SlideShare a Scribd company logo
Het spreken van het ervaren (1)
Waarbij het niet uitmaakt of we in de wereld van de geesten geloven.
==================================================================================
Uitvaartmuziek
Zutphen, 12 juni 2018
De muziek bij begrafenissen en crematies doet vele kwetsbare droge ogen verwateren. De keuze van
de muziek bemiddelt in onze westerse cultuur tussen de overledene als deelnemer aan het leven en
de overledene als voorouder. De muziek verwijst dubbelzijdig, naar achteren en naar voren. Het nu,
waarin het begraven of cremeren als onomkeerbaar en definitief momentum wordt vormgegeven,
wordt vertraagd. Misschien wordt het nu ook wel uitgesteld door het met behulp van de muziek te
rekken. Het denken en herdenken dobbert op de verwaterde ogen in gezelschap van elkaar; in het
samenzijn van de aanwezigen incluis de overledene als deelnemer.
Het zal voor de overledene niet meevallen om de stap te zetten van ‘deelnemer’ naar ‘voorouder’,
van het in-onze-wereld-zijn (être au monde, Dasein) naar de toetreding tot de wereld van de
geesten. Vooral niet als deze weg helemaal alleen moet worden afgelegd; dus zonder ondersteuning
van nabestaanden. De toenmalige (2002) Groningse stadsdichter Bart F.M. Droog vond dat een
eenzame dode niet stilletjes mocht worden begraven en schreef voor de ‘eenzame dode’ een gedicht
dat hij aan het graf kwam voorlezen. Een groep dichters volgden zijn voorbeeld. Met zo’n gedicht
wordt het overgangsmomentum uitgesteld, niet alleen voor de nabestaanden maar ook voor de
overledene. Het gedicht trekt de angel van de eenzaamheid van de uitvaart uit de ceremonie.
De mensenmens Eberhart van der Laan zei over ‘de eenzame uitvaart’ dat wat voor het slordige oog
zinloos lijkt, een ultiem gebaar van beschaving is. Het slordige oog; het oog dat de weldaad niet ziet
van de ondersteuning met behulp van het uitstel van de overgang; het oog dat wel geordend is maar
niet oplettend (om de tweeledige betekenis van slordig aan te halen).
Van der Laan sprak over de posities van enerzijds de overledene als deelnemer aan ons-in-de-wereld-
zijn en anderzijds de afwezige nabestaanden. De dichter is met zijn/haar gedicht slechts bemiddelaar
met zijn/haar consciëntieuze oog op het transformatieve uitstel. Dat de dichter met zijn optreden de
eigen doodsangst zou kunnen bezweren, zoals Kees van ’t Hart aangeeft, doet niets af van de
mogelijke werking van de solitaire solidariteit die met het uitgesproken gedicht attent wordt gesteld.
In het momentum dat het gedicht wordt voorgelezen, verzamelen zich de overgang van de
overledene naar de wereld van de geesten én de terugkeer van de nabestaanden naar de wereld van
de levenden. Die scheiding doet verwateren; die scheiding doet het ervaren ervan in water
vervloeien. Althans in onze westerse cultuur.
In het ‘huis van steen’, zoals de letterlijke betekenis van Zimbabwe luidt, vertelt de traditionele mbira
song Ngoma Yekwedu: When our music starts playing, everyone is going to come out. Everyone is
dancing, even the dead.
Als we als de-naar-onze-wereld-teruggekeerde nabestaande de overledene die de overgang naar de
wereld van de geesten heeft gemaakt, willen bewaren in onze herinnering, kunnen we weldadig gaan
luisteren naar een song die voor beiden een mbira song is. Misschien is dat ook wel veel effectiever
dan het eindeloos zoeken naar de hersendeeltjes die met de muzikale ervaring te maken zouden
hebben.
Gert R. Rebergen
Geraadpleegd:
• Banning Eyre, Lion Songs. Duke Un. Press, Durham/London, 2015
• Hester van Hasselt, Bianca Sistermans, Hier besta ik. In eenzaamheid gestorven. Querido, Amsterdam, 2017

More Related Content

More from Gert Rebergen

Van leefstijl naar leefwens
Van leefstijl naar leefwensVan leefstijl naar leefwens
Van leefstijl naar leefwensGert Rebergen
 
Legitiem verzet na afzondering
Legitiem verzet na afzonderingLegitiem verzet na afzondering
Legitiem verzet na afzonderingGert Rebergen
 
