of ethnicity on re- hospitalization and complications after kidney transplantation. Braat C. 30ste Oncologiedagen voor verpleegkundigen. Ede.Verpleegkundige interventies bij bij- werkingen door radiotherapie. Oldenmenger WH, FE Witkamp, CCD van der Rijt. 30ste Oncologiedagen voor verpleegkundigen. Ede. To be in pain (or not): poliklinische pijnregistratie via een computer. Oldenmenger WH, ME Lokker, L. van Zuylen, A. van der Heide. 30ste Oncologiedagen voor verpleeg- kundigen. Ede. Onderkennen van de stervensfase; het kan niet zonder woorden. Witkamp FE, Oldenmenger WH, CAM Verhoeven. 30ste Oncologiedagen voor verpleegkundigen. Ede. Project Verpleegkundig onderzoek: fundering voor de toekomst. Onno Helder, Zorg rond de pasgeborene, Ede, René Kornelisse, Samenwerken aan infectiepreventie. 2010 Tielen M; Bootcongres; How to develop a successful journal club with Transplant Nurses in The Netherlands. Tielen M; NTV (Nederlandse Transplantatie Vereniging); How to develop a successful journal club with Transplant Nurses in The Netherlands. van Buren MC; NTV (Nederlandse Transplantatie Vereniging); Living Kidney Donation: For Love or Money? De Graaf- Waar HI. Symposium Erasmus MC: Als botsen raken wordt, Rotterdam. Presentaties Jaarboek Verplegingswetenschappelijk Onderzoek 2010-2014 71
- 74. Maasdam L; NTV(Nederlandse Transplantatie Vereniging); Knowledge and attitudes towards living kidney donation in non-native Dutch populations. Braat C. Congres Ned. Ver. Medische Beeldvorming en Radiotherapie. De NP binnen de afdeling radiotherapie: Een nieuwe lente. Folsche M. Post-ONS symposium. Bladder cancer; new horizons. Folsche M 29e Oncologiedagen voor verpleegkundigen. Verpleegkundig onderzoek naar klachten en complicaties ten gevolge van chemotherapie’. Oldenmenger WH. Scientific Meeting Department Medical Oncology Erasmus MC. Rotterdam. Effect of a pain consult and patient education and monitoring: a prospective study in oncology patients. Erica Witkamp, Lia van Zuylen, Karin van der Rijt, Agnes van der Heide. Research Forum, Antwerpen. Terminale zorg in het ziekenhuis Dutch-Flemish. Onno Helder, Venticare 2010, Utrecht. Effectieve maatregelen om infecties te voorkomen. Onno Helder, Licht op Lucht, Gouda. Infecties, het gevaar ervan en de preventie, Ista E, EBP congres, Utrecht, Effectieve implementatie pijnmanagement. Ista E, LUMC symposium Dat is Kicken, Leiden, Ontwenningsverschijnselen bij kinderen. Posterpresentaties 2014 de Heide J; Symposium Rho Chi – WiP, Utrecht; Get the picture. de Leeuw van Weenen NJ; Nederlandse Nefrologie dagen; Poster presentatie; Desensibilisatiebe- handeling bij HLA-incompatibele levende donor niertransplantatie. A. den Engelsman-Quist, WES- Werkgroep Educatieve Symposia, Rotterdam; Teamleren en de ken- nis van de ABCD-methodiek. Folsche M, Djontono J, Van der Zande M, Reijm E, Fung-Viaene C, Brey M, Van der Linden S. Oncolo- giedagen, VVN Oncologie. Ede. Spreken we dezelfde taal. 2013 Latour JM. The EMPATHIC Study: where are the parents of the child on the ICU? 2nd Erasmus Criti- cal Care Day. 12 June 2013, Rotterdam, The Netherlands. Den Boer MD, van Rosmalen MM, Veenstra AC. 32e Oncologiedagen voor verpleegkundigen, Ede. Casemanagement. 72 VIP2
- 75. Folsche M. ‘Baasover Bijwerkingen; 32e Oncologiedagen voor verpleegkundigen, Ede. Ontwikkeling van een klachtendagboek en telefonisch spreekuur voor chemotherapie-patiënten’. Folsche M, Witkamp FE, Stutvoet- de Bruijn EJ, de Bot MC, van der Beek AA. 32e Oncologiedagen voor verpleegkundigen, Ede. PICO: Blaren door vaseline bij zuurstofgebruik? Djontono JP, Ras- van Spijk WS, Mentink-Boelen AC, Veenstra AC. 32e Oncologiedagen voor ver- pleegkundigen, Ede. Effectief plannen van patiëntenzorg. Van der Biessen DAJ, Cranendonk M, de Jonge MJA, van der Holt B, Mathijssen RHJ. 32e Oncologie- dagen voor verpleegkundigen, Ede. Evaluatie van deelname aan oncologische fase I studies. Van der Zande-Bouwens M, van Wijk – van Pappelendam LCM. 32e Oncologiedagen voor verpleeg- kundigen, Ede. Wat te doen bij extravasatie bij toediening van paclitaxel? Vink-van der Stelt YD, van Daalen A, van Nierop GPM. 32e Oncologiedagen voor verpleegkundigen, Ede. De verkeersleiders van de ambulante zorg. 2012 Mol MMC van; WES, Rotterdam; Family-centered Care op IC Volwassenen in het Erasmus MC. Mol MMC van; Venticare, Utrecht; De ontwikkeling en validering van de Consumer Quality