Downloaded 19 times
Uploaded byMai Trong
Vũ trụ & các học thuyết
Tài liệu thảo luận về các lý thuyết về vũ trụ từ cổ đại đến hiện đại, bao gồm thuyết địa tâm và nhật tâm cũng như thuyết Big Bang của Gamow. Nó nhấn mạnh sự kỳ diệu của việc con người có thể hiểu biết về vũ trụ. Những danh nhân như Albert Einstein, Copernicus và Newton được đề cập như là những nhân vật quan trọng trong việc phát triển các lý thuyết này.
Vũ trụ & các học thuyết
- 1. VŨ TRỤ &CÁC HỌC THUYẾT Thuyết địa tâm Thuyết nhật tâm Vụ trụ luận Newton Bigbang
- 2. “Cái kỳ lạnhất của vũ trụ là con người có thể hiểu được vũ trụ” -- Albert Einstein
- 3.
- 4.
- 5.
- 6.
- 7. THUYẾT ĐỊA TÂM Cniudus| Aristotle | Ptolemy
- 8. THUYẾT NHẬT TÂM Corpenicus| Kepler | Gallileo | Newton
- 9.
- 10.
- 12. VŨ TRỤ NGÀYNAY
- 18. “Chúng ta nhưmột đứa bé đi vào trong một thư viện khổng lồ chứa đầy những cuốn sách viết bằng tất cả các thứ tiếng…” -- Albert Einstein
Editor's Notes
- #3 Ngay từ thưở sơ khai của loài người, con người ngoài việc phải trông chừng những hiểm nguy ở mặt đất đã biết ngắm lên bầu trời mỗi khi rảnh rỗi. Họ ngắm bầu trời và tưởng tượng ra về thế giới ở phía trên kia, thế giới của những vì sao, của mặt trăng, của mặt trời và vô số thứ khác hấp dẫn ẩn sau đó. Họ còn phát hiện ra những quy luật của những ngôi sao liên quan đến đến thời tiết, đến khí vận của mỗi người. Từ đó, một lọat những môn khoa học đầu tiên xuất hiện, bên cạnh Toán học, sơ khai và giản đơn: Chiêm tinh học, Thiên văn học và Vũ trụ học.
- #4 Người Việt cổ quan niệm rằng trời tròn đất vuông. Vũ trụ như quả trứng gà, bầu trời là vỏ trứng, mặt đất là lòng đỏ trứng. Quan niệm này thể hiện trong sự tích bánh chưng bánh giầy hay trong một số trò chơi dân gian, người ta sử dụng cái chén lật úp để mô tả bầu trời. Một số bộ tộc ít người ở Tây Nguyên thậm chí còn cho rằng, tận cùng mặt đất là nơi ở của các vị thần như thần Mặt trời, Mặt trăng và quan trọng nhất là Giàng Nho Giáo: vô (không có gì), vô sinh ra thái cực (1 điểm), thái cực sinh lưỡng nghi (âm dương), lưỡng nghi sinh tứ tượng (thái dương, thái âm, thiếu dương, thiếu âm), tứ tượng sinh bát quái (càn khôn chấn tốn ly khảm cấn đoài) , bát quái chồng chập sinh lục thập tứ quẻ điều khiển vạn vật trong vũ trụ. Một trường phái khác lại cho rằng vũ trụ tạo thành từ 5 yếu tố ngũ hành: kim, mộc, thủy, hoả, thổ, tương sinh tương khắc lẫn nhau mà tạo ra sự vận động của vũ trụ.
- #5 Phương Tây: Những vị thần Thần Hỗn Mang Khaos, Nữ Thần Đêm tối Nyx và Thần Ái tình Eros Thần Định Mệnh Nữ Thần Đất Gaia --> Thần Thiên Vương Ouranos đất sinh ra trời thần Biển Cả Pontos Các vị thần này không sáng tạo nên thế giới nhưng là những vị thần cai quản thế giới như thần Biển Poseidon, thần Nghệ thuật Apollo, thần Sắc đẹp Anphiđôtê… Vũ trụ được mô tả bao gồm trái đất, địa ngục, núi Olympus và khoảng không vũ trụ bao la (nơi giam giữ những vị thần xấu xa).
- #6 Democrit với kết luận vũ trụ hình thành bởi các yếu tố: đất, nước, lửa, không khí. Sau này, Aristote cũng thừa nhận với kết luận này và mở rộng nó thêm là vạn vật đều thuộc về một yếu tố nào đó và mỗi yếu tố của những thuộc tính riêng như lửa thì là khô, nóng, nước là ẩm, lạnh, đất là khô, lạnh, không khí là ẩm, nóng. Và lẽ dĩ nhiên, với quan niệm như thế, cũng giống như ngũ hành, vũ trụ vô thuỷ nghĩa là không có sự sinh ra và không có nguồn gốc.