Jaarverslag 2013 Stichting Dwarswerk
Jaarverslag 2013 Stichting DwarswerkJaarverslag 2013 Stichting Dwarswerk
Jaarverslag 2013 Stichting DwarswerkGert Rebergen
 
Gezocht: management-assistent & woonbegeleider
Gezocht: management-assistent & woonbegeleiderGezocht: management-assistent & woonbegeleider
Gezocht: management-assistent & woonbegeleiderGert Rebergen
 
Nieuwsbrief Cooperatie Laatste Wil - nr. 2
Nieuwsbrief Cooperatie Laatste Wil - nr. 2Nieuwsbrief Cooperatie Laatste Wil - nr. 2
Nieuwsbrief Cooperatie Laatste Wil - nr. 2Gert Rebergen
 
Factsheet impact clientgestuurd project Rechtop!
Factsheet impact clientgestuurd project Rechtop!Factsheet impact clientgestuurd project Rechtop!
Factsheet impact clientgestuurd project Rechtop!Gert Rebergen
 
Cooperatie Laatste Wil
Cooperatie Laatste WilCooperatie Laatste Wil
Cooperatie Laatste WilGert Rebergen
 
De kracht van gewone nomaden.
De kracht van gewone nomaden.De kracht van gewone nomaden.
De kracht van gewone nomaden.Gert Rebergen
 
Zelf doen en zelf laten
Zelf doen en zelf latenZelf doen en zelf laten
Zelf doen en zelf latenGert Rebergen
 
Attent nr. 11; over meedoen / participeren
Attent nr. 11; over meedoen / participerenAttent nr. 11; over meedoen / participeren
Attent nr. 11; over meedoen / participerenGert Rebergen
 
Hunten(dwars)pop, inclusief openlucht muziekfestival.
Hunten(dwars)pop, inclusief openlucht muziekfestival.Hunten(dwars)pop, inclusief openlucht muziekfestival.
Hunten(dwars)pop, inclusief openlucht muziekfestival.Gert Rebergen
 

More from Gert Rebergen (20)

Van leefstijl naar leefwens
Van leefstijl naar leefwensVan leefstijl naar leefwens
Van leefstijl naar leefwens
 
Eenzaam
EenzaamEenzaam
Eenzaam
 
Legitiem verzet na afzondering
Legitiem verzet na afzonderingLegitiem verzet na afzondering
Legitiem verzet na afzondering
 
Jaarverslag 2013 Stichting Dwarswerk
Jaarverslag 2013 Stichting DwarswerkJaarverslag 2013 Stichting Dwarswerk
Jaarverslag 2013 Stichting Dwarswerk
 
Brief hajo
Brief hajoBrief hajo
Brief hajo
 
Gezocht: management-assistent & woonbegeleider
Gezocht: management-assistent & woonbegeleiderGezocht: management-assistent & woonbegeleider
Gezocht: management-assistent & woonbegeleider
 
Zorgschuldig
ZorgschuldigZorgschuldig
Zorgschuldig
 
Dankzij wolf
Dankzij wolfDankzij wolf
Dankzij wolf
 
Img
ImgImg
Img
 
Nieuwsbrief Cooperatie Laatste Wil - nr. 2
Nieuwsbrief Cooperatie Laatste Wil - nr. 2Nieuwsbrief Cooperatie Laatste Wil - nr. 2
Nieuwsbrief Cooperatie Laatste Wil - nr. 2
 
Misbruik van macht
Misbruik van machtMisbruik van macht
Misbruik van macht
 
Het nieuwe rouwen
Het nieuwe rouwenHet nieuwe rouwen
Het nieuwe rouwen
 
Factsheet impact clientgestuurd project Rechtop!
Factsheet impact clientgestuurd project Rechtop!Factsheet impact clientgestuurd project Rechtop!
Factsheet impact clientgestuurd project Rechtop!
 
Cooperatie Laatste Wil
Cooperatie Laatste WilCooperatie Laatste Wil
Cooperatie Laatste Wil
 
Huntendwarspop
HuntendwarspopHuntendwarspop
Huntendwarspop
 
De kracht van gewone nomaden.
De kracht van gewone nomaden.De kracht van gewone nomaden.
De kracht van gewone nomaden.
 