Index ‘Ervaringen van naasten op de Intensive Care’. Walter M; NVR Congres Nederland; Discrepancies between disease activity and disease burden. Maasdam L; VVN VS jaarcongres; Health literacy among kidney transplant patients: a literature study. Cadogan MM; NTV (Nederlandse Transplantatie Vereniging); Als de papieren status elektronisch wordt. Coby de Boer, Geja van Blijderveen, Gert van Dijk, Monique Williams Methode voor Multidiscipli- naire Medisch Ethische Besprekingen op de NICU. Zorg rond de pasgeborene. Ede. Booms MM, Ijzerman M, Starke T, Uitdehoof M, Lokker MW. 31ste Oncologiedagen voor verpleeg- kundigen, Ede. Vertalen van wetenschappelijk onderzoek naar de praktijk. Huijer-Korengevel M, Orgers-Keijzer PA, van der Welle-Oostdijk LI, van Arendonk-Rasing MLG, Me- ijer R. 31ste Oncologiedagen voor verpleegkundigen. Ede. De focusgroep methode als instrument om kwaliteit van zorg te verbeteren. De Raaf PJ, C de Klerk, R Timman, WH Oldenmenger, CCD van der Rijt. 8e Nederlands-Vlaams on- derzoeksforum, Rotterdam. Het effect van protocollaire behandeling van lichamelijke sympto- men op de intensiteit van kanker-gerelateerde vermoeidheid. Ned-VL Tijdschrift voor Palliatieve Zorg. 2012: (12)1:43-44. De Raaf PJ, C de Klerk, R Timman, WH Oldenmenger, CCD van der Rijt. 19e congres van de Neder- landse Vereniging voor Psychosociale Oncologie, Utrecht. Het effect van protocollaire behandeling van lichamelijke symptomen op de intensiteit van kanker-gerelateerde vermoeidheid. Presentaties Jaarboek Verplegingswetenschappelijk Onderzoek 2010-2014 73
- 76. Oldenmenger WH, PJde Raaf, CAGM van Montfort, CCD van der Rijt. Van samen werken naar SAMENWERKEN: de patiënt centraal. NVA. Hotel Papendal Arnhem. De effectiviteit van patiën- ten pijneducatie gecombineerd met een pijnconsult in het verbeteren van medicatietrouw: een gerandomiseerde studie. Pijndagen. Oldenmenger WH, CAM Verhoeven, FE Witkamp, JEC Bromberg, JLM Jongen, FJPM Huygen, C van Zuylen, CCD van der Rijt. Van samen werken naar SAMENWERKEN: de patiënt centraal. NVA. Hotel Papendal Arnhem. To be in pain (or not): poliklinische pijnregistratie via een computer. Pijndagen. Sturm AAM., N.T.P. Khieroe, F.E. Witkamp, 31ste Oncologiedagen voor verpleegkundigen, Ede. In gesprek met de patiënt?! Van der Biessen AJ. 31ste Oncologiedagen voor verpleegkundigen, Ede. Hoe schrijf ik een abstract? Praktische handleiding door middel van artikel in Oncologica en door middel van poster op congres. van Dijk H, F.E. Witkamp, P. Groenendijk, J. van Dijke, L. van Zuylen. 31ste Oncologiedagen voor ver- pleegkundigen, Ede. Een netwerk van verpleegkundig aandachtsvelders in het Erasmus MC . Witkamp FE, M.C.L.R. Koelewijn-Vissers, L. van Zuylen, A. van der Heide. 31ste Oncologiedagen voor verpleegkundigen, Ede. MOVE2PZ: kennis en opvattingen van verpleegkundigen over palliatieve zorg. 2011 Mol MMC van; Topics in Intensive Care, Lunteren; De Consumer Quality Index (CQI) Ervaringen van naasten op de Intensive Care. Walter M; NVR, Congres Nederland; Increased Fatigue does not herald a flare among patients with RA. Folsche M. 31ste Oncologiedagen voor verpleegkundigen, Ede. ‘Verpleegkundig onderzoek naar klachten en complicaties ten gevolge van chemotherapie’. Folsche M. 31ste Oncologiedagen voor verpleegkundigen, Ede. ‘Scholing van oncologieverpleegkun- digen, vaste prik?!’ 74 VIP2
- 77. Hoofdstuk 5 Boeken en boekhoofdstukken Jaarboek Verplegingswetenschappelijk Onderzoek 2010-2014 75
- 78. Interview met PeterMuller Peter Muller is intensive care (IC) verpleegkundige en ‘neural-practitioner’ op 10 Zuid. Hij loopt warm voor de neurologie, kent de anatomie en fysiologie van het brein op z´n duimpje, en haalt voldoening uit zijn specifieke bijdrage in het verpleegkundig team. 76 VIP2