- #7 Ở thế kỷ thứ 4 TCN, trong Chương 13 Quyển hai bộ Về bầu trời (On the heavens), Aristotle đã viết rằng "Ở trung tâm, họ [những người theo trường phái Pytago] nói, là ngọn lửa, và Trái Đất là một trong những ngôi sao, tạo nên ngày và đêm bởi các chuyển động hình tròn của chúng quanh trung tâm
- #8 - Trái đất, mặt trời, mặt trăng và các vì sao có hình cầu.- Trái đất nằm ở trung tâm của vũ trụ, tất cả các ngôi sao và hành tinh (bao gồm cả mặt trăng và mặt trời) đều quay xung quanh trái đất theo quỹ đạo tròn. Từ Trái đất đi ra lần lượt là Mặt trăng, sao thủy, sao kim, mặt trời, sao Hỏa, sao Mộc và sao Thổ quay quanh.- vòng tròn nội luân và ngoại luân. Trên thực tế, thuyết Địa tâm là mô hình được xem là phù hợp với những số liệu quan sát nhất vào lúc bấy giờ - trái đất ở vị trí trung tâm, các hành tinh trong hệ mặt trời chuyển động trên các vòng tròn quanh trái đát, ngoài cùng là các ngôi sao nằm trên một vòng tròn lớn, bên ngoài vòng tròn ấy là khoảng không vũ trụ. Aristote cũng phân biệt thế giới hạ giới là Trái đất là thế giới không hoàn mỹ nên có các đường thẳng, còn từ bầu trời trở lên là thế giới thần linh, thế giới hoàn mỹ nên được mô tả bằng các đường cong tròn hoàn mỹ.- Thống trị EU suốt thời trung cổ, hợp với lý luận thần quyền - Đạo cơ đốc: "Chúa tạo ra con người và đặt con người vào trung tâm vũ trụ"
- #9 Năm 1543, một nhà khoa học người Hà Lan tên Copernic lần đầu tiên xuất bản cuốn sách có tựa đề “Về sự chuyển động của thiên thể” đề cập đến sự tồn tại của hệ Nhật tâm thay thế hệ Địa tâm.- Mặt trời bất động là trung tâm của vũ trụ- Trái đất và các hành tinh khác quay xung quanh mặt trời trên các quỹ đạo tròn với tốc độ không đổi.- Quan trắc = Lượng giác. ->kích thước tương đối quỹ đạo + Góc nghiêng. --> Đơn giản và đẹp > 80 vòng.- sự kiện nhà khoa học Bruno bị thiêu sống; hoàn chỉ lý thuyết này đồng thời khám phá ra phương pháp nghiên cứu mới cho Vật lý nói chung và Thiên văn nói riêng, trong đó phải kể đến công lao của Galile, Kepler và Newton.- Galile, “Cuộc đối thoại giữa hai hệ thống thế giới: Ptoleme và Copernic” phê phán lối nghiên cứu “kinh viện giáo điều”, đề xuất phương pháp nghiên cứu dựa trên thực nghiệm. người đã chế ra kính thiên văn đầu tiên 1609 trên thế giới và bằng kính này, ông đã quan sát và phát hiện hàng trăm hàng ngàn ngôi sao mới mà mắt thường chẳng bao giờ thấy được.Tháng 12 năm 1610, Galileo Galilei đã sử dụng kính viễn vọng của mình chứng minh rằng Sao Kim có trải qua các tuần, giống như các tuần Mặt trăng. Đây là một bằng chứng cho thấy sự không chính xác của hệ Ptolemy.- 3 định luật Kepler về chuyển động của các hành tinh, trong đó có giá trị nhất là định luật quỹ đạo của các hành tinh là đường elip, nhận mặt trời là tiêu điểm chứ không phải là đường tròn. - Năm 1687 Newton đã xây dựng nên Thuyết Vạn Vật Hấp Dẫn, gây chấn động lúc bấy giờ, chính thức làm sụp đổ lý thuyết Aristote về một thế giới thần thánh, bất khả tri. Giờ đây, vạn vật, dù là ở trên mặt đất hay trên bầu trời xa xăm, cũng tuân theo định luật vạn vật hấp dẫn, đều tác dụng với nhau theo một quy luật không đổi. Vũ trụ giờ đây đã khả tri.- Mô hình vũ trụ cho đến thời Newton có thể được mô tả như sau:- Mặt trời là tâm, Trái đất và các hành tinh chuyển động quanh mặt trời, Mặt trăng chuyển động quanh trái đất theo các quỹ đạo hình elip.- Tất cả đều tuân theo định luật Vạn vật hấp dẫn.
