SlideShare a Scribd company logo
1 of 1
Download to read offline
Het spreken van het ervaren (3)
Van leefstijl naar leefwens.
Zutphen, 26 juni 2018
==================================================================================
De snelheden waarmee onze wereld verandert, is voor de eenvoudigen van geest nauwelijks bij te benen.
Dat weten we al sinds de vooroplopende publicaties van de filosoof, urbanist en mediacriticus Paul Virilio.
De stroomversnellingen in technologische ontwikkelingen benemen de burgers bij tijd en wijle letterlijk en
figuurlijk de adem, alhoewel de tempi divers zijn waarin veranderingen tot stand komen. Maar zouden er
ook domeinen zijn die aan de veranderspeed voorbij gaat?
Sinds mensenheugenis proberen mensen in alle culturen op hun eigen wijze waargenomen ziektever-
schijnselen (symptomen) te verhelpen. Ze werden gezien als bedreiging c.q. vernietiging van de levens-
kracht. Met allerhande middelen bestreed men de negatieve werking van de symptomen op het leven. De
keuze van de middelen was afhankelijk van de leer van de verklaringsmodellen die de betreffende genees-
heer raadpleegde. De centrale vraag is: welke symptomen heb je? Wat heb je?
Vanaf ongeveer 1800 zijn met de opkomst van de pathologische anatomie de begrippen ‘degeneratie’ en
‘organische ziekte’ belangrijk geworden. Een organische ziekte is toentertijd omschreven als een orgaan
of welke levende materie dan ook, dat in zijn geheel of gedeeltelijk zover gedegenereerd is vanuit zijn na-
tuurlijke toestand, dat zijn gemakkelijke, regelmatige en constante werking gevoelig en duurzaam ge-
stoord of ontregeld is. De vakman ‘geneesheer’ (en later de vakmens ‘arts’) zocht bij de symptomen de
onderliggende ziekte in het lichaam van de lijder en behandelde de ziekte met adequaat bevonden mid-
delen. Deze toestand duurde tot diep in de tweede helft van de vorige eeuw. De centrale vraag is: welke
ziekte past bij deze symptomen? Waar doet het pijn?
De huidige toverwoorden binnen de gezondheidszorg en politiek zijn de begrippen ‘leefstijlinterventies’
en ‘Value Based Healthcare’. Met deze concepten dient een ‘shift of paradigm’ te worden bewerkstelligd;
een nieuw samenhangend stelsel van modellen en theorieën. De centrale vraag is: hoe leef je? Rook je –
drink je alcohol – beweeg je voldoende – eet je gezond? Medische en psychologische experts formuleren
normen en de burger wordt geacht zijn/haar leefstijl te spiegelen aan die normen. Vele burgers onder-
werpen zich in de sportschool en op wandel-/fietspaden ‘gestuurd vrijwillig’ & ‘bewust (on)bekwaam’ aan
dergelijke morele voorschriften die (nog) niet afgedwongen kunnen worden. Nog niet, want het scheelt
maar een haartje of we mogen de introductie van een norm voor zitgedrag verwachten, naast de ver-
plichte inenting tegen god-mag-weten-wat + natuurlijk de preventieve amputatie van prolactine produce-
rende cellen in de hypofyse die in dat orgaan prolactinomen (hypofysekanker) kunnen veroorzaken.
Maar welke stijl leeft de naar schatting 60% van de Nederlandse burgers die jojoot tijdens de gedreven
conversaties over de duurzame aarde in het algemeen en het gezonde leven in het bijzonder onder het
genot van het glaasje + stukje kaas + een enkel kaaszoutje? Sinds de jaren ‘60/’70 van de vorige eeuw zijn
de eigen wijsheden bij de Nederlanders sterk toegenomen en dankzij de opkomst van internet in de 80-er
jaren stevig geborgd in de common sense. De ‘gestuurd vrijwillige’ en’ bewust onbekwame’ houding van
een groeiend aantal Nederlanders vindt sindsdien tegenweer in de weerlegging: dat bepaal ik zelf wel.
Daarbij gaat het niet om bijvoorbeeld ‘de menselijke wil’ zoals vele verlichtingsdenkers denken, maar om
‘het contextuele niet-willen’; om de ontsnapping aan de last van de onderwerping aan expertnormerin-
gen. De centrale vraag is ondertussen: waar heb je last van en wat wil je? Wat heb je ervoor over?
Na de symptoomgeneeskunde (tot ± 1800) kwam de ziektegeneeskunde (tot ± 1980), gevolgd door de
leefstijlgeneeskunde (tot 2018). De burgers/cliënten/patiënten leven echter al in – wat we kunnen noe-
men: het ‘paradigma van de leefwens’, die soms wel en soms niet samenvalt met een expertwens.
Nu de behandelexperts, ambtenaren en politici nog.
Gert Rebergen, ervaringenschrijver
Geraadpleegd:
M. Foucault, Geboorte van de kliniek. SUN, Nijmegen, 1986
http://eengezondernederland.nl/Heden_en_verleden/Determinanten/Leefstijl