- 79. Flow van eenneural practitioner Je loopt al een tijdje rond als verpleegkundige en op een gegeven moment verbaas je je niet meer over nieuwe casuïstiek en behandelingen zoals in het begin van je verpleegkundige car- rière. Hoe zorg je dat je met plezier naar je werk blijft gaan? “Zo’n beetje 30 jaar geleden startte ik als cursist op een neurologische afdeling en ook mijn eerste stage voor de IC-opleiding was de neuro-IC. De zorg voor een ‘neuro-patiënt’ lijkt soms lastig, maar juist door me te verdiepen in de anatomie en de fysiologie ben ik beter gaan begrijpen wat er gebeurt. Om de relatie in kaart te brengen tussen de neurologische aandoening en de specifieke zorgaspecten heb ik me verder ontwikkeld tot neural-practitioner, een specialist in de verpleegkundige zorg voor neuro-patiënten op de IC. Ik vind het juist leuk om na te denken, iets uit te pluizen totdat ik het echt weet.” “Samen met een collega volgde ik daarna een tweedaagse cursus neuroanatomie en neuroradio- logie, eigenlijk bedoeld voor arts-assistenten, maar we waren van harte welkom. Het was ontzet- tend leerzaam, je gaat dan echt in breinen snijden. Daardoor zie je er veel meer van en begrijp je nog beter hoe het in elkaar steekt. Ik heb zelf natuurlijk nooit echt een obductie gedaan, het was vooral oefenen. Het is leuk dat je de plaatjes in het anatomieboek gaat herkennen.” “Voor het behalen van de opleiding moet je een onderzoek doen, en in het vervolg daarop ben ik verschillende bewustzijnscores gaan vergelijken. Het meeste probeer ik tijdens mijn werkdag te doen, maar soms ontkom je er niet aan om ook dingen thuis te doen. Zo zocht ik uit nieuwsgierig- heid, en vanwege mijn onderzoek, naar de doodsoorzaak in een heel bijzondere casus: de patiënt had drie ventrikeldrains en dat had ik nooit eerder meegemaakt. Het DNA is naar het RIVM gestuurd, en het obductieverslag in Elpado maakte melding van de Balamuthia Mandrillaris. Dat is een amoebesoort (een eencellig organisme dat in de mens parasiteert) die zich in de hersenen nestelt met desastreuze gevolgen voor de patiënt; er zijn in Nederland slechts twee gevallen bekend, dus dat was helemaal bingo!” “Toen ging ik verder zoeken naar informatie en aan de hand van een goed voorbeeld heb ik zelf een artikel geschreven. Dat ging best wel vlot, ik zat helemaal in een flow, en nog diezelfde dag had ik positieve feedback van de professor van mijn afdeling. Nu is het gepubliceerd in Critical Care, een Nederlandstalig tijdschrift voor IC-professionals.”* “De zorg op de IC is heel breed, maar ik vind het leuk om te verdiepen. Als neural-practitioner kan dat, het zorgt ervoor dat ik niet continu aan bed sta. Mijn functie op de afdeling bestaat nu ook uit het verzorgen van de neuro-bijscholing waarbij ik mijn kennis deel met mijn collega’s en op die manier de kwaliteit van de verpleegkundige zorg op dit gebied kan verbeteren. Dus de combinatie van de zorg voor patiënten en de andere dingen ernaast, dat maakt dat ik het leuk, zinvol en uit- dagend blijf vinden. Zo blijft het in evenwicht. Wat het ook leuk maakt, is dat collega’s me steeds meer waarderen om mijn kennis over de neurologie. Je wordt toch als een expert en vraagbaak gezien, daar doe ik het ook voor.” De opleiding tot neural-practitioner richt zich op een verdieping in die aandoeningen van neurologische/neurochirurgische aard, waarbij opname van de patiënt op de IC noodzakelijk is. In een traject van veertien maanden leert de student, naast de anatomie en pathofysiologie van het neurale stelsel, om de bewakingsstrategie kwalitatief en kwantitatief op een verantwoorde manier vorm te geven. Jaarboek Verplegingswetenschappelijk Onderzoek 2010-2014 77
- 80. Boeken als eersteauteur of co-auteur 2014 Hool S. De cel: elektrolyten, diffusie osmose , cel ademhaling. Siep Hool, Portugaal Hool S. De witte cel: hygiëne immunologie op de IC. Siep Hool, Portugaal De Graaf HI, Speksnijder HT. Methodiek en systematiek voor de verpleegkundige beroepsuitoefening. Bohn Stafleu Van Loghum. Houten, ISBN 978-90-368-0847-7 Centraal in dit boek staat het verpleegkundig proces als basis voor het verpleegkundig handelen. Met behulp van voorbeelden gaan de auteurs in op de fasen van het verpleegkundig proces: gegevens verzamelen, diagnosticeren, beoogde resultaten vaststellen, plannen van interventies, uitvoeren van interventies en evalueren. Hiervoor zijn bepaalde vaardigheden nodig, zoals kritisch denken en klinisch redeneren, waarover uitleg wordt gegeven. In het hoofdstuk ‘Instrumenten voor het verpleegproces’ wordt ingegaan op de vraag waarom standaardisatie en classificatiesystemen dienen als hulpmiddelen ter ondersteuning van het verpleegkundig proces. De verpleegkundige rapportage stelt de verpleegkundige in staat om verantwoording af te leggen voor het eigen han- delen en te zorgen voor continuïteit van zorg. Door het gebruik van - bij voorkeur digitale standaar- den - in de verpleegkundige documentatie wordt het mogelijk verpleegkundige zorg te onderzoe- ken. In het hoofdstuk ‘Evidence-based