- #10 - Năm 1687 Newton đã xây dựng nên Thuyết Vạn Vật Hấp Dẫn, gây chấn động lúc bấy giờ, chính thức làm sụp đổ lý thuyết Aristote về một thế giới thần thánh, bất khả tri. Giờ đây, vạn vật, dù là ở trên mặt đất hay trên bầu trời xa xăm, cũng tuân theo định luật vạn vật hấp dẫn, đều tác dụng với nhau theo một quy luật không đổi. Vũ trụ giờ đây đã khả tri.- Mô hình vũ trụ cho đến thời Newton có thể được mô tả như sau:- Mặt trời là tâm, Trái đất và các hành tinh chuyển động quanh mặt trời, Mặt trăng chuyển động quanh trái đất theo các quỹ đạo hình elip.Tất cả đều tuân theo định luật Vạn vật hấp dẫn.- Einstein: Einstein sử dụng các phép biến đổi Lorentz và thuyết tương đối để giải thích vì sao ánh sáng bị bẻ cong khi bay qua các hành tinh và đưa ra khái niệm “không gian tương đối” khác với Newton. Einstein cũng đã xây dựng mô hình vũ trụ mới của mình là một “siêu diện cầu” 3 chiều không biến đổi theo thời gian, nó có thể tích hữu hạn nhưng không có chỗ nào là tận cùng. Tuy nhiên mô hình này về sau bị bác bỏ
- #11 1929 Haber: Tất cả những hệ sao ngoài Ngân hà đều đang đi xa khỏi chúng ta. Vũ trụ đang giãn nở với một tốc độ lớn. --> KHỞI ĐẦU CHO SỰ DÃN NỞ? --> - Lemaitre: Vũ trụ hình thành bởi 1 "nguyên tử nguyên thủy" nổ..->- Gamow (Mỹ) - 1948: Bigbang : "Quả cầu lửa nguyên thủy" tạo nên bởi các hạt cơ bản nhiệt độ rất ca và mật độ cực lớn, đang dãn nở nhanh chóng --> mật độ và nhiệt độ không ngừng giảm --> hình thành 1 số nguyên tố hóa học (Nhân) + chất khí --> Tinh vân -> tinh thể- Nhiệt thừa sau BIGBANG = Nhiệt độ bức xạ nền vũ trụ
- #15 Chiêm tinh học cho rằng, con người vào thời điểm sinh ra trên trái đất chịu ảnh hưởng nhất định của những bức xạ mặt trời và các thiên thể. Do đó tính nết và cốt cách của những người sinh ra ở mỗi khoảng thời gian trong năm đều có những nét đặc trưng chung. Thực vật, trồng trọt , nông nghiệp...Keyword: Radiation, relativity Force, Magnetic,
- #16 Chiêm tinh học cho rằng, con người vào thời điểm sinh ra trên trái đất chịu ảnh hưởng nhất định của những bức xạ mặt trời và các thiên thể. Do đó tính nết và cốt cách của những người sinh ra ở mỗi khoảng thời gian trong năm đều có những nét đặc trưng chung. Thực vật, trồng trọt , nông nghiệp...Keyword: Radiation, relativity Force, Magnetic,
- #17 Chiêm tinh học cho rằng, con người vào thời điểm sinh ra trên trái đất chịu ảnh hưởng nhất định của những bức xạ mặt trời và các thiên thể. Do đó tính nết và cốt cách của những người sinh ra ở mỗi khoảng thời gian trong năm đều có những nét đặc trưng chung. Thực vật, trồng trọt , nông nghiệp...Keyword: Radiation, relativity Force, Magnetic,
- #18 Chiêm tinh học cho rằng, con người vào thời điểm sinh ra trên trái đất chịu ảnh hưởng nhất định của những bức xạ mặt trời và các thiên thể. Do đó tính nết và cốt cách của những người sinh ra ở mỗi khoảng thời gian trong năm đều có những nét đặc trưng chung. Thực vật, trồng trọt , nông nghiệp...Keyword: Radiation, relativity Force, Magnetic,
- #19 Ngay từ thưở sơ khai của loài người, con người ngoài việc phải trông chừng những hiểm nguy ở mặt đất đã biết ngắm lên bầu trời mỗi khi rảnh rỗi. Họ ngắm bầu trời và tưởng tượng ra về thế giới ở phía trên kia, thế giới của những vì sao, của mặt trăng, của mặt trời và vô số thứ khác hấp dẫn ẩn sau đó. Họ còn phát hiện ra những quy luật của những ngôi sao liên quan đến đến thời tiết, đến khí vận của mỗi người. Từ đó, một lọat những môn khoa học đầu tiên xuất hiện, bên cạnh Toán học, sơ khai và giản đơn: Chiêm tinh học, Thiên văn học và Vũ trụ học.