More Related Content

Similar to Van leefstijl naar leefwens

Open VLD wil 'gezondheidswijsheid' van Belg verbeteren
Open VLD wil 'gezondheidswijsheid' van Belg verbeterenOpen VLD wil 'gezondheidswijsheid' van Belg verbeteren
Open VLD wil 'gezondheidswijsheid' van Belg verbeterenThierry Debels
 
Caring community als wenkend perspectief
Caring community als wenkend perspectiefCaring community als wenkend perspectief
Caring community als wenkend perspectiefGeert van der Heijden
 
Presentatie foro salud actieplatform gezondheid en solidariteit
Presentatie foro salud actieplatform gezondheid en solidariteitPresentatie foro salud actieplatform gezondheid en solidariteit
Presentatie foro salud actieplatform gezondheid en solidariteitintal
 
Medische vooruitgang gaat over lijken 29 november 2016
Medische vooruitgang gaat over lijken 29 november 2016Medische vooruitgang gaat over lijken 29 november 2016
Medische vooruitgang gaat over lijken 29 november 2016siegfried van hoek
 
C*RE THE SYSTEM 2019 | LET'S DESIGN A FUTURE HEALTH ME
C*RE THE SYSTEM 2019 | LET'S DESIGN A FUTURE HEALTH ME C*RE THE SYSTEM 2019 | LET'S DESIGN A FUTURE HEALTH ME
C*RE THE SYSTEM 2019 | LET'S DESIGN A FUTURE HEALTH ME Health Hub Utrecht
 
Zorg voor kwetsbare ouderen_jan2011_Cees Hertogh
Zorg voor kwetsbare ouderen_jan2011_Cees HertoghZorg voor kwetsbare ouderen_jan2011_Cees Hertogh
Zorg voor kwetsbare ouderen_jan2011_Cees HertoghVU Connected
 
Workshop: De ongelijkheid in de gezondheidszorg
Workshop: De ongelijkheid in de gezondheidszorgWorkshop: De ongelijkheid in de gezondheidszorg
Workshop: De ongelijkheid in de gezondheidszorgbeweging.net
 
1 OKT 2019 | Dagopening, Nicolette Rigter, publieke gezondheid GGDrU
1 OKT 2019 | Dagopening, Nicolette Rigter, publieke gezondheid GGDrU1 OKT 2019 | Dagopening, Nicolette Rigter, publieke gezondheid GGDrU
1 OKT 2019 | Dagopening, Nicolette Rigter, publieke gezondheid GGDrUHealth Hub Utrecht
 
Thomas D'Havé van kPNI Belgium over 'Het symptoom is nooit het probleem'
Thomas D'Havé van kPNI Belgium over 'Het symptoom is nooit het probleem'Thomas D'Havé van kPNI Belgium over 'Het symptoom is nooit het probleem'
Thomas D'Havé van kPNI Belgium over 'Het symptoom is nooit het probleem'YourCoach BVBA
 
Seneca congres - Presentatie Machteld Huber
Seneca congres - Presentatie Machteld HuberSeneca congres - Presentatie Machteld Huber
Seneca congres - Presentatie Machteld HuberAxioma Communicatie
 
rapport-posgez-innl2016-_zonmw_iph_def
rapport-posgez-innl2016-_zonmw_iph_defrapport-posgez-innl2016-_zonmw_iph_def
rapport-posgez-innl2016-_zonmw_iph_defIngrid Kersten
 