handelen en best practices’ wordt ingegaan op methoden voor het wetenschappelijk verantwoorden van verpleegkundig handelen. Dit handzame boekje is geschreven door verpleegkundigen en verplegingswetenschappers van het Erasmus MC en is een aanrader voor iedere verpleegkundige en verpleegkundig student. Maasdam L, Massey EK, de Haan-van Buren MC, Tielen M, Kal-van Gestel J, Betjes MGH, Weimar W. Health Literacy and self-management among kidney transplant patients. In: Organ Trans- plantation; Ethical, Legal and Psychosocial Aspects of Transplantation. Global issues, Local Solutions. Redactie: Weimar W. e.a. P. White, B. Ackley and H. de Graaf. Chapter Grieving. In: Nursing Diagnosis Handbook, An Evidence Based Guide to Planning Care. Editors: B.J. Ackley, G.B. Ladwig, Missouri, Mosby Elsevier p 391-395.* In dit boek worden verpleegkundige concepten uitgewerkt aan de hand van de classificatiesystemen NANDA-I (verpleegkundige diagnoses), NIC (verpleegkundige interventies) en NOC (verpleegkundige zorgresultaten). Het betreffende hoofdstuk‘Grieving’geeft een toelichting op de verpleegkundige diagnoses rondom het concept ‘rouw’. De verschijnselen, etiologie, interventies en wenselijke zorg- resultaten van rouw worden besproken.Een uitgebreide literatuurstudie vormt de basis van dit hoofdstuk. Delhaas E, Oldenmenger WH. Fabels en Feiten over morfine en andere opioïden. Merkus HP, H. Lustig. Onder redactie van: H.I. de Graaf-Waar, H.T. Speksnijder. Nanda International: Verpleegkundige diagnoses en classificaties 2012-2014. Houten: Bohn Stafleu van Loghum. ISBN 978 90 368 0480 6 Nederlandse vertaling van de nieuwste uitgave van het hiervoor beschreven Nursing Diagnosis Hand- book, An Evidence Based Guide to Planning Care. De hoofdstukken bevatten aanvullende informatie, waar nodig is de Nederlandse situatie specifiek toegevoegd. De taxonomie bevat gewijzigde en nieuwe verpleegkundige diagnoses. 78 VIP2
- 81. Oldenmenger WH, Vander Rijt CCD . Pijn bij kanker: hoe kunnen wij het verbeteren? In: 100 jaar Daniel den Hoed 1914-2014. Redactie: P.Verhoef e.a. Erasmus Publishing: Rotterdam. p. 150-152. 2013 Speksnijder H, Van der Linden SJ, Tanasale-Huisman EA, Voskuilen MAJ. Algemene verpleegkundige aspecten. In: Hematologie. Redactie: Kluin-Nelemans JC, Tanasale-Huisman EA. Bohn Stafleu Van Loghum, Houten. Pag. 243-267.* Dit boek geeft inzicht in de ziekteprocessen en behandeling van de hematologische patiënt. De verpleegkundige zorgverlening voor de hematologische patiënt richt zich op de observatie en de behandeling van ziekte- en behandelinggerelateerde problematiek. In het hoofdstuk ‘Algemene verpleegkundige aandachtspunten’ wordt ingegaan op het vaststellen van veelvoorkomende verpleegkundige NANDA-International diagnoses, observatie van vitale functies, spoedeisende klachten, preventie en leefregels gedurende en na de behandeling. Ook de behandeling van een hematologische patiënt op de Intensive Care komt aan de orde. Daarnaast wordt de verpleegkun- dige zorg voor specifieke patiëntengroepen beschreven, zoals patiënten met een sikkelcelziekte en hemofilie. De beschrijvingen dragen bij aan de basiskennis en aan de geavanceerde kennis van verpleegkundigen die werken op een verpleegafdeling of polikliniek Hematologie. De vervolgop- leiding tot hematologieverpleegkundige gebruikt dit boek als studiemateriaal. Van Duijn D, L. Zwang. Het bloed. In: Leerboek Intensive Care verpleegkunde. Redactie: Van den Brink GTWJ e.a. Reed Business, Amsterdam. Van der Linden SJ, Broyl A, Sonneveld P. Multipel Myeloom . In: Hematologie. R Redactie Kluin-Nelemans JC en Tanassale-Huisman EA. Bohn Stafleu Van Loghum, Houten. Pag: 137-160. In dit handboek worden alle mogelijke hematologische aandoeningen besproken, van ziektebeelden, diagnostiek/onderzoeken en behandelingen tot verpleegkundige aspecten. Het hoofdstuk ‘Multipel Myeloom’ behandelt uitvoerig de complexiteit, de behandeling en complicaties van de ziekte en vormt hiermee een handvat voor de medische en verpleegkundige disci- plines. Multipel Myeloom is een kwaadaardige plasmacelaandoening in het beenmerg die tumorlokalisaties vormt op verschillende plaatsen in het lichaam. Zowel op het gebied van de diagnostiek als behandeling zijn er in de afgelopen jaren vele nieuwe ontwikkelingen geweest. Hierdoor is de prognose inmiddels sterk verbeterd, al blijft multipel myeloom in de meeste gevallen een ongeneeslijke ziekte. Patiënten hebben onder andere pijnklach- ten, meestal in de botten, mobiliteitstekort, infectiegevaar, voedingstekort en vermoeidheid. 