Kynning um heimildaleit í tölvunarfræði

1. Heimildaleit í tölvunarfræði
Kynning fyrir meistaranema
14. janúar 2015
Halldóra Þorsteinsdóttir

2. Efnisyfirlit
• Helstu gagnasöfn og tæki til heimildaleita
 Íslenskt efni og erlent
 Aðgangsleiðir
• Leitartækni í gagnasöfnum
 Grunnatriði
• Vefur safnsins
 Rafræn gögn
 Námsmenn – Fræðigreinin þín, Heimildaleit
 Áttavitinn

3. Leitarvefir og skrár um safnkostinn
• Leitir.is
 Gegnir, Bækur.is, Hirslan, Hvar.is, Myndasafn Ljósmyndasafns
Reykjavíkur, Skemman
• Finna tímarit
 Rafræn tímarit í Landsaðgangi = sömu titlar og í hvar.is
 Rafræn tímarit í áskrift Landsbókasafns og Háskóla Íslands.
 Ýmis tímarit í opnum aðgangi – OA
• Timarit.is
 Um 900 Íslensk, færeysk og grænlensk blöð og tímarit frá upphafi til ca
1940 í stafrænni endurgerð
• Nokkur yngri íslensk tímarit
• Íslensk dagblöð frá upphafi til síðustu ára

4. Helstu skrár og gagnasöfn

5. AND
NOT
OR
cat
cat
cat dog
dog
dog
AND þrengir leit. Bæði orðin þurfa að
koma fyrir
OR víkkar leit. Annað hvort orðið þarf
að koma fyrir
NOT þrengir leit, með því að útiloka
færslur þar sem seinna orðið kemur
fyrir. Notist með varúð
Leitartækni – Boolean operators

6. Leitartækni í gagnasöfnum
“nn” þrengir og/eða gerir leit markvissari. Orðasambönd þarf oft að setja
innan gæsalappa til að tryggja að orðin standi hlið við hlið og í þeirri
röð sem þau eru slegin inn, t.d.
“internet fraud”, “submarine volcano”, “red blood cell”
* enginn eða nokkrir óþekktir bókstafir í enda orðs. Finnur
mismunandi endingar
Iceland* = Iceland, Icelandic, Icelander ...
enginn eða nokkrir óþekktir bókstafir inni í orði
behavi*r = behavior, behaviour
? einn óþekktur bókstafur. wom?n = woman, women
?? tveir óþekktir bókstafir o.s.frv
( ) svigar eru notaðir til að afmarka leitarliði og segja til um tengsl
leitarorða
(food OR diet) AND (child* OR infant*)

7. Helstu tæki til heimildaleita
Google
Víðtæk leit á netinu – yfirgripsmiklar niðurstöður af ýmsu tagi: skýrslur,
skilgreiningar, myndir .... allt milli himins og jarðar. Allir geta sett
upplýsingar á netið og því er nauðsynlegt að meta upplýsingarnar,
Google Scholar
Leitar í fræðilegu efni á netinu – krækja í heildartexta
Leitir.is
Gögn íslenskra safna og tímarit í landsaðgangi +
Rafræn gagnasöfn
Bjóða upp á fjölbreyttari leitartækni – Markvissari leitir og niðurstöður.
Krækjukerfi við heildartexta

8. ACM Digital library – heildartextar ACM 1956-,
• tilvísanir í valin rit annarra útgefenda og krækjur við heildartexta sem opnast
þegar safnið hefur aðgang að þeim –
• aðgangur á háskólanetinu (VPN)
• EI village – Compendex – vísar í ritrýnt efni í verkfræði, 1969-,
• krækjur við heildartexta – landsaðgangur
• IEEExplore – heildartextar allra tímarita IEEE
• Aðgangur að heildartextum á háskólanetinu (VPN)
Rafræn gagnasöfn