1gezondheidsvoorlichtingengedragsverandering brug 1_466917
1gezondheidsvoorlichtingengedragsverandering brug 1_4669171gezondheidsvoorlichtingengedragsverandering brug 1_466917
1gezondheidsvoorlichtingengedragsverandering brug 1_466917davystelten
 
20180116 capita selecta palliatieve zorg
20180116 capita selecta palliatieve zorg20180116 capita selecta palliatieve zorg
20180116 capita selecta palliatieve zorgKris Van den Broeck
 
Veroudering vertragen - Hoe langer jong blijven?
Veroudering vertragen - Hoe langer jong blijven?Veroudering vertragen - Hoe langer jong blijven?
Veroudering vertragen - Hoe langer jong blijven?Voedselzandloper
 
Column: Het zal je maar gebeuren!.
Column: Het zal je maar gebeuren!.Column: Het zal je maar gebeuren!.
Column: Het zal je maar gebeuren!.Madelon Grin
 
Overbehandeling, mechanismes en interventies
Overbehandeling, mechanismes en interventiesOverbehandeling, mechanismes en interventies
Overbehandeling, mechanismes en interventiesGert van Dijk
 
Transitie in de zorg, zorg naar voren - dr. B. Lahuis, GGZ Kennisdag septembe...
Transitie in de zorg, zorg naar voren - dr. B. Lahuis, GGZ Kennisdag septembe...Transitie in de zorg, zorg naar voren - dr. B. Lahuis, GGZ Kennisdag septembe...
Transitie in de zorg, zorg naar voren - dr. B. Lahuis, GGZ Kennisdag septembe...Karakter Kinder- en Jeugdpsychiatrie
 
KJ Poppe Naar een cdp pps
KJ Poppe Naar een cdp ppsKJ Poppe Naar een cdp pps
KJ Poppe Naar een cdp ppsKrijn Poppe
 

Similar to Van leefstijl naar leefwens (20)

Open VLD wil 'gezondheidswijsheid' van Belg verbeteren
Open VLD wil 'gezondheidswijsheid' van Belg verbeterenOpen VLD wil 'gezondheidswijsheid' van Belg verbeteren
Open VLD wil 'gezondheidswijsheid' van Belg verbeteren
 
Caring community als wenkend perspectief
Caring community als wenkend perspectiefCaring community als wenkend perspectief
Caring community als wenkend perspectief
 
Presentatie foro salud actieplatform gezondheid en solidariteit
Presentatie foro salud actieplatform gezondheid en solidariteitPresentatie foro salud actieplatform gezondheid en solidariteit
Presentatie foro salud actieplatform gezondheid en solidariteit
 
Medische vooruitgang gaat over lijken 29 november 2016
Medische vooruitgang gaat over lijken 29 november 2016Medische vooruitgang gaat over lijken 29 november 2016
Medische vooruitgang gaat over lijken 29 november 2016
 
C*RE THE SYSTEM 2019 | LET'S DESIGN A FUTURE HEALTH ME
C*RE THE SYSTEM 2019 | LET'S DESIGN A FUTURE HEALTH ME C*RE THE SYSTEM 2019 | LET'S DESIGN A FUTURE HEALTH ME
C*RE THE SYSTEM 2019 | LET'S DESIGN A FUTURE HEALTH ME
 
Zorg voor kwetsbare ouderen_jan2011_Cees Hertogh
Zorg voor kwetsbare ouderen_jan2011_Cees HertoghZorg voor kwetsbare ouderen_jan2011_Cees Hertogh
Zorg voor kwetsbare ouderen_jan2011_Cees Hertogh
 
Workshop: De ongelijkheid in de gezondheidszorg
Workshop: De ongelijkheid in de gezondheidszorgWorkshop: De ongelijkheid in de gezondheidszorg
Workshop: De ongelijkheid in de gezondheidszorg
 
1 OKT 2019 | Dagopening, Nicolette Rigter, publieke gezondheid GGDrU
1 OKT 2019 | Dagopening, Nicolette Rigter, publieke gezondheid GGDrU1 OKT 2019 | Dagopening, Nicolette Rigter, publieke gezondheid GGDrU
1 OKT 2019 | Dagopening, Nicolette Rigter, publieke gezondheid GGDrU
 