2012 Hool S. De cel: elektrolyten, diffusie osmose. Siep Hool, Portugaal. Mulders G, M.J.H.A. Kruip. Het nut van secundaire profylaxe bij de ouder wordende hemofilie patiënt. Hematologie Actueel en Wachtkamerspecial. Academic Pharmaceutical Productions. Walter M. Hoofdstuk 5; Verplegen van cliënten met reumatoïde artritis. In: De verpleegkundige in de zorg aan chronisch zieken. Redactie: Van Vuuren A, Vermeij T. Thieme Meulenhoff, Amersfoort. Pag. 150-169. Jaarboek Verplegingswetenschappelijk Onderzoek 2010-2014 79 Boeken en boekhoofdstukken
- 82. 2011 Maasdam L, RoodnatJI, Zuidema W, Massey EK, Kan-van Gestel JA, IJzermans JNM, Weimar W. Ethnicity and access to Kidney Transplant Programs: A retrospective study. In: Organ Transplantation: Ethical, Legal and Psychosocial Aspects. Expanding the European Platform. Redactie: Weimar W. e.a. Mulders G, M. Scholten, M. Cnossen. Hemofilie, educatie en sport. Hematologie Actueel en Wachtkamerspecial. Academic Pharmaceutical Productions. 2010 Bassant W., B. J. Bosch, H.I. de Graaf-Waar, H.P. de Graaff, C.J.J. Hoegen, J.J. Michielsen-de Waal, J.C. Monster-Veldhuijzen, Dr. C.C. D. van der Rijt, E.J. Stutvoet-de Bruijn, H. van Veluw (redactie). Palliatieve zorg thuis. Erasmus MC Daniel den Hoed. de Graeff A., JMP van Bommel, RHPD van Deijck, BRLC van den Eynden, RJA Krol, WH Oldenmenger, EJ Vollaard (Redactie). Palliatieve Zorg, richtlijnen voor de praktijk. Heerenveen: Jongbloed B.V. De veertig richtlijnen palliatieve zorg zijn multidisciplinair en consensus- based opgesteld. Van praktisch alle richtlijnen is een van de auteurs verpleegkundige. Deze richtlijnen voor professionals in de praktijk van de palliatieve zorg staan op www.pallialine.nl. Oud N., H. Merkus. Onder redactie van: H.I. de Graaf-Waar, H.T. Speksnijder. Nanda International: Verpleegkundige diagnoses en classificaties 2009-2011. Houten: Bohn Stafleu van Loghum. ISBN 978 90 313 8667 3. Nederlandse vertaling van de classificatie van verpleegkundige diagnoses van NANDA International (voorheen North American Nursing Diagnosis Association), een wereldwijde non-profit organisatie van vrijwilligers (verpleegkundigen) die hun expertise inzetten om te komen tot een internationaal bruikbare standaardterminologie voor het gestandaardiseerd en gestructureerd documenteren van verpleegkundige zorg. Nieuwe of te wijzigen diagnoses worden ingediend door verpleegkundigen uit de praktijk en het onderzoek wereldwijd. Het boek bevat achtergrondinformatie over het gebruik, de implementatie, toepassingen in het EPD en wetenschappelijk onderzoek met NANDA-I termino- logie. Iedere diagnose wordt uitgewerkt in de taxonomie met een definitie, bepalende kenmerken en samenhangende factoren of risicofactoren. De diagnoses zijn geclusterd in domeinen en klassen. De coderingen van de diagnoses zijn in elke taal eender. De redactie zorgt ervoor dat de linguïstische vertaling naar het Nederlands geen afbreuk doet aan de verpleegkundige betekenis van het origineel. Van Bommel JMP, De Graeff A, Oldenmenger WH. In: Palliatieve zorg, richtlijnen voor de praktijk. Redactie A. de Graeff e.a. Koorts. Pag. 407 – 414. Heerenveen: Jongbloed B.V. Van Bommel JMP, De Graeff A, Oldenmenger WH. In: Palliatieve zorg, richtlijnen voor de praktijk. Redactie A. de Graeff e.a. Zweten. Pag. 779 – 787. Heerenveen: Jongbloed B.V. Van Zuylen L, Van Veluw H, Van Esch J. In: Palliatieve zorg, richtlijnen voor de praktijk. Redactie A. de Graeff e.a. Zorg in de stervensfase. Pag. 663-680. Heerenveen: Jongbloed B.V. Van der Rijt CCD, Baan MAG. Een patiënte met ernstige vermoeidheid. In: Palliatieve zorg in de dagelijkse praktijk. Redactie: Wanrooij BS e.a. Bohn Stafleu Van Loghum, Houten. Pag. 97-109. 80 VIP2
- 83. Hoofdstuk 6 Grants, prijzen en awards Jaarboek Verplegingswetenschappelijk Onderzoek 2010-2014 81
- 84. Interview met Johnde Heide 82 VIP2