9. Rafræn gagnasöfn frh.
• ProQuest – blandað gagnasafn á öllum fræðasviðum –
landsaðgangur
• EbscoHost – blandað gagnasafn á öllum fræðasviðum –
landsaðgangur
• JSTOR – 1100 fræðirit frá upphafi til síðustu tveggja til sjö ára –
aðgangur á háskólanetinu
• Elsevier–Science Direct , SpringerLink, Wiley, Sage o.fl.
 Heildartextar tímarita tiltekinna útgefenda frá og með tiltekinni
dagsetningu (oft 1995) til dagsins í dag – landsaðgangur

10. Aðgangur að rafrænu efni
Tímarit, gagnasöfn, bækur, uppsláttarrit o.fl.
• Landsaðgangur að rafrænum gögnum
 Tölvur með íslenskar IP tölur
 www.hvar.is
• Háskólaaðgangur
 Tölvur á neti Háskóla Íslands og með VPN
 www.landsbokasafn.is
• Opinn aðgangur (Open Access)
 Gjaldfrjálst efni

11. Vefur Landsbókasafns
Á upphafssíðu eru krækjur við:
• leitir.is og Finna tímarit
• Rafræn gögn
 Fjöldi rafrænna gagnasafni A-Ö og
• Námsmenn
 Fræðigreinin þín > Tölvunarfræði, leiðarvísar, heimildaleit
• Áttavitinn > Tölvunarfræði

12. Heimildaleit
• Hver er tilgangur leitarinnar?
 Finna svör við tilteknum spurningum, ritgerð, lokaverkefni, doktorsverkefni
• Hvers konar gögn á að finna?
 Bækur, tímarit, tímaritsgreinar, doktorsritgerðir, skýrslur, markaðsrannsóknir ....
• Hvar skal leita?
 Google, Google Scholar, skrár bókasafna, rafræn gagnasöfn, vefir einstakra
stofnana
• Hvernig er best að leita?
 Athugið mismunandi leitartækni í hinum ýmsu gagnasöfnum (help hnappar)..
• Hvernig má að halda utan um heimildirnar?
 Heimildaskráning, EndNote, EndNote Web,
• Að fylgjast með í faginu
 Árvekniþjónusta, alert, ToC alert,– með tölvupósti
 RSS fréttastraumar

13. Heimildaleit – helstu skref
• Skilgreina efnið
 Velja leitarorð sem lýsa efninu – endurskoða eftir þörfum
• Velja heppileg gagnasöfn - á vef safnsins
 Áttavitinn
 Fræðigreinin þín
 Rafræn gögn
• Kynna sér undurstöðuleitaraðferðir gagnasafnsins (help hnappar)
 Nota rétt tákn, veljra leitarsvið og tengingar til að afmarka leit
• Skrá sig inn?
 Ekki nauðsynlegt – en hverjir eru kostir þess? (útbúa eigið svæði, vista leitir)
• Leita, skoða og meta gögnin
 Merkja gott efni,
 Skoða í ´hillan mín´ (my folder),
 Prenta /senda/vista/flytja (export/download)/niðurstöður og/eða heildartexta
 Millisafnalán – þjónusta gegn greiðslu
• Flytja gagnlegt efni í heimildaskráningarkerfi

14. Heimildaskráningarkerfið EndNote
gerir notendum m.a. kleift að:
• Útbúa heimildasöfn
t.d. sérstakt safn fyrir hvert viðfangsefni
• Handskrá
upplýsingar um bækur, bókarkafla, tímaritsgreinar, skýrslur, myndir
• Flytja heimildir / upplýsingar úr gagnasöfnum
Ebsco, ProQuest, Web of Science ...
• Færa heimildir sem vitnað er til yfir í ritsmíð og útbúa heimildaskrá
Cite while you write
• Setja upp heimildaskrár
samkvæmt öllum helstu stöðlum eða reglum
APA, JAMA, IEEE, Turabian, Vancouver .

15. • Velkomin í Þjóðarbókhlöðu!
 www.landsbokasafn.is
• Upplýsingaþjónusta
 upplys@landsbokasafn.is
Takk fyrir og gangi ykkur vel
Að lokum ...
14.1.2015