Thomas D'Havé van kPNI Belgium over 'Het symptoom is nooit het probleem'
Thomas D'Havé van kPNI Belgium over 'Het symptoom is nooit het probleem'Thomas D'Havé van kPNI Belgium over 'Het symptoom is nooit het probleem'
Thomas D'Havé van kPNI Belgium over 'Het symptoom is nooit het probleem'
 
Seneca congres - Presentatie Machteld Huber
Seneca congres - Presentatie Machteld HuberSeneca congres - Presentatie Machteld Huber
Seneca congres - Presentatie Machteld Huber
 
rapport-posgez-innl2016-_zonmw_iph_def
rapport-posgez-innl2016-_zonmw_iph_defrapport-posgez-innl2016-_zonmw_iph_def
rapport-posgez-innl2016-_zonmw_iph_def
 
1gezondheidsvoorlichtingengedragsverandering brug 1_466917
1gezondheidsvoorlichtingengedragsverandering brug 1_4669171gezondheidsvoorlichtingengedragsverandering brug 1_466917
1gezondheidsvoorlichtingengedragsverandering brug 1_466917
 
20180116 capita selecta palliatieve zorg
20180116 capita selecta palliatieve zorg20180116 capita selecta palliatieve zorg
20180116 capita selecta palliatieve zorg
 
Veroudering vertragen - Hoe langer jong blijven?
Veroudering vertragen - Hoe langer jong blijven?Veroudering vertragen - Hoe langer jong blijven?
Veroudering vertragen - Hoe langer jong blijven?
 
Column: Het zal je maar gebeuren!.
Column: Het zal je maar gebeuren!.Column: Het zal je maar gebeuren!.
Column: Het zal je maar gebeuren!.
 
Overbehandeling, mechanismes en interventies
Overbehandeling, mechanismes en interventiesOverbehandeling, mechanismes en interventies
Overbehandeling, mechanismes en interventies
 
Transitie in de zorg, zorg naar voren - dr. B. Lahuis, GGZ Kennisdag septembe...
Transitie in de zorg, zorg naar voren - dr. B. Lahuis, GGZ Kennisdag septembe...Transitie in de zorg, zorg naar voren - dr. B. Lahuis, GGZ Kennisdag septembe...
Transitie in de zorg, zorg naar voren - dr. B. Lahuis, GGZ Kennisdag septembe...
 
Eur congres11dec14 context.pptx
Eur congres11dec14 context.pptxEur congres11dec14 context.pptx
Eur congres11dec14 context.pptx
 
EurCongres11dec14 Context.pptx
EurCongres11dec14 Context.pptxEurCongres11dec14 Context.pptx
EurCongres11dec14 Context.pptx
 
KJ Poppe Naar een cdp pps
KJ Poppe Naar een cdp ppsKJ Poppe Naar een cdp pps
KJ Poppe Naar een cdp pps
 

More from Gert Rebergen

Legitiem verzet na afzondering
Legitiem verzet na afzonderingLegitiem verzet na afzondering
Legitiem verzet na afzonderingGert Rebergen
 
Jaarverslag 2013 Stichting Dwarswerk
Jaarverslag 2013 Stichting DwarswerkJaarverslag 2013 Stichting Dwarswerk
Jaarverslag 2013 Stichting DwarswerkGert Rebergen
 
Gezocht: management-assistent & woonbegeleider
Gezocht: management-assistent & woonbegeleiderGezocht: management-assistent & woonbegeleider
Gezocht: management-assistent & woonbegeleiderGert Rebergen
 
Het afscheid voorbij
Het afscheid voorbijHet afscheid voorbij
Het afscheid voorbijGert Rebergen
 
Nieuwsbrief Cooperatie Laatste Wil - nr. 2
Nieuwsbrief Cooperatie Laatste Wil - nr. 2Nieuwsbrief Cooperatie Laatste Wil - nr. 2
Nieuwsbrief Cooperatie Laatste Wil - nr. 2Gert Rebergen
 
Factsheet impact clientgestuurd project Rechtop!
Factsheet impact clientgestuurd project Rechtop!Factsheet impact clientgestuurd project Rechtop!
Factsheet impact clientgestuurd project Rechtop!Gert Rebergen
 