- 85. Nieuw en beter Patiëntenkunnen na het plaatsen van een pacemaker of implanteerbare cardioverter defibrillator (ICD) thuis te maken krijgen met een aan de ingreep gerelateerde complicatie zoals een nabloeding of infectie van de wond of punctieplaats. Deze patiënten kunnen tijdens kantooruren gebruikmaken van de telefonische nazorg door verpleegkundig specialis- ten van de afdeling MC/HC Cardiologie. Verpleegkundig specialist John de Heide onderzocht de haalbaarheid van het beoordelen van met de Smart- phone gemaakte foto’s van de primair gesloten wond na een pacemaker of ICD-implantatie.Hij ontving hiervoor de Meijboom Zorgprijs. Waarom deze nieuwe manier van werken? John: “Het gemis van een visuele beoordeling van de wond of punctieplaats binnen het telefonisch consult gaf aanleiding tot de innovatie. Met literatuuronderzoek verkenden wij de uitvoerbaar- heid van klinische mobiele fotografie door de patiënt of zijn naasten. Volgens wetenschappelijk onderzoek geeft de toevoeging van foto’s aanvullende informatie op de klinische anamnese en verhoogt het de kwaliteit van zorg. Uit de resultaten bleek dat patiënten die een smartphone gebruikten in staat waren om zelf bruikbare foto’s van de wond of punctieplaats te maken en te e-mailen naar de verpleegkundig specialist. Het gebruik van eenvoudiger telefoons leverde teveel technische problemen op. Hierop ontwikkelden wij deze nieuwe manier van werken die we toe- pasten binnen afdeling Cardiologie van het Erasmus MC.” Hoe verloopt het proces? John: “Als een patiënt de verpleegafdeling belt, noteert het baliesecretariaat de klacht, de perso- nalia en de contactgegevens. De secretaresse geeft deze informatie door aan mij of mijn collega’s waarna ik contact opneem met de patiënt. Als de patiënt een smartphone heeft, vraag ik om twee foto’s (frontaal en lateraal) te maken en te versturen naar een beveiligd e-mailadres. Ik leg uit hoe de foto’s gemaakt moeten worden, en hoe ze op een veilige manier worden verstuurd. Ik bekijk de foto’s op een monitor met een hoge resolutie en upload ze in het elektronisch patiënten- dossier. Een notitie van de anamnese, bevindingen, de foto’s en het beleid plaats ik in intake en decursus. Vervolgens bel ik de patiënt terug om het telefonisch consult af te handelen.” Wat zijn de ervaringen tot nu toe? John: “Onze nieuwe werkwijze is eerst besproken in een overleg tussen unithoofd, regieverpleeg- kundigen en verpleegkundig specialisten en daarna in het werkoverleg van de verpleegafdeling. Medio 2014 werd de werkwijze toegevoegd aan het bestaande telefonisch consult voor smart- phonegebruikers. Bij de implementatie werd de expertise van het gehele team gebruikt, zodat we snel oplossingen bij voorkomende problemen vonden. De ervaringen tot nu toe zijn positief, zowel van de kant van de verpleegkundig specialisten als van de patiënten. Patiënten geven aan dat ze het een prettig en modern hulpmiddel vinden. Waar voorheen veel woorden nodig waren, is het visueel beoordelen van de punctieplaats of wond door de zorgverlener een meerwaarde. Het tele- fonisch consult verloopt sneller en de patiënt is meer gerustgesteld dan voorheen. Minpunt is dat de focus op het beeldmateriaal een valkuil kan zijn: de anamnese is immers minstens even belang- rijk. Inmiddels wordt onderzocht of het aantal ziekenhuisbezoeken inderdaad minder is geworden.” Jaarboek Verplegingswetenschappelijk Onderzoek 2010-2014 83
- 86. Grants subsidies buiten promotietrajecten EBCNis een interne subsidie voor kleinschalig en kortlopend verpleegkundig onderzoek in het Erasmus MC. € 50.000. • Verschillen tussen aantal en soort infecties van de insteekopening van de driveline van de Left Ventricular Assist Device (LVAD), gerelateerd aan twee methoden van wondverzorging, pilot studie. Drs. K. Caliskan. 2010 • Diabetische voetpoli; effectiviteit van een procesherontwerp, A.M. van Dishoeck, Prof.dr. S.E.R. Hovius, Prof.dr. J. Verhagen. 2012 • Early screening for delirium in critically ill children, a unique challenge, Erasmus MC, 2012-2013 Erwin Ista. • “Design en implementatie multidisciplinaire interventie ter ondersteuning van therapietrouw bij orale anti-tumor therapie - SMS-OACT”, Witkamp FE, Jager A, Mathijssen R, van der Rijt CCD. subsidie, 2013 • Compliance with pain assessment: why is it so painful? Monique van Dijk, Erwin Ista. 2013-2014 • Verbeteren van het naleven van de desinfectie richtlijnen voor toediening van parenterale geneesmiddelen in het Erasmus MC-Sophia, Onno Helder. 2013-2014, • Ontwikkeling en validering van een scoringsinstrument voor het signaleren van hypoventilatie bij kinderen. Trudi Taat. 2013-2014 • Pain assessment in extreme preterm neonates Erasmus MC, Monique van Dijk. 2014-2015 • Pain in hospitalized elderly. Anneke Boerlage, Monique van Dijk. 2014-2015 ZonMW; ZonMw financiert gezondheidsonderzoek én stimuleert het gebruik van de ontwikkelde kennis – om daarmee de zorg en gezondheid te verbeteren. 