Zich de dood geven
Zich de dood gevenZich de dood geven
Zich de dood geven
 
Zelf doen en zelf laten
Zelf doen en zelf latenZelf doen en zelf laten
Zelf doen en zelf laten
 
Attent nr. 11; over meedoen / participeren
Attent nr. 11; over meedoen / participerenAttent nr. 11; over meedoen / participeren
Attent nr. 11; over meedoen / participeren
 
Hunten(dwars)pop, inclusief openlucht muziekfestival.
Hunten(dwars)pop, inclusief openlucht muziekfestival.Hunten(dwars)pop, inclusief openlucht muziekfestival.
Hunten(dwars)pop, inclusief openlucht muziekfestival.
 

Uitvaartmuziek

  • 1. Het spreken van het ervaren (1) Waarbij het niet uitmaakt of we in de wereld van de geesten geloven. ================================================================================== Uitvaartmuziek Zutphen, 12 juni 2018 De muziek bij begrafenissen en crematies doet vele kwetsbare droge ogen verwateren. De keuze van de muziek bemiddelt in onze westerse cultuur tussen de overledene als deelnemer aan het leven en de overledene als voorouder. De muziek verwijst dubbelzijdig, naar achteren en naar voren. Het nu, waarin het begraven of cremeren als onomkeerbaar en definitief momentum wordt vormgegeven, wordt vertraagd. Misschien wordt het nu ook wel uitgesteld door het met behulp van de muziek te rekken. Het denken en herdenken dobbert op de verwaterde ogen in gezelschap van elkaar; in het samenzijn van de aanwezigen incluis de overledene als deelnemer. Het zal voor de overledene niet meevallen om de stap te zetten van ‘deelnemer’ naar ‘voorouder’, van het in-onze-wereld-zijn (être au monde, Dasein) naar de toetreding tot de wereld van de geesten. Vooral niet als deze weg helemaal alleen moet worden afgelegd; dus zonder ondersteuning van nabestaanden. De toenmalige (2002) Groningse stadsdichter Bart F.M. Droog vond dat een eenzame dode niet stilletjes mocht worden begraven en schreef voor de ‘eenzame dode’ een gedicht dat hij aan het graf kwam voorlezen. Een groep dichters volgden zijn voorbeeld. Met zo’n gedicht wordt het overgangsmomentum uitgesteld, niet alleen voor de nabestaanden maar ook voor de overledene. Het gedicht trekt de angel van de eenzaamheid van de uitvaart uit de ceremonie. De mensenmens Eberhart van der Laan zei over ‘de eenzame uitvaart’ dat wat voor het slordige oog zinloos lijkt, een ultiem gebaar van beschaving is. Het slordige oog; het oog dat de weldaad niet ziet van de ondersteuning met behulp van het uitstel van de overgang; het oog dat wel geordend is maar niet oplettend (om de tweeledige betekenis van slordig aan te halen). Van der Laan sprak over de posities van enerzijds de overledene als deelnemer aan ons-in-de-wereld- zijn en anderzijds de afwezige nabestaanden. De dichter is met zijn/haar gedicht slechts bemiddelaar met zijn/haar consciëntieuze oog op het transformatieve uitstel. Dat de dichter met zijn optreden de eigen doodsangst zou kunnen bezweren, zoals Kees van ’t Hart aangeeft, doet niets af van de mogelijke werking van de solitaire solidariteit die met het uitgesproken gedicht attent wordt gesteld. In het momentum dat het gedicht wordt voorgelezen, verzamelen zich de overgang van de overledene naar de wereld van de geesten én de terugkeer van de nabestaanden naar de wereld van de levenden. Die scheiding doet verwateren; die scheiding doet het ervaren ervan in water vervloeien. Althans in onze westerse cultuur. In het ‘huis van steen’, zoals de letterlijke betekenis van Zimbabwe luidt, vertelt de traditionele mbira song Ngoma Yekwedu: When our music starts playing, everyone is going to come out. Everyone is dancing, even the dead. Als we als de-naar-onze-wereld-teruggekeerde nabestaande de overledene die de overgang naar de wereld van de geesten heeft gemaakt, willen bewaren in onze herinnering, kunnen we weldadig gaan luisteren naar een song die voor beiden een mbira song is. Misschien is dat ook wel veel effectiever dan het eindeloos zoeken naar de hersendeeltjes die met de muzikale ervaring te maken zouden hebben. Gert R. Rebergen Geraadpleegd: • Banning Eyre, Lion Songs. Duke Un. Press, Durham/London, 2015 • Hester van Hasselt, Bianca Sistermans, Hier besta ik. In eenzaamheid gestorven. Querido, Amsterdam, 2017