Cooperatie Laatste Wil
Cooperatie Laatste WilCooperatie Laatste Wil
Cooperatie Laatste WilGert Rebergen
 
De kracht van gewone nomaden.
De kracht van gewone nomaden.De kracht van gewone nomaden.
De kracht van gewone nomaden.Gert Rebergen
 
Zelf doen en zelf laten
Zelf doen en zelf latenZelf doen en zelf laten
Zelf doen en zelf latenGert Rebergen
 
Attent nr. 11; over meedoen / participeren
Attent nr. 11; over meedoen / participerenAttent nr. 11; over meedoen / participeren
Attent nr. 11; over meedoen / participerenGert Rebergen
 

More from Gert Rebergen (20)

Uitvaartmuziek
UitvaartmuziekUitvaartmuziek
Uitvaartmuziek
 
Eenzaam
EenzaamEenzaam
Eenzaam
 
Legitiem verzet na afzondering
Legitiem verzet na afzonderingLegitiem verzet na afzondering
Legitiem verzet na afzondering
 
Jaarverslag 2013 Stichting Dwarswerk
Jaarverslag 2013 Stichting DwarswerkJaarverslag 2013 Stichting Dwarswerk
Jaarverslag 2013 Stichting Dwarswerk
 
Brief hajo
Brief hajoBrief hajo
Brief hajo
 
Gezocht: management-assistent & woonbegeleider
Gezocht: management-assistent & woonbegeleiderGezocht: management-assistent & woonbegeleider
Gezocht: management-assistent & woonbegeleider
 
Zorgschuldig
ZorgschuldigZorgschuldig
Zorgschuldig
 
Het afscheid voorbij
Het afscheid voorbijHet afscheid voorbij
Het afscheid voorbij
 
Dankzij wolf
Dankzij wolfDankzij wolf
Dankzij wolf
 
Img
ImgImg
Img
 
Nieuwsbrief Cooperatie Laatste Wil - nr. 2
Nieuwsbrief Cooperatie Laatste Wil - nr. 2Nieuwsbrief Cooperatie Laatste Wil - nr. 2
Nieuwsbrief Cooperatie Laatste Wil - nr. 2
 
Misbruik van macht
Misbruik van machtMisbruik van macht
Misbruik van macht
 
Het nieuwe rouwen
Het nieuwe rouwenHet nieuwe rouwen
Het nieuwe rouwen
 
Factsheet impact clientgestuurd project Rechtop!
Factsheet impact clientgestuurd project Rechtop!Factsheet impact clientgestuurd project Rechtop!
Factsheet impact clientgestuurd project Rechtop!
 
Cooperatie Laatste Wil
Cooperatie Laatste WilCooperatie Laatste Wil
Cooperatie Laatste Wil
 
Huntendwarspop
HuntendwarspopHuntendwarspop
Huntendwarspop
 
De kracht van gewone nomaden.
De kracht van gewone nomaden.De kracht van gewone nomaden.
De kracht van gewone nomaden.
 
Zich de dood geven
Zich de dood gevenZich de dood geven
Zich de dood geven
 
Zelf doen en zelf laten
Zelf doen en zelf latenZelf doen en zelf laten
Zelf doen en zelf laten
 
Attent nr. 11; over meedoen / participeren
Attent nr. 11; over meedoen / participerenAttent nr. 11; over meedoen / participeren
Attent nr. 11; over meedoen / participeren
 