1 • Improvement of care for ICU patients with delirium by early screening and treatment. A multi-center study, 6 adult ICUs in the South-West of the Netherlands. Role: principal investigator / co-promoter, 2011-2015, € 368.800 Dr. E. Ista • Health care efficiency research – Implementation (Netherlands Organisation for Health Research and Development): Implementation research fellowship 2010-2013, in the Erasmus MC. Role: principal investigator, 2010.€ 100.000 Dr. E. Ista. • Pain studies in Children, 2010 ZonMw Priomed Child Multidisciplinary grant € 600.000, mede-aanvrager Dr. M. van Dijk Stichting Coolsingel; Stichting Coolsingel stelt zich ten doel zowel de inkomsten uit het vermogen als het vermogen zelf, in de komende jaren tot circa 2020 te besteden aan projecten die tot verbe- tering van de zorgverlening functie in Rotterdamse Regio leiden. 2 • Wendy Oldenmenger. Tele-monitoring van Pijn bij Kanker. 2012. € 50.000 • Erwin Ista. Validatie SOS-PD, een instrument voor vroeg-signalering van Delirium bij ernstig zieke kinderen. 2014. € 32.000 • Anne-Margreet van Dishoeck; Decubitus Alert; ontwikkeling van een real-time monitoring en alert van een verhoogd decubitusrisico o.b.v. routinematig geregistreerde gegevens in Elpado. Prof.dr. S.E.R. Hovius,dr. J.W. van Neck; 2014-2017; € 80.000 84 VIP2
- 87. Innovatiefonds Zorgverzekeraars; HetInnovatiefonds Zorgverzekeraars wil bijdragen aan oplossingen van knelpunten in de zorg door projecten te steunen die de zorg beter, eenvoudiger en slimmer maken. Zij focussen hierbij op jaarthema’s.3 • Wendy Oldenmenger . Opstaan tegen doorbraakpijn, 2014.€ 242.000 TEVA pharmaceuticals; Zij richten zich op ziektebeelden waar de behoefte aan nieuwe medicijnen hoog is. Hun doel is, met geloofwaardige innovatieve medicijnen aan te sluiten bij wat artsen zoeken, om het welzijn van patiënten te verbeteren. 4 • Wendy Oldenmenger. Vertaling Breakthrough pain Assessment Tool. 2012. € 20.000 Fonds NutsOhra; Door het stimuleren en financieren van initiatieven op het snijvlak van gezondheidszorg en meedoen aan de samenleving, draagt Fonds NutsOhra bij aan het vergroten van kansen op gezondheid en toekomstperspectief. 5 • Monique van Dijk. Pain and reduction of attempts to insert lines in premature neonates, using Veinviewer or other devices., 2013 € 94.000 • Wendy Oldenmenger. Telemonitoring van Pijn bij Kanker. 2012. € 83.000 European Oncology Nursing Society; EONS is a professional organisation, a voice for cancer nursing in Europe. 6 • Erica Witkamp. Grant for workshop “Proposal Writing”, European Oncology Nursing Society, London, UK 2010 Dutch Burn Society • Monique van Dijk. Massage with or without aromatherapy in children with burns, 2013 € 69.000 Dioraphte • Monique van Dijk. Effectiveness of music therapy. € 130.000, mede-aanvrager Stichting Erasmus Fonds Pijnbestrijding • Monique van Dijk. Verwerking van nociceptieve prikkels bij kinderen met syndroom van Down, 2010, € 30.000 EFIC-Grünenthal Grant • Monique van Dijk. Pain sensitivity of children with Down’s syndrome: Is it really different? 2010, € 20.000 1 www.zonmw.nl/nl/ 2 www.stichtingcoolsingel.nl/ 3 www.innovatiefondszorgverzekeraars.nl/ 4 www.tevapharm.com/ 5 www.fondsnutsohra.nl/fonds-nutsohra/doelstellingen/ 6 www.cancernurse.eu/ Jaarboek Verplegingswetenschappelijk Onderzoek 2010-2014 85 Grants, prijzen en awards
- 88. Horizon grant Sophia • Monique van Dijk. 2009 € 50.000 Travelgrants • Oldenmenger WH. Travelgrant VVN Oncologie, ‘8th Research Congress of EAPC’, Prague, Tjechië.2014 • Oldenmenger WH. Travelgrant Vereniging Trustfonds Erasmus Universiteit Rotterdam. ‘7th Research Congress of EAPC’, Trontheim, Norway 2012 • Van der Biessen D. Travelgrant EONS. 5th Masterclass in Oncology Nursing. Switzerland 2012 • Witkamp FE. Travelgrant VVN Oncologie, ‘8th Research Congress of EAPC’, Trontheim, Norway 2012 • Oldenmenger WH. Travelgrant VVN Oncologie, ‘European Multidisciplinary Cancer Congress’, Stockholm, Sweden 2011 • Witkamp FE. Travelgrant Vereniging Trustfonds Erasmus Universiteit Rotterdam, 12th Congress of the European Association for Palliative Care, Lisbon, Portugal 2011 • Witkamp FE. Travelgrant Vereniging Trustfonds Erasmus Universiteit Rotterdam, 33rd Annual meeting of