Ang dokumento ay naglalaman ng iba't ibang anyo ng tula sa panitikan, tulad ng tradisyunal na tula, blangkong berso, at malayang taludturan. Tinalakay din dito ang mga uri ng tugma at sukat, kasama ang mga halimbawa mula sa mga kilalang akda. Kasama sa mga tula ang pasalaysay, liriko, patnigan, at dula, na may kanya-kanyang katangian at layunin.

1. “Magtanim ay di biro
Maghapong nakayuko
Di naman makayuko
Di na rin makaupo.”
“Ako’y may alaga
Asong mataba
Buntot ay mahaba
Makinis ang mukha.”
VII

4. Mga anyo ng tula
Tradisyun
al-
mayroong
tugma at
sukat at
piling-pili
ang mga
salita’t
talinghaga.
Blangkong
berso-
Mayroong
sukat ngunit
walang
tugma
Malayang
taludturan- walang
tugma at sukat.
Itinuturing na
pinakamodernong
anyo ng panullang
Filipino.

5. Tugma

6. Dalawang uri ng Tugma
Uri ng tugma na kung saan ang
mga huling salita sa bawat
taludtod ay nagtatapos sa
patinig.

7. Uri ng tugma na kung saan ang huling letra
ng mga salita sa bawat taludtod ay
nagtatapos sa katinig.
Ay! Sayang na sayang, sayang na pag-ibig,
Sayang na singsing kong nahulog sa tubig:
Kung ikaw rin lamang ang makasasagip,
Mahanga’y hintiin kong kumati ang tubig.”
13

8. Sukat
Pagkakapare-pareho ng bilang ng
pantig ng dalawa o higit pang taludtod
sa isang saknong ng tula.

9. Kaurian ng Sukat
Wawaluhin

10. Wawaluhin- Mayroong walong (8) bilang
ng pantig sa bawat taludtod.
- Tinatawag din siyang dalit at korido.
Hindi tayo nabubuhay
ng ukol sa sarili lang,
bahagi ka ng lipunan,
na ating kinaaniban.
- Paglalakbay sa Buhay ni Ado Garces

12. -Mayroong labindalawang
(12) bilang ng pantig sa
bawat taludtod.
- Isang halimbawa rito ay
“awit”

13. Saknong

15. Panuto: Basahin ang mga sumusunod na mga
saknong ng tula. Tukuyin ito kung anong uri ito
ng tugma at ang sukat nito.
Hal:
Ang pera niya’y tinipid,
Sa guro ay di sumipsip.
Markang mataas, nakamit:
Tagumpay nga ang kapalit.
-Zoren Mercurio

16. 1.Ang sugat ay kung tinanggap
Di daramdamin ang antak
Ang aayaw at di mayag
Galos lamang magnanaknak
2. Ang tamuneneng ko’y lumuha sa bundok.
Kasabay ang taghoy ng luha’t himutok;
Luha’y naging dagat along sumasalpok,
Ang tamuneneng ko’y sadyang napalaot.

17. 3. Ang salita nati’y huwad din sa iba,
Na may alpabeto at sariling letra.
Na kaya nawala’y dinatnan ng sigwa,
Ang lunday sa lawa noong dakong una.
- Sa Aking Mga Kababata ni Jose Rizal
4. Ang Prinsesa’y nanahimik
sa malungkot niyang silid
si Don Pedro ay umalis
na may sugat sa dibdib
- Saknong 856 ng Ibong Adarna

18. 5. O akasyang nalulungkot sa lansangan
Parang taong nagdarasal tuwing hapon
Kung umaga’y nakalahad iyang palad
At kung gabi’y nakatungo’t namamanglaw
-Ang akasya ni Jose Corazon De Jesus
6. Ako ay dinilim sa aking paglakad
At di ko malaman kung saan tatawag;
Ang lahat ng baga, may asong marahas,
At sa pagsama ko ang sagot ay layas.
- Ang Matanda ni Benigno Ramos

19. 7. Sa edad kong labing-apat
Test paper ko ay panggulat
Ay! Sero ang nakasulat
Lukutin na’t gawing kalat
- Bagsak ni John Anthony Teodosio
8. Ngayo’y namamanglaw sa pangungulila
Ang ginagawa kong pang-aliw sa dusa
Nagdaang panaho’y inaalaala
Sa iyong larawa’y ninitang ginhawa.
- Kay Selya (Florante at Laura) ni Fransisco
Balagtas

20. 9. Narito po’t tingnan ninyo
Kapirasong barong ito ,
May padala’y Ermitanyong
Sa aki’y nagpaparito
-Saknong 889 ng Ibong Adarna
10. “O, Birheng kaibig-ibig,
Ina naming nasa langit,
liwanagan yaring isip
nang sa layo’y di malihis.”
- Unang saknong ng Bernardo Carpio

21. Tulang Pasalaysay Tulang Liriko
Tulang Patnigan
Tulang
Pantanghalan/Dula
Apat na uri
ng tula

22. Tulang Pasalaysay
 Isang uri ng tula na nagsasalaysay
gamit ang mga elemento ng tula at
mayroong balangkas na pangyayari.
 Mga halimbawa ng tulang
pasalaysay: Epiko, Awit at Korido,
Karaniwang tulang pasalaysay.
XXI

23. Tulang Liriko
 tulad ng isang soneto o ng isang oda, na
ipinapahayag ang mga saloobin at damdamin
ng makata. Ang kataga ng tulang liriko ay
ngayon karaniwang tinutukoy bilang ang mga
salita sa isang kanta.
 Halimbawa ng tulang liriko: Awit, Soneto,
Oda, Elehiya, dalit, Pasyon
XXI

24. Tulang Patnigan (Joustic
Poetry)
 Uri ng tula na kung saan naglalaban
ang magkabilang panig sa
pamamagitan ng pagtula.
 halimbawa ng tulang patnigan:
karagatan, duplo, balagtasan.
XXI

25. Tulang Dula
 Karaniwang itinatanghal sa theatro.Ito ay
patulang ibinibigkas na kung minsan ay
sinasabayan ng ritmo o melodiya ng isang
awitin.
 Naglalarawan ito ng mga tagpong lubhang
madula na maaaring makatulad ng, o dili
kaya’y naiiba sa nagaganap sa pang-araw-
araw na buhay.