Van leefstijl naar leefwens

  • 1. Het spreken van het ervaren (3) Van leefstijl naar leefwens. Zutphen, 26 juni 2018 ================================================================================== De snelheden waarmee onze wereld verandert, is voor de eenvoudigen van geest nauwelijks bij te benen. Dat weten we al sinds de vooroplopende publicaties van de filosoof, urbanist en mediacriticus Paul Virilio. De stroomversnellingen in technologische ontwikkelingen benemen de burgers bij tijd en wijle letterlijk en figuurlijk de adem, alhoewel de tempi divers zijn waarin veranderingen tot stand komen. Maar zouden er ook domeinen zijn die aan de veranderspeed voorbij gaat? Sinds mensenheugenis proberen mensen in alle culturen op hun eigen wijze waargenomen ziektever- schijnselen (symptomen) te verhelpen. Ze werden gezien als bedreiging c.q. vernietiging van de levens- kracht. Met allerhande middelen bestreed men de negatieve werking van de symptomen op het leven. De keuze van de middelen was afhankelijk van de leer van de verklaringsmodellen die de betreffende genees- heer raadpleegde. De centrale vraag is: welke symptomen heb je? Wat heb je? Vanaf ongeveer 1800 zijn met de opkomst van de pathologische anatomie de begrippen ‘degeneratie’ en ‘organische ziekte’ belangrijk geworden. Een organische ziekte is toentertijd omschreven als een orgaan of welke levende materie dan ook, dat in zijn geheel of gedeeltelijk zover gedegenereerd is vanuit zijn na- tuurlijke toestand, dat zijn gemakkelijke, regelmatige en constante werking gevoelig en duurzaam ge- stoord of ontregeld is. De vakman ‘geneesheer’ (en later de vakmens ‘arts’) zocht bij de symptomen de onderliggende ziekte in het lichaam van de lijder en behandelde de ziekte met adequaat bevonden mid- delen. Deze toestand duurde tot diep in de tweede helft van de vorige eeuw. De centrale vraag is: welke ziekte past bij deze symptomen? Waar doet het pijn? De huidige toverwoorden binnen de gezondheidszorg en politiek zijn de begrippen ‘leefstijlinterventies’ en ‘Value Based Healthcare’. Met deze concepten dient een ‘shift of paradigm’ te worden bewerkstelligd; een nieuw samenhangend stelsel van modellen en theorieën. De centrale vraag is: hoe leef je? Rook je – drink je alcohol – beweeg je voldoende – eet je gezond? Medische en psychologische experts formuleren normen en de burger wordt geacht zijn/haar leefstijl te spiegelen aan die normen. Vele burgers onder- werpen zich in de sportschool en op wandel-/fietspaden ‘gestuurd vrijwillig’ & ‘bewust (on)bekwaam’ aan dergelijke morele voorschriften die (nog) niet afgedwongen kunnen worden. Nog niet, want het scheelt maar een haartje of we mogen de introductie van een norm voor zitgedrag verwachten, naast de ver- plichte inenting tegen god-mag-weten-wat + natuurlijk de preventieve amputatie van prolactine produce- rende cellen in de hypofyse die in dat orgaan prolactinomen (hypofysekanker) kunnen veroorzaken. Maar welke stijl leeft de naar schatting 60% van de Nederlandse burgers die jojoot tijdens de gedreven conversaties over de duurzame aarde in het algemeen en het gezonde leven in het bijzonder onder het genot van het glaasje + stukje kaas + een enkel kaaszoutje? Sinds de jaren ‘60/’70 van de vorige eeuw zijn de eigen wijsheden bij de Nederlanders sterk toegenomen en dankzij de opkomst van internet in de 80-er jaren stevig geborgd in de common sense. De ‘gestuurd vrijwillige’ en’ bewust onbekwame’ houding van een groeiend aantal Nederlanders vindt sindsdien tegenweer in de weerlegging: dat bepaal ik zelf wel. Daarbij gaat het niet om bijvoorbeeld ‘de menselijke wil’ zoals vele verlichtingsdenkers denken, maar om ‘het contextuele niet-willen’; om de ontsnapping aan de last van de onderwerping aan expertnormerin- gen. De centrale vraag is ondertussen: waar heb je last van en wat wil je? Wat heb je ervoor over? Na de symptoomgeneeskunde (tot ± 1800) kwam de ziektegeneeskunde (tot ± 1980), gevolgd door de leefstijlgeneeskunde (tot 2018). De burgers/cliënten/patiënten leven echter al in – wat we kunnen noe- men: het ‘paradigma van de leefwens’, die soms wel en soms niet samenvalt met een expertwens. Nu de behandelexperts, ambtenaren en politici nog. Gert Rebergen, ervaringenschrijver Geraadpleegd: M. Foucault, Geboorte van de kliniek. SUN, Nijmegen, 1986 http://eengezondernederland.nl/Heden_en_verleden/Determinanten/Leefstijl