Society for Medical Decision Making, Chicago, USA 2011 • Witkamp FE. Travelgrant VVN Oncologie, ‘7th Research Congress of EAPC’, Glasgow, UK 2010 • Witkamp FE. Grant for stay at Brocher Foundation, Geneva, Switzerland. February 2014 Prijzen Presentatie- en posterprijzen • Maasdam, L.; Best of Abstract Award; ITNS (International Transplant Nurses Society) 2010 • Oldenmenger WH, Witkamp E, Van der Boog THM, Bromberg JEC, Huygen FJPM, Van der Rijt CCD. To Be in Pain (or Not); A Computer Enables Outpatients to Inform their Physicians. Eur J of Palliative Care, 2011;page 137; P391.12th Congress of the European Association for Palliative Care, 18-21 May 2011 Lisbon. Winner of Best Dutch Poster. • Oldenmenger WH, PJ de Raaf, CAGM van Montfort, CCD van der Rijt. De effectiviteit van pati- ënten pijneducatie gecombineerd met een pijnconsult in het verbeteren van medicatietrouw: een gerandomiseerde studie. Pijndagen. Van samen werken naar SAMENWERKEN: de patiënt centraal. NVA. Hotel Papendal Arnhem. November 2012. Winnaar posterprijs. • Tielen M; Winner of best presentation Bootcongres 2012 LWTV (landelijke Werkgroep Transplantatieverpleegkundigen). • J. de Heide; Winner of poster presentation; 20th of August 2014@ ICN INP/APNN Congress in Helsinki. Poster Get the Picture. • Folsche M, Djontono J, Van der Zande M, Reijm E, Fung-Viaene C, Brey M, Van der Linden S. Oncologiedagen, VVN Oncologie. Ede 2014. Publieksprijs. Poster Spreken we dezelfde taal. Publicatieprijzen • A.M. van Dishoeck; Debuutpublicatieprijs 2011; Maatschappelijke Gezondheidszorg Erasmus MC Rotterdam. • A.M. van Dishoeck; VIDE publicatieprijs; VIDE, beroepsvereniging voor toezichthouders, inspecteurs, handhavers en evaluatoren. Onderzoek naar de haalbaarheid van het meten van het effect van toezicht. 86 VIP2
- 89. Grants, prijzen en awards Overige prijzen • Van der Biessen D. 1st Prize, Learning Assessment Test. 5th Masterclass in Oncology nursing. EONS. Ermatingen, Switzerland. 2012 • Witkamp FE, van Zuylen L, van der Rijt CCD, van der Heide A. Finale Voor Goede Zorg, Arnhem/ Utrecht mei 2014. Hoe is het met ú? Ondersteuning van naasten in het ziekenhuis. Meyboomprijs Tijdens het jaarlijkse congres reikt VIP2 de Meyboom Zorgprijs uit. De Meyboom Zorgprijs is speciaal in het leven geroepen voor ambitieuze verpleegkundigen. De prijs is een waardering voor innoverende en succesvolle projecten die een zichtbare bijdrage hebben geleverd aan de kwaliteit van zorg. De prijs bestaat uit € 1000,- om te besteden aan een congresbezoek. • 2013; IC-verpleegkundige Trudi Boeter, Family Centered Care op de Intensive Care • 2014; John de Heide, Wondcontrole na ICD-implantatie Duim als Pluim 2014 H. Molenaar, Jos Schaeffer. VoICe app. Prijs VIP2 Hanneke Molenaar-Braun heeft de Duim als Pluim 2014 gewonnen met haar idee om de voICe te gaan gebruiken op de verpleegafdeling. Met deze app op een tablet kunnen stemloze patiënten communiceren. Tot nu toe moesten deze patiënten met handen en voeten, pen en papier en aanwijsborden duidelijk maken wat ze wilden zeggen. “Dat was tijdrovend en frustrerend, zowel voor de patiënt als voor de zorgverlener”, zegt regie- verpleegkundige Molenaar-Braun. VIP2 Meyboom Zorgprijs 2014 Verpleegkundig Platform Erasmus MC voor en door verpleegkundigen e 1.000,- Jaarboek Verplegingswetenschappelijk Onderzoek 2010-2014 87
- 90. Colofon Redactieleden van hetJaarboek Verplegingswetenschappelijk Onderzoek 2010-2014 Anne-Margreet van Dishoeck, PhD, RN, Zorgonderzoeker en secretaris researchcoördinator Wondexpertise a.m.vandishoeck@erasmusmc.nl Erwin Ista, PhD, RN, Zorgonderzoeker en implementatiefellow w.ista@erasmusmc.nl Berber Kerkhof, MSc, RN, Researchverpleegkundige b.kerkhof@erasmusmc.nl Margo van Mol, MSc, RN, Psycholoog en IC-verpleegkundige m.vanmol@erasmusmc.nl Wendy Oldenmenger,PhD,RN,Zorgonderzoeker en coördinator verpleegkundig oncologisch onderzoek w.h.oldenmenger@erasmusmc.nl Fotografie Levien Willemse (pag. 5, 7, 9, 23, 25, 31, 51, 75, 81) Marjolein Smit (pag. 52, 76, 82) Rogier Bos (pag. 25 bovenaan) Beeldbank Erasmus MC (omslag) Marcel Bakker (pag. 5) Een aantal portretten in dit jaarboek is aangeleverd door de geportretteerde. Het is ons helaas niet gelukt om de namen van de makers van deze beelden te achterhalen. Tekstredactie en productiebegeleiding Overbosch Communicatie (OC) Ontwerp en opmaak Jarno Driessen, Purrr Grafische Vormgeving 88 VIP2